LỜI CẢM ƠN

Để đề tài hoàn thành ngoài sự cố gắng của bản thân tôi, đề tài còn nhận
được sự giúp đỡ của thầy cô, bạn bè và những người quan tâm.
Trước hết tôi xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc nhất tới cô giáo hướng
dẫn làm đề tài Ths. Nguyễn Thị Huệ đã tận tình giúp đỡ em hoàn thành tốt
đề tài này.
Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong tổ bộ môn Địa lí đã tạo
điều kiện cho em có cơ hội nghiên cứu để có thêm những kiến thức mới.
Em xin gửi lời cảm ơn tới các phòng ban của trường đại học Tây Bắc, đặc
biệt là trường THPT A Thanh Liêm tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ cho em
trong quá trình nghiên cứu đề tài.
Cuối cùng em xin gửi lời cảm ơn tới tập thể lớp K50 ĐHSP Địa lí đã động
viên và ủng hộ em để đề tài được hoàn thiện đúng thời gian.
Đề tài chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, vì vậy rất mong
nhận được ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo và bạn bè.

Người thực hiện

NGUYỄN THỊ THƠM

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT
Từ viết tắt

Phương pháp tích hợp
11
PPDH
Phương pháp dạy học
12
PP
Phương pháp
13
DHTH
Dạy học tích hợp
14
HCFC
s
Hidrofruo carbon
15
N
2
O
Nito oxit
16
CH
4
Mêtan
17
O
3
Ôzôn
18
CO
2

Thống kê kết quả phiếu điều tra thực nghiệm
47
5
3.3
Thống kê điểm số của các lớp thực nghiệm và lớp
đối chứng
49
6
3.4
Thống kê điểm trung bình cộng các bài kiểm tra
của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng
50

DANH MỤC HÌNH

STT
Số hình
Tên hình

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 8
1.1. Cơ sở lí luận của đề tài 8
1.1.1. Khái quát về biến đổi khí hậu 8
1.1.1.1. Khái niệm biến đổi khí hậu 8
1.1.1.2. Biểu hiện, nguyên nhân của BĐKH 8
1.1.2. Khái quát về dạy học tích hợp 11
1.1.2.1. Quan niệm về tích hợp và dạy học theo hướng “tích hợp” 11
1.1.2.2. Nguyên tắc giáo dục tích hợp 13
1.1.3. Định hướng và yêu cầu của tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH qua
môn Địa lí lớp 10 THPT 14
1.2. Cơ sở thực tiễn của đề tài 16
1.2.1. Vai trò, nhiệm vụ của giáo dục phổ thông đối với những thách thức của
BĐKH 16
1.2.2. Khả năng tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH của chương trình Địa lí
lớp 10 THPT 17
1.2.3. Đặc điểm tâm lí và trình độ nhận thức của học sinh lớp 10 THPT 18
1.2.4. Mục tiêu của tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH qua môn Địa lý lớp
10 THPT 19
1.2.5. Thực trạng tích hợp giáo dục BĐKH vào trong môn Địa lý lớp 10 THPT
20
Chương 2: TÍCH HỢP GIÁO DỤC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀO TRONG
DẠY HỌC CÁC BÀI ĐỊA LÝ LỚP 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 24
2.1. Một số bài có thể tích hợp giáo dục BĐKH vào trong dạy học Địa lý lớp
10 THPT 24
2.2. Phương thức và phương pháp tích hợp giáo dục BĐKH vào trong dạy
học Địa lí lớp 10 THPT 32
2.2.1. Phương thức tích hợp 32
2.2.2. Nguyên tắc tích hợp 33
2.2.3. Phương pháp tích hợp 34
2.2.3.1. Phương pháp đàm thoại gợi mở 35

1
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Bước sang thế kỷ XXI, nhân loại đang phải đối mặt với một trong những
thách thức lớn nhất là sự biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn cầu. BĐKH đã có
những tác động sâu sắc, mạnh mẽ đến mọi hoạt động sản xuất; đời sống của sinh
vật và con người; môi trường tự nhiên, kinh tế - xã hội của cả mọi châu lục, mọi
quốc gia trên Trái Đất. Những biểu hiện, đặc điểm, nguyên nhân và tác động của
BĐKH đã được nghiên cứu, tìm hiểu cặn kẽ. Các giải pháp mang tính chiến lược
toàn cầu và của mỗi quốc gia trên thế giới về ứng phó có hiệu quả với BĐKH
cũng đã được đề ra và thực hiện ráo riết.
Trước tình hình này, các lĩnh vực, ngành, địa phương đã triển khai các hoạt
động nghiên cứu, đánh giá tình hình, diễn biến và tác động của BĐKH đến tài
nguyên, môi trường, sự phát triển kinh tế - xã hội, đề xuất và bước đầu thực
hiện các giải pháp ứng phó, đặc biệt về lâu dài tích hợp mục tiêu ứng phó
BĐKH vào trong các hoạt động thường xuyên của mình đặc biệt là tích hợp
trong các nhà trường.
Nhận thức rõ những ảnh hưởng to lớn và nghiêm trọng do BĐKH gây ra,
Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia
ứng phó với BĐKH (Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg ngày 2/12/2008). Để
thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH. Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH
của ngành Giáo dục giai đoạn 2011 - 2015 và phê duyệt Dự án "Đưa các nội
dung ứng phó với BĐKH vào chương trình Giáo dục và Đào tạo giai đoạn
2011 - 2015".
Trong các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường và sử dụng tiết kiệm, hiệu
quả năng lượng cũng đã chứa đựng nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH. Tuy

môi trường, ứng phó với BĐKH. Từ đó, các em có những hành động thích hợp
tham gia vào các hoạt động về ứng phó với BĐKH nói riêng và với thiên tai
nói chung.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Để đạt được mục tiêu trên đề tài có các nhiệm vụ cơ bản là:
- Đưa ra hệ thống cơ sở lí luận và thực tiễn của tích hợp giáo dục BĐKH
vào trong dạy học Địa lý lớp 10 THPT.
- Xác định các nội dung cần tích hợp giáo dục BĐKH vào trong dạy học
môn Địa lý lớp 10 THPT.
- Đưa ra một số phương pháp và hình thức tổ chức dạy học tích hợp giáo
dục BĐKH vào trong dạy học Địa lý lớp 10 THPT.
- Tiến hành thực nghiệm tích hợp giáo dục BĐKH trong dạy học một số bài
Địa lý lớp 10 THPT để đánh giá tính khả thi của đề tài.
3
4. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Nội dung: Nghiên cứu tích hợp giáo dục BĐKH vào trong dạy học Địa lý
10 THPT.
- Đối tượng tiến hành: nghiên cứu tại trường ĐH Tây Bắc và thực nghiệm
tại một số lớp 10 trường THPT A Thanh Liêm.
- Phạm vi: Do điều kiện giới hạn về thời gian nên tôi chỉ tập trung nghiên
cứu một số vấn đề về BĐKH và tích hợp chúng vào dạy một số bài của chương
trình Địa lý lớp 10 THPT.
5. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Trên thế giới ở nhiều quốc gia việc tích hợp giáo dục về BĐKH đã được
đưa vào chương trình chính thức trong nhà trường như Thụy Điển, Pháp và
nhiều nước khác như Hoa Kỳ, Ôxtrâylia, Thái Lan, Ấn Độ… tích hợp giáo dục
BĐKH cũng được đưa vào chương trình phổ thông. Mục đích của việc giảng

năng dễ bị tổn thương do tác động của BĐKH. Tác động này biểu hiện qua hiện
tượng nhiều khu vực đồng bằng như vùng châu thổ sông Hồng, sông Cửu Long
và khu vực ven biển miền Trung đã bị ảnh hưởng bởi hệ quả của BĐKH. Theo
các khuyến cáo của “Kịch bản BĐKH, nước biển dâng cho Việt Nam”, ở kịch
bản phát thải trung bình, vào cuối thế kỷ 21, nhiệt độ ở Việt Nam có thể tăng
2,3°C, lượng mưa tăng 5%, và mực nước biển dâng thêm khoảng 75 cm so với
trung bình thời kỳ 1980 – 1999. Việt Nam là một quốc gia biển, theo các dự báo,
vấn đề nước biển dâng cao có thể làm mất 12% diện tích của lãnh thổ và đe dọa
chỗ sinh sống của khoảng hơn 17 triệu người! Với Việt Nam, “hậu quả của
BĐKH là nghiêm trọng và là một nguy cơ hiện hữu”. Vì vậy, Việt Nam đã công
bố và thực thi “Chương trình mục tiêu Quốc gia ứng phó với BĐKH” (Quyết
định số 158/2008/QĐ-TTg ngày 02/12/2008), trong đó công tác tuyên truyền,
giáo dục trong cộng đồng là hết sức quan trọng. Tuy nhiên những hoạt động trên
chưa nhấn mạnh được tính cấp bách của vấn đề BĐKH trong bối cảnh hiện nay,
rất cần tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa việc triển khai đưa các nội dung giáo dục ứng
phó với BĐKH vào các cấp bậc học. Vì vậy, việc giáo dục cho học sinh nhận
thức về những nguy cơ, thách thức của BĐKH cũng như rèn các kỹ năng phòng
ngừa, giảm nhẹ và thích ứng với BĐKH là những việc làm cấp thiết.
Ở Việt Nam, kiến thức về giáo dục môi trường (GDMT), BĐKH tuy không
tổ chức thành môn học cụ thể nhưng được đưa vào chương trình giáo khoa theo
hướng tích hợp (dưới ba dạng: tích hợp toàn phần, tích hợp bộ phận, tích hợp
liên hệ) ở các cấp học. Ở cấp THPT được tích hợp trong các môn như Sinh học,
Địa lý, Vật lý, Hóa học, hướng nghiệp,…với nội dung và thời lượng khá nhiều.
Ngoài việc tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường, BĐKH vào các
môn học, nhà trường phổ thông còn tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa dưới.
Các tổ chức phi chinh phủ và giáo dục không chính quy đã tiến hành nhiều hoạt
động thiết thực về giáo dục môi trường, BĐKH cho nhiều cộng đồng dân cư
khác nhau và đã thu đươc nhiều kết quả có ý nghĩa.
PGS. TS Đặng Văn Phan (ĐH Cửu Long, Vĩnh Long) nhận định, mục tiêu
khi đưa vào chương trình giáo khoa được các nhà khoa học, các nhà sư phạm

với những quy luật nội tại của nó. Do đó, để đảm bảo tính khoa học, các đối
tượng nghiên cứu phải được xem xét, phân tích trong một hệ thống hoàn chỉnh.
Tổ chức một giờ học theo dạy học tích hợp phải quan tâm tới nội dung mỗi bài
học cụ thể, trình độ của giáo viên và khả năng nhận thức của học sinh.
6.3. Phương pháp thu thập tài liệu
Việc thu thập tài liệu được thực hiện dựa vào mục tiêu và nhiệm vụ nghiên
cứu của đề tài. Các nguồn tài liệu thu thập gồm sách báo, tạp chí chuyên ngành,

6
báo cáo khoa học, đề tài nghiên cứu, mạng internet, có nội dung liên
quan.
6.4. Phương pháp toán thống kê
Trong đề tài có chương thực nghiệm sư phạm có sử dụng phương pháp này
bằng cách vận dụng lí thuyết xác suất và thống kê toán học để phân tích, xử lí
các kết quả thu được sau khi thực nghiệm. Nhằm xác định xu hướng phát triển
của đối tượng và làm tăng tính chính xác khách quan cho kết quả nghiên cứu của
đề tài.
6.5. Phương pháp khảo sát điều tra
Phương pháp này nhằm tiếp cận tình hình thực tế, nắm được thực trạng
việc tích hợp giáo dục BĐKH vào dạy học Địa lý lớp 10 ở trường phổ thông.
Bằng phương pháp sử dụng phiếu khảo sát, tôi tiến hành điều tra: 4 giáo
viên dạy Địa lý và 409 học sinh lớp 10 ở trường THPT A Thanh Liêm thuộc tỉnh
Hà Nam. Kết hợp với trao đổi trực tiếp, dự giờ của giáo viên và dạy thực nghiệm
để đánh giá tình hình tích hợp giáo dục BĐKH vào trong dạy học Địa lý lớp 10
THPT hiện nay.
Sau khi thu thập các phiếu điều tra, người nghiên cứu tính toán xử lí các số
liệu, phân tích, đánh giá để rút ra kết luận cần thiết.
6.6. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Thực tế kết quả thực nghiệm là cơ sở để kiểm chứng tính khả thi của đề tài.
Tôi tiến hành dạy ở hai loại lớp đối chứng và thực nghiệm, trên cơ sở đó rút ra

1.1. Cơ sở lí luận của đề tài
1.1.1. Khái quát về biến đổi khí hậu
1.1.1.1. Khái niệm biến đổi khí hậu
Theo quan điểm của Tổ chức khí tượng thế giới (WMO), BĐKH là sự vận
động bên trong hệ thống khí hậu, do những thay đổi kết cấu hệ thống hoặc trong
mối quan hệ tương tác giữa các thành phần dưới tác động của ngoại lực hoặc do
hoạt động của con người.
Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam: “BĐKH là sự thay đổi của
hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thuỷ quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại
và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo”.
1.1.1.2. Biểu hiện, nguyên nhân của BĐKH
* Biểu hiện của BĐKH
BĐKH được biểu hiện như sau:
- Nhiệt độ không khí của Trái Đất đang có xu hướng nóng dần lên. Bằng
chứng phổ biến nhất về hiện tượng ấm lên toàn cầu là xu hướng thay đổi trong
nhiệt độ trung bình trên toàn cầu gần bề mặt Trái Đất. Thể hiện trên thang tuyến
tính, nhiệt độ trung bình này tăng 0.74°C ±0.18°C trong khoảng thời gian 1906 -
2005. Tốc độ ấm lên trong vòng 50 năm gần đây hầu như tăng gấp đôi trong giai
đoạn này (0.13°C ±0.03°C mỗi thập kỷ, so với 0.07°C ± 0.02°C mỗi thập kỷ
trong giai đoạn đầu). Ảnh hưởng của đảo nhiệt đô thị được ước tính góp thêm
vào khoảng 0.002°C cho sự ấm lên trong mỗi thập kỷ kể từ năm 1900. Nhiệt độ
trong tầng đối lưu dưới tăng trong khoảng 0.12 – 0.22°C (0.22 – 0.4°F) mỗi thập
kỷ từ năm 1979 theo các đo đạc nhiệt độ vệ tinh. Người ta tin rằng nhiệt độ
tương đối ổn định trong một hoặc hai ngàn năm qua cho đến trước năm 1850, và
có sự dao động cục bộ như thời kỳ ấm trung cổ hay thời kỳ băng hà nhỏ.
Theo các tính toán của Viện Nghiên cứu Không gian Goddard của NASA,
năm 2005 là năm ấm nhất, kể từ khi có các số liệu đo đạc đáng tin cậy từ cuối
thập niên 1800, cao hơn mức kỷ lục năm 1998 vài phần trăm độ.

Các ước tính

nghiệp, vượt xa mức khí CO
2
tự nhiên trong khoảng 650 nghìn năm qua. Hàm
lượng các khí nhà kính khác như khí Metan (CH
4
), Nito oxit (N
2
0) cũng tăng lần
lượt từ 711 ppp (phần tỉ) và 270 ppb trong thời kì tiền công nghiệp nên 1774 ppb
(151%) và 319 ppb (17%) vào năm 2005. Riêng các chất khí clorofluoro cacbon
(CFCs) vừa là khi nhà kính với tiềm năng làm nóng lên toàn cầu lớn gấp nhiều
lần khí CO
2
, vừa là chất phá hủy tầng ôzôn bình lưu, chỉ mới có trong khí quyển
do con người sản xuất ra kể tử khi công nghiệp làm lạnh, hóa mĩ phẩm phát
triển. Đánh giá khoa học của Ban liên chính phủ về BĐKH (IPCC) cho thấy,
việc tiêu thụ năng lượng, công nghiệp, do đốt nhiên liệu hóa thạch trong các
ngành sản xuất năng lượng, công nghiệp, giao thông vận tải, xây dựng… đóng
góp khoảng một nửa (46%) vào sự nóng lên toàn cầu, phá rừng nhiệt đới đóng
góp khoảng 18%, sản xuất nông nghiệp khoảng 9% các ngành sản xuất hóa chất
(CFCs, HCFCs) khoảng 24%, còn lại 3% là từ các hoạt động khác.

- Có sự xuất hiện của nhiều thiên tai bất thường, trái quy luật, mức độ lớn
như bão, mưa lớn, hạn hán gây nên những tổn thất to lớn về người và tài sản.10
- Ngoài những biểu hiện trên, BĐKH còn biểu hiện thông qua các hiện
tượng thời tiết cực đoan diễn ra ngày càng nhiều và trên diện rộng; hậu quả của
BĐKH (lũ lụt, hạn hán; sạt lở đất ở miền núi, ven sông, biển; băng tan, nước

nhiễm không khí, giữ lại lượng bức xạ sóng dài khiến cho nhiệt độ Trái Đất
nóng lên theo hiệu ứng nhà kính. Từ đó, làm thay đổi các quá trình tự nhiên của
hoàn lưu khí quyển, vòng tuần hoàn nước, vòng tuần hoàn sinh vật
Có thể nói, hoạt động của con người là nguyên nhân chủ yếu gây ra những
BĐKH hiện nay trên Trái Đất.

11
1.1.2. Khái quát về dạy học tích hợp
1.1.2.1. Quan niệm về tích hợp và dạy học theo hướng “tích hợp”
Khái niệm tích hợp đã được sử dụng rất rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khoa
học và kĩ thuật, đặc biệt trong lĩnh vực kĩ thuật điện tử, công nghệ thông tin,
Tích hợp có nghĩa là "gộp lại, sáp nhập lại thành một tổng thể" (tiếng Pháp là
intégration, tiếng Anh là integration). Hiện nay tư tưởng tích hợp đã được vận
dụng trong nhiều giải pháp công nghệ cũng như trong lĩnh vực kinh tế - xã hội,
trong đó có giáo dục.
Phương thức tích hợp các môn học trong quá trình dạy học, hay dạy học
tích hợp (DHTH), đã được vận dụng tương đối phổ biến ở nhiều nước. Ở Việt
Nam đã có nhiều môn học, cấp học quan tâm vận dụng tư tưởng tích hợp vào
quá trình dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục (như các môn Sinh học, Địa
lý, Ngữ văn, và đưa các nội dung giáo dục về bảo vệ môi trường, về sử dụng
năng lượng tiết kiệm, hiệu quả vào các môn học, ).
Xavier Rogiers đã đưa ra một định nghĩa về khoa học sư phạm tích hợp
như sau: "Khoa sư phạm tích hợp là một quan niệm về một quá trình học tập
trong đó toàn thể các quá trình học tập góp phần hình thành ở học sinh những
năng lực rõ ràng, có dự tính trước những điều cần thiết cho học sinh, nhằm phục
vụ cho các quá trình học tập tương lai, hoặc nhằm hòa nhập học sinh vào cuộc
sống lao động".
"Khoa sư phạm tích hợp" được trình bày như một lí thuyết giáo dục, một
mặt nó đóng góp vào việc nghiên cứu xây dựng chương trình, sách giáo khoa,
đồng thời góp phần định hướng các hoạt động dạy học trong nhà trường.

thời có quan hệ mật thiết và tác động qua lại lẫn nhau. Ví dụ, nhiệm vụ giáo dục
môn Địa lý đòi hỏi các tri thức về các lĩnh vực kiến thức chính trong xã hội, các
kiến thức và kĩ năng nghề nghiệp có liên quan. Mặt khác, các tri thức khoa học
và kinh nghiệm xã hội của loài người phát triển như vũ bão, trong khi quỹ thời
gian cũng như kinh phí để học sinh ngồi trên ghế nhà trường là có hạn, do vậy,
không thể đưa nhiều môn học hơn nữa vào nhà trường, cho dù những tri thức
này là rất cần thiết. Chẳng hạn, ngày nay cần thiết phải trang bị nhiều kĩ năng
sống cho học sinh (về giáo dục bảo vệ môi trường, giáo dục BĐKH,…) trong
khi những tri thức này không thể tạo thành môn học mới để đưa vào nhà trường
vì lí do phải đảm bảo tải học tập phù hợp với sự phát triển của học sinh. Mặc dù
khi xây dựng chương trình, sách giáo khoa nhiều tri thức đã được tích hợp để
thực hiện các nhiệm vụ trên, song không thể đầy đủ và phù hợp với tất cả đối
tượng học sinh. Vì vậy, trong quá trình dạy học giáo viên phải nghiên cứu để TH
các nội dung này một cách cụ thể cho từng môn học và phù hợp với từng đối
tượng học sinh ở các vùng miền khác nhau.
QTDH phải làm sao liên kết, tổng hợp hóa các tri thức, đồng thời thay thế
"tư duy cơ giới cổ điển" bằng " tư duy hệ thống". Theo Roegiers X , nếu nhà
trường chỉ quan tâm dạy cho học sinh các khái niệm một cách rời rạc, thì nguy
cơ sẽ hình thành ở học sinh các " suy luận theo kiểu khép kín", sẽ hình thành
Hình thành kiến
thức, kĩ năng Địa lí
Phát triển tư duy,
năng lực sáng tạo
Giáo dục thế giới
quan, nhân cách
Giáo dục kĩ thuật
tổng hợp, hướng
nghiệp

13

Khi thực hiện DHTH cần tuân theo một số nguyên tắc chung sau:
- Nguyên tắc thống nhất tích hợp và phân hóa:

14

Về thuật ngữ, tích hợp được hiểu như là một quá trình mà kết quả là tạo ra
một chỉnh thể duy nhất. Phân hóa là quá trình ngược lại, là sự phân chia tổng thể
thành các phần theo một dấu hiệu nào đó. Về mặt triết học, tích hợp và phân hóa
là hai quá trình có quan hệ biện chứng, quy định lẫn nhau không thể tách rời,
như cộng và trừ, âm và dương. Nguyên tắc thống nhất giữa tích hợp và phân hóa
là một trong các nguyên tắc quan trọng của giáo dục học nói chung và DHTH
nói riêng. Nguyên tắc thống nhất tích hợp và phân hóa thể hiện cách thức tự tổ
chức của quá trình giáo dục. Nguyên tắc này đòi hỏi khi xây dựng các nội dung
DHTH cần phân tích, xem xét các đặc thù riêng của các lĩnh vực riêng đóng góp
vào nội dung DHTH đó, đồng thời nó cũng làm rõ vai trò của các kiến thức của
các môn học riêng trong mối quan hệ với nội dung DHTH.
- Nguyên tắc người học làm trung tâm:
Nguyên tắc người học làm trung tâm xác định vị trí của học sinh và của
giáo viên trong hệ thống giáo dục tích hợp. Theo nguyên tắc này, học sinh là chủ
thể của quá trình giáo dục. Trong DHTH, học sinh luôn đứng trước các tình
huống có vấn đề mà để giải quyết chúng, học sinh phải huy động nhiều kiến
thức và kĩ năng đã học được từ các môn học khác nhau. Để giải quyết các tình
huống như vậy học sinh phải tích cực, chủ động. Giáo viên trong hệ thống
DHTH đóng vai trò người tổ chức và cố vấn, học sinh phải là trung tâm của các
hoạt động học tập.
- Nguyên tắc đặc trưng văn hóa của giáo dục tích hợp:
Nguyên tắc đặc trưng văn hóa của giáo dục tích hợp chỉ rõ mối quan hệ của

với từng đối tượng. Việc giáo dục này ở trong các trường học chủ yếu thực hiện
theo phương thức tích hợp trong nội dung các môn học tự nhiên - xã hội theo
chương trình như: Địa lý, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Giáo dục công dân, Dân số
và sức khỏe
- Nội dung của giáo dục ứng phó BĐKH, những thông tin về rủi ro BĐKH
cùng với những biện pháp ứng phó BĐKH cần được cung cấp theo những cách
thức phù hợp với trình độ và khả năng nhận thức của từng nhóm đối tượng theo
cấp học, phản ánh tính khoa học, tính hệ thống các khối kiến thức, kỹ năng nghề
nghiệp và đảm bảo tính liên thông giữa các cấp học, phản ánh tính khoa học mà
nội dung cơ bản của nó là giáo dục ứng phó BĐKH, nghĩa là trang bị cho học
sinh không chỉ các kiến thức, hiểu biết về BĐKH mà còn là những định hướng
để ứng phó với BĐKH hướng tới những hoạt động thích ứng, tạo lập môi trường
thích hợp cho con người bảo vệ môi trường và được thử trong điều kiện có nhiều
biến động về khí hậu.
- Ứng phó với BĐKH đòi hỏi sự hợp tác giữa các trường trong một vùng,
giữa các trường trong một miền, trong phạm vi quốc gia và quốc tế và đòi hỏi sự
chia sẻ về thông tin, kinh nghiệm xử lý rủi ro và trong những trường hợp cụ thể
cả về nhân lực và tài chính.
- Giáo dục ứng phó BĐKH là giáo dục hành động, tham gia để giải quyết
những rủi ro của BĐKH. Hiệu quả về nhận thức và hành động thực tiễn là thước đo
chất lượng của nó. Do đó, mỗi học sinh được giáo dục ứng phó BĐKH không chỉ
có thêm nhận thức, hiểu biết cần thiết để ứng phó BĐKH, mà còn phải biết vận
dụng các nguyên lý, nguyên tắc vào từng các vấn đề rủi ro cụ thể, phải biết làm một
cái gì đó cho trường mình, trường bạn cho cộng đồng, nghĩa là giáo dục ứng phó
BĐKH phải được tiến hành bằng cả phương thức hành động thực tiễn. Ứng phó 16
BĐKH do đó cũng rất cần những số liệu cập nhật để dẫn chứng và chứng minh
thông qua các nguồn thông tin mới, hiện đại, những kết quả của các đề tài nghiên

BĐKH mà các em tiếp thu được từ nhà trường sẽ dần hình thành trong tư duy,
hành động của các em để ứng phó với BĐKH trong tương lai. Bởi vậy việc đầu
tư cho giáo dục ứng phó với BĐKH trong hệ thống giáo dục phổ thông nói

17
riêng, hệ thống giáo dục quốc dân nói chung, là một giải pháp lâu dài, nhưng
hiệu quả kinh tế nhất và bền vững nhất.
Giáo dục THPT bên cạnh việc hoàn thiện nội dung giáo dục phổ thông quy
định cho từng cấp học, trước thách thức của BĐKH có nhiệm vụ tiếp tục giúp
học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học về giáo dục
ứng phó với BĐKH, phát triển thái độ, kiến thức và kĩ năng của học sinh về ứng
phó với BĐKH phù hợp với trình độ phát triển tâm, sinh lý của học sinh ở từng
cấp học nhằm chuẩn bị cho học sinh đi vào cuộc sống lao động hoặc tiếp tục học
nghề, trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng và đại học.
1.2.2. Khả năng tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH của chương trình
Địa lí lớp 10 THPT
Văn bản Chương trình môn Địa lí lớp 10 đã nêu:
- Vị trí môn Địa lí trong nhà trường phổ thông là giúp học sinh có được
những hiểu biết cơ bản, hệ thống về Trái Đất – môi trường sống của con người,
về thiên nhiên và những hoạt động kinh tế của con người trên phạm vi quốc gia,
khu vực và thế giới, rèn luyện cho học sinh những kĩ năng hành động, ứng xử
thích hợp với môi trường tự nhiên, xã hội.
- Mục tiêu của chương trình lớp 10 cung cấp cho học sinh những kiến thức
phổ thông, cơ bản, cần thiết về: Trái Đất, các thành phần cấu tạo của Trái Đất,
các hiện tượng, sự vật địa lí và tác động qua lại giữa chúng; một số quy luật phát
triển của môi trường tự nhiên trên Trái Đất, dân cư và các hoạt động của con
người trên Trái Đất, mối quan hệ giữa dân cư, hoạt động sản xuất và môi trường,
sự cần thiết phải khai thác hợp lí tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường
nhằm phát triển bền vững. Từ đó góp phần bồi dưỡng cho học sinh tình yêu thiên
nhiên thông qua việc ứng xử thích hợp với tự nhiên.

tập thể. Ở các em đã hình thành ý thức bản thân, giao tiếp bạn bè và phát triển tư
duy, lí luận, óc sáng tạo, tính phê phán. Các em không chỉ nhận thức về cái tôi
của mình trong hiện tại như lứa tuổi thiếu niên mà còn nhận thức về vị trí của
mình trong xã hội. Các em không chỉ có nhu cầu đánh giá mà còn có khả năng
đánh giá một cách sâu sắc về những phẩm chất, mặt mạnh, mặt yếu của bản thân
và của những người xung quanh. Vì vậy, trong các giờ học Địa lý, nếu giáo viên
tổ chức các hoạt động tự chiếm lĩnh kiến thức, các em sẽ dễ dàng đáp ứng được
các yêu cầu mà giáo viên đưa ra.
- Do nội dung học tập của chương trình Địa lý THPT có nhiều thay đổi nên
đặc điểm học tập của học sinh THPT cũng được nâng cao hơn. Ở lứa tuổi này
các em đã có động cơ và thái độ học tập rõ ràng, có khuynh hướng học tập phù
hợp với mục đích lựa chọn nghề nghiệp bởi ở các em đã có mức độ trưởng thành
về nhận thức, tư tưởng cũng như về tâm lý nhằm định hướng cho việc lựa chọn
nghề nghiệp và có quan điểm đúng đắn trong mọi lĩnh vực của cuộc sống.
- Đối với học sinh lớp 10 các em đã dần có năng lực quan sát tốt hơn, nhạy
bén hơn và có khả năng phân tích, tổng hợp, so sánh, trìu tượng hoá, khái quát
hoá tốt hơn. Tính tích cực và độc lập nhận thức của học sinh lớp 10 cũng được
nâng lên rõ rệt so với học sinh THCS. Các em không thích chấp nhận một cách
đơn giản những áp đặt của giáo viên. Các em thường biểu hiện sự thờ ơ, kém