HUTECH
1
“ÁNH GIÁ TÁC NG XÂM NHP MN N H THNG CP NC
THÀNH PH H CHÍ MINH TRONG BI CNH BIN I KHÍ HU
”
“IMPACT ASSESSMENT SALINITY TO THE WATER SUPPLY SYSTEM IN
HO CHI MINH CITY IN THE CONTEXT OF CLIMATE CHANGE” Nguyn Th Qunh Trâm, PGS.TS.Nguyn K Phùng
*
Khoa Môi trng và Công ngh sinh hc, i hc K Thut Công Ngh TP.HCM
* Phân vin Khí tng Thy vn và Môi trng Min Nam
TÓM TT
tài “ánh giá tác đng xâm nhp mn đn h thng cp nc Thành Ph H Chí Minh trong
bi cnh bin đi khí hu” đã đa ra hin trng h thng cp nc và tình hình xâm nhp mn ti
Thành ph H Chí Minh; ánh giá din bin xu th xâm nhp mn đn ngun nc cp; ánh giá tác
đng ca s xâm nhp mn đn h thng cp nc. T đó, đnh hng các gii pháp thích ng vi
bin đi khí hu trong lnh vc cp nc.
Kt qu d báo din bin xâm nhp mn ngày càng tng, ranh mn 1‰ tin gn hn đn các trm
bm cp 1 ca hai nhà máy nc Th c và Tân Hip vào nm 2070 khong 4km (sông ng Nai)
và 3km (sông Sài Gòn). Sau quá trình nghiên cu, hin ti v trí trm bm cp 1 trên sông ng Nai
vn đáp ng đc yêu cu cp nc, nhng trên sông Sài Gòn thì đã không còn thích hp. tài là c
s đ tip tc nghiên cu các gii pháp v ngun nc cp trong tng lai cho thành ph.
đng ca BKH nhng cha đc nghiên cu
sâu. tài “ánh giá tác đng xâm nhp mn
đn h thng cp nc Thành Ph H Chí
Minh trong bi cnh bin đi khí hu” nhm
mc đích làm rõ vn đ này.
Mc tiêu ca lun vn nhm đánh giá nh
HUTECH
2
hng ca xâm nhp mn do bin đi khí hu
đn ngun nc cp là nc mt ca h thng
cp nc Thành Ph H Chí Minh (tiêu biu
Nhà máy nc Th c và Nhà máy nc Tân
Hip) và đ xut các gii pháp thích ng phù
hp vi tình hình hin nay.
2.
NI DUNG2.1. Tng quan v TPHCM và đánh giá hin
trng h thng cp nc thành ph: thu thp
thông tin v v trí đa lý, đa hình, h thn g
sông rch t nhiên ca đi tng nghiên cu
và đnh hng phát trin kinh t xã hi ca
TPHCM. Thu thp s liu thông tin v h
thng cp nc thành ph nhm đánh giá hin
trng h thng cp nc (nghiên cu đin hình
hai nhà máy nc Th c và Tân Hip).
ti TPHCM, xâm nhp mn tác đng đn cht
lng ngun nc cp, tác đng đn mng li
cp nc và công ngh x lý ca các nhà máy
nc t đó làm tng chi phí và giá thành nc
sch s tng.
2.4. nh hng gii pháp thích nghi vi bin
đi khí hu đ hn ch tình trng xâm nhp
mn đn h thng cp nc Thành ph H Chí
Minh, các đnh hng v bo v ngun nc
mt, đy lùi mn và tìm bin pháp chuyn
nc t thng ngun v nhà máy, tr nc
ngt vào mùa na… s phi đc thc hin
trong tng lai.
3.
KT QU VÀ THO LUN
3.1. Hin trng h thng cp nc Thành
Ph H Chí Minh
Các ngun nc cp cho các Nhà máy x
lý nc ca Thành Ph H Chí Minh ch yu
là nc mt t Sông Sài Gòn, Sông ng Nai
và mt phn nh là ngun nc ngm. Trong
đó, các ngun nc này hin đang khai thác t
ngun nc Sông ng Nai là 1.150.000
m
3
/ngày và Sông Sài Gòn là 300.000 m
3
Nhà máy nc Tân Bình 68.464 68.000 64.696 66.000
Các ngun nc ngm khác 2.041 2.000 2.291 2.000
3.2. Hin trng din bin xâm nhp mn ti
TPHCM
Tình hình xâm nhp mn trên sông ng
Nai và sông Sài Gòn đang di n bin khá phc
tp. mn nc sông có chiu hng tng
cao đn mc báo đng trong mùa khô nm
2011 và có th trong các nm tip theo do nh
hng ca “bin đi khí hu” trong khi mt s
ch tiêu cht lng nc sông khác có bin
đng nhng không có đt bin bt thng.
Tình hình nhim mn trm bm cp 1 Nhà
máy nc Th c
mn din bin phc tp hn t nm
2010 đn nay, nh hng do xâm nhp mn
ngày càng rõ rt hn vào mùa khô và nhng
ngày triu cng. Theo s liu thng kê cho
thy, đ mn trong nc đc đánh giá qua
các biu đ sau:
mn nm 2010
0.000
0.020
0.040
0.060
0.080
0.100
0.120
0.200
1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31
Thi gian (Ng ày )
mn
(‰)
Tháng 1
Tháng 2
Tháng 3
Tháng 4
Hình 2.Biu đ biu din đ mn trm bm
cp 1 NMN Th c nm 2011
Tình hình nhim mn trm bm cp 1 Nhà
máy nc Tân Hip
Nm 2010, nng đ mn trên sông Sài Gòn
– ng Nai bt đu có thay đi không theo qui
lut, dù tháng 2 vn là thi đim đ mn cao
nht nhng các tháng còn l i ca mùa khô đ
mn vn cao hn so vi cùng k các nm, tng
gp 2 – 3 ln. Nm 2011, ti tm bm cp 1
Hóa An đ mn tng 6-8 ln so vi các nm
2005-2009, riêng trm bm cp 1 Hòa Phú có
thi đim đ mn tng gp 10 ln. Nhà máy
nc Tân Hip phi tm ngng hot đng vì
đ mn quá cao vt mc cho phép.
mn nm 2010
0
0.05
0.1
Thi gian (Ng ày)
mn
(‰)
Tháng 1
Tháng 2
Tháng 3
Tháng 4
Hình 4. Biu đ biu din đ mn trm
bm cp 1 NMN Tân Hip t nm 2011
3.3. ánh giá din bin xu th xâm nhp
mn đn ngun nc cp
Kt qu din bin đ mn theo kch bn cao
A1F1 thì ranh mn 1 ‰ tin gn đn trm bm
cp 1 vào các nm 2020, 2030 và 2070 trên lu
vc sông ng Nai ln lt là 7 km, 6km và
4km ; trên lu vc sông Sài Gòn ln lt l à 6
km, 5km và 3,5km.
Ti trm bm cp 1 Hóa An, đ mn hin
trng nm 2010 là 0,218 ‰, đn nm 2020 đ
mn tng mc 0,221 ‰, nm 2030 là 0,226
‰ và nm 2070 là 0,238‰.
Tng t, ti trm bm cp 1 Hòa Phú nm
2010 là 0,409‰ và xu th din bin vào các
nm 2020, 2030 và 2070 ln lt là 0,505 ‰,
0,525 ‰ và 0,690 ‰.
không bo đm yêu cu. Nhà máy nu thay đi
công ngh x lý khc phc điu này thì chi
phí, giá thành s tng.
Ngun nc sch trong quá trình phân phi
luôn tim tàng nguy c nhim bn, nhim mn
t môi trng vào trong đng ng. Ti các
khu vc cui tuyn ng phân phi, áp lc trong
đng ng gim đáng k, các khu vc này li
thng nm trong phm vi b triu cng,
nhim mn. iu này gii thích vì sao cht
lng nc cui tuyn ng có thi đim không
dùng đc.
3.5 nh hng gii pháp thích nghi
Bo v ngun nc mt, đy lùi mn và tìm
bin pháp chuyn nc t thng ngun v
nhà máy.
Nâng cp, ci to công ngh x lý nc ca
các nhà máy.
D tr nc sch vào mùa ma đ cung cp
cho mng li khi xy ra tình trng thiu nc
sch.
4.
KT LUN
tài đc thc hin nhm bc đu tìm
hiu, kho sát và đánh giá tác đng ca xâm
Thích ng vi bin đi khí hu thành
ph - Tp 1: Báo cáo tóm tt, Tp. HCM,
tháng 4/2009.
[5]. Nguyn K Phùng (2010), Nghiên cu
xây dng mô hình đánh giá tác đng ca
bin đi khí hu đn các yu t t nhiên,
con ngi, kinh t-xã hi Thành ph H
Chí Minh, Phân Vin Khí Tng Thy
vn và Môi trng Phía Nam.
[6]. Nguyn K Phùng (2011), Xây dng mô
hình tính toán mt s thông s di tác
HUTECH
6
đng ca Bin đi khí hu phc v quy
hoch s dng đt, giao thông, tài
nguyên nc và h tng c s cho TP.
H Chí Minh, Phân Vin Khí Tng
Thy vn và Môi trng Phía Nam.
[7]. Hoàng Kim Oanh (2011), chuyên đ
“D báo din bin xâm nhp mn ti
Thành Ph H Chí Minh” Thuc đ tài
“Xây dng mô hình tính toán mt s
thông s di tác đng ca Bin đi khí
hu phc v quy hoch s dng đt, giao
thông, tài nguyên nc và h tng c s
cho TP. H Chí Minh”, Phân Vin Khí
Tng Thy vn và Môi trng Phía
Nam.
[8]. ài Khí tng Thy vn khu vc Nam
s vô cùng thm khc.
Theo d báo ca y ban Liên Quc gia v bin đi khí hu (IPCC), đn nm 2100 nhit đ toàn cu s tng
thêm t 1,4
0
C ti 5,8
0
Thành ph H Chí Minh nm h lu lu vc sông ng Nai – Sài Gòn, có v trí di các bc thang thy
đin phía thng ngun và đa hình tng đi thp so vi mc nc bin. Vì vy, đây là đi tng rt d b
tn thng trc nhng bin đi bt li ca tình trng bin đi khí hu. Trong 30 nm qua, khí hu Thành
Ph H Chí Minh đã thay đi di các hình thc gia tng bão nhit đi, thay đi hình th ma và khô hn.
cp toàn cu, Thành Ph H Chí Minh đc xác đnh là mt trong mi thành ph có kh nng chu tác
đng nng n nht và đng hàng th 5 v s dân có th phi chu tác đng t BKH vào nm 2070.
C. S nóng lên ca b mt trái đt s làm bng tan hai cc và các vùng núi cao, làm
mc nc bin dâng cao thêm khong 90 cm (theo kch bn cao), s nhn chìm mt s đo nh và nhiu
vùng đng bng ven bin có đa hình thp.
BKH
ngày càng nh hng đn đi sng ca con ngi nh: xâm nhp mn, thiên tai, bão l, hn hán, bnh tt gia
tng…
Nhìn chung, vn đ quan tâm hu ht các nghiên cu trên là tác đng ca BKH mc v mô v nhit đ,
nc bin dâng, s xâm nhp mn, thiên tai, l lt, … và nh hng ca nó lên các vùng min nh th gii,
Châu Á, Vit Nam, Thành Ph H Chí Minh,… Trong khi đó, nhng nghiên cu sâu v nh hng ca
BKH trên mt khía cnh (xâm nhp mn, ngp lt,…) mc vi mô xét trên phng din đa lý cha đc
đ cp đn. làm rõ vn đ này, đ tài “ánh giá tác đng xâm nhp mn đn h thng cp nc
Thành Ph H Chí Minh trong bi cnh bin đi khí hu”
2. MC TIÊU CA TÀI
đc chn làm đ tài lun vn thc s. tài
s làm rõ vn đ nghiên cu “nh hng ca BKH đn tình hình xâm nhp mn và h thng cp nc ca
Thành Ph H Chí Minh b nh hng nh th nào và gii pháp là thích nghi hay khc phc hoàn toàn”.
2.1. Mc tiêu tng quát
ánh giá nh hng ca xâm nhp mn do bin đi khí hu đn ngun nc cp là nc mt ca h thng
hi. Ngun nc b xâm nhp mn s gây khó khn cho hot đng x lý cht lng nc dn đn chi phí x
lý tng cao, thm chí không th x lý nc đt cht lng vì chi phí quá cao. ánh giá đc tình hình din
bin sp ti vic nghiên cu, đánh giá tác đng xâm nhp mn đn h thng cp nc do nh hng BKH
trên c s đó đ ra gii pháp thích ng là cn thit và cp bách.
TNG QUAN V A IM NGHIÊN CU VÀ H THNG CP NC TP. H CHÍ MINH
1.1 Tng quan v đa đim nghiên cu
1.1.1 c đim t nhiên
1.1.1.1 V trí đa lý
-
Thành ph H Chí Minh nm h lu các con sông ln: sông ng Nai, sông Sài Gòn, sông Bé, ven rìa
đng bng sông Cu Long.
-
Phía Bc giáp tnh Bình Dng;
-
Phía Nam giáp tnh Long An và bin ông;
-
Phía Tây giáp tnh Long An;
Phía ông giáp tnh ng Nai, Bà Ra – Vng Tàu.
Tng din tích t nhiên là 2.109 km
2
1.1.1.2 a hình, đa mo
, vi 19 qun ni thành, 5 huyn ngoi thành.
1.1.1.3 H thng sông rch t nhiên
Sông ng Nai: là sông chính ca c h thng, có din tích 40.000 km
2
Sông Sài Gòn: khi ngun t các sui và rch biên gii Vit Nam - Campuchia (vùng đi núi huyn Lc
Ninh, tnh Bình Phc, có đ cao trên 200 m), chy qua đa phn tnh Tây Ninh, tnh Bình Dng và thành
ph H Chí Minh ri hp lu vi sông ng Nai ti Nam Cát Lái (ngã ba èn ), sau đó đ ra sông Nhà
Bè.
, vi tng chiu dài 628 km, chy
60% toàn Vùng), ch yu s dng ngun nc mt trc tip t h thng sông ng Nai - Sài Gòn, h Tr
An, h Du Ting, h Phc Hòa và kênh ông, hn ch s dng ngun nc ngm.
/ngày đêm; t l tht thoát nc là 32%; ch tiêu cp nc sinh hot 152 lít/ngi ngày đêm; t
l h dân đô th đc cung cp nc sch đô th đt 98%, (trong đó Tng Công ty Cp nc Sài Gòn cung
cp khong 91,86%); t l h dân s dng nc hp v sinh nông thôn đt 100%.
Nhà máy nc: Tp trung ci to nâng cp Nhà máy nc Th c, Nhà máy nc Bình An, Nhà máy nc
Tân Hip, Nhà máy nc Kênh ông; phi hp vi các tnh lân cn xây dng các nhà máy nc phc v
liên vùng đ s dng hiu qu các ngun nc.
1.2 Hin trng h thng cp nc Thành ph H Chí Minh
1.2.1 Sn xut cung cp nc
Các ngun nc cp cho các Nhà máy x lý nc ca Thành Ph H Chí Minh ch yu là nc mt t Sông
Sài Gòn, Sông ng Nai và mt phn nh là ngun nc ngm. Trong đó, các ngun nc này hin đang
khai thác t ngun nc Sông ng Nai là 1.150.000 m
3
/ngày và Sông Sài Gòn là 300.000 m
3
/ngày. Theo s
liu thng kê ca Tng công ty cp nc Sài Gòn SAWACO, cui nm 2010 lng nc sch cung cp cho
thành ph H Chí Minh là 1.540.000 m
3
/ngày. Trong đó, nc mt là 1.455.000 m
3
/ngày chim 93,9%. Nhà
máy nc Th c có công sut 75.000m
3
/ngày chim 48,7%. Nhà máy nc BOT Bình An có công sut
100.000 m
3
/ngày chim 6,45%. Nhà máy nc BOO Th c có công sut 300.000 m
3
/ngày đêm,
trong đó bao gm 100.000 m
3
t
Nhà máy nc BOT Bình An bm vào b cha ca Nhà máy và 750.000 m
3
HUTECH
4
do Nhà máy x lý. Riêng Nhà máy nc Th c đc thit k x lý vi công sut 750.000 m
3
/ngày đêm.
Trong trng hp tng cng có th đt ti 770.000 m
3
Hin nay, Nhà máy cung cp trên 60% sn lng nc sch cho thành ph bao gm các qun: Th c,
Qun 2, Qun 9, Qun 1, Qun 3, Qun 4, Qun 7, Nhà Bè, Bình Thnh, mt phn Ch Ln và mt phn cho
Biên Hòa, Bình Dng v.v…
/ngày đêm.
i tng s dng nc bao gm: các h dân c, nhà máy, xí nghip, công s, trng hc, bnh vin v.v…
S đ dây chuyn công ngh
B giao
Liên
ng h đo
lu lng nc
2 b trn
s cp
Clor
Clor
20 b lc
nhanh
A
7 b lng
ngang
Kênh phân
phi
2 dãy b
phn ng
B trn
th cp
Cty cp nc Bình An
(100.000m
3
/ngày)
Trm bm
cp 2
ng h đo lu
lng ra nhà máy
4 b cha
nc sch
(climate)
(climate change)
2.1.3 Các biu hin ca BKH trên quy mô toàn cu
BKH đã và đang din ra trên quy mô toàn cu, biu hin ca chúng có th khác nhau gia các khu vc
nhng có th kt lun mt s đc đim chung là nhit đ tng lên, lng ma bin đng mnh m và có du
hiu tng lên vào mùa ma nhiu, gim vào mùa ít ma. Hin tng ma ln gia tng, hn hán xut hin
thng xuyên hn, hot đng ca bão và áp thp nhit đi phc tp hn, hin tng El Nino xut hin
thng xuyên hn và có bin đng mnh m ca h thng gió mùa.
2.1.4 Các biu hin ca BKH trên quy mô khu vc châu Á và ông Nam Á
2.1.5 Các biu hin ca BKH ti Vit Nam
Các biu hin chính ca BKH Vit Nam trong khong 100 nm qua: Châm
PAC
Châm Flour
Châm Clo
Nhà bm nc thô
B phân chia lu
Hm chn rác
B trn
B lng
B lc nhanh
Hm cha nc sau
B cha nc sch
Trm bm nc sch
H thng phân phi
TRM
Châm
Clo
Kim tra đ
mn và amoniac
HUTECH
6
- Nhit đ: Trong 50 nm qua (1958 - 2007), nhit đ trung bình nm Vit Nam tng lên khong 0,5
o
C
đn 0,7
o
- Xu th bin đi ca lng ma trung bình nm trong 9 thp k va qua (1911 - 2000) đng nht gia
các khu vc và các thi k có giai đon tng lên và giai đon gim xung. Riêng trong hai thp k gn
đây, lng ma nm Hà Ni và TP. H Chí Minh có xu hng gim đi, trong khi à Nng có xu
hng tng lên.
C. Nhit đ mùa đông tng nhanh hn nhit đ mùa hè và nhit đ các vùng khí hu phía Bc
tng nhanh hn các vùng khí hu phía Nam.
- S đt không khí lnh nh hng đn Vit Nam gim đi rõ rt trong hai thp k gn đây (cui th k
XX đu th k XXI). Mt biu hin d thng gn đây nht v khí hu trong bi cnh BKH toàn cu là
đt không khí lnh gây rét đm, rét hi kéo dài 38 ngày trong tháng I và tháng II nm 2008 gây thit hi
ln cho sn xut nông nghip;
- L đc bit ln xy ra thng xuyên hn min Trung, min Nam;
- Hn hán xy ra hàng nm hu ht các khu vc ca c nc, đc bit là cc Nam Trung B dn đn gia
tng hin tng hoang mc hóa;
- Mc nc bin dâng lên cao trung bình là 2,5 – 3,0 cm/thp k;
- Trong thp k gn đây hin tng ENSO ngày càng có tác đng mnh m đn ch đ thi tit, đc trng
khí hu trên nhiu khu vc Vit Nam, gây ra nhiu k lc có tính d thng v thi tit nh nhit đ
cc đi, nng nóng và hn hán gay gt trên din rng.
Biu hin ca BKH Vit Nam v c bn phù hp vi xu th BKH đã và đang din ra trên toàn cu cng
nh trong khu vc.
hu toàn cu. Mc tng đáng k xy ra trong các tháng đu mùa khô (tháng 11, tháng 12). Trong các tháng
này, do hot đng ca xoáy thun nhit đi tng cng trong thp niên gn đây nên đã làm gia tng đáng k
lng ma trên khu vc TP.HCM và Nam B.
Thi tit bt thng
Theo nghiên cu ca ADB (2010) trong quá kh, bão nhit đi TPHCM khá ít. Nhng trong vòng 60 nm
tr li đây, đã có 12 cn bão nhit đi ln nh hng đn TPHCM. Trong thi gian t 1997-2007, gn nh
tt c các qun ca TPHCM đu b nh hng trc tip t thiên tai. Phn ln tp trung các qun nông thôn
d b tn thng là Cn Gi, Nhà Bè v phía ca sông ng Nai.
HUTECH
7
Các hin tng khí hu cc đoan và thiên tai
Nhng bin đi khác thng ca triu cng, ca nhng cn ma d di hn, lâu hn TPHCM trong thi
gian qua, có l là nhng du hiu đu tiên ca BKH. Thi tit bt thng và nhng đt nng nóng gay gt
cng nh hng đn sc khe con ngi. Trong vào 50 nm gn đây, nhit đ trung bình nm ca thành ph
có xu hng tng dn và nhit đ trung bình thp nht cng có xu hng tng. Trong khi đó, tình hình bin
đng ma li din bin khá phc tp. Trong 2 nm gn đây, mc nc triu cng ti TPHCM có chiu
nng tng cao. Theo đài khí tng thy vn khu vc nam b, gia tháng 11/2008 triu cng mc cao
trên 1,5m và tháng 12/2008, triu cng đt đnh 1,55m là mc k lc trong sut 50 nm qua.
Mc nc bin dâng
Chui s liu quan trc nhiu nm cho thy rõ khuynh hng dâng cao ca mc nc bin vi mc nc ti
các trm đu tng. Ngoài trm Vng Tàu là trm ven bin, các trm còn li Phú An, Nhà Bè, Biên Hoà, Bn
Lc,… đu nm trên các sông chính cách xa bin, các tác đng nhân sinh là đáng k đn s gia tng mc
nc (quá trình đô th hoá, lp các kênh rch, bi lng,…) do đó cn có đánh giá c th hn các tác đng này
đn mc nc trên các sông.
2.2 i tng và quy mô tác đng ca bin đi khí hu
2.3 Tình hình xâm nhp mn ti Thành Ph H Chí Minh
Tình hình xâm nhp mn trên sông ng Nai và sông Sài Gòn đang din bin khá phc tp. mn nc
sông có chiu hng tng cao đn mc báo đng trong mùa khô nm 2011 và có th trong các nm tip theo
do nh hng ca “bin đi khí hu” trong khi mt s ch tiêu cht lng nc sông khác có bin đng
nhng không có đt bin bt thng.
8
Tình hình nhi m mn trm bm cp 1 Nhà máy nc Th c:
Theo s liu thng kê, trc nm 2005 đ mn nc sông din bin bình thng. T nm 2005 đn nm 2009 đ mn
sông có bi n đng nhng không nhiu, đ mn cao nht vào tháng 2 và tr li bình thng vào cui tháng 3. Kt qu
đ mn ti đa đo đc vào nm 2005: 0,082 ‰ (ngày 12/2), nm 2006: 0,1 ‰ (ngày 14/2), nm 2007: 0,187 ‰ (ngày
22/2), nm 2008: 0,021 ‰ (ngày 10/2) và nm 2009: 0,084 ‰ (ngày 10/2). mn qua các nm nêu trên có bin đng
nhng không nhi u th hin trong các hình sau:
Biu Mn Nm 2005
0.000
0.010
0.020
0.030
0.040
0.050
0.060
0.070
0.080
0.090
1 2 3 4
ThÆng
mn
(‰)
Max
Min
Biu Mn Nm 2006
0.000
0.020
0.040
0.060
0.020
0.025
1 2 3 4
Tháng
mn
(‰)
Max
Min
Biu Mn Nm 2009
0.000
0.020
0.040
0.060
0.080
0.100
1 2 3 4
Tháng
mn
(‰)
Max
Min
Hình 2.6. Biu đ biu din đ mn ti trm bm cp 1 NMN Th c t nm 2005-2009
mn din bin phc tp hn t nm 2010 đn nay, nh hng do xâm nhp mn ngày càng rõ rt hn vào mùa khô
và nh ng ngày triu cng. Theo s liu thng kê cho thy, đ mn trong nc đc đánh giá qua các biu đ sau:
mn nm 2010
0.000
0.020
0.140
0.160
0.180
0.200
1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31
Thi gian (Ng ày)
mn
(‰)
Tháng 1
Tháng 2
Tháng 3
Tháng 4
Hình 2.8. Biu đ biu din đ mn trm bm cp 1 NMN Th c nm 2011
Tình hình nhi m mn trm bm cp 1 Nhà máy nc Tân Hip:
Kt qu đ mn ti đa đo đc vào nm 2005: 0,114 ‰ (ngày 11/2), nm 2006: 0,13 ‰ (ngày 16/2), nm 2007: 0,315
‰ (ngày 19/2), nm 2008: 0,018 ‰ (ngày 12/2) và nm 2009: 0,102 ‰ (ngày 21/2). mn qua các nm nêu trên có
bin đng nhng không nhiu th hin trong bng sau:
Biu Mn Nm 2005
0.000
0.020
0.040
0.060
0.080
0.100
0.120
1 2 3 4
ThÆng
ThÆng
mn
(‰)
Max
Min
Biu Mn Nm 2008
0.000
0.005
0.010
0.015
0.020
1 2 3 4
Tháng
mn
(‰)
Max
Min
Biu Mn Nm 2009
0.000
0.020
0.040
0.060
0.080
0.100
0.120
1 2 3 4
Tháng
Tháng 02/2011, trong th i gian gn 10 ngày đu tháng, ngun nc ti trm bm cp 1 nc Nhà máy nc Tân Hip
vt mc 0,4 ‰, vi đ mn vt mc cho phép buc nhà máy phi tm ngng sn xut.
mn nm 2011
0
0.05
0.1
0.15
0.2
0.25
0.3
0.35
0.4
0.45
1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31
Thi gian (Ngày)
mn
(‰)
Tháng 1
Tháng 2
Tháng 3
Tháng 4
Hình 2.11. Bi u đ biu din đ mn trm bm cp 1 NMN Tân Hip t nm 2011
Kt qu thng kê đ mn theo các nm, tháng hai thng có đ mn cao nht trong nm. ây là khong thi
gian có s gi nng cao, lng ma thp nên lu lng nc ngt t thng lu v thp là điu kin thun
li cho xâm nhp mn khi triu lên.
Nm 2010, nng đ mn trên sông Sài Gòn – ng Nai bt đu có thay đi không theo qui lut, dù tháng 2
vn là thi đim đ mn cao nht nhng các tháng còn li ca mùa khô đ mn vn cao hn so vi cùng k
các nm, tng gp 2 – 3 ln. T gia đn cui tháng 2 đ mn tng gp 2 ln so vi các ngày. Riêng nm
qu tính toán đ mn hin trng nm 2010 là 0,218 ‰, đn nm 2020 đ mn tng mc 0,221 ‰,
nm 2030 là 0,226 ‰ và nm 2070 là 0,238‰.
- Tng t, ti trm bm cp 1 Hòa Phú - Nhà máy nc Tân Hip đ mn hin trng nm 2010 là
0,409‰ và xu th din bin vào các nm 2020, 2030 và 2070 ln lt là 0,505 ‰, 0,525 ‰ và 0,690 ‰.
Theo QCVN 08:2008/BTNMT v cht lng nc mt dùng cho cp nc thì đ mn không vt quá 250
mg Cl
-
Trong khi đó, ti v trí trm bm cp 1 Hòa Phú tình hình không quá lc quan. Nm 2010 đ mn đã đt
0,409‰ sp vt quá gii hn cho phép. C th vào các ngày gia tháng 2 nm 2010, ngun nc b nhim
mn nên nhà máy phi ngng hot đng. Thi gian nhim mn cng kéo dài khá lâu, khong 4-5 gi lin.
Trong thi gian ti, theo xu th ca các kch bn, đn nm 2020 cht lng nc ti trm bm này đã không
còn phù hp mc đích cp nc. Vì th, nu nhà máy nc Tân Hip mun duy trì hot đng phi nhanh
chóng nghiên cu, kho sát v trí cho trm bm cp 1 mi.
/ l (khong 0,412‰) và da theo kt qu nghiên cu, v trí trm bm cp 1 Hóa An cht lng nc
đn nm 2070 vn còn kh nng cho mc đích cp nc. Tuy nhiên, ranh mn 1‰ ch cách hng thu khong
3km vào nm 2070, đây là khong cách không an toàn cho khu vc này.
Nhng đánh giá da trên nhng điu hin khách quan, cha tính đn nhng bin đi đt ngt ca t nghiên,
con ngi, xã hi. Nhm chun b tt, gim thiu thit hi mc thp nht đòi hi chúng ta phi có sn
nhng bin pháp ng phó. Các v trí trm thu nc cp 1 theo d báo đn nm 2070 vn đm bo cht lng
nhng nu trong thi gian này ngun nc b bin đng mnh thì nhng kt qu hin có không s dng
đc. nh hng tình hình trong tng lai chính xác giúp chúng ta ch đng ng phó, và hiu qu hn.
3.3 ánh giá tác đng do xâm nhp mn đn h thng cp nc
3.3.1 Tác đng đn mng li cp nc
Theo s liu thng kê nm 2010 ca Tng công ty cp nc Sài Gòn SAWACO thì thành phn các loi
tuyn ng truyn ti nc thô, tuyn ng truyn ti nc sch thng đc s dng là ng bê tông d ng
lc, ng đúc do, ng nha PE, HDPE, uPVC và mt s ít cht liu khác. Trong đó, tuyn ng truyn ti
nc thô ch yu là ng bê tông d ng lc.
Vi cu to bn, tr hóa hc thì quá trình nhim mn tác đng đn tuyn ng truyn ti nc thô là không
đáng k. Cht lng nc bên trong đng ng s không thay đi do s tng tác gia ion (-) trong nc
nhim mn và cht liu cu to tuyn ng hu nh không xy ra.
Qua s liu thng kê t nm 2005 đn 2009, đ mn ti trm bm cp nc (sông Sài Gòn và sông ng
Nai) vào mùa khô cao nht trong vòng 5 nm là 177,5 mg Cl-/lít đi vi sông ng Nai và 197,1 mgCl-/lít
đi vi sông Sài Gòn vn cha đn ngng 250 mg Cl-/lít. Tuy nhiên, trong 2 nm mùa khô nm 2010 và
2011 nng đ mn ti các v trí hng thu nc thô din bin phc tp và có nhiu thi đim vt ngng 250
mgCl-/lít, thi gian nhim mn kéo dài. Các trm bm nc cp 1 phi tm ngng bm nc thô đa v nhà
máy x lý vì cht lng nc không n đnh và đ mn trong nc quá cao. mn trong ngun nc cp
mc đ nêu trên thì nhà máy x lý nc phi ngng hot đng hoc phi thay th toàn b công ngh x lý
hin ti bng công ngh mi tiên tin hn có kh nng x lý đc nc mn.
Khi đ mn trong nc vt ngng t 250 mgCl-/lít (0,4‰ ) đn 625 (1‰) mgCl-/lít (đ mn 1‰ là giá tr
gii hn cho cp nc sinh hot) thì tác đng do xâm nhp mn đn công ngh x lý rt đáng k. Trong quy
trình thì quá trình keo t - to bông có vai trò kt dính các thành phn l lng trong ngun nc, h tr, tng
hiu sut cho quá trình lng – lc, làm trong nc. Khi ngun nc nhim mn có ngha trong thành phn có
cha mt lng Cl
-
Nguyên nhân đ mn nc sông tng cao ch yu vào mùa khô là do triu cng làm xâm nhp mn ln sâu
v phía thng ngun. Theo kt qu đánh giá din bin xu th mn, các nhà máy nc đu b tác đng do
xâm nhp mn đn ngun nc vào mùa khô. Do đó, trong mùa ma cht lng nc sông n đnh hn và ít
nhim mn, ngun nc cp vn là nc ngt nên s không nh hng đn công ngh x lý nc ca nhà
máy. Các nhà máy x lý nc hot đng ht công sut đ d tr mt lng nc sch bù vào nhng thi
gian ngng hot đng do nc b nhim mn cao trong mùa khô. Bên cnh đó, đ đi phó trc tình hình
xâm nhp mn ngày càng tng cao, các phng án ci to công ngh x lý s phi đc thc hin, phng
án d tr nc sch vào mùa ma đ cung cp cho mng li cp nc khi xy ra tình trng thiu nc sch.
không nh, thành phn này s trc tip làm gim hiu qu ca các hóa cht keo t - to
bông. đt đc đúng yêu cu phi tng lng hóa cht s dng, nhng cht lng cha chc đc đm
bo. iu này gii thích vì sao các nhà máy khi phát hin nc nhim mn thng tm ngng. Có Nhà máy
phi tm ngng x lý nc khi nng đ mn trong nc vt mc quy đnh.
HUTECH
14
CHNG 4
XUT GII PHÁP THÍCH NG XÂM NHP MN N H THNG CP NC TP. HCM
Hin nay, các nhà máy cp nc chim din tích khá ln, nhng ch mi ch yu s dng din tích mt bng,
còn phn din tích trên cao cha đc khai thác. S dng ti đa li ích din tích ti các nhà máy x lý nc
cn đc tính đn, xây dng thêm din tích h cha nc. Tng công sut x lý nc vào các thi đim
ngun nc n đnh, đt cht lng. Tích nc d tr ti đa bù vào lng nc thiu ht khi xy ra nhim
mn ti các trm bm cp 1.
Thay đi v trí thu ngun nc đu vào di chuyn v hng thng ngun nhng vn phi đm bo cht
lng ngun nc đu vào. Bin pháp ly nc trc tip t các h cha đang đc tính đn. Xây dng h
thng đng ng dn nc t các h v nhà máy. m bo cht lng nc lâu dài.
Tham kho, phát trin khoa hc công ngh, thay đi công ngh theo hng x lý đ mn thích ng vi tình
hình xâm nhp mn đang din ra.
Nc ta nm trong khu vc nhit đi, có u th v s gi nng, nhit đ trung bình hàng nm cao. Chúng ta
cn có bin pháp tn dng ngun nng lng vô cùng ln này. Công ngh sn xut nc sch t ngun nc
mn trên th gii đang áp dng dùng phng pháp bay hi sau đó thu nc sch. Cn có chính sách phát
trin công ngh trên, gim chi phí, xã hi hóa phng pháp tiên tin này. u tiên ti các khu vc h lu các
sông, giúp ngi dân ti các khu vc này có nc sch s dng ti ch. T đó gim áp lc cho h thng cp
nc Thành ph.
HUTECH
15
ra k hoch, bin pháp phi hp đng b gia các Ban ngành, các ngh, các lnh vc có mi liên quan
đn ngun nc mt, nhm s dng hiu qu ngun nc ngt đang dn cn kit hin có.
Các bin pháp gim đ mn ngay ti khu vc ven bin đã và đang đc trin khai nh: nuôi trng các loi
cây trng, thy hn sn vùng bin. Trong quá trình sinh trng và phát trin các loài này có kh nng hp th
mt phn đ mn, gim đ mn trong nc.
Thng xuyên no vét, thông dòng h thng sông. Tng din tích lu vc giúp quá trình tích nc nhiu hn
hn ch phm vi ln mn.
Mt trong nhng bin pháp hin đang đc ng dng đ gii quyt vn đ xâm nhp mn ca nc bin là
xây dng các h cha trên thng lu và h lu. Thông thng, nhng h cha này tr nc phc v nhu
cu thy đin. V mùa khô, khi nc sông cn kit, nc t h cha s đc x vào sông nhm thay đi s
tng tác sông - bin.
Vic xây dng h cha trên thng lu và h lu, h thng đp tràn cng là mt gii pháp tt ngn chn
ánh giá đc hin trng h thng cp nc Thành ph H Chí Minh nm 2010
Ngun nc cp ch yu cho các nhà máy x lý nc là nc mt sông Sài Gòn và sông ng Nai vi tng
lng nc khai thác là 1.450.000 m
3
ánh giá din bin xu th xâm nhp mn đn ngun nc cp
.
Tng s h dân đc cp nc sch là 1.069.525 h (khong 85,30%), t l nc tht thoát 40%, tng chiu
dài mng li 4.500km.
Din bin xâm nhp mn trên sông Sài Gòn – ng Nai có xu hng tng dn. Kt qu din bin đ mn
theo kch bn cao thì ranh mn 1 ‰ tin gn đn trm bm cp 1 vào các nm 2020, 2030 và 2070 trên lu
vc sông ng Nai ln lt là 7 km, 6km và 4km ; trên lu vc sông Sài Gòn ln lt là 6 km, 5km và
3,5km.
HUTECH
16
Ti trm bm cp 1 Hóa An trên sông ng Nai, kt qu tính toán đ mn hin trng nm 2010 là 0,218 ‰,
đn nm 2020 đ mn tng mc 0,221 ‰, nm 2030 là 0,226 ‰ và nm 2070 là 0,238‰.
Tng t, ti trm bm cp 1 Hòa Phú - sông Sài Gòn đ mn hin trng nm 2010 là 0,409‰ và xu th din
bin vào các nm 2020, 2030 và 2070 ln lt là 0,505 ‰, 0,525 ‰ và 0,690 ‰.
ánh giá tác đng ca s xâm nhp mn đn h thng cp nc
Sau quá trình nghiên cu, hin ti v trí trm bm cp 1 trên sông ng Nai vn đáp ng đc yêu cu cp
nc, nhng trên sông Sài Gòn thì đã không còn thích hp. Cht lng ngun nc cp đu vào cho các nhà
máy luôn đc quy đnh cht ch, là yu t quyt đnh cho hiu qu x lý, cht lng nc sch đu ra. Quy
trình đang đc các nhà máy x lý nc áp dng thng theo k thut truyn thngx lý nc ngt . Khi
ngun nc b nhim mn thì cht lng, hiu qu x lý không bo đm yêu cu. Nhà máy nu thay đi
công ngh x lý khc phc điu này thì chi phí, giá thành s tng.
Ngun nc sch trong quá trình phân phi luôn tim tàng nguy c nhim bn, nhim mn t môi trng
vào trong đng ng. Ti các khu vc cui tuyn ng phân phi, áp lc trong đng ng gim đáng k, các
khu vc này li thng nm trong phm vi b triu cng, nhim mn. iu này gii thích vì sao cht lng
nc cui tuyn ng có thi đim không dùng đc.
nh hng gii pháp thích nghi
5
Kt qu nghiên cu
nh hng gii pháp
Kt lun – kin ngh
Phng pháp, ni dung nghiên cu
HUTECH
1.1. Tính cp thit đ tài
BKH và tác đng ca BKH nh
hng trên quy mô toàn cu.
Các nghiên cu đã xác đnh các khu
vc và quc gia b nh hng do
BKH, trong đó có Vit Nam.
Vit Nam đã xây dng và công b
chng trình Mc tiêu quc gia v
ng phó vi bin đi khí hu.
Khu vc TPHCM, nh hng ca
BKH tác đng đn h thng cp
nc cha đc nhiu đ tài nghiên
cu sâu.