LỜI NÓI ĐẦU
Hưởng ứng cuộc thi viết SKKN ngành GD đã đề ra đồng thời
cũng góp phần nhỏ vào việc tìm ra phương pháp thực hiện tốt
chương trình đổi mới phương pháp dạy học ( PPDH) cho học sinh
(HS) THCS có hiệu quả . Bản thân tôi xin đưa ra một kinh nghiệm
nhỏ để mọi người tham khảo và bàn luận về PPDH môn ngữ văn 6
bằng dạng sơ đồ tóm tắt . Ở dạng sơ đồ này giúp học sinh nắm được
kiến thức theo một hệ thống và bao quát hơn , giảm bớt thời gian
GV làm việc ở phần củng cố , dành thời gian để học sinh làm bài
tập vận dụng .
Giáo viên (GV) kiểm tra bài cũ cũng sử dụng câu hỏi bao quát để
HS lên bảng trình bày ( Có thể kiểm tra 2 em cùng một lúc ) , từ sơ
đồ HS trình bày GV cho HS khác nhận xét rồi giới thiệu vào bài
mới rất thực tế và dễ hiểu . Tuy vậy do điều kiện thời gian và trình
độ có hạn , vấn đề đưa ra chắc chắn sẽ không tránh khỏi những
khiếm khuyết . Tôi mong BGK cùng bạn đọc góp ý , bổ sung vấn
đề được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
1
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1: Đề tài nghiên cứu: “ PPDH Ngữ Văn 6 Theo Dạng Sơ Đồ Tóm
Tắt”
Đáp ứng yêu cầu dạy học theo phương pháp đổi mới tích cực chủ
động sáng tạo nơi học sinh , đồng thời loại bỏ phương pháp dạy học cũ
là thầy đọc trò chép ,và hạn chế những phương pháp dạy học làm cho
học sinh thụ động , bắt chước, học thuộc hoặc rập khuôn theo mẫu sẵn
có để hướng tới phương pháp rèn luyện học sinh : “Học để biết học,
học để suy nghĩ , rèn luyện trí thông minh”.Cụ thể là “ Học qua
hành”.Tăng cường cho học sinh thực hành giao tiếp và luyện tập ngôn
ngữ bằng nhiều hình thức phong phú và thích hợp .Tránh xu hướng
làm nặng nề, quá tải việc học của học sinh bằng cách phức tạp hoá

huynh còn kém , vẫn còn tình trạng phụ huynh bắt con em mình làm
việc nhà nhiều dẫn đến các em mệt mỏi , không tiếp thu được kiến thức
ở lớp , buổi tối lại buồn ngủ không học bài cũ . Mặt khác PPDH theo
phương pháp hỏi – đáp HS học thuộc theo kiểu học vẹt , có thể ở nhà
học thuộc nhưng đến lớp lại quên nên kết quả kiểm tra chưa cao .
2. Nguyên nhân chủ quan:
Bản thân HS chưa thực sự tự giác , chủ động trong việc học tập , vẫn
còn tình trạng HS học mang tính thụ động đối phó nên chất lượng
chưa đạt so với chỉ tiêu đề ra . Vì thế cần đổi mới PPDH môn Ngữ Văn
6 để nâng cao chất lượng dạy và học .
II> PHẦN II:
3
CÁC GIẢI PHÁP
Tôi xin trình bày một số kinh nghiệm về dạng sơ đồ tóm tắt môn ngữ
văn 6 qua một số bài cụ thể :
- Ông Lão đánh cá và con cá vàng
- Danh từ
- Sự việc và nhân vật trong văn tự sự
Đồng thời có thể lồng ghép trong bất kì trường hợp nào cũng được ,
tuỳ theo sự sáng tạo của giáo viên .
Bài 1: Ông Lão đánh cá và con cá vàng
Trong phân phối chương trình mới thì bài này có từ chương trình học
chính thức 2 tiết trước kia nay đưa vào chương trình đọc thêm nhưng
thời gian vẫn hai tiết buộc giáo viên phải hướng dẫn HS thực hiện .
-GV: Hướng dẫn cách đọc , phân vai cho HS đọc văn bản , sau đó
yêu cầu HS tóm tắt lại văn bản .
- HS: kể tóm tắt văn bản
- GV: phác hoạ bằng sơ đồ theo lời kể của HS ( ghi phần bảng
phụ).Nhìn vào sơ đồ HS nắm tổng thể toàn bộ tác phẩm tại lớp
Sơ đồ tóm tắt được phát hoạ như sau

mụ vợ Đi ra Nổi sóng dữ dội mù mịt
Ông lão biển Đã nổi sóng
Gợn
Biển sóng êm ả
Qua dạng sơ đồ bậc thang như trên HS sẽ thấy rõ: lòng tham vô đáy
và sự bội bạc của mụ vợ gắn liền đan xen với sự phẫn nộ của biển cả
và con cá vàng. Nhìn vào sơ đồ HS cũng thấy rõ sự việc đi từ thấp đến
cao , đó là kết cấu tăng tiến .
Vậy để triển khai phân tích thêm nhân vật mụ vợ của ông lão thì GV
tổ chức cho HS tìm hiểu hệ thống câu hỏi trong sách giáo khoa ,
đồng thời bám sát sơ đồ để phân tích .
+ Ở hoạt động này GV chỉ cho HS trên sơ đồ để thấy rõ sự tham lam
tăng dần của mụ vợ thì cảnh biển cũng thay đổi theo.
+ GV hỏi HS nhìn vào sơ đồ trả lời được cảnh biển cũng thay đổi
theo chiều hướng xấu dần . Từ đó rút ra kết luận : Lòng tham và sự bội
bạc
của mụ vợ làm cho thiên nhiên phải nổi cơn thịnh nộ

+ Tiếp theo : Nhìn vào sơ đồ GV đặt câu hỏi cho HS nhận xét: Lòng
tham của mụ vợ càng tăng thì tình cảm đối với Ông Lão như thế nào ?
Qua sơ đồ HS dể dàng nhận thấy : Lòng tham càng tăng thì tình cảm
càng giảm . Vậy qua đó rút ra nhận xét
=> Lòng tham làm cho con người trở nên bất nghĩa .
- Ngoài ra từ sơ đồ GV giúp HS nhận thấy được sự đối lập giữa
nhân vật mụ vợ với Ông Lão và con cá vàng .
5
- Từ đó HS tự rút ra bài học cho bản thân .
- GV nhận xét ,tổng hợp và cho HS đọc ghi nhớ .
Bài 2: “Danh từ ”
Vấn đề này được phân phối thành 3 tiết : 2 tiết danh từ và 1 tiết cụm

6
Từ sơ đồ HS nắm toàn bộ kiến thức theo một hệ thống, tránh tình
trạng HS cầm sách đọc ở phần trả lời câu hỏi củng cố của giáo viên.
Mà tập cho học sinh diễn đạt bằng lời qua theo dõi sơ đồ. Từ đó vận
dụng kiến thức vào làm các bài tập vận dụng, có thể khai thác hết bài
tập tại lớp.
* Sang tiết danh từ tiếp theo :
- Từ câu hỏi kiểm tra bài cũ GV yêu cầu HS trình bày bằng sơ đồ
( ghi ở phần bảng phụ ).
Từ đó GV giới thiệu vào bài mới , đảm bảo được tính thực tế liên kết
chặt chẽ giữa kiến thức cũ và mới , theo lối học mới ôn cũ .
- GV tiếp tục tổ chức cho HS thảo luận theo hệ thống câu hỏi sách
giáo khoa . Để phân biệt danh từ chung và danh từ riêng sau đó tìm
hiểu quy tắc viết hoa danh từ riêng .
- Từ nội dung đó ta lại trở lại với sơ đồ , ta sẽ bổ sung vào nhóm
danh từ chỉ sự vật hai nhóm danh từ riêng và danh từ chung. Trên cơ
sở kiến thức cũ , HS củng cố thêm cho mình sơ đồ phân loại rõ ràng
nhất

Danh từ
Sự vật Đơn vị

Danh từ chung Danh từ riêng Tự nhiên Quy ước
Chính xác Ước
chừng
- Tiếp theo bài cụm danh từ.
- Chúng ta cũng dùng sơ đồ để giải thích cấu tạo của cụm danh từ và
đặt nó vào mô hình cụm danh từ để HS nhìn thấy một cách rõ ràng.
* Từ việc tìm hiểu ví dụ , cho HS quan sát mô hình cụm danh từ .
- GV giải thích các kí hiệu trong mô hình trên sơ đồ để HS hiểu tại

: Là những chỉ từ :Dùng để trỏ vào sự vật ; này ,ấy,kia
,nọ * Mô hình cụm danh từ :
Phần trước Phần trung tâm Phần sau
t
2
t
1
T
1
T
2
s
1
s
2
ba
hai
một
con
cái
lưỡi
trâu
bánh
búa
nướng
của cha
để lại

Văn bản tự sự

Cốt truyện Nhân vật
Chuổi sự việc Tên gọi , diện mạo , tính
cách , việc làm ………
Nguyên nhân
Diễn biến Nhân vật chính Nhân vật phụ
Kết thúc Thể hiện tư tưởng , Bổ trợ để nhân
chủ đề trong tác phẩm vật chính hoạt động
ý nghĩa

Đấu tranh giữa cái thiện - ác
tốt – xấu , mới – cũ
9
Niềm tin , ước mơ và hi vọng

Nhìn vào sơ đồ dễ dàng nhận thấy nội dung bài học một cách tổng
quát , HS dễ nhớ và có thể lấy ví dụ thích hợp trong các văn bản đã học
.
Ví dụ: Sơn Tinh – Thuỷ Tinh
Vua Hùng kén rể - Sơn Tinh : chúa vùng núi cao
,có
tài lạ …….
Sơn Tinh Thuỷ Tinh đến cầu hôn - Thuỷ Tinh : chúa vùng nước
thẳm…
Vua Hùng ra điều kiện chọn rể
Sơn Tinh đến trước được vợ
Thuỷ Tinh đến sau tức giận dâng
nước đánh sơn tinh
Hai bên giao chiến hằng tháng trời

học , khơi dậy năng lực thực hành của người học . Ngoài ra còn rèn
luyện các kĩ năng nghe – nói – đọc – viết , phát huy tính tích cực , chủ
động sáng tạo của HS trong học tập , tăng tính thực hành , ứng dụng ,
đồng thời hình thành năng lực phân tích , cảm thụ , bình giảng văn học
một cách chân thực , chủ động .
Trên đây là một số kinh nghiệm tôi đã trình bày qua các tiết dạy cụ
thể. Song về giải pháp có thể còn một số khiếm khuyết . Mong được sự
góp ý chân thành từ phía bạn đọc.
12
13