Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
1
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
HOÀNG THỊ HỒNG NHUNG
NGHIÊN CỨU ẢNH HƢỞNG CỦA MÙA VỤ, PHƢƠNG THỨC
CHĂN NUÔI ĐẾN KHẢ NĂNG SINH TRƢỞNG VÀ CHO THỊT
CỦA GÀ SASSO THƢƠNG PHẨM NUÔI TẠI THÁI NGUYÊN L
L
U
U
Ậ
Ậ
N
N
O
A
AH
H
Ọ
Ọ
C
CN
N
Ô
Ô
N
N
G
GN
N
G
G
H
H
I
NGHIÊN CỨU ẢNH HƢỞNG CỦA MÙA VỤ, PHƢƠNG
THỨC CHĂN NUÔI ĐẾN KHẢ NĂNG SINH TRƢỞNG VÀ
CHO THỊT CỦA GÀ SASSO THƢƠNG PHẨM NUÔI TẠI THÁI
NGUYÊN L
L
U
U
Ậ
Ậ
N
NV
V
Ă
Ă
N
NT
T
H
H
N
N
Ô
Ô
N
N
G
GN
N
G
G
H
H
I
I
Ệ
Ệ
P
P
Chuyên ngành: Chăn nuôi
Mã số: 60.62.40 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN THỊ THUÝ MỴ
nhốt bán công nghiệp và thả vƣờn.
Chúng ta biết rằng trong những điều kiện môi trƣờng nhất định thì các
kiểu gen khác nhau sẽ cho những khả năng sản xuất khác nhau. Trái lại cùng một
kiểu gen nhƣng trong những điều kiện môi trƣờng khác nhau sẽ cho năng lực sản
xuất khác nhau.
Các tính trạng của một giống đƣợc hình thành gắn liền với sự tác động
của môi trƣờng sinh thái địa phƣơng. Ngoài các yếu tố di truyền, tác động của
con ngƣời, thì các yếu tố ngoại cảnh nhƣ: Nhiệt độ, ánh sáng, ẩm độ, mùa vụ,
mật độ nuôi nhốt, độ thông thoáng, chế độ chiếu sáng…có ảnh hƣởng rất lớn đến
đặc tính sinh trƣởng, phát dục, sinh sản, các chỉ tiêu sản xuất của giống đó.
Nhằm góp phần đánh giá ảnh hƣởng của mùa vụ và phƣơng thức chăn
nuôi đến khả năng sinh trƣởng và cho thịt của gà Sasso thƣơng phẩm, từ đó tìm
ra môi trƣờng ngoại cảnh thích hợp, kết hợp với nuôi dƣỡng, chăm sóc, chúng ta
sẽ không những duy trì đƣợc các đặc tính quý của phẩm giống, mà còn đem lại
lợi ích kinh tế cao hơn cho ngƣời chăn nuôi.
Chính vì vậy chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài:
"Nghiên cứu ảnh hưởng của mùa vụ, phương thức chăn nuôi đến khả
năng sinh trưởng và cho thịt của gà Sasso thương phẩm nuôi tại Thái
Nguyên"
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
4
2. Mục đích của đề tài
- Xác định đƣợc ảnh hƣởng của mùa vụ đến tỷ lệ nuôi sống, khả năng sinh
trƣởng và cho thịt của gà Sasso thƣơng phẩm nuôi tại Thái Nguyên.
- Xác định đƣợc ảnh hƣởng của phƣơng thức nuôi đến tỷ lệ nuôi sống, khả
năng sinh trƣởng và cho thịt của gà Sasso thƣơng phẩm nuôi tại Thái Nguyên.
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Góp phần vào việc hoàn thiện nghiên cứu thích nghi và xây dựng quy
CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu
1.1.1. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu sự di truyền các tính trạng sản xuất
của gia cầm
Khi nghiên cứu các tính trạng sản xuất của gia cầm, các nhà khoa học
không những nghiên cứu về đặc điểm di truyền mà còn nghiên cứu đến các yếu
tố ngoại cảnh tác động lên tính trạng đó.
Bản chất di truyền các tính trạng sản xuất:
Theo quan điểm di truyền học thì hầu hết các tính trạng về năng suất của
gia cầm nhƣ: Sinh trƣởng, sinh sản, cho lông, cho trứng, cho thịt phần lớn đều
là các tính trạng số lƣợng (Quantitative Character) và do các gen nằm trên cùng
nhiễm sắc thể (NST) quy định. Phần lớn sự thay đổi trong quá trình tiến hoá của
sinh vật cũng là sự thay đổi của các tính trạng số lƣợng.
Tính trạng số lƣợng là những tính trạng mà ở đó sự sai khác nhau về mức
độ giữa các cá thể rõ nét hơn là sự sai khác về chủng loại. Sự sai khác nhau này
chính là nguồn vật liệu cho chọn lọc tự nhiên cũng nhƣ chọn lọc nhân tạo. Các
tính trạng số lƣợng đƣợc quy định bởi nhiều gen, các gen điều khiển tính trạng
số lƣợng phải có môi trƣờng phù hợp mới đƣợc biểu hiện hoàn toàn.
Theo Nguyễn Văn Thiện, 1995 [40] thì giá trị đo lƣờng của tính trạng số
lƣợng trên một cá thể đƣợc gọi là giá trị kiểu hình (Phenotypic value) của cá thể
đó. Các giá trị có liên quan tới kiểu gen là giá trị kiểu gen (Genotypic value) và
giá trị có liên hệ với môi trƣờng là sai lệch môi trƣờng (Environmental
deviation). Nhƣ vậy kiểu gen quy định một giá trị nào đó của kiểu hình và môi
trƣờng gây ra một sự sai lệch với giá trị kiểu gen theo hƣớng này hoặc hƣớng
khác. Quan hệ đó đƣợc biểu thị nhƣ sau:
P = G + E
Trong đó:
chất thƣờng xuyên và không cục bộ nhƣ: Thức ăn, khí hậu Do vậy đó là sai
lệch giữa các nhóm, giữa các cá thể và giữa các phần khác nhau trên một cơ thể.
- Sai lệch môi trƣờng riêng (Environmental deviation) (Es) là các sai lệch
do các yếu tố môi trƣờng tác động riêng rẽ lên từng nhóm cá thể vật nuôi hoặc
một giai đoạn nào đó trong đời một con vật hay các phần khác nhau của con vật.
Loại yếu tố này có tính chất không thƣờng xuyên và cục bộ nhƣ các thay đổi về
thức ăn, khí hậu, trạng thái sinh lý gây ra.
Nhƣ vậy, quan hệ của kiểu hình (P), kiểu gen (G) và môi trƣờng (E) của
một cá thể biểu thị nhƣ sau:
P = A + D + I + Eg + Es
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
7
Trong đó:
P: Là giá trị kiểu hình (phenotyp Value)
A: Là giá trị cộng gộp (Additive Value)
D: Là giá trị sai lệch trội (Dominance Value)
I: Là sai lệch tƣơng tác hay sai lệch át gen (Epistatic deviation)
E
g
: Là sai lệch môi trƣờng chung (General enviromental diviation)
E
s
: Là sai lệch môi trƣờng riêng (Special enviromental diviation)
Nhƣ vậy, năng suất giống vật nuôi phụ thuộc vào các yếu tố di truyền và
ngoại cảnh. Vật nuôi nhận đƣợc khả năng di truyền từ bố mẹ, nhƣng sự thể hiện
khả năng đó ở kiểu hình lại phụ thuộc vào ngoại cảnh môi trƣờng sống (nhƣ chế
độ chăm sóc, nuôi dƣỡng, quản lý…). Đây là cơ sở để tạo lập một điều kiện
ngoại cảnh thích hợp nhằm củng cố phát huy tối đa khả năng di truyền của các
bào, tăng thể tích tế bào để tạo nên sự sống (Trần Đình Miên, Nguyễn Kim
Đƣờng 1992, [31])
Sinh trƣởng là quá trình tích luỹ các chất hữu cơ do đồng hoá và dị hoá, là
sự tăng lên về chiều cao, chiều dài, bề ngang khối lƣợng của các bộ phận và toàn
bộ cơ thể con vật trên cơ sở tính di truyền. Sinh trƣởng chính là sự tích luỹ dần
dần các chất, chủ yếu là protein nên tốc độ và khối lƣợng tích luỹ các chất phụ
thuộc vào tốc độ hoạt động của các gen điều khiển sự sinh trƣởng (Trần Đình
Miên, Nguyễn Kim Đƣờng, 1992 [31]). Nhƣng tăng trƣởng không đồng nghĩa
với tăng khối lƣợng (ví nhƣ béo mỡ chủ yếu là sự tích lũy mỡ, không có sự phát
triển của mô cơ). Sinh trƣởng thực sự là sự tăng lên về khối lƣợng, số lƣợng các
chiều của các tế bào mô cơ.
Sự sinh trƣởng của con vật đƣợc tính từ khi trứng thụ tinh cho đến khi đã
trƣởng thành và đƣợc chia làm hai giai đoạn: Giai đoạn trong thai và giai đoạn
ngoài thai. Đối với gia cầm là thời kỳ hậu phôi và thời kỳ trƣởng thành.
Theo Johanson L, 1972 [22] thì cƣờng độ phát triển qua giai đoạn bào thai
và giai đoạn sau khi sinh có ảnh hƣởng đến chỉ tiêu phát triển của con vật. Nhìn
từ khía cạnh giải phẫu sinh lý, thì sự sinh trƣởng của các mô diễn ra theo trình tự
nhƣ sau:
+ Hệ thống tiêu hoá, nội tiết
+ Hệ thống xƣơng
+ Hệ thống cơ bắp
+ Mỡ
Trong thực tế nuôi gia súc, gia cầm lấy thịt cho thấy trong giai đoạn đầu
của sự sinh trƣởng thức ăn, dinh dƣỡng đƣợc dùng tối đa cho sự phát triển của
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
9
xƣơng, mô cơ, một phần rất ít dùng lƣu giữ trong cấu tạo của mỡ. Đến giai đoạn
cuối của sự sinh trƣởng nguồn dinh dƣỡng vẫn đƣợc sử dụng nhiều để nuôi hệ
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
10
việc tăng khối lƣợng cơ thể làm chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh trƣởng của gia
súc, gia cầm. Khối lƣợng của gia súc, gia cầm là một trong những tính trạng di
truyền số lƣợng. Tính trạng này có hệ số di truyền khá cao phụ thuộc vào đặc
điểm của từng giống, loài.
Sinh trƣởng theo Trần Đình Miên và Nguyễn Kim Đƣờng, 1992 [31] là
cƣờng độ tăng các chiều của cơ thể trong một khoảng thời gian nhất định. Trong
chăn nuôi gia cầm để đánh giá sinh trƣởng ngƣời ta sử dụng 2 chỉ số đó là: Sinh
trƣởng tuyệt đối và sinh trƣởng tƣơng đối.
- Sinh trƣởng tuyệt đối là sự tăng lên về khối lƣợng, kích thƣớc của cơ thể
trong khoảng thời gian giữa hai lần khảo sát (T.C.V.N 2, 39 – 77 [46]), sinh
trƣởng tuyệt đối thƣờng tính bằng g/con/ngày hoặc g/con/tuần. Đồ thị sinh
trƣởng tuyệt đối có dạng parabol. Giá trị sinh trƣởng tuyệt đối càng cao thì hiệu
quả kinh tế càng lớn.
- Sinh trƣởng tƣơng đối là tỷ lệ phần trăm tăng lên của khối lƣợng, kích
thƣớc trong khoảng thời gian giữa hai lần khảo sát (T.C.V.N 2, 40 - 77 [47]). Đồ
thị sinh trƣởng tƣơng đối có dạng hypebol. Gà còn non có tốc độ sinh trƣởng
cao, sau đó giảm dần theo tuổi.
Theo Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đƣờng, 1992 [31] cho biết có mối
quan hệ ở cơ thể gia cầm giữa sinh trƣởng và một số tính trạng liên quan. Mối
liên quan giữa sinh trƣởng và tốc độ mọc lông đã đƣợc xác định, cũng có mối
liên quan giữa sinh trƣởng và hiệu quả sử dụng thức ăn.
Để xác định toàn bộ quá trình sinh trƣởng một cách chính xác là rất khó
khăn và phức tạp. Tuy nhiên trong chọn giống vật nuôi ngày nay, ngƣời ta cũng
sử dụng các phƣơng pháp đơn giản và thực tế để đánh giá khả năng sinh trƣởng
nhƣ:
- Kích thƣớc các chiều đo: Kích thƣớc và khối lƣợng xƣơng có tầm quan
3
, trong giống gà Hybro (HV85) cho thấy đƣờng
cong sinh trƣởng của cả bốn dòng đều phát triển đúng quy luật. Đƣờng cong sinh
trƣởng của 3 dòng có sự khác nhau và trong mỗi dòng giữa gà trống và gà mái
cũng có sự khác nhau: Sinh trƣởng cao ở 7 - 8 tuần tuổi đối với gà trống và 6 - 7
tuần tuổi đối với gà mái.
- Tiêu tốn thức ăn: Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng khối lƣợng phản ánh
quá trình chuyển hoá thức ăn để sinh trƣởng. Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối
lƣợng càng thấp thì hiệu quả kinh tế càng cao và ngƣợc lại.
- Theo Bùi Đức Lũng và Lê Hồng Mận, 1993 [26] cho rằng để phát huy
tối đa khả năng sinh trƣởng của gia cầm thì việc cung cấp thức ăn đầy đủ và tối
ƣu các chất dinh dƣỡng, cân bằng protein, các axit amin và năng lƣợng là điều
tối cần thiết.
1.1.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới sinh trưởng
Có rất nhiều yếu tố ảnh hƣởng đến sinh trƣởng của gà nhƣ giống, giới
tính, tốc độ mọc lông, khối lƣợng bộ xƣơng, dinh dƣỡng và các điều kiện chăn
nuôi, sức khoẻ…
* Ảnh hưởng của dòng, giống:
Theo tài liệu của Chambers J. R, 1990 [66] có nhiều gen ảnh hƣởng
đến sinh trƣởng và phát triển của cơ thể gà. Có gen ảnh hƣởng đến sự phát triển
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
12
chung, có gen ảnh hƣởng đến sự phát triển nhiều chiều, có gen ảnh hƣởng theo
nhóm tính trạng, có gen ảnh hƣởng tới một vài tính trạng riêng lẻ. Godfrey E. F
và Joap R. G, 1952 [71] và một số tác giả khác cho rằng các tính trạng số lƣợng
này đƣợc quy định bởi 15 cặp gen, trong đó ít nhất có một gen về sinh trƣởng
liên kết giới tính (nằm trên nhiễm sắc thể X), vì vậy có sự sai khác về khối lƣợng
cơ thể giữa con trống và con mái trong cùng một giống, gà trống nặng hơn gà
liên kết với giới tính, cho nên con trống thƣờng lớn hơn con mái. Điều này
chứng tỏ di truyền có ảnh hƣởng rất lớn đến quá trình sinh trƣởng của gia cầm.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
13
Theo Bùi Quang Tiến, 1993 [42] cho biết hệ số di truyền về tốc độ sinh
trƣởng là 0,4 – 0,5.
* Ảnh hưởng của tính biệt, tốc độ mọc lông đến sinh trưởng của gà
+ Tính biệt ảnh hưởng đến sinh trưởng:
Rõ rệt nhất là ở gà do sự khác nhau về quá trình trao đổi chất, đặc điểm
sinh lý và khối lƣợng cơ thể. Trần Đình Miên, 1994 [32] cho biết lúc gà mới nở
gà trống nặng hơn gà mái 1%, tuổi càng tăng sự sai khác càng lớn, ở 8 tuần tuổi
sự sai khác về khối lƣợng giữa gà trống và gà mái là: 27%. North M. O, Bell P.
D, 1990 [86] cũng cho biết khối lƣợng gà con 1 ngày tuổi tƣơng quan dƣơng với
khối lƣợng trứng giống đƣa vào ấp, song không ảnh hƣởng đến khối lƣợng cơ
thể gà lúc thành thục và cƣờng độ sinh trƣởng ở 4 tuần tuổi. Lúc mới nở gà trống
nặng hơn gà mái 1%, tuổi càng tăng sự khác nhau càng lớn, ở 2 tuần tuổi hơn
5%, 3 tuần tuổi 11% và 8 tuần tuổi hơn 27%. Nguyễn Thị Hải và cộng sự , 2006
[11] cho biế t gà TĐ nuôi vụ Xuân - Hè ở 10 tuần tuổi có khối lƣợng cơ thể ở con
trống 2616,33 g/con và ở con mái là 2214,48 g/con, khác nhau 18,15%.
Tính biệt là một trong những yếu tố có ảnh hƣởng lớn đến khối lƣợng cơ
thể của gà: Gà trống nặng hơn gà mái từ 24 – 32%. Những sai khác này cũng
đƣợc biểu hiện ở cƣờng độ sinh trƣởng, đƣợc quy định không phải do hoocmon
sinh học mà do các gen liên kết với giới tính. Tuy nhiên, sự sai khác về mặt sinh
trƣởng còn thể hiện rõ hơn đối với các dòng phát triển nhanh so với các dòng
phát triển chậm (Chambers J. R,1990 [66] )
Ở gà hƣớng thịt giai đoạn 60 - 70 ngày tuổi, con trống nặng hơn con mái
180 - 250g, (Nguyễn Duy Hoan, Trần Thanh Vân, 1998 [13])
Hoàng Toàn Thắng, 1996 [39] có khuyến cáo đối với ngƣời chăn nuôi:
Nguyễn Thị Thúy Mỵ, 2006 [34] đã nghiên cứu ảnh hƣởng của các mức
năng lƣợng và protein khác nhau cùng với tỷ lệ ME/CP khác nhau nhằm phát
huy tốt đến khả năng sinh trƣởng của ngan Pháp nuôi tại Thái Nguyên.
Trần Tố, 2007 [53] nghiên cứu ảnh hƣởng của tỷ lệ khác nhau giữa
methionine và lysine trong khẩu phần đến sinh trƣởng của gà broiler Kabir cho
biết đến 10 tuần tuổi lô có tỷ lệ methionine/lysine 40,5% cho sinh trƣởng tốt hơn
các lô có tỷ lệ này bằng 45,5% và 35,5%.
Theo Trần Công Xuân, 1995 [60] cho biết cùng tổ hợp lai broiler: Ross
208, Ross 208 - V35 nuôi ở 9 lô với 3 mức năng lƣợng và 3 mức protein, cho
khối lƣợng ở 8 tuần tuổi khác nhau rõ rệt.
Chế độ dinh dƣỡng ảnh hƣởng tới sự phát triển của từng mô khác nhau
gây nên sự biến động trong quá trình phát triển và có sự khác nhau giữa mô này
với mô khác. Chế độ dinh dƣỡng không những ảnh hƣởng tới sinh trƣởng mà
còn làm biến động di truyền về sinh trƣởng.
Tác giả Epym R. A và cộng sự, 1979 [68] cho biết: Dinh dƣỡng không chỉ
cần thiết cho sinh trƣởng mà còn cần thiết để thể hiện khả năng di truyền của
sinh trƣởng. Gà Broiler phát triển mạnh nên đòi hỏi lƣợng thức ăn tƣơng ứng để
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
15
phát huy tiềm năng di truyền của chúng. Chi phí thức ăn chiếm 70% giá thành gà
Broiler, do vậy để có năng suất cao trong chăn nuôi gia cầm - đặc biệt phát huy
tiềm năng sinh trƣởng, thì một trong những vấn đề căn bản là lập ra những khẩu
phần dinh dƣỡng hoàn hảo, cân đối trên cơ sở đảm bảo nhu cầu của gia cầm qua
từng giai đoạn nuôi.
Lê Hồng Mận, Bùi Đức Lũng, Phạm Quang Hoán, 1993 [29] cho biết nhu
cầu protein thích hợp cho gà Broiler cho năng suất cao đã đƣợc xác định. Để
phát huy đƣợc khả năng sinh trƣởng tối đa cần phải cung cấp đầy đủ các chất
dinh dƣỡng với sự cân bằng nghiêm ngặt giữa protein, axit amin với năng lƣợng.
mái biến đổi tƣơng đƣơng 2 Kcal ME, mà nhu cầu về năng lƣợng và các vật chất
dinh dƣỡng khác nhau cũng bị thay đổi theo nhiệt độ môi trƣờng. Trong điều
kiện khí hậu nƣớc ta, theo Bùi Đức Lũng, Lê Hồng Mận, 1993 [26] thì gà Broiler
nuôi vụ hè cần phải tăng mức ME và CP cao hơn vụ xuân 10 - 15%.
Wash Burn, Wetal K, (1992) [98] cho biết nhiệt độ cao làm gà sinh trƣởng
chậm, tăng tỷ lệ chết, gây thiệt hại kinh tế lớn ở các khu vực chăn nuôi gà
Broiler công nghiệp vùng khí hậu nhiệt đới. Nir I, 1992 [85] qua nghiên cứu đã
chỉ ra rằng với nhiệt độ môi trƣờng 35
0
C, ẩm độ tƣơng đối 66% đã làm giảm quá
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
16
trình tăng khối lƣợng cơ thể 30 - 35% ở gà trống, 20 - 30% ở gà mái so với điều
kiện khí hậu thích hợp.
Thông thƣờng khi nhiệt độ cao khả năng ăn của gia cầm giảm. Để khắc
phục điều này đảm bảo khả năng sinh trƣởng của gà ngƣời ta đã sử dụng thức ăn
cao năng lƣợng, tất nhiên, trên cơ sở cân bằng tỷ lệ ME/CP cũng nhƣ axit
amin/ME và tỷ lệ khoáng, vitamin trong thức ăn cũng cần phải cao hơn để đảm
bảo dinh dƣỡng mà gà tiếp nhận đƣợc không thấp hơn nhu cầu của chúng.
Do đó, trong điều kiện khí hậu ở nƣớc ta, tuỳ theo mùa vụ, căn cứ vào
nhiệt độ của từng giai đoạn, mà điều chỉnh mức ME và tỷ lệ ME/CP trong thức
ăn và kỹ thuật chăm sóc nuôi dƣỡng cho phù hợp để đạt hiệu quả kinh tế cao
nhất trong chăn nuôi gia cầm nói chung và chăn nuôi gà thịt nói riêng.
+ Ảnh hưởng của ẩm độ và độ thông thoáng:
Ẩm độ là yếu tố quan trọng ảnh hƣởng tới sự sinh trƣởng của gia cầm.
Khi ẩm độ tăng làm cho chất độn chuồng dễ ẩm ƣớt, thức ăn dễ bị ẩm mốc làm
ảnh hƣởng xấu tới gà. Đặc biệt là NH
3
mùa đông và mát vào mùa hè. Về mùa hè khi nhiệt độ cao cần bố trí hệ thống quạt để
tăng tốc độ gió để chống nóng cho gà. Mùa đông cần có thiết bị sƣởi ấm cho gà.
Tốc độ gió lùa và nhiệt độ không khí có ảnh hƣởng tới sự tăng khối lƣợng
của gà, gà con nhạy cảm hơn gà trƣởng thành. Đối với gà lớn cần tốc độ lƣu
thông không khí lớn hơn gà nhỏ.
+ Ảnh hưởng của chế độ chiếu sáng:
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
17
Gà rất nhạy cảm với ánh sáng, mỗi giai đoạn gà cần chế độ chiếu sáng
khác nhau. Theo khuyến cáo của hãng Arbor Acer Farms Inc, 1993 [62]:
- Với gà Broiler giết thịt sớm 38 - 42 ngày tuổi, thời gian chiếu sáng nhƣ
sau: 3 ngày đầu chiếu sáng 24/24 giờ, cƣờng độ chiếu sáng 20 lux/m
2
, ngày thứ
tƣ đến khi kết thúc thời gian chiếu sáng giảm xuống còn 23/24 giờ, cƣờng độ
chiếu sáng còn 5 lux/m
2
.
- Với gà Broiler nuôi dài ngày (giết thịt ở 42, 49, 56 ngày tuổi) thì chế độ
chiếu sáng nhƣ sau:
Ngày thứ 1: 24/24h;
Ngày thứ 2: 20/24h;
Ngày thứ 3 đến ngày thứ15: 12/24h;
Ngày thứ 19 đến ngày thứ 22: 14/24h;
Ngày thứ 23 đến ngày thứ 24: 18/24h ;
Ngày thứ 25 đến kết thúc thì thời gian chiếu sáng: 24/24h.
Cƣờng độ chiếu sáng 3 ngày đầu là 20 lux, từ ngày thứ tƣ đến kết thúc
giảm dần còn 5 lux.
Theo Lewis N. J, Hurnik J. F, 1990 [83] thì sự vận động của gà có ảnh
hƣởng chủ yếu tới sức sản xuất, vì nó có liên quan đến sự đi tìm kiếm và sử dụng
thức ăn, nƣớc uống. Ông thấy rằng gà broiler hoạt động suốt ngày và đi lại với
khoảng cách trung bình là 8,8 m/giờ hay 212 m/ngày. Mật độ chuồng nuôi tăng
đã làm giảm khoảng cách đi lại, nhƣng không ảnh hƣởng đến số trung bình của
gà đi đến máng ăn (4 lần/giờ) và máng uống (2 lần/giờ).
Gà Broiler có tốc độ sinh trƣởng cao, do đó nhu cầu dinh dƣỡng phải đảm
bảo và điều kiện ngoại cảnh phải thích hợp, gà thích hợp nhất ở nhiệt độ 15
0
C-
21
0
C .
Theo Van Horne P, 1991 [97]: Khi chăn nuôi gà ở mật độ cao thì hàm
lƣợng NH
3
, CO
2
, H
2
S đƣợc sinh ra trong chất độn chuồng cao. Vì khi mật độ gà
đông thì lƣợng bài tiết thải ra nhiều hơn, trong khi đó gà cần tăng cƣờng trao đổi
chất nên lƣợng nhiệt thải ra cũng nhiều, do đó nhiệt độ chuồng nuôi tăng, nên sẽ
ảnh hƣởng đến việc tăng khối lƣợng gà và làm tăng tỷ lệ chết khi mật độ chuồng
nuôi quá cao cùng nhiệt độ không khí cao.
Shanawary M. M, 1958 [93] đã làm thí nghiệm liên tục, 4780 gà Broiler
đƣợc nuôi ở mật độ chuồng nuôi cao. Ở thí nghiệm thứ nhất: Mật độ chuồng
nuôi 10, 20, 30, 40 và 50 con/m
2
đƣợc nuôi đến 6 tuần tuổi. Ở thí nghiệm thứ
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
19
số so sánh các sản phẩm lúc 7 tuần tuổi. Tỷ lệ tăng trƣởng giảm theo sự tăng mật
độ đàn ở giai đoạn vỗ béo lúc 8 tuần tuổi, tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lƣợng và
chỉ số thịt xẻ không bị ảnh hƣởng lúc 6, 7, 8 tuần tuổi bởi mật độ đàn. Tăng mật
độ nuôi lúc 6 đến 8 tuần tuổi đã làm giảm sự tăng trƣởng nhƣng tăng sản phẩm
thịt trên đơn vị diện tích nền chuồng bằng 7,0 tới 9,3% ở tuần tuổi 6, 7 và đến
20,7% ở tuần tuổi 8.
Nhiều tác giả cũng đƣa ra khuyến cáo: Nuôi gà Broiler ở mật độ nuôi từ
11 con/m
2
- 12 con/m
2
là thích hợp, nếu nuôi ở mật độ cao thì tỷ lệ chết cũng cao
và khối lƣợng cơ thể giảm, đặc biệt nuôi trên 14 con/m
2
- 15 con/m
2
.
Khi làm thí nghiệm trên gà Broiler BE11, V35, AV35 từ 1 - 49 ngày tuổi
nuôi nhốt với mật độ khác nhau, các tác giả Nguyễn Hữu Cƣờng và Bùi Đức
Lũng, 1996 [3] có kết quả nhƣ sau:
- Với gà BE11, V35 nuôi vụ Hè và vụ Đông.
+ Tỷ lệ nuôi sống lô I mật độ 8 con/m
2
cho kết quả cao nhất đạt 97,5%,
thấp nhất ở lô II có mật độ 14 con/m
2
là 92,86%.
18
12
2,0
17
11
2,5
14
9
3,0
11
7
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
20
+ Ảnh hưởng của mật độ bãi thả
Trong chăn nuôi gà Broiler mật độ bãi thả có vai trò khá quan trọng. Nếu
mật độ chuồng nuôi cao, không có bãi thả thì chuồng nhanh bẩn, gà chen nhau,
hàm lƣợng khí NH
3
, CO
2
trong chuồng cao, làm giảm khả năng thu nhận thức
ăn, ảnh hƣởng tới độ đồng đều của đàn gà, làm tăng tỷ lệ chết, dễ gây bệnh dịch
cho gà làm chất lƣợng thịt không ngon, làm giảm hiệu quả kinh tế trong chăn
nuôi.
Mật độ bãi thả có liên quan đến sự kiếm đƣợc thức ăn và nƣớc uống trong
tự nhiên, tới khả năng vận động của gà broiler để thịt gà săn chắc và thơm ngon
phù hợp với khẩu vị của ngƣời tiêu dùng. Vì vậy, mật độ bãi thả có ảnh hƣởng
tới sức sản xuất, lợi nhuận của nhà chăn nuôi.
1.1.3. Khả năng chuyển hóa thức ăn và các yếu tố ảnh hưởng
Trong chăn nuôi nói chung và chăn nuôi gia cầm nói riêng, việc tạo ra
giống mới có năng suất cao thì chƣa đủ, mà còn phải tạo ra nguồn thức ăn giàu
chất dinh dƣỡng phù hợp với đặc tính sinh lý, phù hợp với mục đích sản xuất của
từng giống, dòng và phù hợp với từng giai đoạn phát triển của vật nuôi.
Gia cầm cũng giống nhƣ tất cả các loài vật nuôi khác, chúng đều là sinh
vật tự dƣỡng, không có khả năng tổng hợp các chất hữu cơ cần thiết cho sự sống
nhƣ: protein, gluxit, lipid từ những chất vô cơ đơn giản nhƣ sinh vật dị dƣỡng,
nhu cầu về các chất hữu cơ này của cơ thể gia cầm chỉ có thể đƣợc đáp ứng
thông qua thức ăn nhờ quá trình tiêu hóa, hấp thu của hệ tiêu hóa. Trong chăn
nuôi ngoài việc tạo ra các giống mới có năng suất cao thì các nhà chăn nuôi cần
phải chú ý tới nguồn thức ăn cân bằng đầy đủ các chất dinh dƣỡng phù hợp với
đặc tính sinh vật học của gia cầm và phù hợp với mục đích sản xuất của từng
giống, dòng, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của cơ thể, mà vẫn đảm bảo
đƣợc các chỉ tiêu về kinh tế, vì chi phí cho thức ăn thƣờng chiếm tới 70% giá
thành sản phẩm. Để đánh giá về vấn đề này ngƣời ta đƣa ra chỉ tiêu: “Tiêu tốn
thức ăn cho một kg tăng khối lƣợng”. Tiêu tốn thức ăn trên kg tăng khối lƣợng
càng thấp thì hiệu quả kinh tế càng cao và ngƣợc lại.
Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lƣợng là tỷ lệ chuyển hoá thức ăn để đạt
đƣợc 1 kg thịt với gà Broiler tiêu tốn thức ăn chủ yếu dùng cho việc tăng khối
lƣợng. Nếu tăng khối lƣợng càng nhanh thì cơ thể đồng hoá, dị hoá tốt hơn, khả
năng trao đổi chất cao, do vậy hiệu quả sử dụng thức ăn cao dẫn đến tiêu tốn
thức ăn thấp.
Tiêu tốn thức ăn trên một đơn vị sản phẩm là chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật
quan trọng. Tiêu tốn thức ăn chính là hiệu suất giữa thức ăn/kg tăng khối lƣợng,
chỉ tiêu này càng thấp thì hiệu quả kinh tế càng cao.
Bằng thực nghiệm đã chứng minh tiêu tốn thức ăn cho tăng khối lƣợng
phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố nhƣ: Giống, tuổi, tính biệt, mùa vụ, chế độ chăm
sóc nuôi dƣỡng cũng nhƣ tình hình sức khỏe của đàn gia cầm.
Theo Phùng Đức Tiến, 1996 [44], hệ số tƣơng quan di truyền giữa khối
gà Broiler chính là khả năng tạo nên khối lƣợng hệ cơ ở độ tuổi giết thịt đạt hiệu
quả kinh tế cao nhất. Khả năng sản xuất thịt của gà broiler đƣợc tính trên hai góc
độ là năng suất thịt và chất lƣợng thịt.
1.1.4.1. Năng suất thịt
Năng suất thịt phụ thuộc vào khối lƣợng cơ thể, mà tính trạng này lại phụ
thuộc vào kích thƣớc các chiều đo cơ thể (dài lƣờn, rộng ngực, dài đùi…). Năng
suất thịt có thể biểu thị bằng tỷ lệ thịt xẻ, tỷ lệ giữa các bộ phận nhƣ: Nạc, mỡ,
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
23
da. Ở gà broiler các tỷ lệ thƣờng đƣợc tính là: Tỷ lệ thịt xẻ, tỷ lệ cơ đùi, tỷ lệ cơ
ngực và tỷ lệ mỡ bụng.
Năng suất thịt cao hay thấp còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau
nhƣ: Giống, dòng, điều kiện chăm sóc nuôi dƣỡng, tính biệt, phƣơng thức chăn
nuôi, vệ sinh thú y…
Tỷ lệ thịt xẻ chính là tỷ lệ phần trăm của khối lƣợng thân thịt so với khối
lƣợng sống của gia cầm. Tƣơng tự nhƣ vậy năng suất của các thành phần thân
thịt là tỷ lệ phần trăm của các phần so với thân thịt và năng suất của cơ là tỷ lệ
phần trăm của cơ so với thân thịt (Chambers J. R, 1990 [66]) đã tổng hợp trên
nhiều loại gia cầm và đƣa ra tỷ lệ các phần của thân thịt nhƣ sau:
Khối lƣợng sống của gia cầm 100% thì khối lƣợng thân thịt chiếm khoảng
64% (trong đó 52% là thịt và 12% là xƣơng); Phủ tạng chiếm khoảng 6%; máu,
lông, đầu, chân, ruột chiếm khoảng 17% và tỷ lệ hao hụt khi giết mổ chiếm 13%.
Năng suất thịt liên quan chặt chẽ tới khối lƣợng sống. Theo Ricard F. H và
Rouvier, 1976 [87] thì mối tƣơng quan giữa khối lƣợng sống và khối lƣợng thịt
xẻ rất cao thƣờng là 0,9. Còn tƣơng quan giữa khối lƣợng sống và khối lƣợng
mỡ bụng thấp hơn, thƣờng là 0,2 – 0,5.
Kết quả nghiên cứu của Rose S. P, 1997 [90] về tỷ lệ các phần thân thịt
của 1 gà thƣơng phẩm 1,8 kg nhƣ sau:
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
24
Năng suất thịt ở các dòng, giống khác nhau thì cho năng suất khác nhau
và mang di truyền đặc trƣng riêng. Chambers J. R, 1990 [66] đã chỉ rõ giữa các
giống, dòng gà khác nhau tồn tại sự sai khác di truyền về năng suất thịt xẻ, các
phần của thân thịt. Kết quả này cũng phù hợp với kết quả của Singh R. A, 1992
[95], Trần Thanh Vân, 2002 [57], Đào Văn Khanh, 2004 [18], Lê Thị Nga, 2005
[36].
Ristic M và Klein H. F, 1987 [100] nghiên cứu trên gà broiler (Lohmann
meat) và gà đẻ Lohmann brown và Warren brown, khi khối lƣợng cơ thể đạt
1450g sau một thời gian nuôi khác nhau (38 – 42) ngày ở gà broiler, 80 ngày ở
gà Lohmann brown và 83 ngày gà Warren brown kết quả nghiên cứu còn cho
thấy có sự sai khác đáng kể về tỷ lệ đùi và lƣờn , còn tỷ lệ thân thịt thì ở gà
broiler cao hơn 4,3% so với gà đẻ.
* Ảnh hưởng của tính biệt và tuổi gia cầm đến năng suất thịt:
Ở tất cả các giống gia cầm, tuổi giết mổ và tính biệt có ảnh hƣởng rất lớn
đến năng suất thịt. Nhìn chung tỷ lệ thân thịt chỉ tăng đến một độ tuổi nhất định
nào đó. Tỷ lệ thân thịt ở gia cầm trống và mái cũng khác nhau (tỷ lệ thịt ức ở gà
mái thƣờng cao hơn ở gà trống). Rất nhiều nghiên cứu cho rằng tỷ lệ thân thịt ở
gia cầm dòng thịt tăng lên theo tuổi, tuổi gia cầm càng cao, tỷ lệ này càng cao.
Mặt khác, khi tuổi gia cầm càng tăng, tỷ lệ đùi, lƣờn càng tăng và tuổi giết mổ
gia cầm còn ảnh hƣởng đến độ ngon của thịt, Touraille C và cộng sự, 1981 [96].
Các tác giả trong nƣớc cũng có những khẳng định nhƣ sau :
Ngô Giản Luyện, 1994 [28] khi nghiên cứu 3 dòng gà Hybro HV85, mổ
khảo sát ở 40 ngày tuổi cho biết về tỷ lệ thân thịt đánh giá năng suất thịt của 3
dòng gà trên nhƣ sau: Tỷ lệ thân thịt con trống V1 > V5 > V3 (p<0,05), con
mái: V1> V5 > V3 (p<0,001). Trong cùng một dòng gà thân thịt con trống cao
hơn con mái 1% - 2% trong khi tỷ lệ thịt ngực của con mái lại cao hơn.
ở gà trống nuôi thịt thấp hơn ở gà mái là 2,5%, trong khi đó tỷ lệ đùi (cả xƣơng)
không có sự sai khác đáng kể. Ở tuần tuổi 12 tỷ lệ thịt lƣờn gà trống thấp hơn gà
mái là 1,7%, nhƣng tỷ lệ đùi (cả xƣơng) ở gà trống lại cao hơn gà mái là 1,4%.
Kết quả trên phù hợp với kết quả nghiên cứu của Trần Thanh Vân, 2002
[57]; Đoàn Xuân Trúc, 2006 [54]; Đào Văn Khanh, 2004 [18]; Lê Thị Nga, 2005
[36]; Nguyễn Thị Hải, 2006 [10]. Các tác giả này cho biết trong cùng một loại
gà, tỷ lệ thịt xẻ của gà trống lớn hơn gà mái từ 1 - 2%, trong khi đó tỷ lệ thịt lƣờn
của gà mái lại cao hơn gà trống.
- Hệ số di truyền về tỷ lệ thân thịt và năng suất thịt của gà
Để xác định ảnh hƣởng của yếu tố di truyền đến tính trạng năng suất thịt
của gà, ngƣời ta sử dụng các tham số hệ di truyền và tƣơng quan di truyền. Các
nghiên cứu về hệ số di truyền của các tính trạng này cho đến nay vẫn chƣa nhiều.
Copyright: Tài liệu đại học ©