Báo cáo khoa học:
Thực trạng sản xuất và tiêu thụ rau an toàn ở xã Vân
Nội, huyện Đông Anh, thành phố Hà nội
Tạp chí KHKT Nông nghiệp, Tập 1, số 2/2003

157Thực trạng sản xuất và tiêu thụ rau an toàn ở xã Vân Nội,
huyện Đông Anh, thành phố Hà nội
Current situation of production and distribution of safe vegetables in Van Noi
commune, Dong Anh district, Hanoi city
Ngô Thị Thuận
1
Summary
Production and distribution of safe vegetables are urgent issues in terms of economic
and social development, environment and peoples health. The present paper reported
results of a case study of Van Noi commune farmers who have a long traditional
vegetable production. Particularly, the commune has been selected as one of the pilot
sites of the safe vegetable program. The program has gained initial achievements, such
as diversification of safe vegetables and establishment of marketing channels supplying
safe vegetables to consumers. However, the program is facing constraints in production

1
Bộ môn Kinh tế lợng, Khoa Kinh tế và PTNT

ngời tiêu dùng. Tất cả những vấn đề này
do nguyên nhân gì? yếu tố chủ yếu nào
ảnh hởng? Cần có định hớng và biện
pháp để phát triển và tiêu thụ rau an toàn
ra sao? Bài viết này hớng vào việc đánh
giá thực trạng và phát hiện một số yếu tố
ảnh hởng chủ yếu đến sản xuất và tiêu thụ
rau an toàn của một x ven đô.
2. Địa điểm và phơng pháp
nghiên cứu
Địa điểm nghiên cứu: x Vân Nội, huyện
Đông Anh, thành phố Hà Nội. Đây là x
chuyên sản xuất rau xanh cho thành phố
Hà Nội, với diện tích chuyên rau là 201
ha, chiếm 67,9% diện tích canh tác, 1564
hộ trồng rau chiếm 86,5% tổng số hộ sản
xuất nông nghiệp của x, giá trị sản xuất
của rau chiếm từ 65 đến 70% tổng giá trị
sản xuất ngành trồng trọt. X có vị trí
thuận lợi, nhân dân có kinh nghiệm trong
thực trạng sản xuất và tiêu thụ rau an toàn 158

sản xuất rau và kinh doanh các hoạt động
dịch vụ khác.

hộ trồng rau an toàn ngày càng tăng. Năm
2000 toàn x có 164 hộ sản xuất rau an
toàn đợc chia thành 2 loại. Loại thứ nhất
gồm 97 hộ, không có trang bị nhà lới nên
vốn đầu t ít hơn, tiêu thụ qua HTX với
các hợp đồng về nguồn hàng, diện tích
trồng rau an toàn bình quân 1 hộ là 7,5
sào/hộ. Loại thứ 2 gồm 67 hộ, có trang bị
nhà lới, có hỗ trợ đầu t của các Trung
tâm, Viện nghiên cứu, diện tích trồng rau
bình quân 1 hộ là 6,5 sào/hộ.
Số liệu về diện tích, năng suất và sản
lợng rau an toàn sản xuất ở Vân Nội
đợc trình bày ở bảng 1 cho thấy:
Rau an toàn chỉ thấy ở một số rau có
giá trị kinh tế cao nh cà chua, su hào, súp
lơ, cải bắp, xà lách xoăn. Diện tích của
từng loại rau này cũng có xu hớng tăng
lên, tăng nhiều nhất và chiếm tỷ trọng cao
nhất trong tổng diện tích gieo trồng rau an
toàn của x.

Bảng 1.
Diện tích, năng suất và sản lợng một số loại rau an toàn ở Vân Nội

Diện tích ( ha) Năng suất (tạ/ha) Sản lựợng (tạ)
Diễn giải
1998

1999

1844,8
3575,0

6775,2
Cà chua
6,0
16,0

18,0 146,3 147,1
147,3
877,8
2353,6

2651,4
Hành tỏi
1,5
1,6

1,8 178,6 189,0
192,0
267,9
302,4

345,6
Cải các loại
15,0
17,1

20,0 203,5 209,0
211,0

324,3
397,8

665,6
(Nguồn : Thống kê x Vân Nội năm 2000)
Ngô Thị Thuận 159

Năng suất một số loại rau an toàn của
Vân Nội qua 3 năm đều tăng (súp lơ: 1998
230,6 tạ/ha, năm 2000 lên tới 274,3 ta/ha;
su hào: từ 124 tạ/ha lên 129,1 tạ/ha năm
2000 thấp hơn so với năng suất rau bình
thờng, năng suất rau an toàn thờng thấp
hơn (1998 ở Việt Nam bắp cải: sản xuất
bình thờng đạt 226 tạ/ha, cà chua 151
tạ/ha (Trần Văn Lài, 1999). Sự khác nhau
này là do giống, điều kiện sản xuất, thời
tiết và đặc biệt do qui trình sản xuất khác
nhau. Rau an toàn sản xuất theo quy trình
tiêu chuẩn, không bón phân hoá học nên
năng suất thờng thấp hơn rau thờng.
Chất lợng rau an toàn
Theo kết quả kiểm tra của Sở Khoa học
Bảng 3. Hệ số của các yếu tố ảnh hởng đến năng suất một số loại rau an toàn

84,17
(Nguồn: tài liệu điều tra năm 2000; các hệ số đ kiểm định ý nghĩa thống kê
có độ tin cậy từ 95% trở lên)

Bảng 2. Tồn d NO
3
và một số kim loại nặng ở một số loại rau an toàn của Vân Nội

Tồn d NO
3
(mg/kg) Tồn d kim loại nặng (mg/kg-lit (ppm)) Diễn giải

Quy định (1)

Thực tế (2)

Zn (1)

Zn (2)

Pb (1)

Pb (2)

Cd (1)

Cd (2)

Hg (1)


Hành 400 717 3,64
0,28

0,006

0,0001

Cải xanh 500 3198 6,70
0,63

0,021

0,0020

Đỗ Hà lan

200 448 6,90
0,47

0,009

0,0004

Xà lách 1500 1477 4,67
0,48

0,007

0,00001


dụng lợng phân hữu cơ và phân vi sinh
không đủ theo qui định mà còn bón phân
hoá học (đạm, lân, kali) nên tồn d NO
3

trong các loại rau an toàn ở Vân Nội vẫn
còn, thậm chí sự tồn d này vợt quá
nhiều so với ngỡng cho phép ở cải bắp,
su hào, súp lơ, cải xanh.
- Tồn d kim loại nặng nh kẽm, chì, cidi
và các loại thuốc bảo vệ thực vật ở tất cả
các loại rau vẫn còn, nhng cha vợt quá
ngỡng qui định, tức là nằm trong mức an
toàn.
Các yếu tố ảnh hởng đến năng suất rau
an toàn
Thông qua các hệ số ảnh hởng của
các yếu tố tới năng suất một số loại rau an
toàn cho thấy ảnh hởng của phân hữu cơ,
công lao động và thuốc bảo vệ thực vật là
rõ rệt nhất. Hệ số ảnh hởng của phân hữu
cơ tới năng suất su hào là 1,046, nghĩa là
cứ tăng mức bón phân hữu cơ lên 1% thì
năng suất su hào tăng 1,046 %, năng suất
bắp cải tăng 0,507%. Riêng đối với cà
chua công chăm sóc có ảnh hởng lớn
nhất (bảng 3).
Ước lợng mức tăng (giảm) năng suất
của các loại rau an toàn này dựa vào hệ số
ảnh hởng của từng yếu tố qua số liệu

- 0,62

- 1,18

2,19

Đạm - 1,669

2,35

3,82

11,02

Lân 0,945

- 3,81

- 8,18

- 2,35

Kali 2,293

- 3,57

- 0,91

- 2,46


0,353

2,05

19,42

0,31

Cần tập huấn

0,345

-
0,11

0,89

3,70

Thời vụ
6,740

0,15

3,04

0,73(Nguồn: Tính toán dựa trên số liệu phân tích ở bảng 3)

tại thị trấn huyện Đông Anh. Ngời bán
có thể là ngời sản xuất hoặc ngời buôn.
Ngời mua là ngời tiêu dùng, các cửa
hàng, khách sạn
- Nội thành Hà Nội là thị trờng tiêu
thụ rau an toàn lớn nhất của x. Ngời bán
hoặc là ngời sản xuất, ngời buôn, nhng
chủ yếu là Hợp tác x tiêu thụ và các đại
lý rau của x (Cửa hàng 2D Giảng Võ, 6
Đờng Thành, 75 Trần Xuân Soạn, 2
Phạm Ngọc Thạch, 110 Trần Quang Khải,
chợ 19/12, chợ Bắc Qua, chợ Yên Viên,
chợ Xanh). Ngời mua thờng là các
khách sạn, cửa hàng ăn, các cơ quan xí
nghiệp, ngời nớc ngoài đang sống tại
Việt Nam và chủ yếu là ngời dân của
thành phố.
+ Vì nhu cầu thị trờng về rau an toàn
là rất lớn nên khối lợng rau an toàn mà
x Vân Nội sản xuất ra hàng năm thờng
Ngời sản xuất

Ngời thu
gom

Ngời buôn

rau cấp 1
Hợp tác x


thờng cao hơn vụ đông xuân và hè thu.
Điều này thể hiện phần nào sự khan hiếm
của các loại rau trong từng vụ.
- Tuy cha điều tra đợc giá bán theo từng
kênh và hình thức bán rau an toàn nhng
thông thờng giá bán lẻ cao hơn giá bán
buôn. Thí dụ: giá bán buôn bắp cải là
1000 đồng/1kg, giá bán lẻ là 1130
đồng/kg; cây cải bố sôi giá bán buôn là
5600 đồng/kg, giá bản lẻ là 6800 đồng/kg
Do quy trình sản xuất rau an toàn có
chi phí cao nên so với rau thờng thì giá
bán rau an toàn có cao hơn chút ít, song
với giá bán rau an toàn tại Vân Nội, theo
chúng tôi ngời tiêu dùng có khả năng
thanh toán đợc. Tuy nhiên, rau an toàn là
sản phẩm còn mới mẻ đối với ngời tiêu
dùng Việt Nam. Trên thực tế chúng ta
cha có một phơng tiện nào để phân biệt
rau an toàn và rau thờng nên ngời tiêu
dùng không yên tâm sử dụng (Viện
Nghiên cứu Rau quả trung ơng, 1999).
Đối tợng tiêu dùng rau an toàn mới tập
trung vào một số ngời có thu nhập cao và
có hiểu biết về rau an toàn. Vì vậy, phần
nào có ảnh hởng đến tiêu thụ rau an toàn
trên thị trờng.
4. Kết luận
Sản xuất và tiêu thụ rau an toàn ở Vân
Nội mấy năm qua đang có xu hớng phát

- Chính vụ
- Vụ muộn
1100
1800
600
900
2000
1000
2000
3000
2833
3000
2700
2800
3. Su hào
- Vụ sớm
- Chính vụ
- Vụ muộn
1233
1500
600
1600
1633
2500
1000
1400
2200
1600
2000
3000

chúng tôi là một trong các biện pháp đảm
bảo an toàn thực phẩm cho ngời và bảo
vệ môi trờng. Vì vậy, các cấp, các ngành
cần đẩy mạnh tuyên truyền, nghiên cứu để
mở rộng sản xuất, thờng xuyên kiểm tra
giám sát và có các chính sách hỗ trợ để
sản xuất rau nói riêng phát triển theo
hớng xanh, sạch và bền vững.
Tài liệu tham khảo
Trần Văn Lài (1999), Tiềm năng và thách
thức của việc phát triển rau quanh năm và