SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRUNG TÂM GDTX – DN HÀ TRUNG
MỘT SỐ KINH NGHIỆM DẠY PHỤ ĐẠO
HỌC SINH YẾU KÉM MÔN VẬT LÍ
Họ và tên: Lê Thị Hương
Đơn vị: Trung tâm GDTX – DN Hà Trung
SKKN thuộc môn: Vật lí
Năm học 2011 - 2012
PHẦN ĐẶT VẤN ĐỀ
Vấn đề học sinh yếu hiện nay luôn được xã hội quan tâm và tìm giải
pháp để khắc phục tình trạng này. Để đưa nền giáo dục nước nhà phát triển
toàn diện thì người giáo viên không những chỉ biết dạy mà còn phải biết tìm
tòi phương pháp nhằm phát huy tính tích cực của học sinh và hạ thấp dần tỉ lệ
học sinh yếu. Vấn đề nêu trên cũng là khó khăn với không ít giáo viên nhưng
ngược lại giải quyết được điều này là góp phần xây dựng trong bản thân mỗi
giáo viên một phong cách và phương pháp dạy học hiện đại, giúp cho học
sinh có hướng tư duy mới trong việc lĩnh hội kiến thức.
Việc vận dụng sự đổi mới công tác dạy và phụ đạo học sinh yếu không
chỉ là trách nhiệm mà còn là bổn phận, nghĩa vụ của người thầy. Mặt khác,
nếu quan tâm đến việc phụ đạo học sinh yếu thì sẽ làm cho các em tự tin hơn
khi đến lớp, công tác duy trì sĩ số mới được đảm bảo, góp phần làm nên thắng
lợi của công tác phổ cập giáo dục ở địa phương. Tuy nhiên đối tượng học viên
(HV) của Trung tâm giáo dục thường xuyên (TTGDTX) rất phức tạp do trình
độ văn hóa thường ở mức trung bình và yếu, một số HV có những hoàn cảnh
đặc biệt, trình độ tiếp thu không đồng đều về kiến thức, một số lớn các HV do
còn yếu về kiến thức cơ bản toán học, khả năng tiếp thu chậm (do lớn tuổi và
bỏ học lâu) và thời gian rèn luyện tại nhà không nhiều nên dẫn đến tỉ lệ HV
yếu kém về bộ môn vật lí rất cao, các HV khi học tại các TTGDTX còn mặc
cảm với bạn bè thi đậu vào các trường THPT. Vì thế giáo viên có vai trò
quyết định trong việc lựa chọn phương pháp dạy để thực hiện chương trình
sao cho đạt được các mục tiêu đào tạo. Do vậy việc giảng dạy những kiến

phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học thông qua kích thích
động cơ phù hợp để tạo ra hứng thú học tập.
- Trong giáo dục học đại cương, bài tập được xếp trong hệ thống
phương pháp giảng dạy, phương pháp này được coi là một trong các phương
pháp quan trọng nhất để nâng cao việc rèn luyện kĩ năng, phân tích và giải
quyết tình huống có vấn đề nhằm củng cố kiến thức cơ bản trong qúa trình
học tập của HV.
- Phát triển các năng lực nhận thức, thực tiễn và nhân cách người học
thông qua quá trình dạy và học, giáo viên giúp đỡ, định hướng và điều chỉnh
hoạt động của HV.
3
- Định hướng, khái quát, đầy đủ, HV thực hiện. Thực tế cho thấy HV
có thể tự hành động trên cơ sở nắm vững các phương pháp chung cho một
loạt các đối tượng khác nhau.
- Mặt khác việc phụ đạo cho HV yếu kém môn vật lí là một trong
những vấn đề rất quan trọng, cấp bách, cần thiết và không thể thiếu trong các
môn học ở các cấp học. Nhất là trong cuộc vận động" Hai không" hiện nay,
đòi hỏi GV dạy thực chất và HV học thực chất. Song song với vấn đề trên HV
phải nhanh chóng tiếp cận với phương pháp dạy học mới đang được tiến hành
"HV tích cực, chủ động, nghiên cứu tìm tòi, sáng tạo để lĩnh hội và vận dụng
kiến thức vào cuộc sống".
II. Thực trạng của HV học tại các TTGDTX
2.1. Thuận lợi
Là một TTGDTX – DN ở vùng chiêm trũng, có nhiều khó khăn cho
hoạt động dạy học nói riêng và cho hoạt động giáo dục nói chung, song BGĐ,
các tổ trưởng chuyên môn và cán bộ giáo viên trong Trung tâm luôn luôn nỗ
lực, cố gắng phấn đấu. Trung tâm đã xây dựng được nề nếp, ý thức của giáo
viên và HV, đặc biệt là một trường đặc thù và phức tạp vậy nhưng năm học
nào Trung tâm cũng giữ vững có nề nếp tốt nhất trong khối THPT. Từ đó gây
dựng được niềm tin đối với bậc cha mẹ HV. Mặt khác các HV vừa học văn

12A 28 0 0 0 0 10 35,7 18 64,3
12B 33 0 0 0 0 12 36,4 21 63,6
12C 35 0 0 0 0 14 40,0 21 60,0
III. Các giải pháp thực hiện.
3.1. Lập danh sách học viên yếu, kém.
Bước 1: Lập kế hoạch xuất phát từ tình hình thực tiễn của Trung tâm
vào đầu mỗi năm học phải lập được kế hoạch để phụ đạo các HV yếu kém của
từng khối (do tình hình hiện nay của các TTGDTX là thiếu phòng học nên
chủ yếu là dành cho học viên khối 12), việc lập kế hoạch phải đảm bảo đúng
đối tượng là HV yếu kém: việc này tiến hành sau ít nhất hai bài kiểm tra 15
phút và kiểm tra 1 tiết chất lượng.
Bước 2: Lập danh sách học viên yếu kém dựa trên tình hình cụ thể của
từng lớp trong khối đồng thời liên hệ lấy ý kiến của giáo viên chủ nhiệm lớp
về hoàn cảnh và nghề nghiệp của học viên.
Bước 3: Lên kế hoạch kiểm tra (chỉ ra đề kiểm tra trung bình, khá )
đánh giá sự tiếp thu của HV. Qua đó lên kế hoạch bổ sung phần HV còn chưa
nhận biết.
3.2. Xây dựng đội ngũ giáo viên và xây dựng “chương trình khung”
Việc chọn giáo viên phụ đạo rất quan trọng. Do đó Ban Giám đốc phải
giao cho được những thầy cô có kinh nghiệm, có tâm huyết theo dạy những
đối tượng này. Có thể nói phải vừa dạy vừa dỗ các em đi từ những cái cơ bản
nhất của bộ môn.
5
Thực tế có nhiều thầy rất giỏi nhưng khi dạy những đối tượng học sinh
này thì không hiệu quả. Ngược lại có những thầy không phải siêu sao gì
nhưng kĩ lưỡng, tỉ mỉ và kiên trì với học viên thì mới hiệu quả hơn. Chính vì
thế, việc chọn giáo viên phụ đạo cho học sinh yếu kém vừa trên cơ sở tự
nguyện vừa trên cơ sở dựa vào tâm huyết, sự tận tụy, chu đáo, quan tâm của
từng giáo viên và tổ trưởng bộ môn hàng năm giới thiệu cho Ban Giám đốc
danh sách giáo viên tham gia dạy phụ đạo.

- Các công thức lượng giác trong tam giác vuông.
- Công thức lượng giác về cung liên kết.
- Phương trình lượng giác cos x = cosa ; sinx = sina ; tanx = tana.
- Định lý hàm cosin.
- Cách lấy đạo hàm các hàm số sinu ; cos u.
b/ Kiến thức cơ bản của chương I : Chỉ yêu cầu HV hiểu và vận dụng
Bài 1: Hiểu biết và phân biệt được các dao động: Dao động cơ; dao động tuần
hoàn và dao động điều hòa. Viết được phương trình dao động điều hòa :
)cos(
ϕω
+= tAx
và giải thích được các đại lượng trong phương trình.
+ Viết được công thức liên hệ giữa tần số góc, chu kì và tần số:
f
T
π
π
ω
2
2
==
+ Lấy đạo hàm theo t để có được các phương trình vận tốc v và gia tốc a.
+ Biến đổi để có công thức độc lập thời gian v và a.
Bài 2 : Con lắc lò xo Bài 3 : Con lắc đơn
- Lực kéo về : F = - kx (x là li độ của
vật m)
- Phương trình dao động điều hòa:
)cos(
ϕω
+= tAx

cong của vật m; biên độ góc nhỏ)
- Phương trình dao động điều hòa:
)cos(
0
ϕω
+= tss
- Chu kì, tần số:

g
l
T
π
2=

l
g
f
π
2
1
=
- Cơ năng:
)cos1(
2
1
2
α
−+= mglmvW
Nếu bỏ qua mọi ma sát thì cơ năng của
con lắc là hằng số.

1
2
ϕϕ
−ΑΑ+Α+Α=Α
+ Pha ban đầu của dao động tổng hợp:
2211
2211
coscos
sinsin
tan
ϕϕ
ϕϕ
ϕ
Α+Α
Α+Α
=
- Độ lệch pha hai dao động cùng phương, cùng tần số:
12
ϕϕϕ
−=∆
và sự
ảnh hưởng của độ lệch pha.
Qua kiến thức cơ bản về phần lí thuyết trên ngoài việc nắm kiến thức
trọng tâm HV chưa biết còn có thể suy luận và vận dụng kiến thức đã có để
giải quyết vấn đề mới nảy sinh.
4.2. Rèn luyện kĩ năng phân tích các hiện tượng và kĩ năng giải các
bài tập vật lí.
Trong quá trình phụ đạo HV yếu, kém mỗi GV nên coi trọng tính vững
chắc của kiến thức, kĩ năng hơn là chạy theo mục tiêu đề cao mở rộng kiến
thức. Tránh đưa những vấn đề phức tạp và nâng cao để HV khó khăn trong

A. R. B. 0.5R. C. 3R. D. 2R.
- Mục đích câu 1 là tôi giúp HV có thể lập luận để nắm được các đặc trưng
của hiện tượng cộng hưởng điện. Từ đó HV rút ra Z = R (chọn đáp án A).
Câu 2: Đặt điện áp
tUu
ω
cos2=
(với U và
ω
không đổi) vào hai đầu
đoạn mạch có R, L, C mắc nối tiếp. Biết điện trở thuần R và độ tự cảm L đều
xác định còn tụ điện có điện dung C thay đổi. Phát biểu nào sau đây là sai khi
thay đổi điện dung của tụ điện thì công suất của đoạn mạch đạt cực đại?
A. Điện áp giữa hai đầu đoạn mạch cùng pha với cường độ dòng điện
trong mạch.
B. Điện áp hiệu dụng giữa hai đầu cuộn cảm đạt cực đại.
C.
1
2
>
ω
LC

D. Điện áp giữa hai đầu đoạn mạch sớm pha hơn điện áp giữa hai đầu
tụ điện góc
2
π
.
- Mục đích câu 2 tôi giúp HV có thể phân tích, lập luận để rõ mối quan hệ độ
lệch pha giữa các điện áp các đoạn mạch và các đặc trưng khi xảy ra cộng

cộng hưởng đồng thời nhớ lại một số các công thức khác.
+ HV rút ra một số trường hợp về hiện tượng cộng hưởng điện mà
dùng phương pháp loại suy từ đó là kiến thức của mình về hiện tượng .
Phần 2: Bài tập tự luận về hiện tượng cộng hưởng điện.
Bài 1: Mạch điện R,L,C mắc nối tiếp biết R = 40
Ω
;
Ω= 30
1
C
ω
;
Ω=
30L
ω
. Đặt vào hai đầu mạch điện áp
tu
π
100cos2120=
(V). Tính:
- Tổng trở của mạch.
- Điện áp hiệu dụng giữa hai đầu cuộn cảm thuần.
- Công suất dòng điện.
- Viết biểu thức dòng điện tức thời trong mạch.
Mục đích bài tập 1 là tôi giúp HV có khả năng suy luận ra một hiện
tượng đã học để bài giải đơn giản. Hướng dẫn HV thấy Z
L
= Z
C
nên xảy ra

và
FC
π
2000
1
=
. Biết điện áp tức thời hai đầu mạch
tu
ω
cos80
=
(V). Tính
ω
để
trong mạch có cộng hưởng điện và viết biểu thức cường độ dòng điện tức
thời.
Mục đích bài 2 là tôi giúp HV rèn luyện kĩ năng tính toán, nhận biết và
suy luận từ cái đơn giản để củng cố kiến thức. Từ đó HV phải làm được bài
dựa vào hiện tượng cộng hưởng điện nên có:
1
2
=
ω
LC
hay
πω
100
1
==
LC

thì hạt X là
A. prôtôn. B. electron. C. nơtrôn. D. pôzitrôn.
- Mục đích câu 2 là GV giúp HV nắm được những kiến thức mới và là trọng
tâm của chương. Từ đó phân tích, tổng hợp kiến thức về phản ứng hạt nhân và
các định luật bảo toàn trong phản ứng hạt nhân, nhớ được kí hiệu của một số
hạt sơ cấp hay gặp.
b/ Phần 2: Bài tập tự luận
Bài 1: Biết khối lượng của prôtôn là 1,00728u; của nơtrôn là 1,00866u;
của hạt nhân
a
N
23
11
= 22,98373u và 1u = 931,5 MeV/c
2
. Tính năng lượng liên
kết của
a
N
23
11
.
- Dạng bài tập này GV chỉ cần hỗ trợ kiến thức trọng tâm, động viên khuyến
khích HV để nhằm khơi dậy hứng thú khi làm bài tập trọng tâm của chương.
Qua đó HV thấy được môn vật lí không phải là quá khó, quá sức với mình.
HV viết được biểu thức năng lượng liên kết của hạt nhân và tính:
W
lk
= [(Zm
p

Liệu da bạn có bị xạm đen khi đứng gần đèn điện bật sáng không?
Một số HV đang học các ngành học liên quan đến môn vật lí nên họ nhiệt tình
học và mong muốn lĩnh hội thêm nhiều kiến thức mới. Do đó bồi dưỡng được
khả năng tự học cũng như rèn luyện năng lực vận dụng kiến thức vào thực
tiễn.
4.5.Chú trọng kiểm tra bài cũ các em yếu kém, đối với những HV
tiến bộ có học bài, làm bài thì GV động viên, khuyến khích.
4.6. Hướng dẫn HV cách học ở nhà sao cho hiệu quả.
Ở nhà nên học và nắm vững lí thuyết từng bài, từng chương, giải lại các bài
tập trên lớp để thật sự chiếm lĩnh kiến thức.
V. Phạm vi và hiệu quả áp dụng đề tài :
5.1. Phạm vi áp dụng đề tài :
+ Đề tài được ứng dụng cho khối 12 của Trung tâm GDTX - DN Hà
Trung.
+ Việc phụ đạo HV yếu kém là việc thực hiện thường xuyên tại các
trường học
5.2. Hiệu qủa áp dụng đề tài :
+ Đa phần các HV tham gia học đều có hứng thú trong học tập bộ môn
vật lí vì có thể hiểu được những vấn đề cơ bản của chương trình học.
12
+ HV cũng đã biết được khái quát về kiến thức bộ môn vật lí, rèn luyện
được kĩ năng suy luận và có thể giải quyết được các bài tập đơn giản .
+ HV có thể độc lập giải quyết những câu hỏi trắc nghiệm của bộ môn.
+ HV tỏ ra yêu thích bộ môn, do vậy việc học tập bộ môn chuyên cần hơn
+ Việc áp dụng đề tài nên tùy theo điều kiện từng trường việc tổ chức phải
thường xuyên và liên tục mới có hiệu qủa.
+ Số HV yếu kém giảm dần, kết qủa đào tạo từng bước được chuyển biến.
+ Trong quá trình nghiên cứu áp dụng đề tài tôi đã tiến hành kiểm tra chất
lượng vào cuối học kỳ I năm học 2010-2011 kết quả như sau:
Lớp

Ban Giám Đốc TTGDTX vì nó tiến hành liên tục ngay từ đầu năm học .
13
Trên đây là một số biện pháp mà tôi đã áp dụng để giúp HV của mình
vượt qua được tình trạng yếu kém môn vật lí. Qua quá trình thực hiện tôi đã
rút ra cho mình một số bài học kinh nghiệm như sau:
- Để khắc phục tình trạng HV yếu kém ta vừa phải cố gắng nâng cao
hiệu quả giảng dạy ở trên lớp vừa phải tăng cường phụ đạo giúp đỡ riêng các
HV yếu kém (ngoài giờ chính khóa) theo các nhóm nhỏ cá biệt. Lí do là vì
trong các lớp đồng loạt, dù giáo viên có cố gắng giảng dạy sát ba loại đối
tượng đến đâu đi nữa thì việc truyền thụ kiến thức và luyện tập cũng cần phải
được tiến hành theo trình độ và nhịp chung của cả lớp. Nếu quá chú ý đến đối
tượng HV yếu, kém thì các em khá giỏi trung bình sẽ buồn chán, không muốn
học, sinh ra các ý nghĩ và hành động tiêu cực.
- Giáo viên phải là người chịu khó, kiên trì, không nản lòng trước sự
chậm tiến của HV, phải biết phát hiện ra sự tiến bộ của các HV cho dù là rất
nhỏ để kịp thời động viên khuyến khích làm niềm tin cho các em cầu tiến.
- Tóm lại, kết quả tiến bộ của HV phụ thuộc chủ yếu vào sự nhiệt huyết
của người giáo viên. Vì vậy, mỗi người giáo viên chúng ta cần cố gắng hết
mình để giáo dục con em trở thành những con người có ích cho xã hội.
II. Đề xuất
Để nâng cao chất lượng dạy học bản thân tôi mạnh dạn đề xuất một số
vấn đề sau:
2.1. Đối với học viên:
- Muốn nâng cao, củng cố kĩ năng trong các bài tập trước tiên phải tự
chuẩn bị bài và đồ dùng học tập.
- Thực hiện tốt các bước, các thao tác theo sự hướng dẫn của giáo viên.
- Học viên có thể tổ chức các nhóm, đôi bạn học tập để nhận xét, đánh
giá kết quả của nhau.
2.2. Đối với giáo viên bộ môn:
- Có những phương pháp dạy học phù hợp, hướng dẫn các bước, các

Lê Thị Hương
TÀI LIỆU THAM KHẢO
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Lương Duyên Bình, Vũ Quang – Sách giáo khoa Vật lý 12 – NXB
Giáo dục, 2008.
15
2. Vũ Quang – Bài tập vật lí 12 – NXB Giáo dục, 2008.
3. Kiều Thị Bình, Nguyễn Trọng Sửu, Vũ Đình Túy – Hướng dẫn ôn
tập môn vật lí lớp 12 – NXB Giáo dục 2009.
MỤC LỤC
PHẦN ĐẶT VẤN ĐỀ Trang
16
Đặt vấn đề 1
PHẦN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I.Cơ sở lí luận 2
II. Thực trạng của học viên tại các TTGDTX 3
III. Các giải pháp thực hiện 4
IV. Các biện pháp để tổ chức thực hiện 5
V. Phạm vi và hiệu quả áp dụng đề tài 11
PHẦN KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
I. Kết luận 12
II. Đề xuất 13
17