Đề tài: Một số phương pháp giúp trẻ hình thành và phát triển nhân
cách
BỐ CỤC CỦA ĐỀ TÀI:
Phần I: ĐỀ CƯƠNG
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
II. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
IV. KẾ HOẠCH VÀ THỜI GIAN NGHIÊN
CỨU:
Phần II: NỘI DUNG CHÍNH
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
C. KẾT QUẢ - BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Phần III: KẾT LUẬN VÀ Ý KIẾN ĐỀ XUẤT
Phần IV: TÀI LIỆU THAM KHẢO
Phần I: ĐỀ CƯƠNG
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Trong xã hội hiện đại ngày nay cùng với xu thế phát triển của
toàn toàn cầu phần lớn luôn lo nghĩ làm giàu và tính kế sinh nhai
nên phần thời gian để lo cho sự hình thành và phát triển của con nhỏ
là rất ít.
Cùng với sự phát triển của nguồn thông tin đại chúng, luôn
kích động đến tâm hồn trong sáng của trẻ thơ song với lứa tuổi mầm
non hầu hết các cháu chưa phân biệt Thiện - ác, tốt – xấu mà chỉ bắt
chước theo cảm tính.
Cùng với yêu cầu của ngành giáo dục cũng như yêu cầu của
bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi theo những tiêu chí, chỉ số cụ thể
chính vì vậy tôi lựa chọn đề tài.
II. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: Trẻ mẫu giáo lớp 5 tuổi D năm
học 2013 – 2014.
Số lượng 29 trẻ: 13 trẻ nữ, 16 trẻ nam
IV. KẾ HOẠCH VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU:

Với tình hình đất nước hiện nay cũng như trên toàn thế giới
đang có sự biến động lớn tác động đến sự sống còn của đất nước, sự
sống còn đến những chủ nhân tương lai của đất nước. Vậy làm thế
nào để những chủ nhân tương lai của chúng ta giữ vững được chủ
quyền, toàn vẹn lãnh thổ có một cuộc sống ấm no hạnh phúc như
Bác Hồ đã cả một đời xây dựng.
Chính vì những lý do đó mà bản thân tôi mạnh dạn lựa chọn
đề tài “Một số phương pháp giúp trẻ hình thành và phát triển nhân
cách”
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC TIỄN:
Hoà cùng với không khí phát triển của đất nước nói chung, sự
phát triển của ngành giáo dục mầm non nói riêng mà bản thân tôi
luôn trăn trở là mình phải làm như thế nào để nâng cao chất lượng
giảng dạy trẻ đặc biệt là làm thế nào để giúp cho trẻ tự tin, mạnh
dạn, sáng tạo, nhận biết phân biệt cái tốt – cái xấu, cái gì cần phải
học - phải lưu giữ, cái gì là cái mà không thể chấp nhận được – cái
4
gì cần phải tránh xa Nói chung là làm thế nào để giáo dục được
đạo đức, lẽ sống cho trẻ: Biết yêu đồng bào, biết kính trên nhường
dưới, yêu quý – kính trọng người thân, biết bảo vệ các truyền thống
bất khuất của dân tộc ta, những sản vật quý của ông cha ta đã để
lại
Cùng với Nghị quyết trung ương Đảng lần thứ XI và chuyên
đề giáo dục hiện nay đó là “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức
hồ Chí Minh”
Cùng với sự tin tưởng của các phụ huynh học sinh: Đưa con
em mình đến các cơ sở giáo dục với mong muốn là con mình được
học tập tốt, có đạo đức tốt, nói chung là mong muốn là con mình
được tốt toàn diện.

qua nghiên cứu tài liệu bản thân tôi đã lựa chọn 5 phương pháp,
nguyên tắc giáo dục trẻ em của Hồ Chí Minh vào sáng kiến kinh
nghiệm của mình:
1. Lòng thương yêu là cơ sở của công tác giáo dục.
2. Phải tôn trọng và tin ở trẻ.
3. Động viên, khuyến khích, nêu gương, khen thưởng kịp
thời.
4. Giáo dục phải phù hợp với tâm lý lứa tuổi, không làm mất
đi tính hồn nhiên của trẻ.
5. Kết hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường và xã hội giáo
dục trẻ em.
sau khi đã lựa chọn được các phương pháp tôi tiến hành thực
hiện các phương pháp vào thực tế như sau:
6
Với phương pháp: Lòng thương yêu là cơ sở của công tác
giáo dục .
Như các đồng chí đã biết trong một gia đình đâu có phải cứ
cùng một mẹ sinh ra là tất cả các con đều có Đức dục – Trí dục – Mĩ
dục giống nhau, huống chi là một lớp học tập hợp của các gia đình
có hoàn cảnh, gia cảnh, cách nhìn, cách dạy con khác nhau. Cho nên
đến lớp người giáo viên cần phải sáng tạo trong cách dạy trẻ như lớp
tôi phụ trách có những cháu thì tố chất thông minh, thể lực phát triển
tốt, nhưng lại rất hiếu động hay quậy phá - nghịch ngợm, có những
cháu thì tố chất tốt nhưng lại rụt dè – nhút nhát, có những cháu thì
phát triển chậm, thể lực yếu, nhút nhát – rụt dè. Với tôi tôi sử dụng
phương pháp này qua sự gần gũi, động viên, khích lệ trẻ, yêu thương
trẻ coi trẻ như con của mình. Chẳng hạn ở lớp tôi cháu Thành, cháu
Tuấn b, cháu Tuấn Huy nhận thức rất nhanh, thể lực tốt nhưng lại
hay nghịch ngợm thì mỗi lần trẻ mắc lỗi tôi thường gọi trẻ lại gần
hỏi han lý do đánh bạn, hay trèo cây, ngứt lá, vứt rác không đúng

cho trẻ cùng nhóm chơi khen cổ vũ bạn đồng thời cho cả nhóm chơi
biết đó là điều tốt, điều cô mong muốn cô cũng muốn tất cả các con
cũng xử lý tình huống tốt như bạn. Nếu trường hợp trẻ xử lý tình
huống không đúng với những điều giáo dục mong đợi thì hỏi những
bạn cùng chơi là con con sẽ làm như thế nào, một vài ý kiến mà vẫn
không toát lên được nội dung giáo dục trẻ tôi sẽ nêu lên kết quả của
vấn đề đó và cũng nhấn mạnh cho trẻ hiểu các cháu còn nhỏ việc
nào chưa hiểu cần phải hỏi cô hoặc bố mẹ mình chứ không được tự
ý quyết định từ đó để rèn cho trẻ khả năng biết được sự cần thiết
8
khi cần giúp đỡ và chọn được người có thể giúp được trẻ. Từ những
tình thương yêu trẻ như thế đầu năm học lớp tôi có thể tính đến 60%
trẻ nhút nhát không thể hiện được bản ngã của mình đến giờ thì đã
có 100% trẻ sống hòa đồng, tự tin và mạnh dạn đề xuất những gì trẻ
mong muốn.
Với phương pháp Phải tôn trọng và tin ở trẻ
Chắc hẳn không ai quên câu thơ của chủ tịch Hồ Chí Minh nói
về trẻ:
“Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”
Với câu thơ đầu Bác ví “ Trẻ em như búp trên cành” ta liên
tưởng đến câu nói “Trẻ em như một tờ giấy trắng” đây là những thứ
tinh khôi, là cái nôi để bắt đầu sinh sôi ra sự sống. Vậy để cho cái
búp non ấy nó có sinh sôi nảy nở thành một cái cành to – chắc khỏe
trên cây cổ thụ hay không thì lại phải nhờ vào bàn tay chăm sóc
đêm ngày của người chủ của nó. Trẻ em cũng vậy trẻ có ngoan hay
không cũng phải nhờ vào sự chăm sóc, nuôi dưỡng của cô giáo –
người thay mẹ dạy trẻ đặc biệt hơn chúng ta phải luôn đặt niền tin
vào trẻ ta không nên tỏ thái độ với trẻ mà lúc nào cũng phải ân cần,
gần gũi. Ở lớp tôi cũng có những trẻ trong khoảng 2 tháng đầu của

bộ bạn đã hoàn thành bài của mình rồi, cả lớp hãy khen bạn nào!
đồng thời tôi dùng lời nói để khuyến khích và hỏi cháu: Giờ sau con
có cố gắng để có sản phẩm đẹp hơn hôm nay không? Con nói to cho
cả lớp cùng nghe nào! Cứ như thế đến những tháng đầu của học của
kỳ 2 cháu đã dần mạnh dạn – tự tin, bắt đầu có nhóm bạn chơi,
10
mạnh dạn giao tiếp . Khi tôi tổ chức hoạt động học và hoạt động góc
trong kỳ thi giáo viên dạy giỏi cấp huyện, lúc đầu tôi cũng lo cháu
sẽ không dám hoạt động khi có người lạ đến dự lớp, nhưng thật kỳ
diệu chỉ những lời động viên kịp thời, chỉ những niềm tin tôi đặt vào
cháu, bằng tình thương yêu vô bờ bến ấy mà cháu thực hiện hoạt
động một cách không chút do dự. Tôi tự nghĩ thế là bước đầu tôi đã
thành công, cái búp non của tôi giờ đã bắt đầu chuyển màu xanh.
Với vế sau của câu thơ: “Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là
ngoan”, ý nghĩa của vế này là gì? Ăn thế nào cho đúng, cho đẹp, ngủ
thế nào cho cho khỏe – cho hay, học hành thế nào là ngoan, là đúng
mục tiêu của giáo dục câu thơ này tôi thấy nó cũng giống như lời
nói “Trẻ em như một tờ giấy trắng, xấu hay đẹp là do cô giáo vẽ”.
Để làm được việc này tôi nghĩ rằng trước mặt trẻ, người giáo viên
luôn phải làm cho trẻ tin, phải là cái gương phản chiếu cho trẻ soi và
bắt chước. Trước hết người lớn phải biết tôn trọng lẫn nhau, tôn
trọng trẻ, thể hiện những cái hay cái đẹp qua cách cư sử và qua các
hoạt động giáo dục hàng ngày đặc biệt hơn chúng ta không được nói
dối trẻ đã nói là phải đúng, chúng ta phải hòa mình đặt cương vị
mình vào cương vị của trẻ để thể hiện. Chắc chắn ai cũng nhớ đoạn
chuyện một câu chuyện rất cảm động về sự tôn trọng các cháu của
Bác Hồ trong câu chuyện “Niềm vui bất ngờ” (Tuyển tập thơ ca
chuyện kể lớp mẫu giáo 5 – 6 tuổi NXB Giáo dục).
“Có một lớp mẫu giáo được vào thăm phủ Chủ Tịch. Trong
lúc vào cửa, có một cháu gái vấp ngã òa khóc. Cô giáo vội bế cháu

thì có buổi thứ sáu các cháu được nhận bé ngoan. Hoạt động này
được lặp đi lặp lại từ đầu năm học đến cuối năm học nhưng các cháu
lúc nào cũng hào hứng và mong muốn được cắm cờ, đến buổi thứ 6
cho cả lớp cùng kiểm tra xem ai được nhiều cờ, ai được ít cờ? nêu lý
do bạn A có nhiều cờ trong ống, bạn B có ít cờ trong ống, trong lớp
thì những bạn nào được nhận bé ngoan dán vào sổ bé ngoan bạn nào
không được dán bé ngoan vào sổ. Từ những lời nhận xét của các bạn
trong lớp, bao giờ cũng có phần để cháu mắc lỗi trong tuần tự nhận
ra việc làm của cháu có ảnh hưởng gì đến cháu, ảnh hưởng gì đến
các bạn xung quanh, rồi cháu hư thì bố mẹ cháu ở nhà có vui không?
Cháu có muốn tuần sau cũng được bé ngoan như các bạn không?
Vậy cháu phải làm gì? Với những trường hợp đặc biệt dù cháu
trong tuần có mắc nhiều lỗi cũng có thể được bé ngoan với lý do
cháu đã có sự tiến bộ, thẳng thắn nhận lỗi, cô thưởng bé ngoan cho
cháu là để động viên, nhưng khi thưởng ta cũng phải nói lên được lý
do cô vẫn thưởng cho bạn.
Như trong câu chuyện “Ai ngoan được ăn kẹo” đến cháu tên
Tộ không giám nhận kẹo của Bác và khẽ thưa “Thưa Bác hôm nay
cháu không vâng lời cô giáo, cháu chưa ngoan ạ giọng Tộ nghẹn
ngào, hối hận. Bác hiền từ xoa đầu đứa cháu bé bỏng nhưng đã dũng
cảm nhận khuyết điểm. Bác khen: - Cháu biết nhận lỗi như thế là
ngoan lắm đấy! Cháu vẫn được nhận phần kẹo như các bạn khác. Tộ
sung sướng quá, ngẩng lên nhìn Bác đặt phần kẹo vào tay em ”.
Qua việc thực hiện hoạt động một ngày của trẻ ở trường, cũng
như qua mẩu chuyện “Ai ngoan được ăn kẹo” ta thấy rằng việc nêu
gương là sự động viên khuyến khích một cách kịp thời và là biện
pháp thúc đẩy phong trào thi đua hiệu quả nhất.
13
Việc nêu gương quả là liều thuốc bổ ích nhưng nêu gương
không đúng đối tượng thì chắc chắn hiệu quả cũng sẽ không cao.

làm quá sức của mình với độ tuổi chưa thể làm được.
Trong phương pháp này tôi minh chứng một việc làm có thể
nói là bước đầu hình thành nhân cách cho trẻ đó là việc: Vệ sinh môi
trường, ý thức vệ sinh cá nhân và một số nền nếp thói quen hàng
ngày:
+ Với trẻ ở nhóm trẻ 24 – 36 tháng như ở trường ta thì đòi hỏi
ở trẻ cuối độ tuổi là gì? Chắc chắn là đòi hỏi trẻ biết nhờ người lớn
rửa tay, chải đầu hay có biểu hiện khi có nhu cầu cá nhân, hay biết
cũng cô giáo nhặt lá rụng trên sân trường, có những biểu hiện chào
hỏi
+ Với trẻ 3 – 4 tuổi ngoài những yêu cầu như trẻ ở nhóm trẻ
thì biết rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, biết để rác đúng nơi
quy định, biết chào cô, biết chơi đoàn kết, biết xếp dọn đồ dùng, đồ
chơi cùng cô.
+ Với trẻ 5 – 6 tuổi ngoài những yêu cầu của 3 độ tuổi trên thì
đã có những chỉ số đòi hỏi rõ ràng: Đầu năm biết rửa tay trước khi
ăn, sau khi đi vệ sinh, biết không được ăn những loại thức ăn ôi
thiu, biết không đi theo người lạ, biết xếp dọn đồ dùng đồ chơi, biết
tham gia lao động tự phụ vụ
Từ những minh chứng trên đòi hỏi người dạy phải biết lựa
chọn nội dung, giáo dục sau cho phù hợp với đúng độ tuổi của trẻ
và cũng không được làm mất đi tính hồn nhiên của trẻ
15
Với phương pháp: Kết hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà
trường và xã hội trong giáo dục trẻ em.
Để dạy trẻ được tốt, đặc biệt là việc giáo dục nhân cách trẻ,
việc đào tạo cốt cách của một con người. Để làm tốt được việc này
trước hết người thầy luôn phải là một tấm gương sáng để trẻ học tập
và noi theo, song bên cạnh việc cô giáo dạy trẻ, giáo dục trẻ cần sự
phối kết hợp của gia đình trẻ, cùng trao đỏi với gia đình trẻ để có

100% học sinh 5 tuổi ở bán trú và học 2 buổi trên ngày ở đầu năm
học số lượng tham gia ở bán trú tại lớp còn thấp chưa đạt được yêu
cầu. Qua buổi họp đầu năm bản thân tôi đã tuyên truyền, vận động
phụ huynh khắc phục mọi khó khăn để cho con ở tại trường để đảm
bảo nền nếp. Lúc đầu chúng tôi cũng còn gặp nhiều khó khăn trong
việc đưa các cháu vào nền nếp và tạo cho các cháu một nếp sống tập
thể, biết chia sẻ cùng bạn bè và cô giáo: Ăn cơm phải ăn hết xuất,
không được nói chuyện khi ăn và không làm rơi cơm Từ những
điều tưởng chừng nhỏ nhặt nhưng lại đang giúp trẻ hình thành được
đức tính: Tôn trọng sản phẩm của người lao động, tiết kiệm chống
lãng phí, cẩn thận nếu hình thành được ngay từ bây giờ thì nó sẽ
giúp cho cả quá trình rèn luyện sau này của trẻ.
* Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.
+ Đối tượng: Trẻ lớp mẫu giáo 5 – 6 tuổi D.
+ Sau một năm thực hiện, áp dụng các phương pháp và trải
nghiệm các phương pháp đề tài: “Một số phương pháp giúp trẻ hình
thành và phát triển nhân cách” vào trẻ tôi đã thấy kết quả được nâng
17
lên rõ dệt và được so sánh với năm học trước, năm học 2012 – 2013
khi chưa áp dụng các phương pháp trên cụ thể như sau:

Nội dung
Đầu năm học Giữa năm học Cuối năm học
2012 -
2013
2013
-2014
2012-
2013
2013

24/33
= 73%
21/29
= 72%
28/33
= 85%
26/29
=
90%
31/33
= 94%
29/29
= 100%
- Có ý thức lao
động tự phục vụ, vệ
sinh cá nhân, vệ
sinh môi trường
20/33
= 61%
18/29
= 62%
24/33
= 73%
22/29
=
76%
30/33
= 91%
27/29
= 93%

Từ bảng so sánh kết quả đạt được qua các giai đoạn đánh giá
trẻ qua 2 năm học liên tiếp nhau ta cũng thấy được ý nghĩa của việc
áp dụng 5 phương pháp : Từ kết quả đó theo tôi để đạt được kết quả
cao trong việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ thơ việc đầu
tiên theo tôi chúng ta cần phối hợp một cách hài hòa, linh động
trong mọi tình huống, mọi lúc, mọi nơi. Ta không nên cứng nhắc
mà luôn tạo cho trẻ được cảm giác an toàn như ở ngay cạnh mẹ của
trẻ. Đồng thời ta cần phải đối xử công bằng với tất cả các trẻ không
được phân biệt đối xử. Với những trường hợp cá biệt thì cần phải
gần gũi trẻ hơn, động viên trẻ nhiều hơn và phối kết hợp cùng với
cha mẹ trẻ, với các cộng đồng xã hội để làm tốt sự nghiệp trồng
người.
Để đạt được những kết quả cao, hình thành cho trẻ những
phẩm chất tốt đẹp, những nghĩa cử cao cả thì người giáo viên đừng
bao giờ quên chính chúng ta đang là tấm gương lớn cho trẻ soi và
học tập, vậy trước mặt trẻ cũng như khi giáo dục trẻ trong bất cứ
hoạt động nào trong ngày thì ta cũng phải luôn xác định ta đang làm
nhiệm vụ giáo dục trẻ.
19
Người giáo viên cần phải trau rồi đạo đức đặc biệt hơn là luôn
phải học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh tấm
gương mà cả nhân loại tôn sùng.
2. Kiến nghị.
Sau khi tiến hành áp dụng và trải nghiệm những phương pháp
theo quan điểm của Hồ Chí Minh vào công tác giáo dục trẻ tôi xin
có một số đề xuất sau:
+ Ý kiến đề xuất với Ban giám hiệu nhà trường: Luôn đẩy
mạnh công tác “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí
minh” vào các hoạt động của nhà trương, thực hiện các phong trào
thi đua trong nhà trường luôn được công bằng dân chủ để mọi giáo