KẾT QUẢ XÂY DỰNG PHẦN MỀM QUẢN LÝ CƠ SỞ DỮ LIỆU
NGUỒN GEN VẬT NUÔI VIỆT NAM
Võ Văn Sự ,
1
Phạm Công Thiếu, Lê Thị Bình,
2
Đào Kim Dung,
2
Trần Công Yên,
3
Dr. P.K. Vij,
3
Dr. D.K Sadana
Viện Chăn Nuôi;
1
Trung tõm Thực nghiệm và Bảo tồn Vật nuụi;
2
Bộ Khoa học và Công nghệ;
3
Cục Bảo tồn Nguồn gen Vật nuôi Ấn Độ
1. Giới thiệu
Để bảo tồn và khai thác có hiệu quả nguồn genvật nuôi hiệu quả ta cần đến việc thiết lập cơ
sở dữ liệu về nó.
Hệ thống dữ liệu đầu tiên về vật nuôi do của thế giới là: "Hệ thống thông tin đa dạng vật
nuôi - DAD-IS (Domestic animal diversity Information System) do Tổ chức nông lươngthế giới
thiết lập và vận hành. Tiếp đến là hệ thống thông tin nguồn gen vật nuôi của (DAGRIS -
(Domestic Animal Genetic Resources Information System) của Viện chăn nuôi quốc tế (ILRI).
Nhiều nước cũng tạo cho mình những hệ thống dữ lịêu riêng. Thí dụ như Hệ thống thông tin
nguồn gen vật nuôi ấn độ-AGRI-IS (Animal Genetic Resources India Information System).

Thời gian nghiên cứu:
2006-2007. Tuy nhiên do việc trao đổi với phía đối tác ấn độ bị chậm nên thời gian được
gia hạn đến tháng 3/2010.
Địa điểm nghiên cứu
- Việt nam: Viện chăn nuôi và các địa điểm điều tra thực địa nói trên
- Ân độ: Cục bảo tồn nguồn gen ấn độ (Haryana), Trung tâm nghiên cứu Trâu ấn độ, các
trại thu gom (Halas House) bò thả rông ấn độ, Triễn lẫm giống vật nuôi quốc gia ấn độ, năm
2010 tại bang Punjab, Viện nghiên cứu sữa quốc gia ấn độ (bang Haryana).
Kinh phí nghiên cứu
- 200 triệu được dùng xây dựng phần mềm
3. Kết quả và thảo luận
3.1. Nhìn chung
Vietgen được dự định xây dựng từ 20 modul. Tuy nhiên trong quá trình xây dựng, nhiều
nội dung mới nảy sinh và để cho thuận tiện, 20 modul đó đã được bóc tách ra cộng với các
modul mới thành khoảng 100 modul (xem Bảng 13).
Vietgen được xây dựng trên các cơ sở sau:
Đảm bảo nhu cầu quản lý các loại thông tin cơ bản về các giống: sự hình thành, hiện
trạng, sư đánh giá, môi trường nuôi dưỡng, cách thức quản lý, chế độ bảo tồn.
Có thể tổng hợp theo các cách thức khác nhau mà ở các phần mềm dựa vào web không
có: như theo thời gian bảo tồn, thời gian nhập nội các giống ngoại.
Có thể kết nối được với các loại số liệu khác như VDM – (quản lý bò sữa Việt Nam),
Vietbeef (Quản lý bò thịt).
Phần mềm được xây dựng trên nền Windows, và bằng ngôn ngữ Visual Foxpro với phont
chữ (như đã được duyệt) (Sở dĩ chọn ngôn ngữ này và phont chữ này vì muốn kết nối số liệu với
các phần mềm có sẵn như VDM, VPM (quản lý gia cầm), Vietpig (quản lý lợn), Vietrabbit
(Quản lý thỏ), Vietdeer (Quản lý hươu), Vietbuffaloe (quản lý trâu) đang được sử dụng trong
nước.
Cơ sở dữ liệu của Vietgen gồm 2 loại: số liệu thông thường (được chứa trong thư mục
Solieu) và ảnh các giống vật nuôi và ngoại hình (được chứa trong thư mục (pigtures và pig_mor).
Các mẫu báo cáo định sẵn được chứa trong thư mục Reports.

sừng, Số liệu các đặc điểm dễ nhận thấy, Số liệu lông hay len (loài thú), Kiểu sợi lông (cho cừu),
Khả năng thích nghi đặc biệt, Sức khỏe đặc biệt, Kh năng sinh sản đặc biệt, Khả năng đặc biệt
khác, Sản phẩm đặc biệt, Tuổi sinh sản(loài thú), Số con/đẻ/ổ, Năng suất trứng, Sinh trưởng, Mổ
thịt, Năng suất len cừu, Năng lực cày kéo, Năng lực cưỡi
3.2.5. Báo cáo
Hồ sơ cá thể (được) bảo tồn, Hồ sơ cá thể nguồn gen Ngoại: cơ bản, Hồ sơ cá thể nguồn
gen Nội: cơ bản, Hồ sơ cá thể loài thú: đặc điểm, Hồ sơ cá thể loài chim: đặc điểm, Tổng hợp lý
lịch các nguồn gen, Tổng hợp số lượng nguồn gen có mặt, Tổng hợp số lượng nguồn gen được
bảo tồn
3.2.6. Hỗ trợ Người nhập, Hiện trạng nhập số liệu, Tên các cột của BC (báo cáo) xuất ra dạng Excel,
Giới thiệu chương trình, Các nội dung hướng dẫn
3.3. Chức năng nhập số liệu
3.3.1. Cấu tạo bảng (form) nhập số liệu
Khung nhập số liệu được cấu trúc như thí dụ bảng nhập số liệu "Danh mục kiểu lông
chim" trong menu "Danh mục" (Xem Hình 15). Hình 15. Mảng "cập nhật" số liệu

Hình 16. Mảng "Danh sách" Phía trên bảng nhập có tên, giúp người nhập có thể nhận biết họ đang nhập nội dung gì.
Phía hàng cuối cùng có các biểu tượng công cụ: Mới (Alt_M), Lưu (Alt_L), Khôi phục


Hình 16. Minh họa về cách thức khai báo ảnh trong dữ liệu VIETGEN

Các loại số liệu nhập qua tra cứu: Cũng như đại đa số phần mềm khác, các loại số liệu đã
được đinh nghĩa trước được khai báo trong "Danh mục" hoặc trong phần mềm. Tại đây người
nhập chỉ cần lựa chọn số liệu mình muốn. Để chọn được số liệu đó hoặc ta kích chuột vào nó
hoặc chỉ cần gõ ký tự đầu tiên của từ đó để đến (Phương pháp này được đưa vào phần mềm
Vietgen giúp người nhập nhập nhanh hơn).

Để đến được các ô số liệu, ngoài cách dùng bàn phím (các phím ), phần mềm cũng cho
phép dùng phím nóng, đó là tổ hợp phím ALT với số thứ tự các ô (thí dụ: Alt 6, Alt 7).
Tại mảng "Danh mục" số liệu được nhập vào thể hiển dạng hàng ngang theo từng cột, dễ
quan sát. Nếu muốn sửa chửa bản ghi nào đó, ta chỉ việc đưa con trỏ về nó và kích chuột vào
biểu tượng"Cập nhật".
3.3.3. Các công cụ hỗ trợ trong bảng nhập số liệu
Đó là:
- Mở bản ghi mới (Mới)
- Lưu số liệu mới (Lưu) - Khôi phục số liệu đã được nhập (Khôi phục)
Hủy bản ghi (Hủy): T
- Tìm kiếm số liệu (Tìm)
- In:
- Trợ giúp về nhập số liệu (Help):
3.3.4. Chức năng xuất số liệu
Số liệu được xuất ở dạng báo cáo (report) được xây dựng sẵn và ra dạng excel. Ta cũng có
thể tự sữa định dạng báo cáo. Có hai loại báo cáo: Lý lịch giống và tổng hợp số liệu bảo tồn.
3.3.4.1. Báo cáo lý lịch con giống
Lý lịch một con giống là tập hợp thông tin có được liên quan đến nó: tên, ảnh, lịch sử hình

3.4. Các công cụ hỗ trợ hoạt động phần mềm Vietgen
Vietgen cho phép quản lý người sử dụng chương trình.
Công cụ này chúng ta có thể kiểm tra sự hoàn thiện của hệ thống cơ sở dữ liệu (database)
và loại bỏ hẳn những số liệu đã bỏ tạm thời, cũng như là sắp xếp lại (chỉ số hóa) số liệu sau khi
số liệu được thêm mới, thay đổi, bỏ
Số liệu được nén (zip) nhờ công cụ nén đã được cài sẵn trong phần mềm Vietgen và tự
động lưu vào thư mục Backup. Chúng ta có thể chọn để chuyển sang thư mục khác.
Số liệu được lưu như trên sẽ được nhập lại cũng nhờ bộ giải nén được cài sẵn. Đương
nhiên số liệu này có thể chuyển từ máy này sang máy nọ và có thể chuyển qua email.
So với phần mềm dữ liệu các nước khác, việc lưu và nhập lại số liệu của Vietgen khá dễ
dàng nhằm tạo điều kiện bảo vệ cũng như chia sẽ thông tin khá thuận lợi. 4. Kết luận và đề nghị
4.1. Kết luận
- Các bảng nhập số liệu được thiết kế thuận lợi cho việc nhập, xuất, tìm kiếm, hủy số liệu
an toàn, có thể xuất số liệu sang excel, có các phím nóng .
- Các danh mục đầy đủ giúp cho việc nhập số liệu và việc tra cứu, lọc số liệu dễ dàng và
đạt theo ý muốn.
- Xuất số liệu (output), với 8 lệnh: Hồ sơ cá thể (được) bảo tồn, Hồ sơ cá thể nguồn gen
Ngoại: cơ bản, Hồ sơ cá thể nguồn gen Nội: cơ bản, Hồ sơ cá thể loài thú: đặc điểm, Hồ sơ cá thể
loài chim: đặc điểm, Tổng hợp lý lịch các nguồn gen, Tổng hợp số lượng nguồn gen có mặt.
Bảng điều khiển xuất số liệu được thiết kế.
- Các chức năng hỗ trợ có: quản lý người sử dụng, Xuất/nhập số liệu Vietgen, Bảo quản và
sắp xếp dữ liệu, Trợ giúp.
- Việc cài đặt và bảo quản số liệu đơn giản.
- Có sách hướng dẫn sử dụng phần mềm Vietgen.
4.2. Đề xuất các nghiên cứu tiếp theo
Phần mềm VIETGEN cần được nâng cấp tiếp tục, nhập thêm các số liệu về di truyền và
sinh lý, sinh hóa của từng giống và phổ biến rộng để cho các ngành và các cấp sử dụng.