Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT
KHOA NGỮ VĂN_VĂN HÓA HỌC

BÁO CÁO THỰC TẬP VĂN HÓA HỌC
Đề Tài:
VĂN HÓA DÂN TỘC MẠ
(Thôn 3,Xã Đinh Trang Thượng,huyện Di Linh.LâmĐồng)
GVHD:PGS.TS.PHAN THỊ HỒNG
SVTH:TRẦN XUÂN HẠNH
LỚP:VHK33
MSSV:0911406
1
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học
2
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học
MỤC LỤC
LỜI NGỎ 4
LỊCH TRÌNH THỰC TẾ 5
BỐ CỤC 6
TÌM HIỂU VỀ ĐỜI SỐNG VĂN HÓA KINH TẾ CỦA NGƯỜI MẠ 7
I. NHỮNG NÉT KHÁI QUÁT VỀ XÃ ĐINH TRANG THƯỢNG 8
1.Vị trí địa lý,điều kiện tự nhiên 8
2. Kinh tế- cơ sở hạ tầng 9
II. KHÁI QUÁT VỀ KINH TẾ VĂN HÓA- XÃ HỘI CỦA NGƯỜI MẠ TẠI THÔN
3,XÃ ĐINH TRANG THƯỢNG 11
1.Lịch sử cư trú: 11
2. Sản xuất kinh tế: 11
3.Quan hệ xã hội: 13
4.Đời sống văn hóa 14

mà địa bàn em được biết đến ở đây thôn 3 ,xã Đinh Trang Thượng một vùng đất
tuy còn nghèo nhưng nơi đây cuộc sống thật êm đềm, với cái nắng và gió đầy khắc
nghiệt nhưng con người ở đây có một tình cảm thật sâu sắc, cởi mở chính môi
trường đó đã tạo cho em được cảm giác hòa đồng và gần gũi hơn, khoảng cách
giữa người Mạ và người Kinh dường như có một sự tương trợ và giúp đỡ nhau rất
nhiều, những ngày ở đó không lâu nhưng ấn tượng tốt đẹp luôn để lại cho tôi
những kỉ niệm khó quên, và qua đó em cũng xin gởi lời cảm ơn chân thành đến
những anh chị, hay những người trong ban trưởng thôn đã cho tôi những ngày ở
thật vui vẻ và ấm cúng .
Xin chân thành cảm ơn!
4
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học
LỊCH TRÌNH THỰC TẾ
Ngày:3/5/2012
- Thời gian:7h30
- Địa điểm:Đại học Đà Lạt
- Thời gian đến:11h
- Điạ điểm:Thôn 3,xã Đinh Trang Thượng.
Ngày 4/5/2012
- Thời gian:7h30
-Địa điểm: Thôn 3,xã Đinh Trang Thượng.
- Địa điểm khảo sát thực địa: Các hộ gia đình người Mạ tại thôn 3,xã Đinh Trang
Thượng.
-Mục Đích: Tìm hiểu đời sống của người Mạ.
Ngày 5/5/2012
- Thời gian:7h20.AM
- Địa điểm: Thôn 3,xã Đinh Trang Thượng.
- Địa điểm khảo sát thực địa: Các hộ gia đình người Mạ tại thôn 3,xã Đinh Trang
Thượng.
-Mục Đích: Tìm hiểu về văn hóa kinh tế,đời soongscuar thanh thiếu niên người

V. Giải pháp để giữ gìn thôn 3 nói chung và người Mạ trên huyện Di Linh nói
chung các giá trị văn hóa truyền thống của người Mạ.
VI. Kết luận.
Tài liệu có được trong khi quá trình đi điền dã và một số ít thông tin trên mạng
Internet.
6
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học
TÌM HIỂU VỀ ĐỜI SỐNG VĂN HÓA KINH TẾ CỦA NGƯỜI MẠ
Đặt vấn đề:
Việt Nam là một quốc gia rộng lớn và có nhiều thành phần dân tộc sinh sống, với
54 dân tộc anh em cùng sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam nhưng mỗi dân tộc lại
có một nét đặc trưng riêng về văn hóa cũng như đời sống kinh tế chính trị, các dân
tộc được phân bố trên các vùng khác nhau trong cả nước, ở các tỉnh Tây Nguyên
có nhiều thành phần dân tộc như Êđê, Tày, Nùng, Cơ Ho sinh sống trong đó thì
dân tộc Mạ được phân bố ở huyện Di Linh với thành phần dân số nhỏ lẻ nhưng
cũng góp phần làm cho sự phong phú đời sống vật chất cũng như tinh thần và các
dân tộc sống gần với nhau trong một môi trường thân thiện, đoàn kết, với cuộc
sống như vậy các dân tộc này dường như có chung một điểm giống nhau về các
hình thức sinh hoạt cũng như các nghi lễ tập tục, hay các cách thức tổ chức xã hội
giống nhau thôn,làng,bản……
Trong chuyến thực tế này cho tôi hiểu thêm về một số đặc điểm cũng như các
điều kiện tự nhiên nó ảnh hưởng như thế nào đối với cuộc sống của người dân tộc
nơi đây và chẳng những thế mà còn tạo điều kiện cho tôi hiểu thêm về các phong
tục tập quán của người Mạ để rồi chúng ta có thể đặt ra những giả thiết và nghiên
cứu những vấn đề liên quan đến người dân tộc Mạ đang sinh sống ở huyện Di
Linh và có thể tìm hiểu xem thực trạng cuộc sống của họ hiện nay ra sao để từ đó
có những cách tiếp cận và những phương pháp nghiên cứu tốt hơn cho những lần
sau và có những hoạch định cụ thể rõ ràng.
7
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học

người,mật độ đạt 21 người/km²,theo số liệu mới nhất của đoàn thực tâp vhk33 tại
thôn 3 thì toàn bộ thôn 3 có 125 hộ ,trong đó người dân tộc Mạ chiếm 100 hộ còn
người kinh chiếm 25 hộ.
2. Kinh tế- cơ sở hạ tầng.
* Kinh tế:
Nông nghiệp là nghành kinh tế chính của huyện, phần lớn lao động của huyện
thuộc khu vực nông nghiệp.
Nông nghiệp của huyện phần lớn là trồng trọt với các loại cây trồng lâu năm chủ
yếu là cây cà phê là chiếm đa số,theo khảo sát tại đại bàn thì người Mạ ở đay đều
trồng và làm cà phê họ không trồng lúa hay cây công nghiệp nào khác vài vậy thu
nhập chính của họ là cây cà phê.
Nghành chăn nuôi của huyện hết sức nhỏ bé, chủ yếu là chăn nuôi cá thể gia đình
như gà ,vịt,heo…
►Cơ sở hạ tầng:
• Điện:toàn bộ xã mạng lưới điện đã được phủ phúc vụ đày đủ nhu cầu dùng
điện của bà con.
• Đường:đường liên xã đã được nhà nước đổ đường nhựa,nhưng đường trong
thôn chưa được đầu tư đó cũng là khao khát của bà con nơi đây.
• Trường:hệ thống giáo dục đã khá hoàn thiện,các ngooi trường cấp 1,2 đã
được xây dựng phục vụ cho việc nâng cao dân trí của bà con thôn bản.
• Trạm: các cơ sở y tế,phòng ban có thiết bị khám chữa bệnh đáp ứng được
lợi ích cho bà con.
* Nước:
Do địa hình xã là núi cao nên những giếng nước của bà con vào mùa khô là cạn
kiệt vì thế người đồng bào ở đây đa số dùng hệ nước sạch của nhà nước,nhà nước
chỉ bơm nước vào mỗi buổi sang lúc 7h hàng ngày,trường hợp bị mất điện bà con
ở đay phải dùng nước suối cách đó khoảng 1 ki lô mét.
9
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học
* Kiến trúc nhà ở: là vùng khó khăn và là vùng căn cứ điạ cách mạng và là vùng

đầu, những sườn núi có rừng già hay các sườn đồi đất đỏ bazan là nơi người Mạ
thường tìm đến nhất. Tùy theo từng vùng việc tiến hành làm nương rẫy tiến hành
theo những điều kiện và truyền thống riêng. Tìm những khu đất thích hợp để khai
phá làm nương rẫy là trách nhiệm hằng năm của những người chủ gia đình. Đối
với người Mạ đó cũng là công việc chung của người đứng đầu thôn làng, cùng với
chủ các gia đình người này quyết định chọn những khu đất dành cho việc sản xuất,
chăn nuôi, của toàn thôn, trong đó tự nhiên mỗi gia đình sẽ có phần của mình.
Nhưng ngày nay thì tình trạng ấy không còn nữa, ở trong thôn hầu như mọi người
đều có diện tích riêng của mình nên không phụ thuộc vào nhau nữa mà đa số họ tự
canh tác trên đất riêng của mình. Nương rẫy của họ thuộc về sở hữu riêng hay họ
đi thuê đất của những người khác để canh tác, có thể diện tích không rộng, hẹp
khác nhau, và tùy thuộc vào khoảng cách rẫy xa hay gần nữa,rẫy ở xa thì họ
thường ở lại trong rẫy đến một thời gian mới về, để thuận tiện cho việc chăm sóc
cây trồng và bảo vệ mùa màng tránh khỏi động vật phá hoại.
11
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học
Do địa hình dốc và là đất đai tự khai phá nên khi khai phá đất đai của nhà nước
đồng bào ở đây chủ yếu dùng sức người để làm nương như đào hố cà phê…đều
dùng quốc,đặc điểm quốc cảu người Mạ rất đặc trưng đó là nó rất nhiều chức năng
có thể quay bề mặt của nó để là những việc và mục đích khac nhau như
đào,quốc,xới,mổ…
Trong lịch sử sản xuất nông nghiệp trên thế giới, nếu các nhà nghiên cứu
khẳng định sự tồn tại của hình thái nông nghiệp cuốc thì ở Việt Nam không có nơi
nào vai trò cuốc lại quan trọng như ở vùng này. Và hình thái nông nghiệp dùng
cuốc mang đầy đủ ý nghĩa của nó phần nào đó ở người Mạ. Mặc dù phương pháp
canh tác đơn giản và nông cụ nông cụ thô sơ, nhưng do đất đai màu mỡ, sản xuất
chú trọng đúng thời vụ nên thu hoạch được từ nương rẫy cũng như ruộng đều
không kém.
Tuy điều kiện trồng trọt là nghành chính thì chăn nuôi gia đình luôn chú
trọng phát triển. Đồng bào nuôi gà, vịt, ngan, ngỗng, dê, trâu,heo. Hầu như mỗi

Thôn của người Mạ sự phân định ranh giới đất đai giữa các thôn cũng có phần
chặt chẽ hơn. Tuy nhiên người ta đã cho phép những ngươi thôn khác canh tác
trên phạm vi đất đai của mình. Và người thôn này muốn canh tác trên thôn khác
phải nộp lễ, hay thuê và được cho phép của bon nếu không bị thu hết hoa lợi ,
người thôn này có thể qua thôn kia khi có việc gì liên hệ, không còn sự ngờ vực
lẫn nhau và dẫn đến xung đột bằng vũ lực nữa. Ý thức bảo vệ không gian sinh tồn
của mỗi thôn còn mạnh mẽ, nhưng có lẻ dấu vết bảo vệ nghiêm ngoặc lãnh thổ
thời nguyên thủy đó ngày nay đã hết và tính cởi mở trong mỗi thôn cũng thông
thoáng hơn rất nhiều.
Mối quan hệ giữa các thôn này với thôn kia có hiện tượng là người ta sẵn
sàng mượn đất của nhau để sản xuất hay mượn sức người và của cải như cồng
chiêng, ché trâu bò, lúa gạo,coi như anh em hoặc quan hệ hôn nhân. Để thiết lập
mối quan hệ liên minh người ta tổ chức nghi lễ rất trọng thể, không còn tục hiến
sinh nhiều trâu lợn bò, gà mà thôn này mời dân thôn kia sang tham dự, ăn uống
nhiều ngày và để lại những kỉ niệm . Tương tự như vậy giữa những người riêng rẻ
giữa các bon thường tổ chức các nghi lễ rất trọng thể để “kết nghĩa” với nhau coi
như anh em .
Như vậy, khu vực đất đai dùng cho tăng gia sản xuất ở mỗi gia đình được
xác định và tôn trọng, những vi phạm về đất đai canh tác trong thôn đều bị phạt
nghiêm khắc.
Tính cộng đồng trong mỗi thôn được thể hiện sự giúp đỡ lẫn nhau, trong
sản xuất cũng như trong sinh hoạt hằng ngày đều là hình thức đổi công hợp tác tự
nguyện của các gia đình trong mỗi thôn có vài chục nhóm như vậy. Người ta giúp
đỡ lẫn nhau phát rẫy, đốt nương, trồng trỉa, làm cỏ nương với thói quen là mỗi gia
đình đổi công cho cân xứng. Nhưng đối với gia đình quá neo đơn hoặc gặp phải
hoạn nạn, không có điều kiện trong việc tham gia của nhóm đổi công, vẫn được bà
con giúp đỡ và gia đình này thường được đáp lại bằng một bữa cơm thân mật
13
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học
theo khả năng của mình .Quan hệ giúp đỡ lẫn nhau giữa các người trong thôn có

đậu…, đồng bào Mạ dùng nhiều gia vị, hành, sả, gừng nhất là ớt. Cũng có khi
nước được nấu với một loại cây rừng như “sá” tránh được chứng đau bụng, việc
dùng nước đun sôi bây giờ đã được phổ biến.
14
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học
► Trang phục:
Đàn ông Mạ không còn đóng khố và ở trần mà họ đã ăn mặc quần giống
với người kinh. Đàn bà Mạ mặc váy quấn buông dài trên mắt cá chân. Thanh niên
nam nữ thường mặc áo, quần bình thường như người kinh, váy, áo màu chàm.
►Trang sức:
Người M’nông thích đeo các đồ trang sức trên cơ thể, nhất là đeo bông tai. Bông
tai nhưng hầu hết là mua,giống người kinh.
►Nhà ở:
Là vùng khó khăn và là vùng căn cứ điạ cách mạng và là vùng tái định canh
định cư cho nên nhà ở của người dân được nhà nước hỗ trợ ,vì thế kiến trúc nhà ở
cùng một kiểu, khung nhà được xây,bên trên thì mái tôn và gỗ bao phủ tường
nhà,những nhà có điều kiện thì xây nhà đẹp rất hiếm có một ngôi nhà sàn của đồng
bào ngày trước.
b.Văn hóa tinh thần:
►Văn học nghệ thuật dân gian:
Theo ôngK’Nga tên thường gọi là K’Nam ông kể rằng:
Người Mạ có tục lưu truyền:ngày xưa thôn bị dịch tã chết rất nhiều
người,từ đó thôn chạy vào rừng có một bà chạy không nổi,bà bèn ngồi bên gốc cây
bà thiu thiu ngủ thì bà nghe tiếng đàn,và lấy nước trong bầu múc uống và bà khỏe
lại,rồi bà gọi dân làng múc nước trong bầu cho mọi người uống và mọi người hết
bệnh và hàng năm mọi người trong thôn bản đến chỗ đó cúng.chỗ hay làm cúng
của thôn 3 là “Ku Glồng Làng Yàng Đăng eHReh”.vào năm 1982 thôn bị dịc tã
và có 30 người chết,nên hằng năm đồng bào tổ chức lễ cúng tại bên kia sông Đồng
Nai lễ vật cúng gồm gà,vịt,cơm nếp,nhang.
►Tôn giáo:

Ngày nay do điều kiện tự nhiên và địa hình sống gần nhau nên có sự giao
lưu và tiếp xúc giữa các dân tộc khác nhau và đồng bào người Mạ đã tiếp thu
những tập tục văn hóa của các dân tộc khác và điều đó trong lễ cưới cũng được thể
hiện rõ nét, các phong tục ngày xưa trong đám cưới của họ cũng dần dần thay đổi,
bên cạnh đó người Mạ còn kết hôn với các dân tộc khác như Tày, Cơ Ho, Kinh và
từ đó họ cũng có sự tương đồng với các dân tộc khác về một số nghi lễ cũng như
sinh hoạt sau khi kết hôn.
16
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học
Lúc đám cưới con trai hay gái đều uống rượu,sau khi cưới nhà gái ở nhà trai 2-3
năm xong lại quay về nhà gái sau đó ra ở riêng tùy nhà có điều kiện mà lo đám
cưới cho con như đất đai nhà cửa,tiền bạc,trâu bò…
4. Ma chay.
Những người Mạ khi mất đi chon theo hòm,có bao nhiêu đồ mặc vào hết và
chon cất và người Mạ có tục nối dài ngĩa là những người trong họ hàng sau khi
mất được chon cất chồng lên nhau chung một ngôi mồ,khi có ai đó mất mời họ
hàng,già làng đến,khi có người lớn trong gia đình mất thì con út cúng co thứ 2-3
không được cúng,vì người Mạ rất trọng con út hay người cậu.
5.Lễ tết.
Lễ tết là lễ lớn nhất trong người Mạ,đồng bào mua đò mới,lúc còn làm lúa
thì xúc hết láu vào kho và cúng heo,gà…xin ông bà cho con cháu sức khỏe làm ăn
paths tài,mong cho thần linh ban cho thu nhập năm nay cao hơn năm ngoái.
Ngoài ra còn có lễ cúng vườn cà phê nhưng rất ít phổ biến tùy từng hộ gia đình và
ddieuf kiện tâm linh mỗi nhà…
17
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học
6. Những kiêng cữ trong cuộc sống người Mạ.
- Những người trong họ hàng người nhỏ không được gọi tên cậu.
- Lúc cúng bà thờ con út cúng,con thứ 2-3 không được cúng.
- Những người chết đuối thì không đi xem(họ cữ sợ lây)

dân tộc đó là một điều được quan tâm”.
V. GIẢI PHÁP ĐỂ GIỮ GÌN NHỮNG TRUYỀN THỐNG VĂN HÓA
CỦA NGƯỜI MẠ.
- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền vận động nhân dân tham gia bảo vệ di sản văn
hóa, gắn hoạt động văn hóa dân tộc trong công tácm, xây dựng đời sống văn hóa.
Có chính sách, chế độ thích đáng cho các nghệ nhân tài giỏi, những cá nhân và gia
đình có công sức giữ gìn tài sản văn hóa dân tộc.
- Cần có biện pháp giúp đồng bào bảo tồn các di sản văn hóa (cồng chiêng, ché
quý, nhạc khí dân tộc ), giữ gìn sắc phục của dân tộc, khuyến khích mặc trang
phục dân tộc mình vào các ngày lễ, tết
- Có định hướng trong công tác chỉ đạo, hướng dẫn tổ chức các lễ hội truyền
thống, lễ hội dân gian, hạn chế, bài trừ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan. Nghiên
cứu phát huy các giá trị tiến bộ của luật tục trong công tác xây dựng đời sống văn
hóa ở các buôn làng dân tộc. Phục hồi và nâng cao một số lễ hội tiêu biểu để có
thể tổ chức định kỳ hàng năm.
19
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học
- Củng cố đội thông tin lưu động và thường xuyên hoạt động tới các buôn làng,
chuyển tải những nội dung và lượng thông tin thiết thực cho đồng bào dân tộc
vùng sâu, vùng xa.
- Cần có quy hoạch xây dựng khu sinh hoạt văn hóa, xây dựng cơ sở vật chất mở
rộng giao thông, có chính sách ưu đãi để đưa điện về vùng sâu, vùng xa, đầu tư
xây dựng cơ sở vật chất, nhất là đầu tư việc đưa sách, báo, thông tin khoa học kỹ
thuật, phủ sóng phát thanh, truyền hình
- Sự xâm nhập không bình thường của một số tôn giáo, nhất là đạo Tin Lành là
vấn đề đang được quan tâm của các cấp và ngành văn hóa thông tin vì sự truyền
đạo bất hợp pháp. Tình trạng đó đã và còn ảnh hưởng rất lớn đến việc bảo tồn,
chấn hưng truyền thống văn hóa dân tộc, ngành văn hóa cần phối hợp với các địa
phương, các ngành để dần xóa bỏ tà đạo cũng như một số tập tục lạc hậu của đồng
bào dân tộc.

qua.
Thứ hai là anh Men,phó thôn 3 ,chú K’POC KRA đã giúp đỡ tôi rất nhiệt tình để tôi
có thể hiểu biết về văn hóa đời sống,giúp tôi có thể tiếp cận và cảm nhận văn hóa
người Mạ.
22
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
23
Báo Cáo Thực Tập Văn Hóa Học