Sinh viên tốt nghiệp loại giỏi ĐH KHXHNV Đi
làm công nhân!
Báo Thanh Niên ngày 03/01/2012
Trái với những hình ảnh đẹp đẽ từng được xây dựng trong thời gian học tập; khi ra trường, nhiều sinh
viên (SV) phải đối diện với cảnh thất nghiệp, thấm thía nỗi ê chề của người học cao mà không có việc làm.
Công nhân, phụ hồ K.D, từng tốt nghiệp loại giỏi khoa Ngữ văn, Trường ĐH KHXHNV hiện đang làm công
nhân may giày da xuất khẩu ở khu công nghiệp Việt Nam - Singapore tỉnh Bình Dương với mức lương khoảng 2
triệu đồng/tháng. Sau khi tốt nghiệp, D. được gia đình hỗ trợ kinh phí đi xin việc làm. Trong suốt một năm, nộp
bao nhiêu hồ sơ xin việc nhưng cũng không có kết quả. Đã có lúc D. tuyệt vọng và định tìm đến cái chết.
Nhưng sau đó D. quyết định đứng lên, chấp nhận làm công nhân để trang trải cho cuộc sống hằng ngày và
quan trọng nhất là không để mình vô dụng.
T.H (học ngành văn hóa học) và T.T (học ngành xã hội học), cùng tốt nghiệp Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân
văn TP.HCM. Hiện tại cả hai đều đang làm công nhân tại khu công nghiệp Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai. Làm
lao động phổ thông, thu nhập thấp, nhưng H. và T. đành phải chấp nhận để trang trải tiền ăn, tiền nhà…

K.D (giữa), là cử nhân tốt nghiệp loại
giỏi nhưng phải đi làm công nhân vì
không kiếm được việc làm - Ảnh:
Nguyễn Oanh
Tốt nghiệp ngành điện - điện tử tại Trường ĐH Kỹ thuật công nghệ TP.HCM, A.T bôn ba khắp nơi với đủ thứ
nghề: bán hàng, tiếp thị sản phẩm… vì không thể xin được việc. Sau một thời gian dài, vì quá nản chí, T.
đã bỏ về quê để làm… rẫy, trồng cây ăn trái. LÀM VIỆC TRÁI NGÀNH & THẤT BẠI
Số lượng SV học tại các trường ĐH, CĐ địa phương khó tìm việc khi ra trường cũng khá đông. Trên mạng xã hội
Yume, thành viên Candy đã kể những câu chuyện mình biết ở địa phương khiến nhiều người ngỡ ngàng: “Tôi biết
có một quán cà phê trên đường Tôn Đức Thắng, thành phố Rạch Giá. Quán có 4 nhân viên, hai nam, hai nữ, cả
bốn người đều là SV tốt nghiệp ngành kế toán, nhưng đến nay đã hơn một năm vẫn chưa tìm được việc làm, đành
phải tiếp tục công việc bán thời gian trước kia. Xót xa hơn nữa là tình trạng một nhóm SV tốt nghiệp cử nhân
ngành công nghệ thông tin (Trường CĐ Kinh tế kỹ thuật Kiên Giang) phải đi phụ hồ vì không tìm được
việc làm”.
Làm trái ngành, lương thấp SV ra trường phải đi làm trái ngành, thu nhập thấp vì không tìm được việc
làm đúng chuyên môn ngày càng đông. Theo khảo sát của Trung tâm dự báo nhu cầu và thông tin thị trường

tìm hiểu về công ty, việc làm mà mình định nhắm đến... Vì thế, nhiều sinh viên ra
trường có bằng khá, giỏi, thậm chí hai, ba bằng nhưng vẫn thất nghiệp.
“Học đi đôi với hành”, là khẩu hiệu bấy lâu nay của ngành giáo dục. Tuy nhiên, việc phấn đấu thực hiện khẩu
hiệu đó chưa đạt được hiệu quả đáng kể. Vì thiếu kỹ năng thực hành, hằng năm, số sinh viên ra trường thất
nghiệp hoặc phải làm trái ngành, trái nghề vẫn luôn chiếm tỷ lệ cao. Nếu các sinh viên không tự cập nhật kiến
thức cuộc sống, kiến thức ngành học của mình, thì chính họ sẽ phải đối mặt với viễn cảnh tốt nghiệp rồi thất
nghiệp.
Cầu ít, cung nhiều Thị trường lao động năm 2011 tiếp tục có sự chênh lệch cung cầu (nhu cầu ít, nhân lực
nhiều) các ngành: dệt - may - giày da, cơ khí, công nghệ thông tin, điện - điện công nghiệp - điện lạnh… Đặc biệt,
ngành tài chính - kế toán là ngành nghề có số lượng người tìm việc làm luôn luôn vượt so với nhu cầu tuyển dụng
của các doanh nghiệp trên 30%. Dự báo trong năm 2012, nhu cầu nhân lực ngành tài chính - ngân hàng chỉ còn
0,75%. Đây là cơ cấu nhu cầu thấp thứ 7 trong tổng số 36 ngành nghề được thống kê.

27% SV không tìm được việc vì ngành học không phù hợp Một khảo sát do Trường ĐH Khoa học xã hội - nhân
văn (ĐH Quốc gia Hà Nội) và dự án Nghiên cứu chính sách hợp tác với Quỹ Rosa - Luxemburg của CHLB Đức
thực hiện, công bố vào tháng 12.2011 cho thấy: Trong số gần 3.000 SV đã tốt nghiệp được hỏi, có 73% tìm được
việc sau khi tốt nghiệp, song có tới 58,2% SV không biết xin việc ở đâu, 42% không đáp ứng được yêu cầu
của nhà tuyển dụng; 27% không xin được việc vì lý do ngành học không phù hợp thị trường, 18% SV không
tìm được việc vì nhà tuyển dụng không biết đến ngành đào tạo.
Gần 50% SV nghĩ sẽ làm trái ngành Đó là một kết quả trong đề tài nghiên cứu Eureka 2011 “Tìm hiểu những dự
định về việc làm của các bạn SV sau khi học xong và các yếu tố ảnh hưởng”, của Nguyễn Ngọc Đô - khoa Xã hội
học và công tác xã hội Trường ĐH Mở TP.HCM. Khảo sát từ 250 SV năm cuối thuộc 5 trường ĐH, CĐ, TC trên địa
bàn TP.HCM, cho thấy: gần 50% số SV được hỏi nghĩ sẽ làm trái với ngành được học và trên 80% cho rằng
chuyện làm trái với ngành được học là điều bình thường.
Ngành “ăn” không hết, ngành “lần” không ra
Ở một số ngành nghề, nhà tuyển dụng tìm “đỏ con mắt” cũng không đủ ứng viên. Ngược lại, có những lĩnh vực hồ
sơ xin việc chất chồng nhưng lại ít được ngó ngàng. Chỉ vào dãy bàn chứa những tập hồ sơ xin việc dày cộp, chị
Kim Phụng, cán bộ Trung tâm hướng nghiệp, dạy nghề và giải quyết việc làm Thanh niên TP.HCM (Yes Center)
nói: “Đây là số hồ sơ của ứng viên tồn đọng, đa số liên quan đến những ngành nghề: kế toán (đặc biệt bậc
trung cấp), bán hàng, văn phòng, hóa thực phẩm…”. Trong khi đó, cũng tại Yes Center, những lĩnh vực đang

Học viên ngành cơ điện tử
Trường trung cấp nghề Kỹ
thuật công nghệ Hùng
Vương trong giờ thực hành.
Đa số học viên lớp này là
sinh viên đã tốt nghiệp ĐH,
CĐ - Ảnh: Như Hùng
Thực tế cuộc sống đang điều chỉnh việc ai cũng muốn làm thầy, không màng làm thợ nên không phù hợp
với nhu cầu của nền kinh tế. Nền kinh tế chỉ cần một người thầy, 10 người thợ chứ không phải ngược lại.
Nếu như xã hội làm tốt việc định hướng, tổ chức phân tầng khuyến khích học nghề ngay từ đầu sẽ không phí thời
gian, tiền bạc của bản thân người học, gia đình, xã hội để học ĐH rồi phải quay lại học nghề”.
Học xong rồi học lại Chàng trai quê An Giang này cho biết bạn trúng tuyển Trường ĐH An Giang 2007.
Sau bốn năm học, Trung mang hồ sơ lên TP.HCM xin việc với hi vọng sẽ phụ giúp được cha mẹ. Ba tháng trôi
qua, 10 bộ hồ sơ mang theo Trung đã “rải” gần hết nhưng đến nay vẫn phải nhận “trợ cấp” từ gia đình.
“Quá thiếu thốn, mình nộp hồ sơ xin làm phục vụ ở một khách sạn bình thường nhưng phỏng vấn xong người ta
lại lắc đầu - Trung bộc bạch - Họ nói thẳng ở đây không cần người tốt nghiệp ĐH, chỉ cần những
người thạo nghề. Họ cũng nói muốn tìm người làm việc lâu dài, những người tốt nghiệp
ĐH làm được ít hôm, thấy chỗ tốt hơn là “bay mất” nên phải tuyển lại”. Thực tế phũ phàng đó
khiến Trung quyết định “đầu tư” một khóa học nghề với ý nghĩ sẽ dễ xin việc hơn.
Trung cho biết một người bạn của mình rơi vào tình cảnh tương tự cũng đang “làm lại” với nghề bếp. Trường hợp
khác là bạn Trần Minh Triết, tốt nghiệp ngành điện tử Trường ĐH Hồng Bàng, “rải” hồ sơ xin việc khắp nơi
không thấy hồi âm cũng theo học một khóa đào tạo nghề cơ điện tử ngắn hạn tại Trường trung cấp nghề Kỹ
thuật công nghệ Hùng Vương (TP.HCM).
Tương tự, tại Trường trung cấp nghề Kỹ thuật công nghệ Hùng Vương, thầy Trần Văn Hiếu - giáo viên trung tâm
cơ điện tử - cho biết khóa đào tạo ngắn hạn cơ điện tử tại trường có 80% là sinh viên các trường ĐH, CĐ muốn
nâng cao tay nghề và những bạn đã tốt nghiệp ĐH, CĐ không xin được việc quay lại học thêm để lấy chứng
chỉ.
Hệ quả của đổ xô đi học ĐH Những cử nhân mới ra trường theo học nhưng hổng kiến thức
nghiêm trọng. “Đi xin việc không nơi nào nhận nên họ chấp nhận học nghề lại - thầy Hiếu nói - Nhiều người đã
tốt nghiệp ĐH tâm sự rằng họ không biết gì và sẵn sàng học lại như một công nhân đi học nghề. Có người

tuyển người dựa vào bằng cấp nhưng bây giờ doanh nghiệp coi trọng khả năng về nghề hơn. Hiện tượng này sẽ
khiến các trường ĐH nhìn lại cách đào tạo của mình nếu không muốn xã hội đào thải.
Một điều dễ nhận thấy hiện nay là sinh viên các trường ĐH rất ít cọ xát với thực tế. Lâu nay nhiều người cho rằng
những ngành học đòi hỏi sinh viên thực hành nhiều là liên quan đến kỹ thuật, công nghệ... nhiều trường dạy
“chay”... để tiết kiệm chi phí nên sinh viên thiếu kỹ năng thực tế.
Bên cạnh đó, những kỹ năng cần thiết trong môi trường làm việc như kỹ năng giao tiếp,
quản lý công việc, thuyết trình, làm việc nhóm...sinh viên phải “tự bơi” nên nhiều em chưa
tự tin. Khi ra trường, sinh viên vừa làm quen công việc vừa tích lũy kỹ năng, trong khi
doanh nghiệp cần người làm việc ngay. Điều này khiến nhiều SV mới ra trường khó xin được việc.
Chưa thấy học là sự đầu tư Sinh viên sau khi tốt nghiệp ĐH nhận thấy nhà tuyển dụng đòi hỏi các kỹ
năng, thực hành thì sẽ phải tìm những nơi học thêm để đáp ứng yêu cầu đó. Nếu không học thêm, họ không được
tuyển dụng. Ngoài ra, học sinh chưa thấy học là sự đầu tư nên học cái gì cũng được, miễn là ĐH. Bên cạnh đó,
xét về tâm lý xã hội, phụ huynh muốn con đi học ĐH là xong một nghĩa vụ. Cha mẹ mà để con học nghề thì thấy
“thiếu thiếu” gì đó. Nếu lo được một bằng ĐH để con “lận lưng” thì yên tâm hơn, chứ không quan tâm con mình
tốt nghiệp trường đó ra rồi có đi làm việc đó hay không, thu nhập như thế nào.
* Bà Lê Thị Thùy Dung (giám đốc nhân sự khách sạn Duxton Saigon):
Nhiều trường ĐH đào tạo kém chất lượng - Theo tôi, đây là hệ quả của việc các trường ĐH đang chạy theo số
lượng mà không chú trọng chất lượng đào tạo và thiếu hướng nghiệp cho sinh viên. Ngay cả những sinh
viên tốt nghiệp đúng chuyên ngành nhưng kiến thức chuyên môn vẫn rất lỗ chỗ. Đối với các khách sạn quốc
tế, điều kiện đầu tiên để vào làm việc là tiếng Anh, trong khi năng lực tiếng Anh của nhiều sinh viên rất kém. Tôi
từng phỏng vấn một cử nhân Anh văn nhưng người này không giao tiếp được bằng tiếng Anh.
Trong quá trình tuyển dụng chúng tôi tiếp nhận nhiều hồ sơ những người tốt nghiệp ĐH
ngành công nghệ thông tin, nông lâm, công nghệ... xin vào làm việc bộ phận tiếp tân, phục
vụ. Có người tốt nghiệp ngành bác sĩ thú y xin làm bảo vệ. Hiện tại khách sạn chúng tôi có những người tốt
nghiệp ĐH chấp nhận làm vị trí nhân viên hành lý với mức lương tương đương người tốt nghiệp trung cấp.
NHỮNG NGƯỜI TRẺ LƯỜI BIẾNG & SUY NGHĨ TẦM THƯỜNG SẼ TỰ GIẾT MÌNH TRONG
TƯƠNG LAI NGHÈO ĐÓI KHÓ KHĂN
Tìm việc theo từng vòng xe
SGTT.VN - Huỳnh Ngọc Thành, 22 tuổi, tân cử nhân đại học Tài chính marketing TP.HCM đã đạp xe suốt một
ngày trời trên các đường phố Sài Gòn để “tự tiếp thị” mình, mong tìm được một công việc trong tình hình ngành

vừa tốn xăng. Tôi chọn đi xe đạp sẽ gây sự chú ý cho mọi người, vì tốc độ vừa phải, người ta có thể đọc thấy kỹ
thông tin, số điện thoại để nếu cần thì liên lạc”.
Trong giỏ xe của Huỳnh Ngọc Thành, còn có một tập hồ sơ, là bản photo văn bằng, chứng chỉ cần thiết để nếu có
người quan tâm, sẽ cung cấp tận tay. “Nếu tôi không có khả năng thì chắc chắn cũng không dám chọn hình
thức “tự giới thiệu” thế này đâu. Thật tình tự tin vào khả năng có thể đáp ứng tốt nhất về lao động ở
chuyên ngành mình được đào tạo”, Thành khẳng định.
Hiện tại Thành đang thuê phòng trọ ở chung với cậu em trai làm ngành bất động sản, cũng đang gặp khó
khăn. Người mẹ già 70 tuổi ở quê nhà thì không còn khả năng để lao động, nên: “Ra trường, bằng mọi cách,
tôi chỉ mong sớm có việc để tự lo và giúp người thân. Nếu lúc này có ai kêu tôi làm một nghề gì khác chuyên môn
nhưng vẫn trang trải được chi tiêu, thì tôi vẫn sẵn sàng làm”, Thành nói.
Những vòng xe đạp của cậu tân cử nhân ngành tài chính ngân hàng lại lăn bánh chậm chạp. Trên đường phố đông,
nhiều người tò mò về hình thức tiếp thị độc đáo này. Một buổi sáng trôi qua, chưa có cuộc điện thoại bất ngờ
nào. Tín hiệu hy vọng hãy còn nằm đâu đó phía trước những dòng người xe vội vàng.
Sinh viên đại học ra trường: Khó như tìm việc
Rời giảng đường ĐH, nhiều sinh viên đã phải đối diện với muôn vàn gian khó khi đi xin việc. Thiếu kinh
nghiệm, chuyên môn… những tân cử nhân, kỹ sư đã bị các nhà tuyển dụng từ chối. Khó xin làm đúng nghề,
nhiều người đã buộc phải lựa chọn làm trái nghề hoặc thất nghiệp.
Sau tốt nghiệp là thất nghiệp
Nguyễn Huy Hoàng tốt nghiệp ĐH Bách khoa Hà Nội đã phải làm việc trái nghề sau khi ra trường.
Tốt nghiệp chuyên ngành Tin học – Điện tử viễn thông (ĐH Bách khoa Hà Nội), hơn 1 năm qua, Nguyễn Huy
Hoàng (TP Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình) rất vất vả khi đi xin việc. Đặc biệt, tìm một công việc đúng chuyên ngành
đã học lại càng khó khăn đối với Hoàng. Kể từ lúc ra trường, Hoàng đã “gõ cửa” khắp nơi ở Hà Nội nhưng
mọi nỗ lực đều trở nên vô vọng, mỗi lần nộp hồ sơ là mỗi lần Hoàng bị các nhà tuyển dụng “chê” vì
thiếu kinh nghiệm, kiến thức không đủ… Bất đắc dĩ, Hoàng phải “liều” với các công việc trái ngành,
chấp nhận vừa làm, vừa học hỏi thêm ở ngành mới.
Hoàng tâm sự: “Lúc mới ra trường, để theo nghề tin học, một số bạn lớp em đã phải học thêm ở trường nghề
Aptech, hoặc đạt vài chứng chỉ mới đủ kiến thức đi làm. Nhưng cũng chỉ làm nhân viên bán hàng, tư vấn
khách hàng trong các công ty bán máy tính. Còn em, phải xin làm nhân viên kinh doanh cho một công
ty in phun bạt. Công việc trong lĩnh vực mới, nên mọi thứ với em đều bỡ ngỡ, vất vả… đã thế giám đốc
lại tìm đủ mọi cách để trừ lương, cắt thưởng. Tháng nào doanh thu cũng trên 40 triệu đồng, nhưng thu

M không thể tìm được một công việc như mong muốn, cậu quyết định ở nhà ôn thi cao học. Giờ đến gặp bạn
bè M cũng tránh vì câu hỏi thường gặp của đám bạn bây giờ là: “Mày làm ở đâu rồi?”, “Lương lậu cao
không?”… M bức xúc: “Biết thế ngày xưa mình cứ xin đi làm tạm cái gì đấy, có lần thầy giáo tổ chức một nhóm
làm nghiên cứu khoa học và tham gia cộng tác với công ty của thầy, mình là đứa học cũng kha khá, thầy gọi
đầu tiên. Thế mà mình cứ tặc lưỡi: Sinh viên chỉ cần học và chơi thôi, làm sớm mất vui”. Học cao học lúc
này trở thành một thứ giải pháp chống cháy đỡ “mang tiếng” nhất.
Làn sóng tự tử của sinh viên thất nghiệp Trung Quốc
Chìm trong sự chán nản vì không tìm được việc làm và cảm thấy tội lỗi vì đã phung phí bao nhiêu tiền của
bố mẹ hy sinh cho cô được học hành, Liu Wei chọn cách kết thúc tất cả bằng cách nhảy xuống dòng nước
sâu lạnh giá. Tháng 7 được xem là điểm mốc quan trọng đánh dấu cánh cửa bước vào đời của Liu Wei. Cùng hơn
6 triệu sinh viên khác trên đất Trung Quốc, đáng lẽ ra cô sẽ tốt nghiệp đại học vào tháng này. Với Liu Wei, con gái
của một nông dân nghèo, bằng đại học là tấm vé duy nhất giúp cô thoát khỏi cuộc sống trên cánh đồng hay lăn lộn
trong một nhà máy nào đó tại miền nam Trung Quốc.

Liu Wei, sinh viên đã tự kết thúc cuộc đời mình do bị khủng hoảng tâm lý vì áp lực việc làm. Anhr: BBC
"Liu Wei đã hết sức lo lắng khi không tìm được việc làm. Con gái chúng tôi sợ rằng sẽ không kiếm ra tiền để trả
ơn bố mẹ nó đã nuôi ăn học", Liu Shangyun, người cha hiện đã suy kiệt của Liu Wei nói. Đôi mắt ông đầy nỗi tê
tái khi nhắc lại thời khắc ông gặp con gái lần cuối. "Lúc đưa nó về trường, nó vẫn bình thường và còn nói rằng
bố yên tâm, con ổn cả". Tuy nhiên, lần tiếp Liu Shangyun được gặp cô là khi cảnh sát gọi ông đến nhận diện xác
con.
Lựa chọn của Liu Wei tiêu cực, nhưng không hiếm trong thời buổi hiện nay. Hồi tháng 4, báo cáo từ Ủy ban Giáo
dục Thượng Hải cho thấy tự tử là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trong tầng lớp sinh viên. Theo số liệu do Bộ