Cách mạng tháng Tám cho sự nghiệp đổi mới hôm nay
65 năm trước, bằng sức mạnh của 20 triệu dân, 5 nghìn đảng viên (một số còn bị
giam trong nhà tù đế quốc), một Đảng 15 tuổi chưa có nhiều kinh nghiệm đã đoàn
kết và lãnh đạo toàn dân, đưa cuộc tổng khởi nghĩa đến thành công, lập nên Nhà
nước Cộng hòa Dân chủ Việt Nam, mở ra một trang mới cho lịch sử Việt Nam,
đưa đất nước bước vào kỷ nguyên độc lập dân tộc, dân chủ và tạo tiền đề đi tới
chủ nghĩa xã hội. Lần đầu tiên trong lịch sử, một nước thuộc địa nhỏ yếu đã đánh
thắng một nước thực dân hùng mạnh. Đó là thắng lợi to lớn của nhân dân Việt
Nam, đồng thời cũng là một thắng lợi của các lực lượng hòa bình, dân chủ và tiến
bộ trên thế giới, mà cũng là thắng lợi đầu tiên của chủ nghĩa Mác - Lêni
65 năm trước, bằng sức mạnh của 20 triệu dân, 5 nghìn đảng viên (một số
còn bị giam trong nhà tù đế quốc), một Đảng 15 tuổi chưa có nhiều kinh
nghiệm đã đoàn kết và lãnh đạo toàn dân, đưa cuộc tổng khởi nghĩa đến
thành công, lập nên Nhà nước Cộng hòa Dân chủ Việt Nam, mở ra một trang
mới cho lịch sử Việt Nam, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên độc lập dân tộc,
dân chủ và tạo tiền đề đi tới chủ nghĩa xã hội. Lần đầu tiên trong lịch sử, một
nước thuộc địa nhỏ yếu đã đánh thắng một nước thực dân hùng mạnh. Đó là
thắng lợi to lớn của nhân dân Việt Nam, đồng thời cũng là một thắng lợi của
các lực lượng hòa bình, dân chủ và tiến bộ trên thế giới, mà cũng là thắng lợi
đầu tiên của chủ nghĩa Mác - Lênin ở một nước thuộc địa.

Gần hai phần ba thế kỷ trôi qua, tinh thần của cuộc Cách mạng tháng Tám vẫn
còn nóng hổi tính thời sự trong bối cảnh hiện nay.
Trước hết, đây là cuộc cách mạng của lòng dân cùng với ý chí, quyết tâm, trí
tuệ, đạo đức và bản lĩnh của một Đảng chân chính cách mạng. Hồ Chí Minh đã
từng khẳng định: “Dân muốn gì, ta phải làm nấy”(1). Trước Cách mạng tháng
Tám, khát vọng của dân là xóa gông cùm nô lệ, giành độc lập dân tộc. Vì vậy, Hồ
Chí Minh đã nói: “Dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành cho
được độc lập”. Khi nước đã có độc lập, dân khát vọng được hưởng hạnh phúc, tự
do, vì hạnh phúc, tự do là thước đo giá trị của độc lập dân tộc. Nếu dân không
được hưởng hạnh phúc, tự do thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì. Muốn có hạnh

nhưng phải có cái chất của người đảng viên” (5). Cuộc vận động “Học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” hôm nay chính là để nâng cao chất lượng
của người cán bộ, đảng viên “hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ cách
mạng, phục vụ nhân dân”. Cuộc vận động có tính cách mạng này sẽ góp phần loại
bỏ những kẻ chỉ biết “viết lên trán hai chữ cộng sản” mà không có chất cộng sản.
Chính cái chất của người đảng viên đem lại cho họ vinh dự và trách nhiệm là
những người ưu tú của dân tộc, để “đảng viên đi trước làng nước theo sau”. Mọi
việc thành hay bại đều do cán bộ, đảng viên tốt hay kém. Mặt khác cũng phải thấy
rằng, so với số nhân dân thì số đảng viên chỉ là tối thiểu. Vì vậy, nếu không có
nhân dân giúp sức thì đảng viên không làm được gì hết. Từ thắng lợi của Cách
mạng tháng Tám, Hồ Chí Minh chỉ ra rằng “sáng kiến và lực lượng của nhân dân
ta rất dồi dào và to lớn. Khi tư tưởng đã thông suốt thì khó khăn gì cũng vượt qua,
công việc to lớn mấy cũng làm được”.
Thứ ba, ý nghĩa về cuộc chiến chống lại những gì cũ kỹ, hư hỏng để tạo ra
những cái mới mẻ tốt tươi là một cuộc chiến đấu khổng lồ. Từ sau thắng lợi của
Cách mạng tháng Tám, chúng ta bắt tay vào công cuộc kháng chiến kiến quốc, xây
dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh thống nhất nước nhà. Một nhận thức
hết sức quan trọng, có tính cơ bản xuyên suốt tiến trình cách mạng đi tới thắng lợi
cuối cùng là “thắng đế quốc và phong kiến là tương đối dễ; thắng bần cùng và lạc
hậu còn khó hơn nhiều” (6). Từ nhiệm vụ đập tan, xóa bỏ chính quyền thực dân
phong kiến, giành chính quyền về tay nhân dân đến nhiệm vụ xây dựng đất nước,
theo Hồ Chí Minh, đó là cả một cuộc chiến đấu khổng lồ. Tính chất khó khăn,
phức tạp của cuộc chiến đấu này không phải chỉ ở chỗ mang tính kinh tế hết sức
mới mẻ; ở chỗ Đảng, Nhà nước và nhân dân chưa có kinh nghiệm; ở chỗ các thế
lực thù địch chống phá , mà một điều hết sức quan trọng là ở lực cản của tư duy
cũ, cách làm cũ, quan liêu, mệnh lệnh, xa dân. Những vấn đề về Đảng cầm quyền
mà cốt lõi là đường lối đúng và gắn bó mật thiết với dân; Nhà nước pháp quyền
mà hạt nhân là tính tối thượng của pháp luật và quyền lực ở nơi dân; Chính phủ là
công bộc của dân mà quan trọng nhất là cán bộ thực hiện trách nhiệm chính trị
trước dân, chưa nằm trong mạch nguồn tư duy của chúng ta khi Đảng được

Ngày nay, bên cạnh những thuận lợi của công cuộc đổi mới, tình hình thế giới
và trong nước vẫn còn nhiều khó khăn, phức tạp. Vấn đề đặt ra là phải nâng cao
chất lượng của lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết. Yêu nước ngày nay phải xuất
phát từ suy nghĩ về lòng tự trọng của một dân tộc trước đây đã đánh thắng nhiều
đế quốc to mà nay không thể sánh vai với các cường quốc năm châu, không thể
bước tới đài vinh quang chỉ vì nghèo nàn, lạc hậu. Chất lượng của sức mạnh đại
đoàn kết hôm nay phải xuất phát từ việc khai thác điểm tương đồng là giữ vững
độc lập, thống nhất của Tổ quốc vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân
chủ, văn minh để gắn bó đồng bào các dân tộc, các tôn giáo, các tầng lớp nhân dân
ở trong nước và ngoài nước; xóa bỏ mọi mặc cảm, định kiến, phân biệt đối xử về
quá khứ thành phần giai cấp; tôn trọng những ý kiến khác nhau không trái với lợi
ích của dân tộc.
Thứ năm, đạo đức cách mạng là gốc của người cách mạng. Mọi sự thành bại
của cách mạng liên quan tới việc cán bộ, đảng viên có giữ được đạo đức cách
mạng hay là không. Trong thời kỳ Cách mạng tháng Tám, phẩm chất đạo đức nổi
bật của cán bộ, đảng viên là trung với nước, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy
sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc. Trong bài nói tại lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành
lập Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh ca ngợi “trong 15 năm đấu tranh trước Cách
mạng tháng Tám và trong tám, chín năm kháng chiến, biết bao đảng viên ưu tú và
quần chúng cách mạng đã vì dân vì Đảng mà hy sinh một cách cực kỳ oanh liệt.
Máu đào của các liệt sĩ ấy đã làm cho lá cờ cách mạng thêm đỏ chói. Sự hy sinh
anh dũng của các liệt sĩ đã chuẩn bị cho đất nước ta nở hoa độc lập, kết quả tự
do”. Như vậy, trong cuộc trường kỳ chống giặc ngoại xâm trước đây, đạo đức
cách mạng đòi hỏi đổ máu và hy sinh tính mạng. Ngày nay, trong sự nghiệp xây
dựng đất nước, đòi hỏi của đạo đức cách mạng là có bản lĩnh chống giặc nội xâm,
tất cả vì lợi ích của nhân dân. Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh đòi hỏi xây dựng phẩm chất cần kiệm liêm chính, chí công vô
tư; xây ý thức trách nhiệm, hết lòng hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.
Đồng thời, chống tham ô, tham nhũng, lãng phí, quan liêu; chống thiếu tinh thần
trách nhiệm, vô cảm trước đời sống và ý kiến, nguyện vọng của quần chúng nhân

7. Hồ Chí Minh toàn tập (Sđd), tập 4, tr.20.
8. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hành
Trung ương khóa X, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2009, tr.200.