TRỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƠNG
KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ ĐỐI NGOẠI
***

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Đề tài:
KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU VÀ ẢNH
HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC DOANH
NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ VIỆT NAM Sinh viên thực hiện : Nguyễn Tiến Dũng
Lớp : Nga 2
Khóa : 44G
Giáo viên hớng dẫn : TS. Vũ Hoàng Nam


vừa và nhỏ Việt Nam. 34
1. ảnh h-ởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đến nền kinh tế
Việt Nam. 34
1.1. ảnh h-ởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đến tốc độ tăng
tr-ởng chung của nền kinh tế và lạm phát. 35
1.2. ảnh h-ởng đến hoạt động th-ơng mại 41
1.3. ảnh h-ởng đến hệ thống ngân hàng và thị tr-ờng chứng khoán Việt
Nam. 45
ii
2. Tổng quan về doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam 49
2.1. Đặc điểm của các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam 49
2.2. Vai trò của các doanh nghiệp vừa và nhỏ 53
3. ảnh h-ởng của cuộc khủng hoảng tài chính đến hoạt động của các
doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam. 58
3.1. Sự khó khăn trong việc huy động vốn cho hoạt động sản xuất kinh
doanh . 60
3.2. ảnh h-ởng của sự gia tăng chi phí đầu vào 64
3.3. Những khó khăn về thị tr-ờng 68
Ch-ơng III: Một số giải pháp khắc phục hậu quả của
cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đối với các
doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam và tạo tiền đề
phát triển trong t-ơng lai 70
1. Quan điểm, mục tiêu và định h-ớng phát triển doanh nghiệp vừa và
nhỏ 70
1.1. Quan điểm 70
1.2. Mục tiêu phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ . 72
1.3. Định h-ớng phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ 72

LỜI MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong lịch sử, nền kinh tế thế giới đã chứng kiến cuộc khủng hoảng tài
chính năm 1929 và những hậu quả nặng nề của nó mà phải mất rất nhiều năm
sau mới có thể khắc phục được. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đang
diễn ra hiện nay cũng được cho là có ảnh hưởng vô cùng nghiêm trọng đối với
nền kinh tế thế giới nói chung cũng như nền kinh tế các quốc gia nói riêng.
Hàng ngàn doanh nghiệp lớn nhỏ trên nhiều nước hoặc bị phá sản hoặc bị
mua lại. Nhiều doanh nghiệp đang đứng trước bờ vực phá sản, hoặc phải sáp
nhập với doanh nghiệp khác, hoặc phải cắt giảm số lượng lớn nhân công để
có thể tiếp tục duy trì hoạt động kinh doanh.
Việt Nam là một nước đang phát triển với nền kinh tế đang ngày càng
hội nhập sâu rộng hơn với nền kinh tế thế giới. Bởi vậy nền kinh tế nước ta
cũng không thể tránh khỏi những ảnh hưởng nhất định của cuộc khủng hoảng
tài chính toàn cầu. Trong số các doanh nghiệp Việt Nam, đối tượng chịu ảnh
hưởng lớn nhất chính là những doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN). Các
DNVVN là bộ phận chiếm số lượng đông đảo nhất và cũng đóng góp vai trò
quan trọng trong nền kinh tế quốc dân như cung cấp khối lượng lớn sản phẩm,
dịch vụ cho nền kinh tế, đóng góp một phần quan trọng cho tăng trưởng GDP,
tạo ra phần lớn việc làm cho nền kinh tế, góp phần tăng thu nhập tăng thu
nhập và ổn định xã hội. Bởi vậy việc việc đi sâu phân tích nguyên nhân,
những ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đối với các
DNVVN từ đó đề xuất những giải pháp giúp các DNVVN của Việt Nam khắc
phục những khó khăn trước mắt cũng như phát triển lâu dài là một yêu cầu
bức thiết trong thời điểm hiện nay. Đó là lý do em chọn đề tài: “Khủng hoảng
tài chính toàn cầu và ảnh hưởng đến hoạt động của các doanh nghiệp vừa và
nhỏ Việt Nam”.

3
Trước hết em xin gửi lời cảm ơn đến toàn thể các thầy cô giáo trường
Đại học Ngoại thương. Khóa luận này ngoài kết quả của nỗ lực cá nhân còn là
kết quả của 4 năm học tập, nghiên cứu tại trường, dưới sự dìu dắt và chỉ bảo
tận tình của các thầy cô.
Đặc biệt em xin gửi lời cảm ơn đến thầy giáo hướng dẫn - Tiến sĩ Vũ
Hoàng Nam. Sự định hướng, góp ý và hướng dẫn tận tình của thầy là yếu tố
vô cùng quan trọng giúp em có thể hoàn thành được khóa luận này.
Em xin chân thành cảm ơn! 4
CHƢƠNG I

NGUYÊN NHÂN VÀ DIỄN BIẾN
CỦA CUỘC KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đang diễn ra hiện nay được cho là
cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất kể từ cuộc khủng hoảng năm 1929. Nó đã và
đang gây ra những hậu quả nặng nề cho nền kinh tế Mỹ nói riêng và nền kinh
tế toàn cầu nói chung. Cuộc khủng hoảng đã khiến phố Wall không còn một
Ngân hàng đầu tư nào trong chỉ hơn một tuần, và sức lan tỏa của nó không chỉ
ở Mỹ mà đã tác động nặng nề đến hệ thống Ngân hàng Châu Âu trong đó nổi
bật nhất là việc chính phủ các nước Hà Lan và Bỉ phải ra tay cứu Ngân hàng
Fortis, Chính phủ Anh tiếp quản Bradford & Bingley (B&B). Để hiểu rõ hơn
về cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu hiện nay thì ở chương I này em xin đi
sâu phân tích để làm rõ hơn nguyên nhân, diễn biến của cuộc khủng hoảng và
những ảnh hưởng của nó đến nền kinh tế thế giới.
1. Nguyên nhân cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu

an toàn là một phần ba mức thu nhập trước khi tính thuế.
Đi sâu vào chi tiết hơn thì khi xét đơn xin vay tiền, các ngân hàng Mỹ
thường dùng một công thức gọi là “tỷ lệ 28:36” dựa vào mức thu nhập hàng
tháng - 28% là tỷ lệ trước (front ratio) và 36% là tỷ lệ sau (back ratio). Ngân
hàng thường chỉ cho vay nếu số tiền trả góp hằng tháng (kể cả thuế và tiền bảo
hiểm ngôi nhà) không vượt quá 28% (tỷ lệ trước) thu nhập hằng tháng. Cộng
thêm các khoản nợ khác (như tiền trả nợ thẻ tín dụng, mua xe, nợ trả học phí cho
con cái) thì tất cả không được quá 36% (tỷ lệ sau) của số thu nhập hằng tháng.
Khi xét đơn vay nợ thì các ngân hàng Mỹ lại còn căn cứ vào “điểm tín
dụng” (credit score) của người đi vay. Đây là thang điểm do Công ty Fair
Isaac Corp. thiết lập, gọi tắt là điểm số FICO, từ 300-900 điểm. Điểm tín dụng 6
này được thiết lập cho mỗi cá nhân dựa trên năm yếu tố mà quan trọng nhất là
tiểu sử tín dụng. Hễ người nào trong quá khứ vay nợ của mình càng trả nợ trễ
hạn bao nhiêu thì điểm tín dụng của người ấy càng thấp bấy nhiêu. Điểm càng
cao thì càng dễ vay và người đi vay lại còn được cho vay với lãi suất nhẹ hơn.
Thông thường thì người đi vay sẽ gặp khó khăn với điểm tín dụng thấp hơn 620.
Vay trả góp để mua nhà thì căn bản chỉ đơn giản như vậy. Thế nhưng
trong những năm vừa qua, để khuyến dụ nhiều người mua nhà thì các công ty
tài trợ địa ốc ở Mỹ đã sử dụng nhiều thủ thuật tài chính và tung ra những sản
phẩm vay trả góp mới mà thông dụng nhất là hợp đồng “nợ thế chấp với lãi
suất thay đổi” (Adjustable Rate Mortgage hay có thể gọi là Option ARM).
Đặc điểm của option ARM là lãi suất cho vay tăng hay giảm tùy theo tình
hình thay đổi của thị trường.
Một công cụ nữa mà những nguời cho vay sử dụng để thu hút nguời đi
vay là họ đưa ra một mức lãi suất chào mời rất thấp so với lãi suất thực tế của
khoản vay. Ví dụ lãi suất chào mời này có thể xuống đến 2% mỗi năm. Từ
mức lãi suất này người ta tính ra mức phải trả tối thiểu hàng tháng và nó thấp

Vậy chúng ta có thể hiểu nợ dưới chuẩn là các khoản cho vay các đối
tượng có mức tín nhiệm thấp. Những đối tượng đi vay này thường là những
người nghèo, không có công ăn việc làm ổn định, vị thế xã hội thấp hoặc có
lịch sử thanh toán tín dụng không tốt trong quá khứ. Những đối tượng này
tiềm ẩn rủi ro không có khả năng thanh toán nợ đến hạn và do đó rất khó khăn
trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng truyền thống vốn chỉ dành cho những
đối tượng trên chuẩn.
Chính vì vậy, đứng về phía các công ty tài trợ địa ốc hay các ngân
hàng, nợ dưới chuẩn có mức độ rủi ro tín dụng rất cao song lại có mức lãi suất
cho vay cũng rất hấp dẫn. Tại Mỹ, nợ dưới chuẩn được thực hiện đối với các
sản phẩm cho vay thế chấp mua nhà (mortgage), thế chấp mua trả góp ô tô,
thẻ tín dụng. Các đối tượng tín dụng dưới chuẩn phần nhiều là dân nhập cư
vào Mỹ. 8
1.1.2. Nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng của các khoản nợ dưới chuẩn
Sự bùng nổ của cho vay nợ dưới chuẩn bắt nguồn sâu xa từ sự bất cân
đối về nguồn vốn tín dụng toàn cầu trong những năm gần đây. Trong khi
nguồn vốn tín dụng gia tăng từ các chính sách tiền tệ mở thì nhu cầu huy động
vốn của các doanh nghiệp sau các bê bối tài chính tại Mỹ như Enron,
Worldcom và khủng hoảng các công ty công nghệ thông tin từ năm 2001 lại
suy giảm. Các chính phủ cũng ngày càng kiểm soát thâm hụt ngân sách để
tránh việc vay nguồn vốn bên ngoài. Sự bất cân đối cung cầu về vốn dẫn đến
việc thừa các nguồn vốn mà thị trường không sử dụng hiệu quả. Cho vay nợ
dưới chuẩn là một giải pháp để giải quyết bài toán thừa vốn nhằm tối đa hóa
lợi nhuận. Việc cho vay nợ dưới chuẩn một cách thái quá trong một thời gian
ngắn dẫn đến việc mất kiểm soát chất lượng tín dụng, chính là nguyên nhân
tạo nên cuộc khủng hoảng tín dụng 2007.
Sỡ dĩ việc cho vay nợ dưới chuẩn lại có thể gia tăng với tốc độ chóng

lại khoản tiền thiếu nợ. Không trả được thì người đi vay sẽ phải khai phá sản
và ngân hàng chịu mất tiền. Đó chính là điều đã xảy ra trên thị trường địa ốc
Mỹ.
Việc nhà cửa ở Mỹ gia tăng giá thực ra còn là kết quả của nhiều yếu tố
khác trước đó. Một lý do là vì đã có thêm nhiều nguồn tài trợ địa ốc. Trước
đây thì nguồn vốn cho vay địa ốc hầu như đều do ngân hàng cung cấp. Tuy
nhiên lượng tiền cho vay từ ngân hàng cũng có giới hạn. Ngoài những ràng
buộc gắt gao về luật lệ hoạt động ngân hàng, lượng tiền cho vay của mỗi ngân
hàng lệ thuộc phần lớn vào số tiền ký gửi của khách hàng, và để quản lý rủi ro
thì chỉ một phần của tổng số tiền cho vay được dành cho địa ốc. Số người đủ
tiêu chuẩn để có thể vay tiền ngân hàng vì thế không nhiều và muốn giúp dân
chúng có nhà thì Chính phủ Mỹ phải tìm cách tạo thêm các nguồn tài trợ
khác.
Năm 1980, Đạo luật Giao dịch Thế chấp Tương đương (Alternative
Mortgage Transaction Parity Act) được ban hành, nới rộng những quy luật 10
cho vay và khuyến khích việc thành lập những kênh tài trợ khác. Nhiều
chuyên gia cho rằng đây cũng là một mầm mống dẫn đến cuộc khủng hoảng
nợ dưới chuẩn năm 2007. Ngay sau khi được ban hành đạo luật này đã thổi
một luồng gió mới vào thị trường địa ốc. Nhiều công ty tài trợ địa ốc
(mortgage lenders) ra đời và vì không bị ràng buộc bởi những luật lệ ngân
hàng nên các nhà tài trợ mới này ngày càng nhanh chóng mở rộng hoạt động
của mình. Nhiều ngân hàng lớn thay vì tiếp tục con đường hoạt động truyền
thống của mình là lấy tiền ký thác để cho vay thì lại không muốn đứng ngoài
cuộc nên cũng đã thành lập, hoặc liên kết với những công ty tài trợ địa ốc và
số kênh cho vay trả góp nhà đã tăng lên một cách nhanh chóng.
1.1.3. Sự khuếch đại tín dụng từ việc chứng khoán hóa các khoản nợ bất
động sản dưới chuẩn

trái phiếu phái sinh MBS này trên thị trường tài chính của họ.
Vậy bản chất của trái phiếu bất động sản là gì? Đó chính là kết quả của
một công cụ tài chính hiện đại khá tinh vi được gọi là nghiệp vụ chứng khoán
hóa (securitisation). Và cuộc khủng hoảng nợ dưới chuẩn cũng được thực
hiện thông qua công cụ đó. Chứng khoán hóa có lịch sử phát triển từ năm
1977 tại Mỹ song thực sự phát triển mạnh từ thập kỷ 90. Để hiểu rõ hơn em
xin đi sâu vào vấn đề về sự hình thành và mua bán MBS. Tuy công cụ đầu tư
phát sinh này rất phức tạp và đa dạng nhưng có thể đề cập đến một thể loại
đơn giản nhất như sau. Fannie Mae, hoặc là một công ty tài chính khác như
Lehman Brothers, bỏ tiền ra mua lại các khoản cho vay thế chấp từ các ngân
hàng thương mại, tập trung chúng thành từng loại khác nhau, rồi phát hành
MBS để bán lại cho các nhà đầu tư.
Ví dụ, Fannie Mae mua 1.000 khoản vay thế chấp với các đặc điểm
giống nhau với giá gốc là 200.000 USD cho mỗi khoản vay. Khi tập trung lại
thì tổng trị giá các khoản vay này sẽ là 200.000.000 USD. Fannie Mae có thể
biến khoản này thành 100.000 MBS, trị giá 2.000 USD một phần và bán lại
cho các nhà đầu tư. Nếu nhà đầu tư A mua 10 MBS thì sẽ trả 20.000 USD. 12
Sau khi mua các MBS thì các nhà đầu tư sẽ nhận lại khoản tiền vừa lãi vừa
gốc được chuyển đến hằng tháng từ những người vay tiền (thông qua một
công ty dịch vụ trung gian) trong một khoảng thời gian nhất định nào đó.
Cuối cùng, nếu không có gì trục trặc thì sau khi hết khoảng thời gian nhận lại
tiền, thì tổng số tiền mà nhà đầu tư nhận được sẽ là trên 20.000 USD (tiền vốn
gốc bỏ ra đầu tư cộng với tiền lãi hằng năm). Các MBS dựa trên các khoản
vay có tính chất rủi ro cao hơn thì tất nhiên sẽ đem lại lời nhiều hơn cho các
nhà đầu tư.
Một nhân tố phát sinh nhưng lại là nguyên nhân chính làm cho cuộc
khủng hoảng toàn cầu càng thêm trầm trọng là những "hợp đồng bảo lãnh nợ

đầu tư mua chứng khoán nợ sẽ phải chấp nhận những rủi ro liên quan tới danh
mục tài sản đảm bảo được đem ra chứng khoán hóa.
Như vậy với nghiệp vụ chứng khoán hóa, người cho vay không nhất thiết
phải nắm giữ rủi ro tín dụng mà có thể chuyển rủi ro đó sang cho người khác
một cách dễ dàng thông qua việc phát hành chứng khoán nợ lấy danh mục tín
dụng làm tài sản đảm bảo. Chính điều này là cơ sở để các ngân hàng đầu tư tự tin
đầu tư vốn vào hoạt động cho vay nợ dưới chuẩn một cách dễ dàng.
Sau đây sẽ là các bước chi tiết của một quá trình chứng khoán hóa:
Trước tiên, ngân hàng đầu tư tạm ứng nguồn vốn cho các công ty tài chính
chuyên về cho vay thế chấp mua nhà dưới chuẩn. Các công ty tài chính thực
hiện cho vay mua nhà thông qua mạng lưới các đại lý cho vay. Các đại lý cho
vay là người làm việc trực tiếp với khách hàng, thẩm định tín dụng theo các
mẫu hồ sơ chuẩn của công ty tài chính và chuyển hồ sơ cho công ty tài chính
phê duyệt. Sau khi phê duyệt, công ty tài chính sẽ làm thủ tục thế chấp nhà
đất và tiến hành giải ngân. Các công ty tài chính sẽ gom các khoản cho vay lại
thành một danh mục tín dụng gồm nhiều khoản vay và bán lại cho ngân hàng
đầu tư mà thực chất là thanh toán số tiền ngân hàng đầu tư đã cung ứng trước
đó cho công ty tài chính. 14
Sau khi đã mua danh mục tín dụng dưới chuẩn, các ngân hàng đầu tư
thực hiện chứng khoán hóa chúng. Danh mục tín dụng được bán sang cho một
công ty có mục đích đặc biệt (special purpose vehicle) do ngân hàng đầu tư
lập lên và công ty này phát hành chứng khoán nợ cho nhà đầu tư. Công ty đặc
biệt này không có vốn, không có nhân viên mà chỉ có tài sản là danh mục cho
vay và công nợ là các trái phiếu phát hành. Tất cả các hoạt động như theo dõi,
thu đòi nợ và thanh toán gốc, lãi trái phiếu đều được thuê ngoài cho công ty
dịch vụ (thường chính là công ty tài chính thực hiện cho vay). Trong điều kiện
lý tưởng, khi các danh mục cho vay được thu hồi toàn bộ và thanh toán hết nợ

hưởng lợi nhiều nhất. Cho vay thế chấp mua nhà dưới chuẩn có lợi suất rất
cao vì ngân hàng đầu tư vừa thu lãi từ cung cấp vốn cho công ty tài chính, vừa
thu lãi từ nghiệp vụ chứng khoán hóa. Lãi cao sẽ giúp việc hình thành các gói
chứng khoán càng trở nên dễ dàng, và đây là điểm hấp dẫn các nhà đầu tư lao
vào thị trường mua các gói trái phiếu chứng khoán hóa đầy rủi ro này.
Lợi nhuận cao kết hợp với lòng tham đã dẫn đến lạm dụng việc cho vay
nợ dưới chuẩn. Các thủ tục thẩm định thực hiện bởi các đại lý cho vay diễn ra
hết sức lỏng lẻo và việc tiếp cận vốn tín dụng mua nhà trở nên nhanh chóng,
dễ dàng hơn bao giờ hết. Những người có thu nhập thấp, đặc biệt là dân định
cư lần đầu tiên có cơ hội mua nhà. Cho vay thế chấp mua nhà dưới chuẩn lan
nhanh ra toàn nước Mỹ. Giá bất động sản tăng nhanh chóng.
Hình 1: Thế chấp mua nhà dưới chuẩn ở Mỹ qua các năm
(đơn vị: tỷ USD) 16
120
185
330
530
635
0
100
200
300
400
500
600
700
2001 2002 2003 2004 2005

ty). Loại hoạt động nhận tiền ký gửi và cho vay chịu sự kiểm soát chặt chẽ
của nhà nước như Cục Dự trữ Liên bang (FED), còn loại hoạt động liên quan
đến chứng khoán sau đó không hề bị một rào cản nào, trừ việc tuân thủ các
quy định buôn bán chứng khoán trên thị trường và nội dung các hợp đồng đã
ký kết. Sau đại khủng hoảng năm 1929, Quốc hội đã ra luật Glass-Steagall
1933-35 phân biệt hai loại công ty hoạt động, và không cho phép ngân hàng
làm dịch vụ phát hành và buôn bán cổ phiếu và trái phiếu, và bảo hiểm. Sự
phá sản của các công ty đầu tư tài chính như Bear Sterns và Lehman, sự sáp
nhập của Merrill Lynch vào ngân hàng thương mại, và việc xin phép chuyển
hính thức hoạt động thành ngân hàng thương mại của hai tập đoàn còn lại là
Goldman Sachs, Morgan Stanley trong kỳ khủng hoảng này coi như đã xoá sổ
sự khác biệt giữa hai loại công ty trên nước Mỹ. 1.2.2. Chính sách cho phép mọi loại công cụ tài chính mới xuất hiện một
cách không kiểm soát
Có thể nói thị trường tài chính Mỹ luôn chào đón bất kỳ công cụ tài
chính nào, miễn là nó có khả năng khuếch đại dòng vốn và mang lại lợi nhuận
cho các tập đoàn tài chính lớn trên thị trường. Các công cụ tài chính mới xuất
hiện một cách không kiểm soát thậm chí ngay cả việc thu thập chính thức các 18
thông tin thống kê về chúng để theo dõi cũng không được quan tâm đúng
mực. Mục đích chính của các loại công cụ này là tạo cơ hội cho các hoạt động
đầu tư rủi ro, hay nói một cách dễ hiểu là cho phép các nhà đầu tư sử dụng
mọi lỗ hổng, tạo ra sự tin tưởng mù quáng của đám đông để làm giàu. Thí dụ
là chính sách cho công ty bảo hiểm bảo hiểm cả những gì không thể bảo hiểm
được. Hoạt động bảo hiểm bình thường như y tế, tai nạn là dựa vào xác xuất
thông kê các hiện tượng xảy ra ngẫu nhiên nhưng có thể tiên đoán trước được

Chính việc cho phép hành vi đầu cơ này cũng là một trong số những nguyên
nhân dẫn đến sự sụt giảm nhanh chóng của thị trường chứng khoán Mỹ, làm cho
cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu càng trở nên tồi tề hơn. Vì tình hình cấp
bách hiện nay, ủy ban chứng khoán (SEC) đã phải ra lệnh cấm cả việc bán
khống bình thường (tức là phải vay chứng khoán của ai đó thì mới có quyền bán)
đối với một loạt các cổ phiếu công ty, như cổ phiếu GM chẳng hạn.
Có thể kết luận cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay là kết quả của một
cuộc chạy đua kiếm tiền một cách cực kỳ tham lam của chế độ tư bản coi mọi
định chế kiểm soát là kềm kẹp kiểu xã hội chủ nghĩa và cần phải loại bỏ. Nó
bắt nguồn từ sự quản lý lỏng lẻo trong cho vay tín dụng dưới chuẩn và từ lòng
tham của thị trường. Chứng khoán hóa là một công cụ tài chính thông minh
song đã bị lợi dụng vào việc xấu gây nên hậu quả khôn lường. Các nhà đầu tư
cần thấu hiểu các rủi ro trước khi mua các sản phẩm tài chính phức tạp nhằm
tránh những tổn thất nặng nề. Đây cũng là bài học không thừa cho bất cứ quốc
gia nào trong quá trình hội nhập và phát triển.
2. Diễn biến của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu
Trong phần trên chúng ta đã tìm hiểu và có những cái nhìn tương đối rõ
ràng về nguyên nhân của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Trong phần
này chúng ta sẽ tìm hiểu về những diễn biến chính của cuộc khủng hoảng này.
2.1. Diễn biến của cuộc khủng hoảng tài chính tại Mỹ
Do lo lắng về diễn biến lạm phát, Cục Dự trữ liên bang bắt đầu tăng
dần lãi suất, dẫn đến việc thị trường bất động sản (BĐS) bắt đầu chững lại vào 20
đầu năm 2006. Trong khi vào giữa năm 2003 lãi suất căn bản của Fed chỉ có
1% thì vào giữa năm 2006 nó đã tăng lên đến 5,25%, bắt buộc các ngân hàng
thương mại phải đẩy lãi suất cho vay tiền mua nhà lên cao hơn nhiều nữa.
Tình hình lãi suất cao đã khiến số lượng người vay để mua nhà giảm đi. Giá
nhà bắt đầu trượt dốc vì cung vượt cầu. Nhiều người mua nhà giá cao trước

chính toàn cầu đó là sự kiện hai quỹ phòng hộ (hedge fund - một loại quỹ có
tính đại chúng thấp và không bị quản chế quá chặt) của Bear Stearns (ngân
hàng đầu tư lớn thứ 5 của Mỹ) đã sụp đổ sau khi đầu tư quá mạo hiểm vào các
chứng khoán được đảm bảo bằng các khoản cho vay bất động sản dưới chuẩn
ở Mỹ. Theo tính toán thì sự sụp đổ này đã khiến các nhà đầu tư vào hai quỹ
chịu lỗ tổng số tiền 1,5 tỷ USD. Trong năm 2007, tổng số lỗ liên quan đến tín
dụng dưới chuẩn của Bear Stearns là 1,9 tỷ USD, còn cổ phiếu của tập đoàn
này thì thì mất giá hơn 50%.
Ngày 16-17/3/2008 Bear Stearns đã được bán cho Ngân hàng Đầu tư
Mỹ JP Morgan Chase với giá 2 đôla một cổ phiếu. Vào tháng 1/2007, Bear
Stearns đã đầy tự tin trước phố Wall và toàn thế giới khi cổ phiếu của ngân
hàng này được giao dịch trên mức 172 USD/cổ phiếu. Song hơn một năm sau,
vào tháng 3/2008, thị trường nhà đất của Mỹ bị sa lầy, ngân hàng đầu tư gần
100 năm tuổi này bắt đầu lâm vào tình thế cực kỳ khó khăn, thua lỗ đậm,
giảm vốn lớn và không một ai muốn cho ngân hàng này vay mượn nữa. Cuối
cùng, chính phủ phải vào cuộc bằng cách sắp xếp để JP Morgan mua lại Bear
Stearns với một cái giá không ngờ.
Ngày 29/07/2008, tập đoàn dịch vụ vốn và môi giới đầu tư hàng đầu
thế giới Merrill Lynch & Co., có trụ sở tại thành phố New York, thông báo bị
thiệt hại tới 5,7 tỷ USD do các khoản nợ xấu trong quý III vừa kết thúc (theo
tài khóa riêng). Thông báo này được đưa ra chưa đầy hai tuần sau khi Merrill
Lynch công bố khoản thua lỗ 4,9 tỷ USD trong quý trước đó. Thua lỗ nặng đã
đẩy giá cổ phiếu của Merrill Lynch trong ngày 29/7 giảm 11,6%, xuống 24,35
USD/cổ phiếu, chỉ bằng 1/3 giá trị cách đây một năm. Năm 2007, Merrill