TÓM TT.
Chúng ta đang sng trong th k mà tri thc vƠ kĩ năng ca con ngi là
nhng yu t quyt đnh s phát trin ca xã hi. Trong xã hi tri thc, nn giáo dc
không ch trang b cho hc nhng kin thc mà còn phi hình thƠnh ngi hc năng
lc thc hin. Do đó, vic đi mi phng pháp dy hc là vn đ rt cần thit
trong nn giáo dc.
Đ tài nghiên cu “ Dy hc theo d án cho môn Công ngh lp 11 ti
trng THPT Nguyn Trãi” nhằm hình thƠnh ngi hc nhng nhng năng lc
thành phần : năng lc cá th, năng lc chuyên môn, năng lc phng pháp, năng
lc xã hi và các kỹ năng t duy phê phán, kỹ năng hc tp hp tác, kỹ năng hc
tp sut đi.
Cu trúc lun văn gm nhng phần chính.
1. Nghiên cu c s lý lun liên quan đn dy hc d án: Quan đim tip
cn. Vai trò ca giáo viên và hc sinh trong dy hc d án. u đim vƠ nhc đim
ca dy hc d án. Nhng khó khăn khi áp dng dy hc d án cho môn Công ngh
lp 11.
2. Nghiên cu c s thc tin liên quan đn đ tài: Thc trng v t chc
dy và hc môn Công ngh. Chng trình môn Công ngh. Nguyên nhân dn đn
cht lng môn Công ngh cha cao.
3. Đ xut tin trình dy hc theo d án. Xây dng mu giáo án theo dy
hc d án. Thc nghim s phm có đi chng đ kim nghim gi thuyt ca đ
tài.
Đ tài ch tin hành trong phm v vƠi bƠi trong chng trình môn Công
ngh lp 11. Thông qua thc nghim s phm có đi chng đƣ kim nghim đc
gi thuyt ca đ tƠi. Do đó, đơy lƠ mt phng pháp có th nhân rng cho các môn
hc khác.
ABTRACT
We live in a century that knowledge and skill of man is the decisive factor
of social development. In the knowledge society, education is not only equip for
3. Đi tng và khách th nghiên cu. 3
4. Gii hn đ tài 3
5. Gi thuyt nghiên cu. 3
6. Phng pháp nghiên cu. 4
7. Nhng giá tr đóng góp ca đ tài. 5
PHN NI DUNG 6
Chng 1: C S LÝ LUN V DY HC THEO D ÁN 6
1.1 Tng quan v dy hc theo d án. 6
1.2 Khái nim c bn. 9
1.3 Nhng đặc đim c bn ca hot đng dy hc trng THPT. 12
1.4 C s lý lun v bn cht ca dy hc theo d án. 13
Chng 2: THC TRNG V T CHC DY VÀ HC MÔN CÔNG
NGH 29
2.1 Gii thiu v trng trung hc ph thông Nguyn Trãi. 29
2.2 Mc tiêu, v trí, ni dung ca môn Công ngh trng THPT. 29
2.3 Đặc đim ca môn Công ngh. 31
2.4 Chng trình môn Công ngh trng THPT 33
2.5 Thc trng v dy hc môn Công ngh các trng Trung hc ph thông
trên đa bàn tnh Bình Dng. 34
2.6 Thc trng v hc môn Công ngh ti trng THPT Nguyn Trãi ậ Bình
Dng. 47
2.7 Nguyên nhân v hiu qu dy và hc môn Công ngh cha cao 51
CHNG 3: Đ XUT TIN TRÌNH DY HC THEO D ÁN ậ THC
NGHIM S PHM ậ ĐỄNH GIỄ KT QU THC NGHIM 54
3.1 Tin trình dy hc d án. 54
3.2 Mu giáo án tham kho 57
3.3. Thc nghim s phm 822
PHN KT LUN 91
ĐCĐT
Đng c đt trong
ND
Ni dung
BIE (The Buck Institute for Education)
Vin nghiên cu giáo dc Buck
GDH
Giáo dc hc
DANH MC HÌNH ậ BNG ậ BIUăĐ
Trang
Hình 1.1: Cu trúc năng lc hƠnh đng. 2
Hình 1.2: Các thành t cu thƠnh năng lc thc hin 17
Hình 3.13: Hc sinh làm vic nhóm (ph lc) 46
Hình 3.14: Hc sinh trình bày sn phẩm (ph lc) 47
Hình 3.15: Hc sinh đặt câu hi cht vn (ph lc) 48
Hình 3.16: Sn phẩm ca hc sinh (ph lc) 49
Bng 2.1: Bng s liu thng kê v s cần thit đi mi PPDH cho môn Công ngh
(ph lc) 12
Bng 2.2: Bng s liu thng kê v s dng tài liu tham kho ca giáo viên 466
Bng 2.3: Bng thng kê v mc đ ng dng môn Công ngh vào thc tin 38
Bng 2.4: Bng s liu thng kê nhim v ca GV khi lên lp (ph lc) 13
Bng 2.5: Bng s liu thng kê v s khó khăn khi ging dy môn Công ngh
(ph lc) 15
Bng 2.6: Bng thng kê v mc đ s dng các PPDH. 36
Bng 2.7: Bng thng kê mc đ s dng phng tin dy hc 41
Bng 2.8: Bng thng kê v vic GV to điu kin HS tích cc trong hc tp 45
Bng 3.15: Bng s liu thng kê v s tin b ca HS sau khi hc theo phng
pháp DHDA (ph lc) 27
Biuăđ 2.1: Biu đ thng kê v s cần thit đi mi PPDH (ph lc) 12
Biuăđ 2.2: Biu đ t l % v s cần thit đi mi PPDH (ph lc) 13
Biuăđ 2.3: Biu đ thng kê v s dng tài liu tham kho ca giáo viên 466
Biuăđ 2.4: Biu đ thng kê v ng dng môn Công ngh vào thc tin 38
Biuăđ 2.5: Biu đ t l % v mc đ ng dung môn CN vào thc tin. 39
Biuăđ 2.6: Biu đ thng kê nhim v ca GV khi lên lp (ph lc) 14
Biuăđ 2.7: Biu đ t l % v nhim v ca GV khi lên lp (ph lc) 14
Biuăđ 2.8: Biu đ biu th mc đ khó khăn khi dy môn Công ngh (ph lc) 15
Biuăđ 2.9: Biu đ thng kê mc đ s dng các PPDH 377
Biuăđ 2.10: Biu đ thng kê mc đ s dng Phng tin dy hc 422
Biuăđ 2.11: Biu đ thng kê vic GV to điu kin HS tích cc 45
Biuăđ 2.12: Biu đ thng kê mc đ s dng phng pháp đánh giá 444
Biuăđ 2.13: Biu đ thng kê v s dng các tiêu chí vào kim tra đánh giá 433
Biuăđ 2.14: Biu đ thng kê s đáp ng c c vt cht, thit b 40
Biuăđ 2.15: Biu đ t l % v s đáp ng c s vt cht, thit b Error!
Bookmark not defined.
Biuăđ 2.16: Biu đ thng kê s thích HS khi hc môn Công ngh (ph lc) 16
Biuăđ 2.17: Biu đ t l % HS thích hc môn Công ngh (ph lc) 16
Biuăđ 2.18: Biu đ thng kê tính thc tin môn Công ngh 47
Biuăđ 2.19: Biu đ t l % v tính thc tin môn Công ngh 49
Biuăđ 2.20: Biu đ thng kê mc đ khó khăn khi hc môn Công ngh 49
Biuăđ 2.21: Biu đ thng kê mc đ s dng phng tin dy hc ca GV (ph
lc) 17
Biuăđ 2.22: Biu đ thng kê mc đ s dng tài liu tham kho ca GV (ph
lc) 18
Biuăđ 2.23: Biu đ thng kê v thái đ HS khi không hiu bài 500
Biuăđ 2.24: Biu đ t l % thái đ HS khi tham gia tho lun nhóm (ph lc) 19
Biuăđ 2.25: Biu đ t l % mc đ chính xác v kim tra môn Công ngh 511
Mc tiêu dy hc không ch dng li kin thc mà mc tiêu dy hc ngày nay còn
đƠo to ra con ngi có kỹ năng đáp ng nhu cầu ca xã hi, hc tp sut đi, và
các kỹ năng th kỷ 21 ca th gii.
Trong nhng năm gần đơy, h thng đƠo to ngh nói riêng (Giáo dc
nói chung)có khuynh hng chuyn đi hình thc dy hc truyn thng (Kin thc
và thc hành) sang hình thc đƠo to theo năng lc thc hin, ng vi s ra đi khái
nim bài ging tích hp. Và s chuyn bin đó tt yu kéo theo s thay đi vƠ đòi
hi phi áp dng các phng pháp (T chc) dy hc mi nh: gii quyt vn đ,
hc tp theo kinh nghim, hc tp theo d án… mƠ trc đơy cha đc chú trng
[14,56] [5,36].
Mi phng pháp dy hc k trên đu có nhng đặc đim, th mnh riêng
nên không th cho phng pháp nào là ni tri hn c. Vì vy vic la chn và vn
dng linh hot các phng pháp nƠy vƠo thc tin dy hc là rt cần thit và phi
tuân th nguyên tắc, đặc trng riêng ca mi phng pháp. Có nh vy, quá trình
dy hc mi hng đn ngi hc, hình thƠnh năng lc cho ngi hc. Đó là các
năng lc v chuyên môn (Professional competency), năng lc xã hi (Social
competency), năng lc cá th (Individual competency) vƠ năng lc phng pháp
(Methodical competency). [29,11] Hình 1.1: CuătrúcănĕngălcăhƠnhăđng.
Vi dy hc theo d án ngoƠi thƠnh t năng lc gii quyt vn đ, còn bao
gm tt c các năng lc thƠnh phần nêu trên; vƠ đó cũng lƠ c s đ hình thƠnh năng
lc ngi hc [14,18]. Điu nƠy đc khẳng đnh qua nhiu nghiên cu vƠ ng
dng ca T chc Giáo dc George Lucas, Vin nghiên cu Giáo dc Buck, …
chng trình dy hc d án ca Intel, Microsoft vƠ d án Vit ậ B ti Vit Nam.
Đ nâng cao cht lung dy môn công ngh và hình thành cho ngui hc
nhng năng lc thành phần trên, thông qua kt qu thc nghim cho môn hc Công
Ngh trng THPT Nguyn Trãi. Tác gi chn đ tài là: " Dạy học theo dự án
Quá trình dy hc môn Công ngh.
4.ăGiiăhnăđătƠi
Đ tài nghiên cu vn dng dy hc môn Công ngh lp 11 theo d án
trng THPT Nguyn Trãi - Bình Dng. Phần thc nghim tin hành ging dy
lp 11A4, 11A2 đi chng và lp 11A1, 11A3 thc nghim.
5.ăGiăthuytănghiênăcu.
Nu thc hin vic vn dng t chc dy hc môn công ngh theo dy hc
d án s nâng cao cht lng dy và hc.
6.ăPhngăphápănghiênăcu.
Đ thc hin đ tƠi, ngi nghiên cu s dng các phng pháp nghiên cu
sau:
6.1 Phng pháp nghiên cu lý lun: Nhằm tìm hiu lch s nghiên cu, k tha
thành tu ca ngi đi trc và thu thp thông tin, ngun tài liu ch yu bao gm:
Tham kho các văn kin, văn bn pháp qui đi mi phng pháp dy hc.
Các tp chí, báo cáo khoa hc, tài liu lu tr, sách giáo khoa, s liu thng
kê, thông tin đi chúng, v.v…v phng pháp dy hc nói chung, phng pháp dy
hc theo d án hin nay trên th gii và Vit Nam nói riêng, lý thuyt hc tp, thit
k dy hc …
Phân tích, tng hp đánh giá.
6.2. Phng pháp thc tin.
6.2.1 Phương pháp quan sát: D gi lên lp ca giáo viên môn công ngh
trng THPT Nguyn Trƣi.
6.2.2 Phương pháp điều tra – phỏng vấn.
Phát phiu điu tra đn hc sinh vƠ giáo viên v hình thc t chc lp hc
cho môn Công ngh.
Phng vn v s quan tơm ca Ban giám hiu nhƠ trng đi vi môn
Công ngh.
6.2.3 Phương pháp thực nghiệm.
Thc nghim ging dy môn Công ngh lp 11 theo d án 11A2, 11A4 đi
chng vƠ 11A1, 11A3 thc nghim do giáo viên trng THPT Nguyn Trƣi thc
Dy hc d án đc xơy dng da trên thuyt kin to (Piaget, Perkins,
1991; Piaget, 1969; Vygotsky, 1978) hc thuyt nƠy nhn mnh vic hc tp da
trên kin thc trc đó cùng vi s tng tác môi trng xƣ hi. Phng pháp dy
hc d án đƣ thc hin quan đim dy hc đnh hng vƠo ngi hc, ly ngi hc
lƠm trung tơm, khắc phc nhc đim ca dy hc truyn thng. Ban đầu phng
pháp d án đc s dng trong dy hc thc hƠnh các môn hc kỹ thut, v sau
đc dùng trong hầu ht các môn hc khác, bao gm c các môn khoa hc xƣ hi.
Hin nay phng pháp d án đc s dng ph bin trong các trng ph thông và
đi hc trên th gii, đặc bit nhng nc phát trin.
Hc theo d án lƠ phng pháp hc tp mang tính xây dng kin thc.
Trong đó, ngi hc hoàn toàn ch đng tham gia hot đng hc di s hng dn
ca ngi dy đ to ra mt sn phẩm. Vn dng các kin thc đƣ hc đ tìm hiu,
7
thc hành nghiên cu mt vn đ trong hc tp hay gii quyt các vn đ trong cuc
sng. Hay nói khác, hc theo d án là mt hot đng hc tp nhằm to c hi cho
ngi hc tng hp kin thc t nhiu lĩnh vc hc tp và áp dng mt cách sáng
to vào thc t cuc sng. Quá trình hc theo d án giúp ngi hc cng c kin
thc, xây dng các kỹ năng hp tác, giao tip và hc tp đc lp, chuẩn b hành
trang hc tp sut đi cho ngi hc. Ngi hc thc hin nhim v tìm hiu sâu v
mt ch đ c th, vi mc tiêu to c hi đ ngi hc kt ni các thông tin, phi
hp nhiu kỹ năng vƠ thái đ có giá tr [32,2].
Vic đa d án vƠo trong chng trình dy hc không phi lƠ ý tng mi
l hay mang tính cách mng trong giáo dc. Dy hc theo d án phát trin mnh
cùng vi cách mng v các lý thuyt hc tp. Các nghiên cu trong khoa hc thần
kinh và tâm lý hc đƣ m rng vic ng dng mô hình nhn thc và mô hình hành
vi vào quá trình dy và hc, Dy hc d án mang li hng thú cho ngi hc,
nhng d án đc thit k tt s khuyn khích vic nghiên cu tích cc và hình
thƠnh t duy bc cao [27.1].
Dy hc theo d án mang li li ích cho c hai đi tng: giáo viên vƠ hc
cũng nh thúc đẩy kỹ năng gii quyt vn đ, t duy phê phán vƠ kỹ năng hp tác
đi vi hc sinh.
Dy hc d án ca Microsoft đƣ ký kt vi B giáo dc vƠ đƠo to Vit
Nam giai đon mt 2005 ậ 2009 vƠ giai đon hai vƠo ngƠy 18 tháng 3 năm 2010
“partners in learning (hc tp cng tác)” giai đon 2010-2013, nhằm đẩy mnh vic
tích hp công ngh thông tin vƠo lĩnh vc giáo dc ca Vit Nam, đng thi h tr
giáo viên và hc sinh Vit Nam tip cn và khai thác hiu qu nhng ngun lc
công ngh thông tin mi nht nhằm phát huy ti đa kh năng.
Chng trình dy hc theo d án ca Vit ậ B trin khai bắt đầu t niên
hc 2007-2008 đƣ tp hun cho ging viên, giáo viên ct cán ca mt s tnh min
núi phía Bắc.
9
V t chc hot đng ngoi khoá, PGS. TS. Nguyn Văn Khi vƠ Trng
Đc Cng có bài vit “T chc dy hc ngoi khoá phần Đin hc lp 12 nhằm
góp phần giáo dc kỹ thut tng hp cho hc sinh” trên tp chí Giáo dc s 178 đ
cp đn vic tìm hiu các hình thc ngoi khoá trong dy hc vt lý, phng pháp
thit k giáo án t chc dy hc ngoi khoá vt lý.
Ngày 23-12-2010 S Giáo dc vƠ đƠo to Thành ph H Chí Minh đƣ t
chc khai ging lp tp hun Trc tuyn khóa dy hc theo D án Intel teach
elements (ITE) cho hƠng trăm giáo viên tiu hc và Trung hc c s trên đa bàn
Thành ph H Chí Minh.
1.2 Khái nimăcăbn.
Dăánă(project): D án lƠ mt loi đ tƠi có mc đích ng dng xác đnh,
c th v kinh t, xƣ hi (đáp ng mt nhu cầu đƣ đc nêu ra, chu s rƠng buc
ca thi hn, ngun lc, phi thc hin trong mt bi cnh không chắc chắn
[13,193].
D án lƠ bt c n lc nƠo mang tính duy nht, nhằm thc hin mt mc
tiêu, có thi đim bắt đầu vƠ thi đim kt thúc xác đnh [15,5].
Vy: D án lƠ tp hp các hot đng có liên quan đn vi nhau đc thc
đ hiu (a thing is difficult to deal with or to understand).
Nĕngălc thc hin: T đin Oxford “kh năng đ làm tt mt vic gì đó”.
S. Sullivan tip cn theo năng lc thc hin “h tr tích hp lý thuyt vi kỹ năng
thc hành, kin thc ct lõi đc hc đ h tr cho vic thc hin các kỹ năng”
[34,24].
Năng lc thc hin(Competency): là kh năng thc hin đc các hot đng
(nhim v, công vic) trong ngh theo tiêu chuẩn đặt ra đi vi tng nhim v, công
vic đó [21,16].
Môn Công ngh: Môn khoa hc ng dng, nhằm vn dng các quy lut t
nhiên và các nguyên lí khoa hc, đáp ng các nhu cầu vt cht và tinh thần ca con
ngi [19,162].
11
Lý thuyt hc tp: là các lý thuyt tâm lý, tr li cho nhng câu hi: bn
cht ca con ngi là gì? T đó đa ra đc các chin lc, các mô hình dy hc
hiu qu [8,25].
Mô hình hc tp: loi mô hình th hin mt s tính cht ca nhng yu t
thuc v mt tình hung s phm và to nên mt hình dng c th ca quá trình hc
tp bằng mt cách sắp xp chuyên bit [19,263]
Mô hình hc tp đu phi ch ra đc tin trình dy hc phi bao nhiêu pha
hc tp; và nhng hot đng tng ng ca ngi hc mi pha là gì? mi pha
hot đng nh vy s có nhng hot đng thông tin gì?
Hình thc t chc dy hc: là hình thc t chc hot đng dy hc đc
tin hành theo mt trt t và ch đ nht đnh. Trong quá trình đó, hot đng dy và
hc thng nht bin chng vi nhau [12,32].
Hình thc t chc dy hc là cách thc t chc, sắp xp và tin hành các
bui hc”. Hình thc t chc dy hc thay đi tùy theo mc đích, nhim v dy
hc, tùy theo quan h giáo viên và hc sinh, quan h hc sinh và hc sinh, tùy theo
s lng ngi hc. Các nhim v dy hc, ni dung dy hc, phng pháp dy hc
đu đc tin hành trong các hình thc t chc dy hc [7,74].
Xu hng nƠy coi giáo viên lƠ ngi có vai trò quyt đnh kt qu dy hc và
hc sinh ch lƠ đi tng tip thu nhng tri thc “sắp sẵn” ca giáo viên. T đó dn
đn hu qu là ch quan tâm ti hot đng ca giáo viên, không quan tâm ti hot
đng ca hc sinh. VƠ nh vy, trên thc t, đƣ đa hc sinh vào hoàn cnh th
đng, không sáng to.
Hai là, tuyt đi hóa vai trò ca hc sinh:
Xu hng nƠy đi cc vi xu hng trên: quá đ cao vai trò ch th ca hc
sinh, coi hot đng ca các em là có tính quyt đnh kt qu hc tp, không cần đn
s t chc, điu khin ca giáo viên. T đó dn đn hu qu là ch coi trng hot
13
đng ca hc sinh, cho phép hc sinh đc hc theo nhu cầu và nguyn vng ca
mình, không tính đn ti yêu cầu ca xã hi đƣ đc phn ánh vào mc tiêu, ni
dung, k hoch dy hc, Mặt khác, giáo viên ch đc coi lƠ ngi c vn, thm
chí lƠ ngi trng tài.
Trên đơy lƠ nhng đặc dim c bn ca hot đng dy hc trng trung
hc. Chúng liên quan mt thit vi nhau. Chúng giúp cho ngi giáo viên trung hc
có th t chc hot đng dy hc trng trung hc mt cách thun li, phù hp.
Đ t chc hot đng dy hc trng trung hc, giáo viên trc ht cần
nắm đuc k hoch dy hc, chng trình dy hc, sách giáo khoa và các tài liu
khác có liên quan, chuẩn kin thc kỹ năng, thái đ do B giáo dc vƠ đƠo to quy
đnh [6,5-17].
1.4ăCăsălỦăthuytăvăbnăchtăcaădyăhcătheoădăán.
1.4.1 Quan điểm tiếp cận.
Thuyt kin to.
Thuyt kin to có th coi là mt hng tip cn tip theo ca thuyt nhn
thc. T tng nn tng c bn ca thuyt kin to lƠ đặt vai trò ca ch th nhn
thc lên v trí hƠng đầu ca quá trình nhn thc. Thuyt kin to là thuyt dy hc
đnh hng ch th nhn thc. Khi hc tp, tt c nhng gì mƠ ngi hc tri
nghim s đc kin to vào th gii khách quan ca ngi hc. Ngi hc đc
Th hin kh năng lƠm vic hiu qu vi nhng đi
nhóm khác nhau.
Th hin s linh hot và sẵn sàng hp tác trong vic đa
ra nhng tha thun cần thit đ hoàn thành mt mc đích
chung.
Th hin tinh thần trách nhim vi nhng công vic cần
s cng tác.
4
Kỹ năng s dng
phng tin thông
tin
Tìm kim thông tin mt cách nhanh chóng và hiu qu,
đánh giá thông tin mt cách có phê phán vƠ xác đáng.
S dng thông tin mt cách phù hp và sáng to.
Có kin thc căn bn v nhng vn đ đo đc, lut pháp
liên quan đn vic truy cp và s dng thông tin.
5
Kỹ năng truyn
thông
Có kin thc v vic các thông đip truyn thông đc
hình thƠnh nh th nào, vì mc đích gì vƠ s dng nhng
công c, đặc đim vƠ phng pháp nƠo
Kim tra xem tng cá nhân phiên dch các thông đip
15
khác nhau nh th nào, nhng giá tr vƠ quan đim đc
bao gm hoặc loi tr nh th nào và truyn thông có th
nh hng ti nim tin vƠ hƠnh vi nh th nào
Có kin thc căn bn v các vn đ đo đc/ pháp lut
liên quan đn vic truy cp và s dng thông tin.
xã hi và và giao
tip đa văn hóa
Làm vic phù hp và hiu qu vi hot đng nhóm.
Tp hp trí tu khi làm vic tp th.
Làm cầu v s khác bit gia các nn văn hóa khác nhau
vi gó nhìn khác nhau đ tăng tính sáng to và cht lng