SỞ GD & ĐT QUẢNG TRỊ
TRƯỜNG PTDTNT VĨNH LINH

Vĩnh Linh ngày 30 tháng 10 năm
2015

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ CẤP TỈNH NĂM HỌC 2015 - 2016
CHUYÊN ĐỀ
“TÍCH HỢP GIÁO DỤC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
QUA MÔN ĐỊA LÍ LỚP 7”
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1.Cơ sở lí luận
Bước sang thế kỷ XXI, nhân loại đang phải đối mặt với một thách thức lớn, đó
là sự biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn cầu. BĐKH đã có những tác động sâu sắc, mạnh
mẽ đến mọi hoạt động sản xuất; đời sống của sinh vật và con người; môi trường tự
nhiên, kinh tế - xã hội của cả mọi châu lục, mọi quốc gia trên Trái Đất. Những biểu
hiện, đặc điểm, nguyên nhân và tác động của BĐKH đã được nghiên cứu, tìm hiểu
cặn kẽ. Các giải pháp mang tính chiến lược toàn cầu và của mỗi quốc gia trên thế giới
về ứng phó có hiệu quả với BĐKH cũng đã được đề ra và thực hiện ráo riết.
Nhận thức rõ những ảnh hưởng lớn do BĐKH gây ra, Thủ tướng Chính phủ nước
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia
ứng phó với BĐKH (Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg ngày 2/12/2008). Để thực hiện
chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào
tạo đã phê duyệt Kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH của ngành Giáo dục giai
đoạn 2011 - 2015 và phê duyệt Dự án "Đưa các nội dung ứng phó với BĐKH vào
chương trình Giáo dục và Đào tạo giai đoạn 2011 - 2015"; từ đó, việc tích hợp nội
dung này vào các môn học đã được triển khai đồng bộ.
2.Cơ sở thục tiễn
1



Bài 9. Hoạt động sản − Sản xuất nông nghiệp ở đới nóng Liên hệ.
xuất nông nghiệp ở ngày càng trở nên khó khăn khi thời
đới nóng

tiết và khí hậu ngày càng thất

1. Đặc điểm sản xuất thường (gia tăng lũ lụt, hạn hán).
nông nghiệp

− Có biện pháp canh tác hợp lí và
ứng phó với những thiên tai để

4

mang lại hiệu quả trong sản xuất.
Bài 10. Dân số và sức Đới nóng là nơi sinh sống của gần Liên hệ.
ép dân số tới tài một nửa dân số thế giới. Dân số
nguyên, MT ở đới đông, tác động tới tài nguyên, MT
nóng

lớn. Diện tích rừng bị thu hẹp do

2. Sức ép của dân số phá rừng, khoáng sản khai thác
5

tới tài nguyên, MT
nhiều… góp phần làm BĐKH.
Bài 11. Di dân và sự Việc di dân tự phát, tốc độ đô thị Liên hệ.
2


đới ôn hoà

đã làm nảy sinh nhiều vấn đề MT,

2. Các vấn đề đô thị như tăng lượng khí thải từ các
hoá

phương tiện giao thông, rác thải, khí
thải trong sinh hoạt và sản xuất.
Hiện tượng khói bụi tạo thành lớp
sương mù bao phủ bầu trời diễn ra
khá phổ biến ở các đô thị đới ôn

8

hoà.
Bài 17. Ô nhiễm MT − Biết được nguyên nhân ô nhiễm Bộ phận.
ở đới ôn hoà

không khí ở đới ôn hoà.

1. Ô nhiễm không khí − Nguyên nhân và hậu quả (mưa
axit, hiệu ứng nhà kính, thủng tầng
ôdôn) ô nhiễm không khí ở đới ôn
hoà.
− Quan sát tranh ảnh và nhận xét về
các hoạt động sản xuất, MT ở đới
9

10

− Hiện nay, Trái Đất đang nóng lên, Liên hệ.

1. Đặc điểm của MT

băng ở hai cực tan chảy, diện tích
băng thu hẹp.
− Hậu quả của việc thu hẹp diện

12

tích băng (nước biển dâng…).
Bài 22. Hoạt động Đới lạnh có nguồn tài nguyên Liên hệ.
kinh tế của con người khoáng sản phong phú. Ngày nay,
ở đới lạnh

với sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật,

2. Việc nghiên cứu và con người đang nghiên cứu để khai
khai thác MT

thác tài nguyên ở đới lạnh. Việc
khai thác tài nguyên (khoáng sản) ở
đới lạnh cần hợp lí, tránh ô nhiễm

13

MT.
Bài 29. Dân cư, xã Bùng nổ dân số ở châu Phi gây sức Liên hệ.
hội châu Phi



16

4. Đô thị hoá
xã hội còn gây sức ép tới MT.
Bài 32, 33. Các khu − Bắc Phi : Kinh tế chủ yếu dựa vào Liên hệ.
vực châu Phi

khai thác (xuất khẩu dầu mỏ, khí

1. Khu vực Bắc Phi

đốt, phốt phát).

2. Khu vực Trung Phi − Trung Phi : Kinh tế chủ yếu dựa
3. Khu vực Nam Phi

vào trồng trọt và chăn nuôi theo lối
cổ truyền. Hạn hán kéo dài, nạn đói
thường xuyên xảy ra.
− Cộng hoà Nam Phi phát triển nhất
khu vực Nam Phi. Các ngành công
nghiệp khai khoáng, luyện kim, cơ
khí, hoá chất... rất phát triển ở quốc
gia này. Đây cũng là những ngành

17

gây ô nhiễm MT.
Bài 39. Kinh tế Bắc − Các nước Bắc Mĩ có nền công Liên hệ.


3.Vấn đề khai thác phần bảo vệ MT, hạn chế BĐKH.
5


20

rừng Amadôn
Bài 47. Châu Nam − Châu Nam Cực được gọi là “cực Liên hệ.
Cực

lạnh” của thế giới.

1. Khí hậu

− Ngày nay, dưới tác động của hiệu
ứng nhà kính, khí hậu Trái Đất đang
nóng lên, lớp băng ở Nam Cực ngày
càng tan chảy nhiều hơn.
− Hậu quả của băng tan (nước biển

21

dâng...).
Bài 48. Thiên nhiên Bão nhiệt đới cùng với nạn ô nhiễm Liên hệ.
châu Đại Dương

biển và mực nước biển dâng cao do

2. Khí hậu, thực vật Trái Đất nóng lên đang đe dọa cuộc

luyện kim, cơ khí, hoá chất...

B. Chọn chủ đề thực hiện:
Chủ đề: Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hòa
1.Nội dung tích hợp:
Chủ đề

Nội dung tích hợp

Mức độ tích

Phương pháp và
6


hợp
Ô nhiễm môi

− Biết được nguyên nhân ô

kĩ thuật dạy học
- PP: Trực quan,

trường đới ôn hòa

nhiễm không khí ở đới ôn Bộ phận

dạy học giao dự

1.Ô nhiễm không

phương pháp dạy học đặc trưng của môn địa lí như sau:
a.Phương pháp trực quan
- Sử dụng bản đồ giáo khoa, Át lát Địa lí
-Sử dụng tranh/ảnh địa lí
- Sử dụng băng/đĩa hình
- Phương pháp sử dụng biểu đồ, số liệu thống kê
b. Phương pháp hình thành biểu tượng địa lí
Phương pháp hình thành những biểu tượng địa lí nói chung và giáo dục ứng phó với
BĐKH nói riêng tốt nhất với HS là hướng dẫn các em quan sát các sự vật, hiện tượng
có thể trực tiếp trên thực địa hoặc trên tranh ảnh, đoạn phim…
7


Với phương pháp này, HS có những hình ảnh cụ thể về đối tượng địa lí, về những
vấn đề có liên quan đến BĐKH. Phát triển năng lực tư duy thông qua phân tích, so
sánh ; rèn luyện thói quen làm việc độc lập, tích cực tìm hiểu những hiện tượng địa lí
diễn ra hàng ngày ở xung quanh.
c. Phương pháp hình thành kĩ năng xác lập mối quan hệ nhân quả
− Các mối quan hệ trong địa lí rất phong phú và đa dạng. Đó là mối quan hệ giữa
các hiện tượng tự nhiên với nhau, giữa các hiện tượng địa lí kinh tế − xã hội với nhau
và giữa tự nhiên với kinh tế − xã hội. Trong các mối quan hệ đó, có những mối quan
hệ nhân quả và những mối quan hệ thông thường. Đối với những bài học có nội dung
giáo dục BĐKH, ta có thể vận dụng phương pháp này. Bởi vì, hậu quả của BĐKH là
do tác động của hàng loạt nguyên nhân, có thể trực tiếp hoặc gián tiếp, có nguyên
nhân tự nhiên và có nguyên nhân do con người gây ra.
d. Phương pháp dạy học gắn với thực tế
Thiết kế và tổ chức bài học cần được thực hiện đa dạng các phương pháp dạy học,
đặc biệt tăng cường các phương pháp dạy học tích cực với hình thức tổ chức gắn với hoạt
động thực tiễn. Biến đổi khí hậu là nội dung mang tính thực tiễn, nó sẽ thực sự sống động
và hiệu quả khi được thực hiện gắn với thực tiễn cuộc sống.

thiên nhiên và con người ở đới ôn hoà và toàn thế giới.
- HIểu được ảnh hưởng của ô nhiễm không khí tới sự biến đổi của khí hậu toàn cầu
hiện nay,
- Nêu được các giải pháp khác phục các vấn đề ô nhiễm môi trường và giải pháp ứng
phó với sự BĐKH toàn cầu hiện nay.
2. Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng biết kết hợp giữa kênh hình với kênh chữ để nhận xét và giải thích về
các nguyên nhân và hậu quả của ô nhiễm môi trường ở đới ôn hòa
- Bước đầu rèn KN xác lập các mối quan hệ nhân quả đơn giản trong địa lí
- Rèn kĩ năng nhận xét , phân tích tranh ảnh địa lí
3.Thái độ:
- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường
9


- Có nhận thức đúng về sự BĐKH toàn cầu và có những kĩ năng cần thiết để ứng phó
và thích ứng với biến đổi khí hậu .
4. Phát triển năng lực
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực quan sát phân tích tranh ảnh địa lí để rút ra kiến thức mới của bài học
- Năng lực giải quyết vấn đề
II. PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC
1. Phương pháp: Dạy học giao dự án , trực quan , thuyết trình ,hoạt động nhóm
2.Kĩ thuật dạy học: Hợp tác nhóm ,động não , 3 lần 3, hỏi đáp nhanh....
III. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1.GV:
- Tranh ảnh ,videovề nguyên nhân và hậu quả và biện pháp khắc phục ô nhiễm
môi trường
- Phiếu học tập
- Giáo án PP


thông

- Nhóm 3+4: Tìm hiểu các hậu quả do ô nhiễm không khí + Chất đốt sinh hoạt
gây ra ở đới ôn hòa.
* GV : Cho HS quan sát các hình ảnh về nguyên nhân và

- Do sự bất cẩn khi sử

hậu quả của ô nhiễm không khí ở đới ôn hòa

dụng năng lượng nguyên

* Đại diện các nhóm báo cáo và bổ sung kết quả tìm hiểu

tử làm rò rỉ chất phóng xạ

* Gv chuẩn xác và giải thích các khái niệm về mưa axít,

vào không khí

hiệu ứng nhà kính, lỗ thủng tầng ôdôn
- Mưa axít là hiện tượng mưa mà trong nước mưa có độ

b.Hậu quả:

pH dưới 5,6, được tạo ra bởi lượng khí thải SO2 và NOx

- Gây mưa axít:


hậu nước ta?
- Trước tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng như
vậy các nước trên thế giới đã làm gì để ngăn chặn?
*GV cho HS biết về các giải pháp ứng phó với sự biến
đổi khí hậu toàn cầu qua nghị định thư Ki- ô- tô với mục
tiêu cắt giảm lượng khí thải hàng năm, xem video về hội
nghị BĐKH ở Tiqipaya Bolivia .
11


* GV cho hS quan sát hình ảnh và nêu câu hỏi:
- Để hạn chế ô nhiễm không khí hiện nay trên thế giới đã
sử dụng các biện pháp nào?
* Để củng cố mục 1 GV yêu cầu các nhóm trình bày SP
với chủ đề ô nhiễm không khí tác động đến sự biến đổi khí
hậu toàn cầu qua tranh vẽ.
* Chuyển ý: Không chỉ ô nhiễm không khí mà ở đới ôn
hòa còn có tình trạng ô nhiễm nguồn nước rất trầm trọng
mà chúng ta sẽ nghiên cứu ở mục 2 sau đây;
* Hoạt động 2 (14’): 2. Ô nhiễm nước
- Phương pháp: Hoạt động nhóm, trục quan, vấn đáp gợi mở..
- Kĩ thuật: Hợp tác nhóm, Động não
Hoạt động Thầy - Trò
* Em hãy cho biết có các nguồn nước nào ở đới ôn

Nội dung chính
2. Ô nhiễm nước

hòa bị ô nhiễm?



- Nhóm 2: Tìm hiểu hậu quả ô nhiẽm nguồn nước

nông nghiệp

ngọt ( Sông, suối, nước ngầm...)

b.Hậu quả:

- Nhóm 3: Tìm hiểu nguyên nhân gây ô nhiẽm nước
biển

- Ô nhiễm nguồn nước
nước sạch trở nên

- Nhóm 4: Tìm hiểu hậu quả ô nhiểm nước biển

khan hiếm

* Đại diện các nhóm báo cáo GV bổ sung và chuẩn

- Làm chết ngạt sinh vật sống

xác kiến thúc ghi bảng

trong nước
12


* GV cho HS quan sát hình ảnh và cho biết ở Việt

là do hậu quả trực tiếp gần đây của hiện tượng;
a.Mưa axit
b.Rừng bị tàn phá nặng
c.Hiệu ứng nhà kính
d. Mưa lũ dồn dập
5.Hãy sắp xếp các ý sau ( theo số thứ tự) vào sơ đồ sao cho hợp lí
Để thấy được ảnh hưởng của ô nhiễm không khí tới sự
13


BĐKH trên trái đất hiện nay?
1.Hiệu ứng nhà kính
2. Ô nhiễm không khí
3. Nước biển dâng lên
4.Băng tan ở 2 cực
5. Gây ngập lụt các vùng ven biển
6. Trái đất nóng lên

5

4.Hướng dẫn về nhà
* Hướng dẫn học bài cũ:
- Trả lời câu hỏi bài tập SGK ( trang 58)
-Làm bài tập 2 SGK:
+ Vẽ biểu đồ hình cột
Tấn/người/năm

25
20