SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
TRƯỜNG THPT BA VÌ ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“HƯỚNG DẪN HỌC SINH LÀM BÀI TẬP
VẼ KỸ THUẬT, MÔN CÔNG NGHỆ LỚP
11 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG BA VÌ”
Người thực hiện : Giang Trọng Khánh
Giáo viên Công nghệ
Tổ Công nghệ-Sinh-GDQP

Năm học 2011 – 2012


tính toán trước. Vì vậy, vẽ kỹ thuật là “tiếng nói”, là “ngôn ngữ” dùng chung trong kỹ
thuật.
Ở trường THPT, vẽ kỹ thuật là môn học tương đối khó đối với nhiều học
sinh(HS) vì kiến thức môn học chưa có sự đồng tâm, vì môn học liên quan nhiều đến
việc hình dung và biểu diễn các vật thể trong không gian, chương trình giảng dạy vẽ
kỹ thuật ở cấp học THCS chưa được giáo viên(GV) và học sinh(HS) quan tâm đúng
mức.
Kết quả là nhiều học sinh(HS) không nắm được kiến thức cơ bản, không có
hứng thú học tập, chất lượng dạy và học bộ môn thấp.
Để giúp học sinh có thể học tốt vẽ kỹ thuật, đòi hỏi người giáo viên(GV) cần phải tìm
tòi suy nghĩ đổi mới phương pháp giảng dạy bộ môn, đặc biệt cần chú ý:
+Chuẩn bị kỹ bài giảng lý thuyết, hướng dẫn học sinh(HS) làm bài tập thực
hành lập và đọc bản vẽ.
+Giáo viên(GV) cần rèn luyện kỹ năng vẽ hình tốt trên bảng để hướng dẫn học
sinh(HS) vẽ hình vào vở ghi.
+Khai thác kênh hình trong sách giáo khoa, sử dụng máy chiếu đúng lúc, đúng
chỗ.

+Mục đích của học vẽ kỹ thuật là phải biết lập bản vẽ và biết đọc bản vẽ dùng
trong kỹ thuật, trong đó:
-Lập bản vẽ là phải chủ động thể hiện ý nghĩ của mình bằng hình vẽ.
-Đọc bản vẽ là xem bản vẽ của người khác, hiểu được ý đồ của họ để từ
đó làm ra được vật thể.
Ngôn ngữ của vẽ kỹ thuật là các bản vẽ kỹ thuật, cho nên để giúphọc sinh(HS) học tốt
vẽ kỹ thuật thì việc hướng dẫn các em làm bài tập giữ một vai trò đặc biệt quan trọng
không những có tác dụng củng cố kiến thức mà còn có tác dụng rèn luyện kỹ năng, kỹ
xảo lập bản vẽ và đọc bản vẽ.
Chuyên đề “Hướng dẫn HS làm bài tập vẽ kỹ thuật” chủ yếu đi sâu cách làm 2 loại bài
tập điển hình của phần vẽ kỹ thuật cơ sở.
2-THỰC TRẠNG VIỆC DẠY VÀ HỌC MÔN VẼ KỸ THUẬT Ở TRƯỜNG THPT BA VÌ


Có
đ
ủ

d
ụ
ng c
ụ

v
ẽ

Ghi chú

11A2

47

12

1011A3

46

6


47

1
0

1111A3

46

6

711A4

46

4

711A8

43

1-Hình hộp chữ nhật và lăng trụ 2-Hình chiếu của khối chóp, chóp cụt
5-Hình chiếu của khối nón, nón cụt

3c. Loại bài tập thứ nhất :
+Cho hình không gian 3 chiều( hoặc vật mẫu). Hãy lập bản vẽ 3 hình chiếu và trình
bày theo tiêu chuẩn vẽ kỹ thuật.
-Đây là loại bài tập rất cơ bản, nó là cơ sở để học sinh hiểu được các bài sau. Để
làm được loại bài tập này, học sinh(HS) cần hiểu rõ phương pháp hình chiếu vuông
Bước 2: Vẽ mờ bằng chì cứng. Áp dụng phương pháp HCVG(PPCGI) để vẽ các hình
chiếu đứng, bằng, cạnh của vật. Tiến hành vẽ lần lượt từ ngoài vào trong, từ bộ phận
lớn đến nhỏ, căn cứ vào hình chiếu đứng để vẽ.

Bước 3: Tô đậm. Trước khi tô các nét vẽ cần kiểm tra bước vẽ mờ. Sau đó dùng chì
cứng để tô kẻ đường dóng, đường chấm gạch, nét đứt… và dùng chì mềm để kẻ
đường bao thấy.


31Bước 2: Vẽ hình chiếu thứ 3
Sau khi đã vẽ phác được hình dạng vật thể, mới tiến hành vẽ hình chiếu thứ ba, ta
dựng đường phụ trợ và dóng tương ứng từ hình chiếu đứng và hình chiếu bằng để vẽ
hình chiếu cạnh bằng chì cứng.

Bước 3: Vẽ hình cắt
Để biểu diễn cấu tạo bên trong những vật thể có lỗ rỗng, có rãnh, ta dùng cắt đứng
hoặc hình cắt cạnh. Khi vẽ hình cắt, ta cần xác định vị trí mặt phẳng cắt đi qua vật thể.


Bước 4: Vẽ hình chiếu trục đo:
Giáo viên cần phân tích cho học sinh thấy rằng các vật thể xung quanh chúng ta
đều có hình khối 3 chiều. Các vật thể dù phức tạp đến mức nào cũng đều do các khối
hình học cơ bản tạo nên. Cho nên, việc vẽ hình chiếu trục đo của một vật thể chính là
đi vẽ hình chiếu trục đo của các khối hình học tạo nên vật thể đó.

Sau đó, giáo viên trình bày trình tự các bước vẽ hình chiếu trục đo vuông góc
đều và hình chiếu trục đo xiên góc cân của một vật thể nào đó. Giáo viên nên chuẩn bị
sẵn tranh vẽ khổ A
0
mô tả các bước vẽ hình chiếu trục đo của vật thể. Chuẩn bị thước
dẹt, bộ com pa, ê ke , phấn màu để hướng dẫn các em vẽ theo. Giáo viên cần vẽ mẫu
lên bảng hoặc dùng máy chiếu có sử dụng phần mềm PowerPoint để trình chiếu cách
vẽ hình chiếu trục đo.
*Các bước vẽ hình chiếu trục đo:
+Bước 1: Chọn trục đo phù hợp(vuông góc đều hoặc xiên góc cân). Gắn
các trục tọa độ lên hình chiếu.

Do số tiết bài tập trong phân phối chương trình phần vẽ kỹ thuật còn hạn hẹp,
cho nên ngoài những đề bài tập ở trang 21 và trang 36 SGK công nghệ lớp 11, giáo
viên cần chuẩn bị một ngân hàng đề bài tập vẽ để giúp học sinh luyện tập thêm. Bài tập 1: Lập bản vẽ 3 hình chiếu từ hình biểu diễn 3 chiều của vật thể:

Bài tập 2: Cho 2 hình chiếu của vật thể, hãy:
+Đọc bản vẽ và phác thảo hình dạng vật thể
+Vẽ hình chiếu thứ 3, hình cắt đứng và hình chiếu trục đo của vật thể
+Ghi kích thước của vật thể lên các hình chiếu vuông góc


III-MỘT SỐ KIẾN NGHỊ:
Vẽ kỹ thuật là môn cơ sở của nhiều trường đại học, cao đẳng khối kỹ thuật mà
sau này các em theo học và để việc dạy và học bộ môn này có chất lượng, đề nghị các
cấp có thẩm quyền của Bộ, Sở giáo dục nên điều chỉnh phân phối chương trình môn
công nghệ, phần vẽ kỹ thuật theo hướng tăng số tiết bài tập thực hành lập và đọc bản
vẽ.
Nên xây dựng cuốn “Bài tập thực hành vẽ kỹ thuật” dành cho học sinh tương
tự như cuốn Bài tập thực hành của môn Địa lý. Cuốn: “Bài tập thực hành vẽ kỹ
thuật” , sẽ thay thế cho vở bài tập của học sinh mà lâu nay rất ít học sinh làm bài
tập.Cuốn: “Bài tập thực hành vẽ kỹ thuật” sẽ có tác dụng rèn luyện kỹ năng lập và
đọc các bản vẽ, đồng thời giúp giáo viên kiểm tra, đánh giá kết quả nhận thức của học
sinh được chính xác và toàn diện hơn.
XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Hà Nội, ngày 14 tháng 05 năm 2012
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
Tác giả
Giang Trọng Khánh