BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGUYỄN THỊ CHÂU

DẠY HỌC THEO DỰ ÁN MÔN CÔNG NGHỆ 10
TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG BÌNH AN
TỈNH BÌNH DƯƠNG
S

K

C

0

0

3

9

5

9

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

S KC 0 0 4 2 2 8

Nơi sinh: Nghệ An

Quê quán: Nghệ An

Dân tộc: kinh

Địa chỉ: 25/25A Bình Đƣờng 4, An Bình, Dĩ An, Bình Dƣơng
II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO
Hệ đào tạo: Đại học
Thời gian đào tạo: từ 9/2001 đến 5/2005
Nơi học: Trƣờng Đại học Sƣ phạm kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh
Ngành học: Kỹ thuật nông nghiệp.
Tên đồ án: Xây dựng hệ thống bài tập tình huống cho môn phƣơng pháp giảng
dạy tại trƣờng Đại học sƣ phạm kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh
Ngƣời hƣớng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Phƣơng Hoa
III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Thời gian

Nơi công tác

Công việc đảm nhiệm

9/2005 -5/2008 THPT Dầu Tiếng – Bình Dƣơng
8/2008 - 2014

THPT Bình An – Bình Dƣơng

i

Giáo viên

Tìm hiểu về thực trạng tổ chức dạy và học môn Công nghệ 10 tại trƣờng PTTH
Bình An, tỉnh Bình Dƣơng
Chƣơng 3: Tổ chức dạy học theo dự án môn Công nghệ 10 tại trƣờng PTTH Bình
An, tỉnh Bình Dƣơng
Thiết kế giáo án để tổ chức dạy học theo dự án môn Công nghệ 10 tại trƣờng
PTTH Bình An, tỉnh Bình Dƣơng. Thực nghiệm sƣ phạm có đối chứng để kiểm
nghiệm giả thuyết của đề tài
Kết luận và kiến nghị
Trình bày đƣợc những kết quả đạt đƣợc của quá trình nghiên cứu và hƣớng phát
triển của đề tài.

iii


ABSTRACT
We are living in a century where knowledge and human skills are the
determinants of social development. In the knowledge society, education not only
equips students with knowledge, but also to shape the skills learned. Therefore, the
innovation of teaching methods are essential issues in education. So the researcher
carried out the project “Project- Based Learning for Technology courses in 10th
grade at Binh An High school, Binh Duong province” to provide learner skills:
creative thinking skills, searching skills, self- study skills, teamwork skills, using
information technology is essential.
Essay structure including 3 mains part
Chapter 1: Rationale for project -based learning
Chapter 2: The real state of teaching Technology in 10th grade at Binh An High
school, Binh Duong Province
Learning about the state of organizational teaching and learning Technology in
10th grade at Binh An High school, Binh Duong province
Chapter 3: Organization of project -based learning in 10th grade at Binh An


TN

THỰC NGHIỆM

4

ĐC

ĐỐI CHỨNG

5

PTTH

PHỔ THÔNG TRUNG HỌC

6

PPDH

PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC

7

THCS

TRUNG HỌC CƠ SỞ

8

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1: Bảng tiêu chí đánh giá (Rubric) cho kỹ năng làm việc nhóm ......................... 26
Bảng 2: Bảng tiêu chí đánh giá kỹ năng thuyết trình .................................................... 27
Bảng 3: Bảng phân phối chƣơng trình môn Công Nghệ 10 .......................................... 48
Bảng 4: Kết quả khảo sát nhận thức của học sinh về nội dung môn học Công nghệ 1050
Bảng 5: Kết quả thống kê thái độ HS học tập môn công nghệ 10................................. 52
Bảng 6. Kết quả thống kê về nguyên nhân HS không thích học môn Công nghệ ....... 53
Bảng 7: Tính tích cực của học sinh trƣờng PTTH Bình An trong giờ học môn CN 10 53
Bảng 8: Tính tích cực của học sinh trƣờng PTTH Bình An ngoài giờ học môn CN 1054
Bảng 9: Bảng thống kê về mức độ sử dụng các PPDH ................................................. 57
Bảng 10: Kết quả ý kiến của giáo viên về việc đổi mới phƣơng pháp dạy học ............ 58
Bảng 11: Bảng thống kê mức độ sử dụng các tiêu chí vào kiểm tra đánh giá .............. 58
Bảng 12: Bảng thống kê mức độ sử dụng phƣơng pháp đánh giá................................. 59
Bảng 13: Bảng thống kê về sự đáp ứng cơ sở vật chất, thiết bị .................................... 61
Bảng 14: Bảng thống kê mức độ sử dụng phƣơng tiện dạy học ................................... 61
Bảng 15: Bảng thống kê ý kiến GV về những khó khăn khi giảng dạy môn CN 10 .... 62
Bảng 16: Bảng cấu trúc nội dung chƣơng trình môn Công Nghệ 10 theo dự án .......... 67
Bảng 17: Đề xuất phƣơng án tổ chức dạy học theo dự án môn Công nghệ 10 ............. 72
Bảng 18: Tiêu chí đánh giá dự án .................................................................................. 84
Bảng 19: Bảng số liệu thái độ học tập của lớp TN và lớp ĐC ...................................... 85
Bảng 20: Bảng thống kê về kỹ năng tƣ duy sáng tạo của lớp TN và lớp ĐC ............... 85
Bảng 21: Bảng thống kê khả năng tổ chức khi làm việc nhóm của lớp TN và lớp ĐC86
Bảng 22: Bảng thống kê về khả năng tìm kiếm, xử lý thông tin của lớp TN và lớp ĐC87
Bảng 23: Bảng thống kê về kỹ năng thuyết trình của lớp TN và lớp ĐC ..................... 88
Bảng 24: Bảng thống kê về kỹ năng tự học, tự nghiên cứu của lớp TN và lớp ĐC...... 89
Bảng 25: Bảng thống kê về kỹ năng sử dụng CNTT của lớp TN và lớp ĐC................ 90
Bảng 26: Bảng phân bố tần suất điểm số của học sinh lớp TN và lớp ĐC dự án 1 ...... 92
Bảng 27: Bảng phân bố tần suất điểm số của học sinh lớp TN và lớp ĐC dự án 2 ...... 93
Bảng 28: Bảng phân bố tần suất điểm số của học sinh lớp TN và lớp ĐC dự án 3 ...... 94
Bảng 29: Bảng phân bố tần suất điểm số của học sinh lớp TN và lớp ĐC dự án 4 ...... 96

DANH MỤC CÁC HÌNH .......................................................................................... VI
DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC ................................................................................ VIII
MỤC LỤC ................................................................................................................... IX
MỞ ĐẦU ......................................................................................................................... 1
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI ............................................................................................... 1
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ........................................................................................ 2
3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU ....................................................................................... 2
4. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU ..................................................................................... 2
5. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU .................................................................................... 2
6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU .......................................................................................... 3
7. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU ................................................................................... 3
8. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............................................................................... 3
CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC THEO DỰ ÁN ............................... 5
1.1. TỔNG QUAN LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ DẠY HỌC THEO DỰ ÁN Ở
TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM.......................................................................... 5
1.1.1. Trên thế giới .......................................................................................................... 5
1.1.2.Tại Việt Nam .......................................................................................................... 7
1.2. KHÁI NIỆM DẠY HỌC THEO DỰ ÁN .............................................................. 10
1.3. ĐẶC ĐIỂM CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN ...................................................... 13
1.4. PHÂN LOẠI DẠY HỌC THEO DỰ ÁN .............................................................. 15
1.5. ƢU ĐIỂM VÀ HẠN CHẾ CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN ............................... 17
1.6. MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KỸ THUẬT ĐƢỢC SỬ DỤNG
TRONG DẠY HỌC THEO DỰ ÁN ............................................................................. 18
1.6.1. Phƣơng pháp thuyết trình .................................................................................... 18
1.6.2. Phƣơng pháp đàm thoại ....................................................................................... 19
1.6.3. Phƣơng pháp thảo luận nhóm .............................................................................. 21
ix


1.6.4. Kĩ thuật động não (Công não) ............................................................................. 22


x


2.3.2. Thực trạng hoạt động dạy môn Công nghệ 10 tại trƣờng PTTH Bình An tỉnh
Bình Dƣơng ................................................................................................................... 56
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 ............................................................................................ 63
CHƢƠNG 3 TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN MÔN CÔNG NGHỆ 10 TẠI
TRƢỜNG PTTH BÌNH AN TỈNH BÌNH DƢƠNG ................................................. 64
3.1 . CÂU TRÚC NỘI DUNG DẠY HỌC THEO DỰ ÁN MÔN CÔNG NGHỆ 10
TẠI TRƢỜNG PTTH BÌNH AN TỈNH BÌNH DƢƠNG ............................................. 64
3.1.1. Nguyên tắc cấu trúc nội dung môn học Công nghệ 10 theo dự án...................... 64
3.1.2. Nội dung cấu trúc chƣơng trình môn Công nghệ 10 ........................................... 64
3.2. TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN MÔN CÔNG NGHỆ 10 TẠI TRƢỜNG
PTTH BÌNH AN TỈNH BÌNH DƢƠNG....................................................................... 68
3.2.1. Đề xuất phƣơng án tổ chức dạy học theo dự án môn Công nghệ 10 tại trƣờng
PTTH Bình An, tỉnh Bình Dƣơng ................................................................................. 68
3.2.2. Thiết kế giáo án để tổ chức dạy học theo dự án môn Công nghệ 10 tại trƣờng
PTTH Bình An, tỉnh Bình Dƣơng ................................................................................. 73
3.2.3. Tiêu chí đánh giá ................................................................................................. 83
3.3. THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ................................................................................. 84
3.3.1. Mục đích thực nghiệm, đối tƣợng và nội dung thực nghiệm ............................. 84
3.3.2.Kết quả thực nghiệm............................................................................................. 84
KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 .......................................................................................... 100
KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ ....................................................................................... 101
1.KẾT LUẬN .............................................................................................................. 101
2. KIẾN NGHỊ ............................................................................................................. 102
3. HƢỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI ................................................................... 102
TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................................... 103


Mỗi phƣơng pháp dạy học kể trên đều có những đặc điểm, thế mạnh riêng nên
không thể cho phƣơng pháp nào là nổi trội hơn cả. Vì vậy, việc lựa chọn và vận dụng
linh hoạt các phƣơng pháp này vào thực tiễn dạy học là rất cần thiết. Các phƣơng
pháp dạy học này không chỉ góp phần hình thành năng lực giải quyết vấn đề ở ngƣời
1


học mà còn là cơ sở để hình thành năng lực tƣ duy, sáng tạo, năng lực làm việc
nhóm, mở rộng những tri thức lĩnh hội trong quá trình học tập ở ngƣời học [50,
tr.18]. Điều này đƣợc khẳng định qua nhiều nghiên cứu và ứng dụng của Tổ chức
Giáo dục George Lucas, Viện nghiên cứu Giáo dục Buck, … chƣơng trình dạy học
dự án của Intel [11], Microsoft và dự án Việt – Bỉ tại Việt Nam [7].
Thực tế dạy học môn Công nghệ 10 tại trƣờng PTTH Bình An, tỉnh Bình
Dƣơng, bên cạnh việc sử dụng phƣơng pháp truyền thống là chủ yếu có một số giáo
viên đã sử dụng phƣơng pháp dạy học tích cực nhƣ đàm thoại, thảo luận song không
thƣờng xuyên. Mặt khác, trong quá trình dạy học, giáo viên ít sử dụng các nhiệm vụ
học tập phức hợp, vận dụng nội dung kiến thức liên môn giải quyết vấn đề trong thực
tế. Vì vậy, với thực tế dạy môn Công nghệ nói trên khiến một bộ phận không nhỏ
học sinh chƣa tích cực chủ động tự giác trong học tập cũng nhƣ hình thành các thái
độ, kỹ năng, năng lực giải quyết vấn đề.
Từ những lý do trên, để góp phần nâng cao chất lƣợng dạy - học môn Công
nghệ 10 tại Trƣờng PTTH Bình An việc nghiên cứu đề tài: “Dạy học theo dự án
môn Công Nghệ 10 tại Trường PTTH Bình An, tỉnh Bình Dương” là cần thiết.
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Tổ chức dạy học theo dự án môn Công nghệ 10 tại trƣờng PTTH Bình An, tỉnh
Bình Dƣơng.
3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Đề tài tập trung giải quyết các nhiêm vụ sau:
-



Pha chế dung dịch Boocđô phòng trừ nấm hại

-

Làm sữa chua

-

Xây dựng kế hoạch kinh doanh.

7. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
Hiện nay, môn Công nghệ 10 tại trƣờng PTTH Bình An, tỉnh Bình Dƣơng chủ
yếu đƣợc giảng dạy bằng phƣơng pháp thuyết trình một chiều nên học sinh chƣa có
đƣợc các kỹ năng, năng lực giải quyết vấn đề. Vì vậy, nếu vận dụng cách thức tổ
chức dạy theo dự án môn Công nghệ 10 nhƣ ngƣời nghiên cứu đã đề xuất thì học
sinh sẽ hình thành các kỹ năng tự giải quyết vấn đề, thuyết trình, tổng hợp và xử lý
thông tin, làm việc nhóm, tƣ duy, sáng tạo....của ngƣời học.
8. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Để thực hiện đề tài, ngƣời nghiên cứu sử dụng các phƣơng pháp nghiên
cứu sau:
8.1. Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các tài liệu liên quan tới đổi mới phƣơng
pháp dạy học, dạy học tích cực, dạy học theo dự án đã đƣợc xuất bản trên các ấn
phẩm trong và ngoài nƣớc để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài.
8.2. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
8.2.1. Phương pháp quan sát
Quan sát hoạt động của giáo viên và học sinh trong giờ học môn Công nghệ 10
để tìm hiểu thực trạng hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh trong giờ học
theo phƣơng pháp truyền thống và dạy học theo dự án [Phụ lục 5].

chung và việc vận dụng cách thức tổ chức dạy học theo dự án vào môn Công nghệ
10 nói riêng tại trƣờng PTTH Bình An, tỉnh Bình Dƣơng.
10. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN
Luận văn gồm có các phần sau:
Mở đầu
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về dạy học theo dự án.
Chƣơng 2: Thực trạng dạy học môn Công nghệ 10 tại trƣờng PTTH Bình An,
tỉnh Bình Dƣơng.
Chƣơng 3: Tổ chức dạy học theo dự án môn Công nghệ 10 tại trƣờng PTTH
Bình An, tỉnh Bình Dƣơng.
Kết luận và kiến nghị
Tài liệu tham khảo
Phụ lục

4


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC THEO DỰ ÁN
1.1. TỔNG QUAN LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ DẠY HỌC THEO DỰ
ÁN Ở TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM
1.1.1. Trên thế giới
Dạy học dự án là một trong những phƣơng pháp dạy học tiêu chuẩn (Apel &
Knoll) [49, tr.34], giúp ngƣời học phát triển khả năng tự lập và trách nhiệm, khả năng
thực hành các hoạt động xã hội và dân chủ. Phƣơng pháp dạy học theo dự án đƣợc bắt
nguồn từ Châu Âu nhƣng đƣợc phát triển mạnh ở Mỹ. William Heard Kilpatrick là
ngƣời đầu tiên đã mô tả chi tiết phƣơng pháp dạy học theo dự án trong bài luận
“Phƣơng pháp dự án” và coi đó là phƣơng pháp dạy học quan trọng để thực hiện quan
điểm dạy học lấy học sinh làm trung tâm nhằm khắc phục nhƣợc điểm của dạy học
truyền thống [55, tr.139]. Theo Michael Koll, sau khi nghiên cứu trên 53 tác giả với 73

-

Giai đoạn 3: Năm 1880-1915: Calvin M.Woodward, hiệu trƣởng trƣờng Đại
học Bách khoa O’Fallon (thuộc Đại học Washington) đã đƣa phƣơng pháp dạy
học theo dự án vào trƣờng dạy nghề. Dạy học theo dự án, sinh viên không chỉ
thiết kế mà trực tiếp tạo ra các sản phẩm. Dần dần, cách này lan rộng ra các
trƣờng nghề (theo Charles R.Richards), rồi trở thành một phong trào cải cách
giáo dục (theo David.S. Snedden, Rufus W.Stimson) áp dụng vào các ngành
khoa học nói chung (theo John F.Woodhull). Những quan điểm triết học giáo
dục và lí thuyết nhận thức của J.Dewey đóng vai trò quan trọng trong việc xây
dựng cơ sở lý thuyết cho phƣơng pháp dạy học theo dự án của các nhà sƣ phạm
Mỹ đầu thế kỉ XX.

-

Giai đoạn 4: Năm 1915-1965: William Heard Kilpatrick đề cập tới dạy học là
“hành động có mục đích bằng cả trái tim”- đề cao ý nghĩa “mục đích” của dạy
học dự án: cho học sinh tự do hành động nhằm phát triển sự độc lập, tƣ duy phê
phán và năng lực hành động [53,tr 319-334]. Tƣ tƣởng này của Kilpatrick đã
giảm dần mức độ ảnh hƣởng của dạy học theo dự án ở Mỹ nhƣng lại nhận đƣợc
sự đón nhận ở Châu Âu, Ấn Độ và Cộng hòa liêng bang Xô-viết.

-

Giai đoạn 5: Từ năm 1965 đến nay: Phƣơng pháp dạy học của Kilpatrick hiện
đƣợc áp dụng nhƣ phƣơng pháp dạy học tích cực ở Đức, Thụy Sĩ và các nƣớc
Châu Âu khác. Dƣới ảnh hƣởng của nền giáo dục tiểu học Anh, các nhà giáo
dục Mỹ cố gắng xác định lại phƣơng pháp dạy học theo dự án, nhìn nhận nó
nhƣ một phƣơng pháp dạy học phụ trợ quan trọng bên cạnh chƣơng trình giảng
dạy hƣớng vào chủ đề, hƣớng vào giáo viên (teacher-orented, subject-centered)

sinh viên tự lực thực hiện những nhiệm vụ học tập mang tính nghiên cứu dƣới sự
hƣớng dẫn của giáo viên.
Trong giáo dục phổ thông, vào những năm 1960-1980 ở các trƣờng phổ thông
cũng có những hoạt động gần gũi với dạy học theo dự án. Đặc biệt trong những năm
1980, cùng với sự phát triển của phong trào hƣớng nghiệp, nhiều trƣờng đã thực hiện
các dự án nhƣ dự án trồng cây, dự án phát triển vƣờn trƣờng. Tuy nhiên cho đến
nay, dạy học theo dự án vẫn chƣa đƣợc sử dụng nhƣ một phƣơng pháp dạy học phổ
biến ở mọi cấp học, bậc học.
Một số năm gần đây, với ƣu điểm vƣợt trội, dạy học theo dự án đang đƣợc
nghiên cứu rộng rãi và đƣợc đề cập nhiều hơn trong các tài liệu Tiếng Việt với những
tên gọi khác nhau: đề án, dạy học theo dự án, phƣơng pháp dạy học theo dự án,
phƣơng pháp dự án. Với sự tăng cƣờng hợp tác quốc tế, dạy học theo dự án đã đƣợc
7


giới thiệu và sử dụng ở Việt Nam thông qua các dự án đào tạo bồi dƣỡng giáo viên
nhƣ các chƣơng trình: “Dạy học hƣớng đến tƣơng lai”, chƣơng trình này đƣợc sự hỗ
trợ của Intel nhằm giúp các giáo viên khối phổ thông trở thành những nhà sƣ phạm
hiệu quả thông qua việc hƣớng dẫn họ cách thức đƣa công nghệ vào bài học, cũng nhƣ
thúc đẩy kỹ năng giải quyết vấn đề, tƣ duy phê phán và kỹ năng hợp tác đối với
học sinh.
Dạy học dự án của Microsoft đã ký kết với Bộ giáo dục và đào tạo Việt Nam
giai đoạn một 2005 – 2009 và giai đoạn hai vào ngày 18 tháng 3 năm 2010 nhằm đẩy
mạnh việc tích hợp công nghệ thông tin vào lĩnh vực giáo dục của Việt Nam, đồng
thời hỗ trợ giáo viên và học sinh Việt Nam tiếp cận và khai thác hiệu quả những
nguồn lực công nghệ thông tin mới nhất nhằm phát huy tối đa khả năng.
Chƣơng trình dạy học theo dự án của Việt – Bỉ triển khai bắt đầu từ niên học
2007-2008 đã tập huấn cho giảng viên, giáo viên cốt cán của một số tỉnh miền núi
phía Bắc [7].
Ngày 23-12-2010 Sở Giáo dục và đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức