GVHD: PGS-TS PHAN AN
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài:
Hàn Quốc là một dân tộc giàu truyền thống yêu nước và cũng là một trong
những dân tộc ở Châu Á. Việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống dân
tộc là niềm tự hào của dân tộc mình. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, tuy chịu sự ảnh
hưởng mạnh mẽ từ văn hóa của hai nước láng giềng Trung Quốc và Nhật Bản.
Việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống Hàn Quốc được thể hiện
trong nhiều lĩnh vực như: âm nhạc, hội họa, kiến trúc, văn học nghệ thuật… Điều này
tạo nên nét độc đáo, đa dạng và phong phú của nền văn hóa bán đảo này.
Những ai quan tâm đến Hàn Quốc, khi nghe nói đến văn hóa bán đảo này, người
ta không chỉ nghĩ ngay đến những bộ trang phục hanbok truyền thống hay các món
kimchi đầy hương vị và nhân sâm có xuất xứ từ vùng đất có hơn 70% diện tích là đồi
núi. Qua bao nhiêu biến đổi trong lịch sử vẫn được giữ gìn và phát huy, cải cách cho
phù hợp với điều kiện xã hội trong từng khu vực.
Sự gắn kết giữa các thành viên trong gia đình tạo điều kiện cho lối sống cộng
đồng phát triển mạnh mẽ. Những giá trị thể hiện trong lối sống cũng như trong quan hệ
gia đình là động lực cho những giá trị tốt đẹp trong con người của Hàn Quốc.
Cấu trúc gia đình Hàn Quốc và Việt Nam có những nét tương đồng. Là một sinh
viên nghành Hàn Quốc học, em yêu quý con người của đất nước này. Tìm hiểu những
giá trị nhân văn trong hệ thống gia đình của nước bạn cũng là cơ hội để nhận biết sâu
sắc hơn những nền tảng giá trị văn hóa của nước mình. Chính những nét tương đồng
SVTH: NGUYỄN THỊ HÒA Trang 1
GVHD: PGS-TS PHAN AN
về văn hóa như vậy sẽ tạo điều kiện cho quan hệ hai nước ngày càng gần gũi hơn, tạo
điều kiện thuận lợi cho quá trình hợp tác và giao lưu.
Khi thực hiện nghiên cứu này,em muốn tạo cơ hội cho chính mình có điều kiện
để tìm hiểu về con người và những giá trị văn hóa truyền thống của Hàn Quốc, đặc
biệt là về cấu trúc gia đình cũng như những vấn đề có liên quan đến đời sống con
người như :văn hóa, giáo dục, kinh tế và quan niệm về chữ “hiếu” của người Hàn
Chương II: Đi sâu vào tìm hiểu về “gia đình truyền thống Hàn Quốc ” ngoài ra
còn nêu rõ quan hệ xã hội bên trong và bên ngoài gia đình.
Chương III: Những thay đổi trong gia đình truyền thống Hàn Quốc đến thời đại
ngày nay.
CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ ĐẤT NƯỚC HÀN QUỐC VÀ TỔNG
QUAN VỀ GIA ĐÌNH
1.1. Khái quát về đất nước Hàn Quốc
1.1.1. Giới thiệu về Hàn Quốc
1.1.1.1. Vị trí
SVTH: NGUYỄN THỊ HÒA Trang 3
GVHD: PGS-TS PHAN AN
Hình 1.1: Bản đồ bán đảo Hàn Quốc
Nguồn: http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB
%91c#.C4.90.E1.BB.8Ba_l.C3.BD
Hàn Quốc, tên chính thức là Đại Hàn Dân Quốc và nằm ở phía Đông Bán Đảo
Triều Tiên thuộc khu vực Đông Bắc Á. Địa hình phân hóa thành hai vùng rõ rệt: 70%
của đất Hàn Quốc là rừng núi, đồng bằng là 20%. Phía Đông và phía Bắc của Hàn
Quốc có nhiều núi cao và gồ ghề. Núi ở phía Nam và phía Bắc thì thấp hơn. Hơn nữa,
nơi mà sản xuất gạo nổi tiếng nhất của Hàn Quốc thì có nhiều ở Tây bộ. Ngoài ra, Hàn
Quốc vào mùa hè mưa nhiều, nóng, ẩm, vì vậy nước sông nhiều, lũ lụt thường xuyên
xảy ra. Thế nên Hàn Quốc làm nhiều con đê ở sông để sản xuất điện và ngăn cản lũ
lụt.
SVTH: NGUYỄN THỊ HÒA Trang 4
GVHD: PGS-TS PHAN AN
Phía Đông, phía Tây, phía Nam của Hàn Quốc là biển. Vì vậy ở biển Hàn Quốc
có nhiều cá. Thêm vào đó, biển của Hàn Quốc rất đẹp và thơ mộng, ở biển Đông có
nhiều bãi tắm và ở biển Nam có nhiều đảo. Chính vì vậy vào mùa hè nhiều người Hàn
Quốc đi du lịch ở biển thì nhiều.
Thành phố lớn nhất Hàn Quốc là Seoul (Hán Thành). Dân số chính thức khoảng
trên 10 triệu người, nằm ở phía Tây Bắc. những thành phố lớn khác là Incheon (Nhân
Cánh
đồng lúa
12.73
0
12,9 12.671 12,7
Cánh
đồng khô
10.250 10,4 7.656 7,7
Rừng 66.11
4
67,1 66.665 67,1
Diện
tích khác
9.386 9,6 12.402 12,5
Nguồn: Byung – Nakdong: Kinh tế Hàn Quốc đang trỗi dậy, NXB thống kê,
Hà Nội 2002, trang 49.
1.1.2.1. Khí hậu
Hàn Quốc nằm trong vùng gió mùa nên thuộc khí hậu ôn đới. Thế nhưng, vì ở
giữa Thái Bình Dương và lục địa Châu Á to lớn nên khí hậu thể hiện rất riêng biệt.
Vào mùa hè thì nóng ẩm và mưa nhiều. Trái lại, mùa đông thì lạnh vàu mưa ít. Hàn
quốc là khí hậu mang tính lục địa lớn nên có sự khác biệt về nhiệt độ của mùa hè và
mùa đông. Lãnh thổ hàn quốc trải dài từ Bắc tới Nam nên sự khác biệt về nhiệt độ của
phía bắc và phía nam lớn. Hơn nữa, vì chịu ảnh hưởng của biển và địa hình nên nhiệt
độ của phía Bắc và phía Nam cũng khác nhau.
Lượng mưa 1 năm của Hàn Quốc là khoảng 1000mm. Hàn Quốc có bốn mùa rỏ
rệt và cuộc sống sinh hoạt theo mỗi mùa cũng khác biệt một chút .
SVTH: NGUYỄN THỊ HÒA Trang 6
GVHD: PGS-TS PHAN AN
Hình 1.2: Mùa xuân trên Đảo Anmyeondo
Nguồn: http://hanquocngaynay.com/about_content.php?x=1&y=2&z=1
bốn mùa thì khác nhau rất lớn. ở bắc bộ mùa đông thì dài hơn và những mùa khác thì
ngắn hơn.
1.1.2.2. Động thực vật
1.1.2.2.1, Động vật
Đầu thế kỉ 20, hàn quốc còn nhiều động vật hoang dã, gồm: chồn, cáo, hải ly, rái
cá, hươu, linh dương, dê, hổ, báo Ngày nay, phần lớn những động vật hoang dã hoặc
bị tiệt chủng hoặc còn một số ít trong vùng rừng núi xa xôi, hẻo lánh ở phía bắc.
SVTH: NGUYỄN THỊ HÒA Trang 10
GVHD: PGS-TS PHAN AN
Chúng bị tiêu diệt dể lấy bộ da hoặc môi trường sống của chúng bị phá hủy. Các động
vật hiện có là: gà lôi, thỏ, nhiều động vật có vú thuộc loại nhỏ và chim, cùng các loại
bò sát và cá .
1.1.2.2.2, Thực vật
Trong vùng núi phía Bắc có các loại cây như : linh sam, vân sam, thông rụng lá.
Miền Nam có rừng hỗn hợp với các loại cây như : sồi, thông, bạch dương. Thực vật tự
nhiên của vùng bờ biển phía Nam là rừng cây lá rậm và tre
1.1.2.3. Tài nguyên khoáng sản
Khác với miền Bắc, Hàn Quốc tương đối nghèo về khoáng sản
Hàn Quốc có nhiều đá vôi, tài nguyên chính của Hàn Quốc là than,quặng sắt.
ngoài ra cón có bạc vàng, sắt, đồng, chì, kẽm…
Nguồn đá vôi vô tận dụng để chế biến xi măng của Hàn Quốc đã giúp quốc gia
này phát triển nghành xây dựng trong nước.
Hàn Quốc phải nhập 100% dầu lửa.
Tóm lại, hàn quốc là một trong những quốc gia nghèo về tài nguyên thiên nhiên,
nhất là dầu lửa.
1.1.2.4. Môi trường
Quá trình đô thị hóa nhanh chóng và sự gia tăng dân số đang đặt ra nhiều đe dọa
trước mắt cho Hàn Quốc. Là quốc gia công nghiệp hóa cao, HQ có lượng khí thải
cácbôníc rất cao: 9 tấn/đầu người mỗi năm.Ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến sức
khỏe người dân thủ đô Seoul và những thành phố khác. Nạn phá rừng và phát triển đô
giống làm cho xã hội tồn tại và phát triển.
Chức năng kinh tế: Gia đình là đơn vị kinh tế tạo ra sản phẩm để đáp ứng nhu
cầu vật chất và tinh thần cho gia đình và cho xã hội. Kinh tế gia đình phát triển có tác
dụng thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển.
SVTH: NGUYỄN THỊ HÒA Trang 12
GVHD: PGS-TS PHAN AN
Chức năng giáo dục của gia đình: Giáo dục gia đình có tác dụng sâu sắc dến
việc hình thành nhân cách con người. Giáo dục gia đình là cơ sỏ đầu tiên để con người
phát triển một cách toàn diện, trở thành người công dân tốt, có ích cho gia đình và xã
hội.
Chức năng tâm lý, tình cảm: Gia đình là tổ ấm của mọi người, là sợi dây tình
cảm gắn bó các thành viên trong gia đình thông qua các mối quan hệ: ông bà, cha mẹ,
vợ chồng, con cái. Gia đình là nơi an ủi, động viên tốt nhất về mặt tinh thần.
Chức năng bảo vệ, chăm sóc sức khỏe: Gia đình là nơi chăm lo, bảo vệ sức
khỏe, đảm bảo nhu cầu ăn uống, dinh dưỡng hàng ngày cho mọi thành viên. Gia đình
là nơi hướng dẫn mọi người biết cách tự chăm sóc sức khỏe, phòng bệnh, tạo cho con
người niềm vui, tinh thần thoải mái, tăng cường súc khỏe.
Ngoài 5 chức năng trên còn có các chức năng khác chi phối toàn bộ các chức
năng của gia đình như:
Chức năng giao tiếp tinh thần;
Chức năng tổ chức thời gian rỗi;
Chức năng thu nhận các phương tiện;
Chức năng giáo dục bổ trợ;
Chức năng đại diện;
Chức năng tình dục;
Chức năng nghỉ ngơi, giải trí;
Nguồn: http://vi.wikipedia.org/wiki/Gia_%C4%91%C3%ACnh
SVTH: NGUYỄN THỊ HÒA Trang 13
GVHD: PGS-TS PHAN AN
CHƯƠNG II: GIA ĐÌNH TRUYỀN THỐNG HÀN QUỐC.
GVHD: PGS-TS PHAN AN
Hình 2.1: Gia đình một thế hệ
Nguồn:
http://www.tin247.com/ngam_gia_dinh_nho_hanh_phuc_cua_kim_hee_sun-8-
21471219.html
Gia đình lớn ( hay còn gọi là đại gia đình) là gia đình bao gồm ông bà, cha mẹ và
tất cả các con cùng sống chung một mái nhà.
SVTH: NGUYỄN THỊ HÒA Trang 15
GVHD: PGS-TS PHAN AN
Hình 2.2: Gia đình lớn
Nguồn: http://vnexpress.net/gl/van-hoa/san-khau-dien-anh/2009/09/3 ba132d6/
2.1.2: Quan hệ vợ chồng.
Quan hệ vợ chồng là cách ứng xử giữa người chồng với vợ hoặc người vợ với
chồng. Không những thế, đối với các nước Á Đông nói chung và Hàn Quốc nói riêng
hôn nhân trong gia đình truyến thống Hàn Quốc còn có vai trò quan trọng thờ cúng tổ
tiên, và sinh những người con trai để nối dõi, kế thừa gia sản, chăm sóc cha mẹ lúc già
yếu. Do đó, đã có nhiều phụ nữ phải chịu đau khổ vì không sinh được con trai cho nhà
chồng.
Do ảnh hưởng nặng nề của Nho giáo. Cho nên, gia đình truyền thống Hàn Quốc
theo chế độ gia trưởng. người con cả sẽ trở thành trụ cột của gia đình sau khi người
cha qua đời. tài sản mà người cha để lại có giá trị như: nhà cửa, đất đai… Tuy nhiên,
người Hàn Quốc với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và tin vào cuộc sống thế giới bên kia.
Người ta sau khi chết sẽ dầu thai đế sống cùng con cháu. Do đó, con cháu phải làm
tròn bổn phận với người đã mất.
Trong xã hội Hàn Quốc truyền thống, một gia đình điển hình thường bao gồm các
thành viên thuộc ba, bốn thế hệ như: ông bà, cha me, anh em họ cùng sống chung
SVTH: NGUYỄN THỊ HÒA Trang 16
GVHD: PGS-TS PHAN AN
một mái nhà và xem là gia đình có nhiều thành viên thì có thể nhận được nhiều phúc
• Ngôn là lời nói. Nói năng phải êm ái, khoan hòa, không nên quát tháo, phải
mềm mõng nhưng không nên lí nhí không ai nghe rõ, nghĩa là phải rành mạch, rõ ràng,
không cấm cản, cũng đừng lả lơi, đùa cợt.
• Hạnh là nết na, trên phải kính dưới phải nhường. ở trong nhà phải chiều
chồng thương con, lấy điều hiền hậu mà dối với anh em họ hang, ra ngoài phải nhu mì
chính chắn, không hợm hĩnh, xa hoa, đàng điếm.
Bên cạnh vai trò và nghĩa vụ của người vợ trong xã hội truyền thống Hàn Quốc
thì người chồng là chủ gia đình và che chở cho cả gia đình. Người chồng có nghĩa vụ
thương yêu vợ con. Chính vì vậy, đòi hỏi người chồng luôn luôn phải là người mẫu
mực trong gia đình. Hai vợ chồng phải luôn hòa thuận với nhau để xây dựng một cuộc
sống gia đình hạnh phúc.
2.1.2. Quan hệ con cái.
Quan hệ con cái hay còn gọi là quan hệ huyết thống. Cho nên có thể coi gia đình
là tế bào cơ bản của xã hội. Cha mẹ luôn là người yêu thương con cái nhất, dành cho
con những điều tốt đẹp nhất và dường như tình cảm đó không bao giờ thay đổi.
Phần lớn cha mẹ người Hàn Quốc sồng vì con cái, để có tiền cho con cái học
hành, họ sẵn sang chấp nhận một công việc vất vã như: bán nhà lớn và dọn đến nhà
nhỏ hơn. Vì việc học của con cái họ có thể di dân sang nước khác…
Người ta thường có câu : “Nuôi con mới biết lòng cha mẹ”, “cha mẹ vì con
không có ngày nào nhẹ lòng ”
Một con người ra đời hoàn toàn dựa vào người khác, không ngừng đòi hỏi người
khác cuộc sống mà còn được truyền đạt lại mọi kiến thức và kỹ năng. Cha mẹ chăm
sóc con cái là lẽ tự nhiên, con cái hiếu thuận với bố mẹ cũng là lẽ thường tình. Tình
nghĩa cha mẹ với con cái, một mặt cha mẹ xem thế hệ sau là sự kéo dài cuộc sống của
mình. Thêm vào đó, tính gia trưởng cho đến tận bây giờ dường như đã in sâu vào
trong tâm thức của người Hàn Quốc.Vì vậy người cha có quyền lực duy nhất, kiểm
soát, răn đe và dạy bảo con cái
Lý xuân Chung, Tìm hiểu văn hóa Hàn Quốc tập hợp các bài giảng chuyên đề
Hàn Quốc học, Đại học khoa học xã hội nhận văn ( Đại học quốc gia Hà Nội),2006,
trang 159,160
thay đổi chủ yếu là với tên gọi. Có khoảng 300 họ khác nhau ở Hàn Quốc, nhưng có
một số ít họ phổ biến chiếm đa số trong số dân Hàn Quốc.
SVTH: NGUYỄN THỊ HÒA Trang 19
GVHD: PGS-TS PHAN AN
Những họ phổ biến nhất phải kể đến họ Kim, Lee, Park hay Pak, An, Jang, Jo hay
Cho, Choe hay Choi, Jong hay Cheong, Han, Gang hay Kang, Yu hay Yoo và Yun hay
Yoon.
Hình 1.1: Gia đình Hàn Quốc
Nguồn:http://www.dulichviet.com.vn/du-lich-han-quoc/doi-song-gia-dinh-han-
quoc.html
Theo quan niệm truyền thống, khi đứa trẻ ra đời số phận của nó phải chịu ảnh
hưởng từ cái tên mà cha mẹ đặt cho. Tên họ đó phải đảm bảo sự thành đạt cho đứa bé
trong tương lai và danh giá cho cả gia đình.
Người phụ nữ Hàn Quốc sau khi lấy chồng vẫn dung tên họ của mình. Ngay cả
khi anh em ruột đối với nhau, người ít tuổi không nên gọi người nhiều tuổi bằng tên,
mà nên gọi là eonni có nghĩa là “chị ”, hoặc oppa có nghĩa là “anh”.
SVTH: NGUYỄN THỊ HÒA Trang 20
GVHD: PGS-TS PHAN AN
2.1.4. Lễ nghi gia đình
Ở Hàn Quốc cũng có một số ngày lễ dành cho gia đình, mà họ quan niệm nó có ý
nghĩa quan trọng trong đời sống của họ . Và người Hàn Quốc thường cử hành bằng
cách tổ chức các bữa tiệc , mở các trò vui chơi để mọi người tới dự tiệc cùng tham
gia . Tiêu biểu trong những ngày lễ gia đình, đó là ngày lễ Baegil , ngày lễ kỉ niệm
tròn 100 ngày tính từ ngày em bé ra đời . Kế đến là lễ Dol , đó là lễ kỉ niệm sinh nhật
đầu tiên của em bé . Cuối cùng là lễ Hoegap ( hay còn gọi là Hwangap). Hoegap được
coi là lễ kỉ niệm tròn một vòng quay 60 năm trong cuộc đời một con người, theo quan
niệm Hoàng đạo của Phương Đông . Những ngày lễ đặc biệt này thường được người
Hàn Quốc tổ chức rất lớn , náo nhiệt và linh đình .Tiêu biểu có các ngày lễ như sau:
• “Baegil” là ngày thứ 100 của đứa bé được sinh ra, vào dịp này sẽ có một
bữa tiệc đơn giản được tổ chức. Baegil là ngày chúc mừng đứa bé vượt qua bước ngoặt
GVHD: PGS-TS PHAN AN
Trong xã hội truyền thống thường cha mẹ quyết định việc hôn nhân cho con cái.
Nhà chú rể sẽ gửi thông tin về tứ trụ của nhà chú rể sang nhà cô dâu. “ tứ trụ” có nghĩa
là giờ, ngày, tháng, năm sinh của con người. gia đình cô dâu nhận tứ trụ, định ngày
cưới, xem cung mệnh và cuộc sống mai sau của cô dâu và chú rể. nếu tứ trụ tốt và
cùng mệnh hòa hợp, quyết định tiến đến hôn nhân và chọn ngày cưới. 2,3 ngày trước
lễ cưới nhà chú rể gửi lễ vật sang nhà cô dâu. Lễ vật được đặt trong mộ cái hộp (ham),
được gọi là “gửi lễ vật”. lễ vật thường bao gồm nhẫn vàng hoặc vải vóc may quần áo
cho cô dâu…chú rể đến nhà cô dâu làm lễ cưới và trải qua đêm tân hôn tại nhà cô dâu.
Sau 2,3 ngày ở nhà cô dâu, chú rể đón cô dâu về nhà mình. Cô dâu về nhà chồng chào
hỏi bố mẹ và các thành viên trong gia đình nhà chồng lần đầu tiên. Ngày nay, người
Hàn Quốc thường lập gia đình ở độ tuổi trên dưới 30 tuổi. đám cưới được tổ chức ở
nhà thờ hoặc phòng cưới. them vào đó các phong tục như “gửi lễ vật”, hoặc
“pyebaek” vẫn còn được lưu truyền không có gì thay đổi.
Hình 2.4: Đám cưới truyền thống của người Hàn Quốc
Nguồn: http://traucau.vn/tin-tuc-cuoi-hoi/phong-tuc-cuoi-hoi/dam-cuoi-cua-
nguoi-han-quoc.html
SVTH: NGUYỄN THỊ HÒA Trang 23
GVHD: PGS-TS PHAN AN
• Hoegap (hwangap)
Năm 60 tuổi đươc gọi là Hoegap hoặc Hwangap. Trong ngày Hoegap, bàn tiệc
lớn được chuẩn bị, chủ nhân bữa tiệc Hoegap cùng với người bạn đời ngồi ở bàn tiệc.
người Hàn Quốc nghĩ rằng bàn tiệc ( bàn tiệc thường có bánh Ttok, bánh trái…) được
chuẩn bị càng cao thì càng thể hiện long hiếu thảo của con cái. Sau khi chuẩn bị bàn
tiệc và vợ chồng chủ nhân bữa tiệc ngồi vào bàn thì con cái lần lượt sẽ lạy bố mẹ, rót
rượu và dâng lên. Và họ hàng ít tuổi hơn cũng lạy và dâng rượu. Họ hàng rót rượu cho
nhau uống và trò chuyện vui vẻ. hiện nay, tuổi thọ của con người ngày càng dài hơn
nên trường hợp tổ chức bữa tiệc mừng thọ 70 tuổi lớn hơn 60 tuổi ngày càng nhiều.
Hình 2.5: Lễ mừng thọ
http://www.mangonet.kr/vietnam/viewtopic.php?t=818