Ti u lu n: Xã H i H c Đ i C ngể ậ ộ ọ ạ ươ
A. PH N M Đ UẦ Ở Ầ
1. Lí do ch n đ tài:ọ ề
Văn hoá là th s n ph m đ c sáng t o b i con ng i k c v v tứ ả ẩ ượ ạ ở ườ ể ả ề ậ
ch t l n tinh th n, v t th và phi v t th th s n ph m mà m i c ngấ ẫ ầ ậ ể ậ ể ứ ả ẩ ỗ ộ
đ ng ng i ph i nhào n n l i t nhiên và chính b n thân mình hàngồ ườ ả ặ ạ ự ả
nghìn năm m i có đ c.ớ ượ
Văn hoá không ch là k t qu c a m i quan h gi a con ng i v iỉ ế ả ủ ố ệ ữ ườ ớ
th g i t nhiên mà là th đ phân bi t xã h i này v i xã h i khác đ ngế ớ ự ứ ể ệ ộ ớ ộ ươ
th i v i nó. Văn hoá làm cho c ng đ ng đ u có cá tính (b n s c) riêng c aờ ớ ộ ồ ề ả ắ ủ
mình.
Đ i v i m i cá nhân thì văn hoá là do h c h i mà có - nghĩa là ph iố ớ ỗ ọ ỏ ả
ti p nh n nó b ng con đ ng xã h i hoá và h i nh p văn hoá, ch khôngế ậ ằ ườ ộ ộ ậ ứ
ph i là di truy n v m t sinh h c.ả ề ề ặ ọ
M i con ng oi đ u là s n ph m c a m t n n văn hoá, đó là văn hoáỗ ừ ề ả ẩ ủ ộ ề
dân t c. Văn hoá dân t c th m đ m vào m i ng i không ch tu i uộ ộ ấ ượ ỗ ườ ỉ ở ổ ấ
th mà còn su t cu c đ i. Nh v y dù có t giác hay không thì m i conơ ố ộ ờ ư ậ ự ỗ
ng i đ u nghĩ suy, c m xúc, c s , hành đ ng theo phong t c, t p quán,ườ ề ả ư ử ộ ụ ậ
h giá tr , chu n m c c a n n văn hoá dân t c mình, mà trong đó mình làệ ị ẩ ự ủ ề ộ
thành viên.
Chính vì v y văn hoá luôn g n li n v i đ i s ng c a con ng iậ ắ ề ớ ờ ố ủ ườ
chúng ta, vì thi u văn hoá con ng không th s ng đ c. Tìm hi u v vănế ườ ể ố ượ ể ề
hoá là đi u ki n giúp em đ c ti p xúc, nhìn nh n và hi u thêm v văn hoáề ệ ượ ế ậ ể ề
c a con ng i. Đó là lí do thôi thúc em đ n v i đ tài “ V n d ng kháiủ ườ ế ớ ề ậ ụ
ni m “văn hóa – xã h i h c văn hóa” phân tích m t s thành t văn hóaệ ộ ọ ộ ố ố
đ c bi u hi n sinh đ ng, phong phú trong đ i s ng hi n th c c a xã h i ”ượ ể ệ ộ ờ ố ệ ự ủ ộ
2. Đ i t ng nghiên c u.ố ượ ứ
Nói v văn hoá thì có r t nhi u v n đ thu c nhi u lĩnh v c đ tìmề ấ ề ấ ề ộ ề ự ể
hi u nh kinh t , chính tr , xã h i. T t c đ u là th c t i văn hoá, nghĩa làể ư ế ị ộ ấ ả ề ự ạ
toàn th xã h i cũng đ c xem nh m t th a k văn hoá. Mà văn hoá nhể ộ ượ ư ộ ừ ế ư
đã bi t đó không ph i là tri th c t nhiên vì v y đ i t ng nghiên c u c aế ả ứ ự ậ ố ượ ứ ủ

- 2 -
Ti u lu n: Xã H i H c Đ i C ngể ậ ộ ọ ạ ươ
B. PH N N I DUNGẦ Ộ
CH NG 1. KHÁI NI M VĂN HOÁ - VĂN HOÁ XÃ H I H C ƯƠ Ệ Ộ Ọ
1.1 Khái ni m văn hoá.ệ
Cho đ n nay ng i ta đã th ng kê có t i hàng trăm đ nh nghĩa vănế ườ ố ớ ị
hoá. Có th nói có bao nhiêu nhà nghiên c u thì có b y nhiêu khái ni m vể ứ ấ ệ ề
văn hoá. Nh ng ta có th hi u s l c v hai t văn hoá là m t ư ể ể ơ ượ ề ừ ộ s n ph mả ẩ
c a loài ng i, văn hóa đ c t o ra và phát tri n trong quan h qua l i gi aủ ườ ượ ạ ể ệ ạ ữ
con ng i và xã h i. Song, chính văn hóa l i tham gia vào vi c t o nên conườ ộ ạ ệ ạ
ng i, và duy trì s b n v ng và tr t t xã h i. Văn hóa đ c truy n tườ ự ề ữ ậ ự ộ ượ ề ừ
th h này sang th h khác thông qua quá trình xã h i hóa. Văn hóa đ cế ệ ế ệ ộ ượ
tái t o và phát tri n trong quá trình hành đ ng và t ng tác xã h i c a conạ ể ộ ươ ộ ủ
ng i. Văn hóa là trình đ phát tri n c a con ng i và c a xã h i đ cườ ộ ể ủ ườ ủ ộ ượ
bi u hi n trong các ki u và hình th c t ch c đ i s ng và hành đ ng c aể ệ ể ứ ổ ứ ờ ố ộ ủ
con ng i cũng nh trong giá tr v t ch t và tinh th n mà do con ng i t oườ ư ị ậ ấ ầ ườ ạ
ra.
1.1.1 Các lo i hình văn hóa.ạ
Văn hóa tinh th nầ
Văn hóa tinh th n hay còn g i là văn hóa phi v t ch t là nh ng ý ni m, tínầ ọ ậ ấ ữ ệ
ng ng, phong t c, t p quán, giá tr , chu n m c,... t o nên m t h th ng.ưỡ ụ ậ ị ẩ ự ạ ộ ệ ố
H th ng đó b chi ph i b i trình đ c a các giá tr , đôi khi có th phân bi tệ ố ị ố ở ộ ủ ị ể ệ
m t giá tr b n ch t. Chính giá tr này mang l i cho văn hóa s th ng nh tộ ị ả ấ ị ạ ự ố ấ
và kh năng ti n hóa n i t i c a nó.ả ế ộ ạ ủ
Văn hóa v t ch tậ ấ
Ngoài các y u t phi v t ch t nh giá tr , tiêu chu n,... n n văn hóa còn baoế ố ậ ấ ư ị ẩ ề
g m t t c nh ng sáng t o h u hình c a con ng i mà trongồ ấ ả ữ ạ ữ ủ ườ xã h iộ
h cọ g i chung làọ đ t o tácồ ạ . Nh ng con đ ng, tòa cao c, đ n đài, ph ngữ ườ ố ề ươ
ti n giao thông, máy móc thi t b ...đ u làệ ế ị ề đ t o tácồ ạ . Văn hóa v t ch t vàậ ấ
phi v t ch t liên quan ch t ch v i nhau. Kh o sát m t n n văn hóa có thậ ấ ặ ẽ ớ ả ộ ề ể

th ng không gi i thích đ c.ườ ả ượ
+ Ti u văn hoá ngh nghi p: đ c ra đ i t th c ti n c a nh ng ng i cóể ề ệ ượ ờ ừ ự ễ ủ ữ ườ
chung m t ngh nghi p.ộ ề ệ
1.2.1.2 Ph n văn hoá.ả
Trong khi ti u văn hoá h ng t i b o v nh ng gái tr c a n n vănể ướ ớ ả ệ ữ ị ủ ề
hoá chung thì ph n văn hoá công khai bác b nhi u chu n m c, giá tr c aả ỏ ề ẩ ự ị ủ
n n văn hoá chung. Ph n văn hoá có th xem nh m t t p h p các chu nề ả ể ư ộ ậ ợ ẩ
m c ự giá tr c a m t nhóm ng i trong xã h i mà đ i l p, xung đ t v i cácị ủ ộ ườ ộ ố ậ ộ ớ
chu n m c, giá tr chung c a toàn xã h i. Nh v y, so v i ti u văn hóa thìẩ ự ị ủ ộ ư ậ ớ ể
s khác bi t gi a ph n văn hóa và văn hóa chung là l n h n nhi u. Ph nự ệ ữ ả ớ ơ ề ả
văn hóa là đi u th ng th y trong m i xã h i.ề ườ ấ ọ ộ xã h i và chính nó là các kíchộ
thích s thay đ i văn hoá xã h i khác nhau.ự ổ ộ
Ph n văn hoá có hai m t:tích c c và tiêu c c.ả ặ ự ự
Tích c c: là ph n văn hóa c a m t nhóm ng i sáng t o, nh y bén,ự ả ủ ộ ườ ạ ạ
luôn luôn là y u t kích thích cho s bi n đ i c a xã h i.ế ố ự ế ổ ủ ộ
Tiêu c c: là không kích thích cho xã h i phát tri n, gây b t n cho xãự ộ ể ấ ổ
h i.ộ
1.2.1.3 Văn hoá nhóm
Là h th ng các giá tr , các quan ni m, t p t c đ c hình thành trongệ ố ị ệ ậ ụ ượ
nhóm. Văn hóa nhóm đ c hình thành t khi các m i quan h trong nhómượ ừ ố ệ
đ c thi t l p và cùng v i th i gian các quy ch đ c hình thành, cácượ ế ậ ớ ờ ế ượ
thông tin đ c trao đ i và các thành viên cùng tr i qua các s ki n. T t cượ ổ ả ự ệ ấ ả
các nhóm nh đ u có văn hóa c a mình, nh ng đ ng th i cũng là m t ph nỏ ề ủ ư ồ ờ ộ ầ
GVHD: Th.si L ng Vĩnh Anươ
- 4 -
Ti u lu n: Xã H i H c Đ i C ngể ậ ộ ọ ạ ươ
c a n n văn hóa toàn xã h i. Nh v y, văn hóa nhóm cho th y trong n nủ ề ộ ư ậ ấ ề
văn hóa chung còn có th có nh ng nét riêng bi t c a các t p đoàn, các tể ữ ệ ủ ậ ổ
ch c xã h i khác nhau.ứ ộ
CH NG 2: CÁC THÀNH T VĂN HOÁ D I CÁCH NHÌN XÃƯƠ Ố ƯỚ

Giá tr theo s gi i thích c a m t s t đi n thì giá tr dùng đ ch ph mị ự ả ủ ộ ố ừ ể ị ể ỉ ẩ
ch t t t hay x u, l n hay nh trong con ng i, là cái có ích đ c ph n ánhấ ố ấ ớ ỏ ườ ượ ả
trong các nguyên t c và chu n m c đ c đ c lý t ng tâm th , m c đích,ắ ẩ ự ọ ượ ưở ể ụ
giá tr là s th hi n có tính đ nh h ng v m i quan h gi a ch th đánhị ự ể ệ ị ướ ề ố ệ ữ ủ ể
giá và đ i t ng c a s đánh giá.ố ượ ủ ự
GVHD: Th.si L ng Vĩnh Anươ
- 5 -
Ti u lu n: Xã H i H c Đ i C ngể ậ ộ ọ ạ ươ
Gi ng nh tính đa d ng c a văn hóa, x a nay đã có không ít đinh nghĩa vố ư ạ ủ ư ề
giá tr . Ng i ta có th hi u t giá tr theo cách gi i thích c a nhà tri t h cị ườ ể ể ừ ị ả ủ ế ọ
Đ c E. Kant (1724 – 1804): “V t nào có th đem trao đ i đ c đ u có m tứ ậ ể ổ ượ ề ộ
giá, duy có m t s v t không l y gì thay th đ c thì có m t giá tr . Ví d :ộ ố ậ ấ ế ượ ộ ị ụ
Chi c đ ng h có m t giá, còn tình b n, tình yêu,lòng yêu n c, tinh th nế ồ ồ ộ ạ ướ ầ
hy sinh vì đ i nghĩa, ki t tác ngh thu t, tín ng ng th n linh...là nh ng cáiạ ệ ệ ậ ưỡ ầ ữ
vô giá, t c là nh ng giá tr văn hóa. ứ ữ ị
N u hi u văn hóa theo nghĩa r ng thì văn hóa là m t lo i giá tr bao hàmế ể ộ ộ ạ ị
nh ng giá tr tinh th n: giá tr đ o đ c, giá tr tinh th n, giá tr nhân vănữ ị ầ ị ạ ứ ị ầ ị
v.v…
- Giá tr đ o đ c: con ng i s ng trong XH, s ng cùng, s ng v i và s ng vìị ạ ứ ườ ố ố ố ớ ố
nhau, th hi n s cao c , s hy sinh cho nhau. Đó là giá tr đ o đ c.ể ệ ự ả ự ị ạ ứ
- Giá tr XH: là s đánh giá c a XH ch không ph i c a cá nhân (đa s ), làị ự ủ ứ ả ủ ố
s mong mu n khao khát c a t p th và khi đ t đ c thì c t p th thoự ố ủ ậ ể ạ ượ ả ậ ể ả
mãn, ph n kh i, cân b ng tâm lý, không đ t đ c thì con ng i s h ngấ ở ằ ạ ượ ườ ẽ ẫ
h t, m t cân b ng tâm lý (hay street) giá tr thúc đ y con ng i ta đ n mụ ấ ằ ị ẩ ườ ế ơ
c, v t lên chính mình đ s ng, v n t i.ướ ượ ể ố ươ ớ
Giá tr bao gi cũng mang tính c l vì có th tho mãn c ng đ ng ng iị ờ ướ ệ ể ả ộ ồ ườ
này nh ng l i kh c nghi t v i c ng đ ng ng i khác. Vì nh ng giá trư ạ ắ ệ ớ ộ ồ ườ ữ ị
khi n con ng i ta làm vi c này hay vi c khác, nó đi u ch nh hành vi ngế ườ ệ ệ ề ỉ ứ
x cá nhân v i cá nhân, cá nhân v i XH, c ng đ ng này v i c ng đ ngử ớ ớ ộ ồ ớ ộ ồ
khác vì v y giá tr có kh năng đi u ch nh m i quan h XH. Nh ng cu cậ ị ả ề ỉ ố ệ ữ ộ