B GIÁO DC VÀ ÀO TO B NÔNG NGHIP VÀ PTNT
VIN KHOA HC NÔNG NGHIP VIT NAM

NGUYN TRNG AN
NGHIÊN CU XÁC NH CÁC TIU VÙNG
VÀ CÁC BIN PHÁP K THUT TRNG CÂY CAO SU
TI TNH LAI CHÂU
LUN ÁN TIN S NÔNG NGHIP HÀ NI – 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO B NÔNG NGHIP VÀ PTNT
VIN KHOA HC NÔNG NGHIP VIT NAM

Tôi xin cam đoan rng s liu và kt qu nghiên cu trong lun án này là
hoàn toàn trung thc, cha h s dng cho bo v mt hc v nào. Mi s giúp đ
cho hoàn thành lun án đu đã đc cm n. Các thông tin, tài liu trình bày trong
lun án này đã đc ghi rõ ngun gc.

Tác gi

Nguyn Trng An ii
LI CM N
iii
MC LC
Trang
Li cam đoan i
Li cm n ii
Mc lc iii
Danh mc các bng vi
Danh mc các hình x
M U 1
1 Tính cp thit ca đ tài 1
2 Mc đíc
h, yêu cu 2
3 Ý ngha khoa hc và thc tin ca đ tài 2
4 Nhng đóng góp mi ca lun á
n 3
5 i tng và phm
vi nghiên cu 4
CHNG 1 TNG QUAN TÀI LIU NGHIÊN CU 5
1.1 Tng quan v cây cao su và yêu cu sinh thái 5
1.1.1 Ngun gc xut x và quá trình di
nhp 5
1.1.2 c đim t
hc vt hc 7
1.1.3 Yêu cu sinh thái 7
1.2 Vai trò ca cây cao su đi vi phát trin đt nc 13
1.2.1 V giá tr kinh t 13
1.2.2 V xã hi 15
1.2.3 V môi trng 15

2.3.3 Nghiên cu mt s bin pháp k thut trng cao su ti Lai Châu 54
2.4 Phng pháp nghiên cu 54
2.4.1 Nghiên cu điu kin t nhiên và xác đnh tiu vùng c
ó kh nng
phát trin cao su ti Lai Châu 54
2.4.2 La chn dòng/ging cao su trng  Lai C
hâu 61
2.4.3 Nghiên cu mt s bin pháp k thut trng cao su  La
i Châu 62
2.5 Các ch tiêu theo dõi 66
2.5.1 i vi cây cao su 66
2.5.2 i vi cây lúa cn, ngô, đu tng, lc trng xe
n trong nng
cao su thi k kin thit c bn 68
2.6 Phng pháp x lý s liu 69
CHNG 3 KT QU NGHI
ÊN CU VÀ THO LUN 70
3.1 Nghiên cu điu kin t nhiê
n và xác đnh các tiu vùng có kh nng
phát trin cao su ti Lai Châu 70 v
3.1.1 Khái quát chung v điu kin t nhiên kinh t, xã hi tnh Lai Châu 70
3.1.2 Nghiên cu xác đnh tiu vùng có kh nng phát trin cao su ti
tnh Lai C
hâu 86
3.2 La chn ging cao su trng  Lai
Châu 120
3.2.1 La chn ging trên vn s tuyn 120

1.2 nh hng ca gió mnh đn cây cao su 9
1.3 Khí hu mt s vùng trng cao su trên th gii 10
1.4 Khí hu mt s vùng trng cao su ti ông Nam B và Tây Nguyên 11
1.5 Bng thang chun đánh giá đt trng cao su ti Vit Nam (tng đt 0 –
30 cm) 13
1.6 Hiu qu sn xut cao su và mt s cây trng lâu nm
khác (trên đt
Bazan – Tây Nguyên) 14
1.7 Lng dinh dng ly đi bi các sn phm
thu hoch 16
1.8 Phân loi vn cao su  Trung Quc 19
1.9 Qu đt có kh nng trng cao su ca mt s tnh Tây Bc 35
1.10 Tính cht lý hoá hc đt đ vàng  Tây Bc 36
1.11 Din tích vùng an toàn sng mui và nhit đ thp đi vi cây cao su
 đai cao di 600 m các tnh in Biên, Sn La và Lai Châu 37
1.13 C cu ging ca
o su giai đon 2006 - 2010, hiu chnh 2008 41
1.13 Din tích trng mi cao su đi đin  các tnh Tây Bc đn ngày
01/01/2012
47
1.14 Khuyn cáo c cu ging cao su 2011-2015 48
2.1 Yêu cu s dng đt ca cây cao su 58
2.2 Phân cp yu t, ch tiêu phc v xây dng bn đ đn v đt đai vùng
có kh nng phát trin cao su trên đa bàn tnh Lai Châu
59
3.1 Hin trng s dng đt ca tnh Lai Châu 75
3.2 c đim khí hu các huyn trong tnh qua các nm (2001-2011) 76
3.3 Tc đ gió trung bình và ln nht (m/s) tháng và nm tnh Lai Châu
(t nm 2001 – 2010)
79

hình s dng đt
105
3.15 Din tích đt có kh nng trng cao su tnh Lai Châu chia theo các
tiu vùng 106
3.16 Din tích cao su tnh Lai Châu đn nm 2012 chia theo đa bàn các huyn 108
3.17 Mt s thông tin v vn cao su kho sát 109
3.18 Kt qu kho sát vanh thân vn cao su ti xã Mng Than và xã
Khng Lào 110
3.19 Khí hu vùng trng cao su tnh Lai Châ
u nm 2007 và 6 tháng đu
nm 2008 111
3.20 iu kin t nhiên ti các đa đim kho sát 113 viii
3.22 Kt qu điu tra t l thit hi do rét ti đim th nghim xã Phúc
Than huyn Than Uyên 115
3.23 Kt qu điu tra t l th
it hi do rét ti đim th nghim xã Bình L
huyn Tam ng 116
3.24 Kt qu điu tra t l thit hi do rét ti đim th nghim x
ã Pa Tn
huyn Sìn H 116
3.25 T l và
mc đ phc hi sau rét ti vn cao su xã Phúc Than huyn
Than Uyên 117
3.26 T l và
mc đ phc hi sau rét ti vn cao su xã Bình L huyn
Tam ng 118
3.27 T l và mc đ phc hi sau rét ti vn cao s

nghim qua các nm
130
3.39 Mt s đi tng sâu bnh hi ch yu trên cây cao su 131
3.40 Kt qu phân tích đt trc th nghim đim nghiên
cu xã Phúc Than
huyn Than Uyên 132
3.41 Tình hình sinh trng ca mt s dòng/ging cao su ti đim th
nghim
qua 2 nm 133
3.42 Cp t
hit hi ca các dòng/ging cao su sau đt rét tháng 2 nm 2011
ti xã Phúc Than huyn Than Uyên 134
3.43 Sâu bnh hi các dòng/
ging cao su ti đim th nghim xã Phúc
Than huyn Than Uyên 135
3.44 Kt qu phân tích loi stump trng và thi v trng khác nhau đn t
l sng sau trng 30 ngày (mt tháng) ca dòng/ging GT 1
136
3.45 Kt qu phân tích đt trc thí nghim đim Hoang Thèn huyn
Phong Th
138
3.46 Kt qu nh hng ca phân bón đn sinh trng ca cao su dòng GT 1 139
3.47 Nng sut và kh nng hn ch xói mòn ca các loi cây trng xen
trên cao su kin thit c bn 140
3.48 nh hng ca khi lng tàn d thc vt t gc đn t l thit hi và
kh nng phc hi ca cao su dòng/ging GT 1
142
3.49 nh hng ca bin pháp x lý sau rét đn kh nng phc hi ca
dòng/ging GT 1 143


hp có đ cao di 600 m so vi
mc nc bin tnh Lai Châu 102
3.9 Bn đ tng dà
y đt ti các tiu vùng có đ cao di 600 m so vi
mc nc bin tnh Lai Châu 102
3.10 Bn đ phâ
n hng thích hp vi cây cao su ti tnh Lai Châu 104
3.11 Biu đ din bin nhit đ các tháng vùng trng cao s
u qua các nm
2006 (bình quân t nm 2001-2006), nm 2007 và 2008 112
3.12 Biu đ din bin lng ma vùng trng cao su qua các nm 2006
(bình quân t nm 2001-2006), nm
2007 và 2008 113

1
M U

1. Tính cp thit ca đ tài
Cao su là cây trng đa mc đích, có giá tr kinh t cao hin đang đc phát
trin vi quy mô ln ti nhiu ni trên th gii, trong đó có Vit Nam. M cao su là
nguyên liu rt cn thit cho nhiu ngành công nghip hin nay, bên cnh m cây
cao su còn cho các sn phm khác cng không kém phn quan trng nh g và du
ht Ngoài ra, cây cao su còn có tác dng bo v môi trng sinh thái và ci thin
điu kin kinh t xã hi, đc bit là vùng trung du m
in núi. Kinh doanh cao su s
to đc công n vic làm n đnh cho mt b phn dân c. Trng cao su còn có tác
dng góp phn vào vic phân b dân c hp lý, to công n vic làm cho dân c

y các nghiên cu v cây cao su ti các tnh Tây Bc nói
chung và Lai Châu nói riêng còn rt hn ch. c bit là vic xác đnh s thích hp
v điu kin t nhiên ti mt s tiu vùng sinh thái, k thut canh tác (làm đt,
trng, thi v, k thut trng mi, bón phân chm sóc, bo v thc vt ) và ging
đi vi phát trin cao su bn vng trong vùng.
T thc t trên chúng tôi thc hin đ tài: "Nghiên cu xác đnh các tiu
vùng và các bin pháp k thut trn
g cây cao su ti tnh Lai Châu”.
 tài có ý ngha thit thc và cp thit, góp phn thc hin ch trng
chuyn đi c cu kinh t, c cu cây trng gn vi vic b trí, sp xp li
dân
c, đc bit đi vi vùng tái đnh c các công trình thy đin ln trên đa bàn
tnh Lai Châu.
2. Mc đích, yêu cu ca đ tài
2.1. Mc đích
Nghiên cu xác đnh các tiu vùng và mt s bin pháp k thut phù hp
nhm phát trin cao su bn vng ti tnh Lai Châu.
2.2. Yêu cu

- ánh giá nh hng ca khí hu, đt đai đn sinh trng và phát trin ca
cây cao su trên mt s tiu vùng sinh thái ca tnh Lai Châu.
- Xác đnh đc 2 - 3 ging cao su có kh nng thích nghi tt ti mt s tiu
vùng sinh thái tnh Lai Châu.
-  xut mt s bin pháp k thut canh tác cao su thi k kin thit c bn
thích hp trong điu kin c th ca tnh.
3. Ý n
gha khoa hc và thc tin ca đ tài
3.1. Ý ngha khoa hc
- ánh giá s thích nghi ca cây cao su trên vùng đt mi ngoài các vùng
trng cao su truyn thng.

hp vi đa p
hng, đng thi cung cp ngun t liu có c s khoa hc góp phn
phát trin cao su bn vng trên vùng đt mi Lai Châu và các vùng khác có điu
kin sinh thái tng t. 4
5. i tng và phm vi nghiên cu
5.1. i tng nghiên cu
- Mt s dòng/ging cao su có trin vng đc Vin Khoa hc K thut
Nông lâm nghip min núi phía Bc, Vin Nghiên cu Cao su Vit Nam khuyn
cáo phát trin ti Lai Châu.
- iu kin t nhiên khí hu, đt đai tnh Lai Châu nói chung và các tiu
vùng trng cao su tnh Lai Châu nói riêng.
- Tác đng ca mt s yu t k thut nh: thi v và l
oi stump ging trng
mi, phân bón, trng xen, che ph, bin pháp phc hi li vn cây cao su sau rét,
tình hình sâu bnh hi đi vi cây cao su thi k kin thit c bn.
5.2. Phm vi nghiên cu
- Các tiu vùng sinh thái ca tnh Lai Châu.
- Các yu t sinh thái chính nh khí hu (nhit đ, ma, gió, m đ, gi
nng); đt đai (đ cao so vi mc nc bin, đ dc, loi đt, tng dày đt).

- iu tra, kho sát trên vn cây cao su đc trng  Lai Châu t nm 1993
đn nm 2011.
5.3. Gii hn nghiên cu ca đ tài
Cây cao su là cây lâu nm vi chu k kinh t trên 30 nm nhng thi gian
nghiên cu có hn nên đ tài mi xác đnh đc các ch tiêu đánh giá v sinh
trng, kh nng chu rét, phc hi sau rét ca mt s dòng/ging cao su và các
bin pháp k thut nh: thi v và loi stum

(Srilanka) mt s ít đc đa sang vn tho mc Singapore nhng kt qu không
còn cây nào sng [28].
Nm
1883, t 22 cây cao su sng ti vn thc vt Ceylon đc phân phi đ
trng nhiu ni trên th gii. Nm 1892, sn lng cao su thu đc t nhng cây
nhân trng ti Ceylon có cht lng tt và tip the
o đó là 120 ha cây cao su đu tiên
đc nhân trng  Malaysia [33].

Hin nay có 24 quc gia trng cao su ti 3 châu lc: Á, Phi và M La Tinh.
Tng din tích cao su toàn th gii trên 10 triu ha, trong đó Châu Á chim 93%,
Châu Phi chim 5% và M La Tinh, quê hng ca cây cao su cha đn 2% din 6
tích cao su th gii. Indonesia là quc gia có din tích cao su ln nht th gii, tip
theo là Thái Lan, Malaysia, Trung Quc, n  và Vit Nam. Nhng nc xut
khu cao su nhiu nht là Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Vit Nam, n , Trung
Quc, Sri Lanka, Liberia và Coted’Ivoire.
T l din tích trng cao su và sn lng ca n
hng nc trng cao su hàng đu
th gii ti hình 1.1 và hình 1.2.
Hình 1.1. T l din tích trng cao su c
ác nc trên th gii nm 2010
Indonesia; 27%
Thái Lan; 32%
Malaysia; 9%

thng hoa đc chín trc mt ngày sau thì tàn [14], do vy mun có ging ca
o su
tt phi s dng phng thc cây ghép - nhân ging vô tính.
Qu cao su thuc loi qu nang có lp v dày cng trong c
ó cha các ht,
khi chín v t nt ht có th tách ra ngoài.
Ht cao su hình trng hi tròn,
khi chín có màu nâu,  ngoài là v sng
cng, có vân, bên trong có nhân gm phôi nh và cây mm.
V gm 03 lp chí
nh: lp da bn là lp v ngoài cùng tp hp các t bào
cht, đ bo v lp tr
ong; lp v cng là lp v gia, da cát có cha mt s mch
m; lp v mm là lp v trong cùng, da la, cha nhiu mch m, ni cung cp
m (latex).
1.1.3. Yêu cu sinh thái [33]
Do
ngun gc cây cao su  vùng nhit đi cho nên khi nhân trng nên chn
các vùng trng,
có điu kin phù hp:
1.1.
3.1. Khí hu
a) Nhit đ: cao su cn nhit đ cao và đu vi nhit đ thích hp nht là t
25 - 30
0
C (có tài liu vit nhit đ thích hp 20 - 28
0
C) [46], trên 40
0
C cây khô héo,

1.500 - 2.000 mm/nm, nu lng ma thp hn thì cn phi phân b đu trong
nm, đt phi gi nc tt,  nhng ni không có điu kin thun li, cây cao su
cn lng ma 1.800 - 2.000 mm/nm.
c) Gió: cây cao su a lng gió, vi tc đ gió nh 1 – 2 m/s có li cho cây
cao su vì giúp cho vn cây thông thoáng, khi gió cp 5 - 6 s làm lá cao su xon
li, rách lá, chm tng trng. Trng cao su  nhng ni có gió mnh thng
xuyên, gió to, gió lc s gây h hi cho cây, gãy cành, trc gc nht là  nhng
vùng đt mng (nông) r cây cao su không phát trin sâu và rng đc. 9
Bng 1.2. nh hng ca gió mnh đn cây cao su
Cp gi
ó Beaufort Tc đ gió (m/s) % gy đ
8 17,2 - 20,7 2 - 5
9 20,8 - 24,4 5 - 10
10 24,5 - 28,4 10 - 16
11 28,5 - 32,6 16 - 24
12 32,7 - 36,9 24 - 33
13 37,0 - 41,4 33 - 45
14 41,5 - 46,1 45 - 55
15 46,2 - 50,9 55 - 66
16 51,0 - 56,0 66 - 80
17 56,1 - 61,2 > 80
Ngun [23]

d) Gi chiu sáng: ánh sáng đy đ giúp cây ít bnh, tng trng nhanh và

Thái Lan
(Manaus) (K.lumpur) (Songkla)
Trung Quc
(Baotinh)
Trung Quc
(Jin
ghong)
V đ
3
0
08 Nam 3
0
08 Bc 7
0
12’ Bc 18
0
36’ Bc 21
0
52’ Bc
Cao trình (m)
45 87 5 94 553
Nhit đ TB (
0
C)
26,9 27,2 27,4 23,9 21,7
Nhit đ
thpTB (
0
C)
26,3 26,7 23,0 18,9 15,6

0

v đ Bc đn 21
0
52’ v đ Bc vi nhit đ bình quân ngày/nm t 21,7
0
C
(Jinghong) đn 23,9
0
C (Baotinh), nhit đ ti thp trung bình ti Jinghong là 15,6
và nhit đ ti thp cc đi là t 0,8
0
C (Baotinh) đn 2,7
0
C (Jinghong). 11
Bng 1.4. Khí hu mt s vùng trng cao su ti ông Nam B và Tây Nguyên
ông Nam B Tây Nguyên
Yu t khí
tng
Xuân
Lc
ng
Phú
Du
Ting
Lc
Linh

2,3 1,0 2,2 3,2 2,8 2,6 3,8
Vn tc gió
mnh nht
(m/giây)
- - 7,1 23,0 28,0 17,0 16,0
S ngày có
sng mù
37,1 7,3 - - 58,0 - 17,8
 m
không khí
(%)
83,6 80,0 76,7 77,9 80,0 - 80,5
Tng hp t ngun [21] 12
Nh vy, vùng trng cao su ông Nam B và Tây Nguyên nm hoàn toàn t
v tuyn 15
0
27’ v đ Bc tr vào. ây đc coi là vùng cao su truyn thng ca
Vit Nam vi nn nhit đ trung bình ngày/nm ti vùng ông Nam B t 24,5
0
C
đn 27
0
C và vùng Tây Nguyên nn nhit đ thp hn t 21,7
0
C (Kon Tum) đn
23,8
0

13
Bng 1.5. Bng thang chun đánh giá đt trng cao su ti Vit Nam
(tng đt 0 – 30 cm)
Ch tiêu Rt thp Thp Trung bình Cao Rt cao
Mùn (%) Di 0,5 0,5 - 1,0 1,0 - 2,5 2,5 - 6 trên 6,0
N ts (%) Di 0,05 0,05- 0,01 0,10 - 0,15 0,15 - 0,25 trên 0,25
P
2
O
5
ts (%) Di 50 50 - 250 250 - 500 500 - 800 trên 800
P
2
O
5
dt (%) Di 5 5 - 10 10 - 30 Trên 30
K
2
O ts (%) Di 0,1 0,1 - 0,5 0,5 - 2,0 2,0 - 4,0 trên 40
K
2
Odt
(lđl/100g)
Di 0,01 0,01- 0,05 0,05 - 0,1 0,1 - 0,2 trên 0,2
MgOdt
(lđl/100g)
Di 0,1 0,1 - 0,5 0,5 - 2,0 2.0 - 6,0 trên 6,0