Báo cáo chuyến đi thực địa Thái
Nguyên
1. Thông tin chung
1.1 Cơ sở thực hiện
Xét về quản lý nhà nước trong lĩnh vực Y tế đơn vị đầu mối tại mỗi tỉnh là Sở Y tế tỉnh,
trực thuộc Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh; ngoài ra, Bộ Y tế còn quản lý 77 đơn vị trực
thuộc (Bệnh viện, Viện nghiên cứu…) đóng tại các tỉnh khác nhau trên cả nước. Mỗi Sở Y
tế tỉnh hay đơn vị trực thuộc đều có thể đóng vai trò độc lập trong thực hiện và điều phối
các chương trình/ dự án liên quan đến Y tế. Thực tế này cho thấy sự phức tạp và đa dạng
của hoạt động điều phối viện trợ cấp tỉnh.
Để đóng góp hiệu quả vào công tác điều phối và quản lý viện trợ, Ban thư ký Nhóm đối tác
Y tế (HPG) đã đưa ra sáng kiến đi thực địa cho cán bộ Vụ Hợp tác quốc tế (HTQT) và Ban
thư ký HPG để tìm hiểu thông tin về giải ngân và quản lý viện trợ ở cấp địa phương, cấp
cơ sở nơi hiện thực các ý tưởng về hiệu quả viện trợ. Những chuyến thực địa này đồng thời
cũng là cầu nối thu hẹp khoảng cách và tăng cường mối quan hệ giữa Vụ HTQT và các
đơn vị đầu mối cho hoạt động HTQT về Y tế tại địa phương.
1.2 Mục đích
Mục đích quan trọng nhất của việc đi thực địa là nhằm thiết lập mối quan hệ chính thức
giữa Vụ HTQT với các đơn vị của tỉnh làm về HTQT trong lĩnh vực Y tế, đặc biệt là Sở Y
tế, tăng cường hiểu biết lẫn nhau, và thúc đẩy mối quan hệ hợp tác lâu dài giữa các bên.
Ngoài ra, những chuyến đi thực địa ban đầu này là bước thử nghiệm hướng tới đưa hoạt
động này vào chương trình làm việc chính thức của Vụ HTQT và Ban thư ký HPG để tăng
cường mạng lưới HTQT trong Y tế, tìm hiểu các cơ hội Vụ HTQT có thể hợp tác và hỗ trợ
các đơn vị ở tỉnh và thu thập thông tin cơ bản cho chiến lược HTQT và Kế hoạch quản lý
và điều phối viện trợ.
1.3 Nội dung của chuyến đi thực địa Thái Nguyên (21, 22/ 07/ 2010)
Nằm tại trung tâm của miền núi Đông Bắc Bộ, Thái Nguyên là một trung tâm công nghiệp
và giáo dục của (với 5 trường đại học và 16 trường cao đẳng. Nguồn: website của UBND
tỉnh). Ngoài ra, theo thông tin từ Bản Ma trận hoạt động các nhà tài trợ (bản cập nhật tháng
7 năm 2010), Thái Nguyên là địa phương nổi bật của khu vực miền núi phía Bắc với số
lượng dự án y tế được các tổ chức nước ngoài tài trợ nhiều nhất bao gồm Atlantic

hiện đại cho công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân ở qui mô rộng khắp. Đoàn công tác đã
đến thăm một bệnh viện đa khoa 105 giường mới được khánh thành tại huyện Đồng Hỷ
(cách thành phố Thái Nguyên khoảng 3km) với sự hỗ trợ của tổ chức OFID (OPEC Fund
for International Development). Ngoài ra, một sự hợp tác điển hình thành công khác là hỗ
trợ của AP cho y tế là Thái Nguyên để xây mới Trạm Y tế xã (ban đầu dự kiến 101 trạm,
hiện giờ còn 60 trạm do biến động giá và nhu cầu tăng thêm cho mỗi trạm). Hai trạm xá
mà đoàn công tác ghé thăm thuộc xã Cù Vân và thị trấn Đại Từ (huyện Đại Từ); mỗi trạm
xá là một ngôi nhà hai tầng khang trang với đầy đủ trang thiết bị thiết yếu để đàm bảo
chăm sóc sức khỏe ban đầu chất lượng cao – một mô hình để các địa phương khác học tập.
Một dự án đáng chú ý khác là dự án của Population Council (Hội đồng dân số) thực hiện
do AP tài trợ nhằm hài hòa và thống nhất hệ thông thông tin y tế trên toàn tỉnh (180 xã),
trước hết để giảm gánh nặng báo cáo và lưu trữ số liệu cho cán bộ y tế tuyến xã đồng thời
hỗ trợ lãnh đạo tỉnh nắm bắt nguồn thông tin chính xác và đáng tin cậy một cách nhanh
chóng và thuận tiện.
2.2 Nguyên nhân thành công của Thái Nguyên trong thu hút các nhà tài trợ quốc tế
Ngoài vị trí quan trọng của Thái Nguyên là trung tâm của vùng Đông Bắc, trong cuộc tiếp
xúc với các sở ban ngành cùng hoạt động HTQT của Thái Nguyên, đoàn công tác nhận
thấy những nguyên nhân sau đây đã góp phần quan trọng vào thành công của Thái nguyên
trong việc vận động viện trợ cho lĩnh vực y tế đồng thời nhân rộng các mô hình thành công
ban đầu ra toàn tỉnh:
• Ủng hộ về mặt chính sách, chính là sự hỗ trợ của UBND tỉnh trong việc điều phối
các cơ quan có liên quan trong HTQT. Như ông Phó giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh đã
nói: “nhờ sự liên kết chặt chẽ giữa các đơn vị làm về HTQT, với đầu mối là Sở
ngoại vụ”. Điều này có thể thấy qua sự tham gia tích cực của đại diện lãnh đạo các
Sở KHĐT, Ngoại vụ và các đơn vị có liên quan trong cuộc thảo luận với nhóm công
tác. Ngoài ra, tại huyện Đại Từ, khi nhóm công tác có buổi làm việc với cả lãnh đạo
huyện, ông phó chủ tịch huyện cũng thể hiện rõ quyết tâm hỗ trợ và tạo điều kiện
triển khai các hoạt động HTQT trên địa bàn.
• Sự hợp tác tốt đẹp và hiệu quả giữa các sở ban ngành trong tỉnh: trong cuộc họp liên
ngành, vai trò của các sở được phân công rất rõ ràng: Sở ngoại vụ là đơn vị đầu mối

2.3 Hoạt động Hợp tác quốc tế tại Đại học Y Dược Thái Nguyên và Bệnh viện Đa khoa
Trung ương Thái Nguyên
Không giống như các đơn vị rên, Đại học Y Dược Thái Nguyên và Bệnh viện Đa khoa
Trung ương dường như bị bỏ lại sau trong bối cảnh các hoạt động HTQT diễn ra sôi nổi
xung quanh. Hoạt động HTQT tại hai đơn vị cho đến nay đang ở bước gây dựng quan hệ
với một số đối tác trong khu vực, trong một giới hạn hẹp những viện nghiên cứu/ trường
đại học khác, chứ không phải những NGO tích cực hoặc các tổ chức lớn hoạt động tại Việt
Nam. Trọng tâm của những hoạt động này hiện nay là nghiên cứu và đào tạo, chứ chưa
phải những dự án qui mô lớn để nâng cấp cơ sở hạ tầng hoặc nâng cao năng lực.
Bên cạnh các dự án/ chương trình được đưa xuống từ tuyến trên, (từ Đại học Thái Nguyên
hay Bộ Y tế tương ứng với Đại học Y Dược và Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái
Nguyên), cách tiếp cận của đơn vị chủ yếu phụ thuộc vào quan hệ cá nhân, đặc biệt là của
những người đã có điều kiện ra nước ngoài học tập, hội thảo, hội nghị. Như ông Nguyễn
Văn Sơn, phó hiệu trưởng nhà trường đã nói: “Mỗi học sinh của chúng tôi là một đại sứ
cho trường”. Điều đó thể hiện rõ ràng rằng cả Trường học và Bệnh viện đều đang nỗ lực để
nâng cao hoạt động HTQT. Tuy nhiên, mặt khác, việc dựa toàn bộ vào quan hệ cá nhân của
một số ít người khiến cho việc HTQT tại đơn vị khó tạo ra một bước đột phá đáng kể. Đó
là nguyên nhân chính khiến cho Đại học và Bệnh viện vẫn xoay quanh những đối tác
truyền thống hơn là thực hiện các dự án lớn.
Nguyên nhân cho những hạn chế kể trên khá rõ ràng. Thứ nhất, Trường Đại học và Bệnh
viện vẫn còn giữ tâm lý HTQT là chỉ dành cho hoạt động nghiên cứu và mang tính hỗ trợ
kỹ thuật. Chúng ta có thể nhìn thấy điều này qua đơn vị đầu mối về HTQT của cả Đại học
và Bệnh viện: Với Đại học là Phòng Nghiên cứu khoa học do Phó hiệu trưởng phụ trách,
và với Bệnh viện là Phòng chỉ đạo tuyến do một Phó giám đốc bệnh viện phụ trách chuyên
môn và HTQT. Hai đơn vị này hiển nhiên sẽ dành nhiều thời gian cho công việc chuyên
môn nên khó có thể đảm đương công việc HTQT. Ngoài ra, việc thiếu cán bộ cũng là một
nguyên nhân cho hoạt động HTQT ở mức độ vừa phải: chưa có cán bộ được đào tạo về
nghiệp vụ này, cộng với hạn chế về tiếng Anh (tại Đại học Y Dược Thái Nguyên), ngay cả
việc giữ cán bộ cho công tác chuyên môn đã khó, khiến cho hai cơ sở này khó có thể đặt
HTQT làm trọng tâm hàng đầu.

Vụ HTQT cần tăng cường thực hiện quản lý Nhà nước và hướng dẫn cho các đơn vị trực
thuộc về một loạt các hoạt động như: nâng cao năng lực, chia sẻ thông tin và xây dựng
chiến lược… Một điều có thể thấy là hiện tại Sở Y tế hay Trường Đại học hay Bệnh viện
đều biết rất hạn chế về Vụ HTQT với tư cách là đơn vị đầu mối về HTQT, khiến cho nhiều
cơ hội bị bỏ lỡ. Vì vậy, Vụ HTQT nên xem xét: