Chuyên đề Trẻ em lang
thang
LỜI MỞ ĐẦU
Quyền được bảo vệ, chăm sóc, nuôi dưỡng, được học hành, vui chơi…
là những quyền cơ bản nhất của trẻ em. Điều này đã được ghi nhận trong công
ước quốc tế và trong hiến pháp của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt
Nam về quyền trẻ em. Tuy nhiên hiện nay trên thế giới nói chung và ở Việt
Nam nói riêng vẫn còn một lượng không nhỏ trẻ em rơi vào hoàn cảnh đặc
biệt khó khăn, không được hưởng đầy đủ những quyền lợi của mình.
Trong những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị
trường, một mặt đã tác động tích cực tạo nên những chuyển biến của đời sống
kinh tế - xã hội. Nhưng mặt trái của nó đã đem đến những thay đổi trong phân
tầng xã hội, là mảnh đất tốt cho các tệ nạn xã hội nảy sinh, tồn tại và phát
triển dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng. Đặc biệt là việc gia tăng đội ngũ
nhũng người lang thang kiếm sống, trong đó có trẻ em.
Như vậy trẻ em lang thang là một thực tế khách quan của mọi xã hội và
là sản phẩm của nền kinh tế thị trường. Tình trạng này khiến các em không
được đáp ứng đầy đủ những nhu cầu thiết yếu, gây ảnh hưởng sâu sắc tới quá
trình hình thành nhân cách và phát triển toàn diện của trẻ. Vì vậy những trẻ
em này rất cần được sự quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ thường xuyên của gia
đình, cộng đồng và toàn xã hội.
Giải quyết vấn đề trẻ em lang thang là việc bảo đảm quyền được chăm
sóc giúp đỡ đặc biệt của trẻ. Mặt khác còn góp phần ổn định tình hình kinh tế
xã hội đất nước, và nhằm bổ sung cơ sở lí luận trong việc quản lí xã hội về trẻ
em.
Hà Tĩnh là một tỉnh nghèo, có nền kinh tế kém phát triển so với các địa
phương khác trên toàn quốc. Hiện trạng trẻ em lang thang trên địa bàn tỉnh
khá phổ biến, ngày càng gia tăng và đang trở thành vấn đề nhức nhối. Vì vậy
1
Sinh viên thực hiện: Lê Thị
Oanh

nhau mà rơi vào các hoàn cảnh sau:
2
Sinh viên thực hiện: Lê Thị
Oanh
2
Chuyên đề Trẻ em lang
thang
- Rơi vào hoàn cảnh éo le, gặp khó khăn khác thường so với nhiều trẻ
em khác.
- Bị mồ côi hoặc bị bỏ rơi
- Bị tàn tật về thể chất hoặc tinh thần.
- Không có người nuôi dưỡng, không người thân thích.
- Phải lao động làm thuê trong điều kiện độc hại, nặng nhọc, nguy hiểm.
- Bị xâm hại tình dục, bị hiếp dâm
- Bị lôi kéo, sử dụng vận chuyển ma tuý
- Trở thành trẻ hư: không vâng lời, trốn học.
1.3. Khái niệm trẻ em lang thang
Đó là những trẻ em dưới 16 tuổi kiếm tiền bằng các hoạt động thường
xuyên trên đường phố như bán hàng rong, đánh giầy, làm thuê, bới rác, xin
ăn, móc túi… Các em rời bỏ quê hương theo nhiều cách, với nhiều lí do khác
nhau.
Có thể chia trẻ em lang thang thành những nhóm sau:
1) Trẻ em ban ngày lang thang kiếm sống trên đường phố, tối trở về
cùng gia đình.
2) Trẻ em có gia đình lang thang kiếm sống và ít khi về thăm gia đình.
Đây là nhóm trẻ em có cha mẹ, nhưng do cha mẹ quá nghèo để con đi kiếm
sống trên đường phố.
3) Trẻ em có gia đình, nhưng không có mối quan hệ với gia đình gồm
số trẻ em trốn nhà ra đi (do bị đánh đập, bị đối xử thô bạo, hoặc do đua đòi,
thích sống phóng túng, tự do).

và hội nhập vào các mối quan hệ trong cộng đồng. Không ai có thể sống biệt
lập. Con người cần có bạn bè, cần phát triển các mối quan hệ từ trong gia đình
ra ngoài xã hội.
- Nhu cầu được tôn trọng: Mỗi người dù ở bất cứ vị trí nào trong xã hội
đều có giá trị riêng của mình. Vì vậy đòi hỏi phải được tôn trọng, được đánh
giá đối xử công bằng và phù hợp.
4
Sinh viên thực hiện: Lê Thị
Oanh
4
Chuyên đề Trẻ em lang
thang
- Nhu cầu khẳng định: là con người sinh ra và tồn tại trên cõi đời này ai
cũng có tính bản ngã, ai cũng muốn khẳng định những giá trị tốt đẹp để thiên
hạ phải học tập và noi theo.
2.2. Nhu cầu cơ bản chung của trẻ em
- Nhu cầu vật chất: tất cả những nhu cầu về lương thực thực phẩm, nơi
ăn, chốn ở, thuốc men… đảm bảo cho sự phát triển khoẻ mạnh về thể chất.
- Nhu cầu mái ấm gia đình: được nuôi dưỡng chăm sóc, nâng niu, che
chở trong vòng tay yêu thương của bố mẹ, gia đình, anh chị em, người thân,
họ hàng.
- Nhu cầu được thừa nhận, tôn trọng: mỗi người đều có đặc điểm riêng
về giá trị, văn hoá, về cá tính, sở trường, cách quan niệm đòi hỏi phải được
thừa nhận và tôn trọng.
2.3. Nhu cầu của trẻ lang thang
Trẻ lang thang là những trẻ rơi vào hoàn cảnh éo le, gia đình quá khó
khăn. Hoặc trẻ hoàn toàn bị bỏ rơi mồ côi, không nơi nương tựa, mất nguồn
nuôi dưỡng. Các em phải lang thang kiếm sống trên đường. Vì vậy các em
cần được bảo vệ, che chở, được đảm bảo nơi ăn chốn ở và quan trọng hơn là
cần được đoàn tụ gia đình, được trở lại trường học. Đồng thời các em cũng

và an toàn giao thông, giữ gìn của công, tôn trọng tài sản của người khác.
- Yêu thương quê hương đất nước, yêu đồng bào, có ý thức xây dựng và
bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN.
3.2. Công ước quốc tế về quyền trẻ em
Các quyền trẻ em có thể chia thành 4 nhóm quyền chính:
- Quyền được sống
- Quyền được bảo vệ
- Quyền được phát triển
- Quyền được tham gia
B. CƠ SỞ THỰC TIỄN
1. Sự cần thiết phải bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em có hoàn
cảnh đặc hiệt khó khăn nói chung và trẻ em lang thang nói riêng.
Trẻ em là nguồn hạnh phúc của gia đình, là chủ nhân tương lai của đất
nước, vận mệnh của dân tộc ra sao? hùng mạnh hay suy yếu là tuỳ thuộc phần
6
Sinh viên thực hiện: Lê Thị
Oanh
6
Chuyên đề Trẻ em lang
thang
lớn vào thế hệ trẻ. Do vậy việc bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em là trách
nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội.
Việc chăm sóc, giúp đỡ trẻ em nói chung và trẻ em có hoàn cảnh đặc
biệt nói riêng trong đó có trẻ em lang thang là một vấn đề có truyền thống lâu
đời lịch sử đất nước ta. Ngay từ xa xưa, việc chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh éo
le, bất hạnh đã được mọi cộng đồng, mọi nhà nước, mọi xã hội quan tâm và
thực hiện tốt. ở thời kỳ nào cũng có những những quy định, những chuẩn mực
về việc chăm lo những trẻ em bất hạnh.
Trẻ em là những con người được hưởng đầy đủ mọi quyền đã được nêu
trong các công ước quốc tế và quyền con người. Trẻ em cũng chính là tương

hoá phẩm đồi truỵ xâm nhập. Bên cạnh đó công tác phòng ngừa tội phạm còn
chưa được thực hiện nghiêm minh… cũng dẫn tới hậu quả trẻ em sa vào các
tệ nạn xã hội.
Nhận thức được điều này ta thấy tầm quan trọng, sự cần thiết của việc
bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em cũng chính là việc đầu tư cho tương lai
của đất nước. Ở bất cứ thời kì nào, Đảng và Nhà nước cũng như mỗi gia đình
và toàn thể cộng đồng cần phải quan tâm, dành sự ưu tiên cho trẻ em. Đặc biệt
là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, trong đó có trẻ lang thang. Tạo điều
kiện cho các em được phát triển toàn diện về thể chất lẫn tinh thần.
2. Quan điểm của Đảng và nhà nước về việc bảo vệ, chăm sóc, giáo
dục trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt
2.1. Hệ thống chính sách cơ bản về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục
TECHCĐB
Nối tiếp truyền thống đạo lí dân tộc, Đảng và Nhà nước ta ngay từ khi
ra đời đã luôn dành sự quan tâm đến thế hệ trẻ nói chung và trẻ em có hoàn
cảnh đặc biệt nói riêng. Điều đó được thể hiện trong các chương trình, chính
sách, chủ trương của Đảng, trong các hội nghị, hội thảo. Cụ thể.
- Việt Nam là quốc gia đầu tiên của châu Á và là nước thứ hai trên thế
giới phê chuẩn công ước quyền trẻ em.
- Ngay từ năm 1945 Đảng và Nhà nước ta đã có sắc lệnh trong đó có
những điều khoản chăm sóc, bảo vệ trẻ em.
8
Sinh viên thực hiện: Lê Thị
Oanh
8
Chuyên đề Trẻ em lang
thang
- Năm 1960, Quốc hội thông qua điều luật "Toàn dân bảo vệ và chăm
sóc thiếu niên, nhi đồng".
Đối với TECHCĐB:

tình hình trẻ em lang thang để có cơ sở đề ra chủ trương, biện pháp cơ chế
phối hợp giữa các ngành các cấp giải quyết vấn đề trẻ em lang thang.
- Bộ Giáo dục - Đào tạo đã tổ chức nhiều lớp học phi chính quy như:
lớp học tình thương, lớp học phổ cập… nhằm đáp ứng nhu cầu học tập cơ bản
đạt chương trình phổ cập giáo dục tiểu học cho các trẻ em lang thang.
- Bộ Lao động Thương binh và xã hội đã tăng cường đầu tư mở rộng và
nâng cao năng lực của mạng lưới "Trung tâm BTXH".
- UBBV và chăm sóc trẻ em Việt Nam phối hợp cùng với các cấp, các
ngành, các tổ chức chỉ đạo nhiều mô hình bảo vệ, chăm sóc giáo dục trẻ em
lang thang. Tổ chức dạy học, dạy nghề, hỗ trợ vốn, tạo việc làm giúp trẻ em
lang thang đoàn tụ với gia đình.
- Thủ tướng Chính phủ ra quyết định số 167/TTg ngày 8/4/1994 về việc
sửa đổi bổ sung chế độ tài chính đối với đối tượng cứu trợ xã hội - Bộ LĐTB-
XH cùng Bộ Tài chính ban hành thông tư số 22/LB-TT ngày 21/7/1994 hướng
dẫn các địa phương thực hiện.
- Theo NĐ 168-2004/NĐ-CP ngày 20/9/2004 thì đối tượng lang thang
được trợ cấp sinh hoạt phí 7000đ/người/ngày với thời gian quy định không
quá 15 ngày, khi đưa về tập trung tại cơ sở bảo trợ xã hội chờ xem xét.
3. Đặc điểm tình hình chung của đơn vị có liên quan
- Hà Tĩnh là một tỉnh nghèo nằm ở phía Bắc miền Trung khu vực duyên
hải miền Trung, với diện tích là ……. số dân là ……. có quốc lộ 1A chạy
xuyên suốt chiều dài tỉnh. Phía Bắc giáp thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An. Phía
Nam giáp Đèo Ngang tỉnh Quảng Bình. Phía Tây giáp Nghệ An và Lào. Phía
Đông giáp Biển Đông. Là vùng đất cằn sỏi đá, khí hậu khắc nghiệt, nắng hạn
và gió Lào là điểm đặc trưng nổi bật.
- Về kinh tế - xã hội: sản xuất nông nghiệp là chủ yếu kèm theo nghề
nuôi trồng đánh bắt thuỷ hải sản. Khí hậu khắc nghiệt, thiên tai bão lũ xảy ra
thường xuyên (hàng năm có 2-3 cơn bão, lũ), mùa màng thất thu thường
10
Sinh viên thực hiện: Lê Thị

11
Sinh viên thực hiện: Lê Thị
Oanh
11