32
II.1.3 TÁCH – TINH CHẾ

II.1.3.1 Tách các hydrocacbon :
v Ngun tắc :
Tách rời là tách riêng tất cả ngun chất ra khỏi hỗn hợp bằng cách tách dần từng
chất một. Thí nghiệm này khó, đòi hỏi phải chọn hố chất thích hợp để tách và hồn
ngun lại chất đó.
Sơ đồ :

A,B
A (nguyên chất)
BX
+ X
+ Y
B (nguyên chất)
XY (loại bỏ)

v Phương pháp:
* Phương pháp vật lý :
- Phương pháp chưng cất để tách rời các chất lỏng hòa lẫn vào nhau, có thể dùng
phương pháp chưng cất rồi ngưng tụ thu hồi hóa chất.
- Phương pháp chiết (dùng phễu chiết) để tách riêng những chất hữu cơ tan được
trong nước với các chất hữu cơ khơng tan trong nước (do chất lỏng sẽ phân thành 2 lớp)


Thu lấy khí anken
bay ra (hoặc chiết
lấy anken lỏng phân
lớp)
Etilen
CH
2
=CH
2

CH
2
=CH
2
+ H
2
SO
4

®CH
3
–CH
2
OSO
3
H
CH
3
–CH

Ag
2
O ắắắđắ
C
o
3
t,NH

2R-C

CAg + 2H
2
O

RCCAg + HCl
đ
RCCH + AgCl
Lc b kt ta thu
hi ankin lng hoc
thu ly ankin khớ.
Benzen v
cỏc ng
ng ca
benzen
Khụng tan trong
nc v trong cỏc dd
khỏc nờn dựng
phng phỏp chit
tỏch.


4
, C
2
H
2
thỡ khụng, nờn dựng cỏc phn
ng bng trờn tỏch:
S tỏch
CH
4
C
2
H
2
C
2
H
4
CO
2
Dd Ca(OH)
2
CaCO
3
CH
4
C
2
H
4

o
CH
4

t
o
CO
2
HCl
C
2
H
2

Li gii v phng trỡnh phn ng:
ã Dn hn hp khớ qua dd Ca(OH)
2
d, thu c CaCO
3

CO
2
+ Ca(OH)
2
đ CaCO
3
+ H
2
O
ã Thoỏt ra ngoi l hn hp khớ CH

2
H
2
+ 2AgNO
3
(dd) + 2NH
3
đ C
2
Ag
2
+ 2NH
4
NO
3

ã Tip tc dn hn hp khớ CH
4
, C
2
H
4
qua dd nc Br thỡ C
2
H
4
b gi li, CH
4
thoỏt
ra ta thu c CH

2
Ag
2
+ 2HCl đ C
2
H
2
- + 2AgCl
ã Tỏi to C
2
H
4
bng cỏch cho cht lng C
2
H
4
Br
2
tỏc dng vi Zn/ru:
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

34

C
2
H
4
Br
2
rửụùu
Trong ú X l húa cht ta phi chn tỏc dng vi B loi B ra khi hn hp.

v Bi tp vớ d :
Cỏc phng trỡnh phn ng u l nhng phng trỡnh phn ng quen thuc ó gp trờn.
Do ú phn hng dn gii ch a ra cỏc s tinh ch.
Vớ d 1 :
Tinh ch (lm sch) Propilen cú ln propin, propan v khớ sunfur
GII :
Lu ý : SO
2
v C
3
H
6
u lm cho phn ng vi dd Brom nờn phi tỏch SO
2
trc ri mi
dựng dd Brom tỏch ly C
3
H
6
ra khi hn hp ri tinh ch.
S tinh ch
ddAgNO
3
/NH
3
C

CaSO
3
C
3
H
6
C
3
H
8
ddBr
2
C
3
H
8
C
3
H
6
Br
2
Zn
C
3
H
6

Vớ d 2:
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

C
6
H
5
CH
3
C
6
H
12
Br
2
C
6
H
6
C
6
H
5
CH
3
DdKMnO
4
C
6
H
6
C
6

ddBr
2
C
6
H
5
CCAg
C
8
H
8
,C
6
H
6
C
6
H
5
CH
3
ddAgNO
3
/NH
3
C
8
H
8
C

3
, CO
2

3) Làm sạch etan có lẫn etilen và làm sạch etilen có lẫn etan.
4) Làm sạch etan có lẫn axetilen và ngược lại
5) Làm sạch etilen có lẫn axetilen và ngược lại.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

36
2
+ H
2
O ¾®¾ 2HBr + H
2
SO
4

· H
2
O (hơi) : đổi màu trắng của CuSO
4
khan thành xanh
· N
2
, khí trơ : không cháy
· NH
3
: làm xanh màu quì tím ẩm hoặc tạo khói trắng (NH
4
Cl) với khí HCl
· HCl (khí) : làm quì tím ẩm hóa đỏ hoặc tạo khói trắng với NH
3
(khí)
· HCl (dd) : làm đỏ quì tím , sủi bọt CO
2
với CaCO
3
.
· NO : chuyển thành nâu khi gặp không khí (NO + ½ O

+ Ca(OH)
2
¾®¾ CaCO
3
¯ + H
2
O
Thứ tự tương đối để nhận biết các hydrocacbon

Hidrocacbon Thuốc thử Dấu hiệu Phương trình phản
ứng
Ankin đầu mạch dd AgNO
3
/NH
3

¯vàng nhạt CHºCH + 2AgNO
3

+ 2NH
3
®
AgCºCAg¯ +
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

37

2NH
4
NO

Dd KMnO
4
l (tím) Màu tím của dd
KMnO
4
bị nhạt
hay mất màu

Benzen & ankan Cl
2
, a’s’kt Chỉ benzen tạo
mù trắng

Toluen
Dd KMnO
4
l
Mất màu tím C
6
H
5
CH
3
+
3[O] ¾¾¾®¾
4
ddKMnO

C
6

º
CAg + 2NH
4
NO
3

R – C
º
CH + AgNO
3
+ NH
3
¾®¾ R – C
º
CAg + NH
4
NO
33) Phân biệt ankin-1 với các ankin khác
Ankin-1 tạo kết tủa vàng nhạt với dd AgNO
3
trong NH
34) Phân biệt benzen và đồng đẳng khác của benzen
Benzen không làm mất màu dd thuốc tím (KMnO
4

2
, CH
4
, C
2
H
4
, C
2
H
2

b) C
3
H
8
, C
2
H
2
, SO
2
, CO
2
.
GIẢI :
a) N
2
, H
2

. Khí nào tạo được kết tủa vàng là C
2
H
2ddAgNO
3
/NH
3
+ H
2
O
AgCCAgAg
2
O
+
C
2
H
2
(vaøng)

- Dẫn các khí còn lại qua dd nước Brôm (màu nâu đỏ). Khí nào làm nhạt màu nước brom
là C
2
H
4

H

+ Ca(OH)
2
® CaCO
3
¯ + H
2
O
H
2
+ ½ O
2
® H
2
O
Cách 2 :
- Dẫn 5 khí trên lần lượt qua dd Brom, có 2 khí làm mất màu dd nước Brom (nhóm 1) gồm
C
2
H
4
và C
2
H
2
. 3 khí còn lại không có hiện tượng gì thoát ra ngoài (nhóm 2) gồm CH
4
và
CO
2
, H

2
. Hai khí còn
lại là CO
2
và C
3
H
8
.
Cách 2 :
- Dùng phản ứng đặc trưng để nhận biết.
- Thứ tự nhận biết C
2
H
2
, SO
2
, CO
2
, C
3
H
8

Cách 3 :
- Dẫn 4 khí trên lần lượt vào dd Brom, có 2 khí làm mất màu nâu đỏ của dd Brom
(nhóm 1) và 2 khí kia không có hiện tượng gì (nhóm 2).
- Dẫn lần lượt 2 khí ở nhóm 1 qua dd AgNO
3
/NH

b) Khí metan, etylen, SO
2
, NO
2
và CO
2
.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com