Học viện hành chính
khoa sau đại học
*****

Tiểu luận môn
phân tích chính sách
Tên đề tài:
Phõn tớch, ỏnh giỏ tỡnh hỡnh phi hp v s dng
lut phỏp v chớnh sỏch nc ta hin nay.
Theo anh (ch), chỳng ta phi lm gỡ nõng cao
hiu lc hiu qu ca s phi hp trờn?
Họ và tên: Bùi Thị Lan Hơng
Lớp : CH13D - Tổ 3
Tiểu luận môn Phân tích chính sách
Hµ Néi, th¸ng 4 n¨m 2010
LỜI NÓI ĐẦU
Trước nhu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật phục vụ hội nhập kinh tế
quốc tế, trong thời gian qua, nhiều đạo luật, pháp lệnh (sau đây gọi chung là
luật) đã được ban hành, tạo khung pháp lý cho các hoạt động kinh tế - xã hội.
Cách thức ban hành luật pháp và hoạch định chính sách ở nước ta từ
trước đến nay luôn gây nhiều tranh cãi, thậm chí gây phản ứng từ đối tượng
mà luật và chính sách chi phối hoặc ảnh hưởng. Lẽ thường, luật lệ và chính
sách trước tiên phải xuất phát từ nhu cầu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội
ở từng thời kỳ, sau đó là cân nhắc khả năng thực thi chúng trong tương lai.
Tuy nhiên, việc xây dựng, ban hành và thực thi luật đã bộc lộ những vấn
đề ảnh hưởng đến chất lượng và hướng dẫn thi hành luật. Các vấn đề và
nguyên nhân của các vấn đề thể hiện ở các khía cạnh khác nhau, từ xây dựng
chính sách đến ban hành luật thể chế hoá chính sách và tổ chức thực hiện luật,
trong đó có những vấn đề thuộc về quy trình xây dựng và ban hành luật; có
những vấn đề thuộc về khâu soạn thảo; có những vấn đề thuộc về chính sách
thể chế vào luật v.v

Tiểu luận môn Phân tích chính sách
thuộc vào nội dung và lĩnh vực kinh tế - xã hội. Nói một cách khác, pháp luật
là kết quả thể chế hoá đường lối, chính sách, là công cụ để thực thi chính
sách.
Do chính sách có các loại và cấp độ khác nhau, có những chính sách
mang tính định hướng, có những chính sách cụ thể, nên các cấp phê duyệt
chính sách và nguồn chính sách cũng khác nhau. Sau đây là một số nguồn
chính sách do các cấp khác nhau ban hành:
a) Nghị quyết Đảng, Nghị quyết, ý kiến kết luận của Bộ Chính trị đưa ra
định hướng chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Để thực hiện các định hướng
này cần phải nghiên cứu và ban hành hàng loạt các chính sách cụ thể có liên
quan như chính sách đối ngoại, chính sách kinh tế.
b) Hiến pháp năm 1992: Hiến pháp đưa ra một số chính sách mang tính
định hướng, như: chính sách dân tộc, đối ngoại, kinh tế, giáo dục, khoa học và
công nghệ. Các chính sách cụ thể sẽ được ban hành ở các văn khác khác có
liên quan.
c) Nghị quyết của Quốc hội đưa ra những chính sách mang tính định
hướng để các ngành, các cấp nghiên cứu xây dựng các chính sách cụ thể áp
dụng trong từng ngành và lĩnh vực, phù hợp với từng thời kỳ phát triển. Ví dụ
như: Nghị quyết số 51/2005/QH11 về Nhiệm vụ năm 2006, Nghị quyết số
47/2005/QH11 về Dự toán ngân sách nhà nước
d) Cam kết quốc tế: Các cam kết trong các điều ước quốc tế song
phương, đa phương mà Việt Nam là thành viên là những chính sách mang tính
định hướng hoặc cụ thể. Việc thực hiện những chính sách này có thể được
thực hiện bằng việc nội luật hoá vào pháp luật Việt Nam hoặc áp dụng trực
tiếp.
đ) Chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đề án phát triển ngành: Một số
chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành có quy định về định hướng
chính sách hoặc chính sách cụ thể cho phát triển ngành.
Bùi Thị Lan Hương - CH13D

5
Tiểu luận môn Phân tích chính sách
luật phải dừng lại hoặc nếu có được ban hành thì việc tổ chức thực hiện còn
gặp nhiều khó khăn hoặc không được thực hiện khi luật đã có hiệu lực. Ví dụ
như: Luật thi hành án, Luật Hội, Luật Trưng cầu ý dân, Bộ luật Hàng hải Việt
Nam (quy định về hoa tiêu, bắt giữ tàu biển, tiêu chí phân loại cảng biển),
Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (quy định về bắt giữ tàu bay), Luật
Thương mại (quy định về logistics).
b) Hai là, chính sách không ổn định, hoặc thiếu tính ổn định lâu dài,
hoặc không phù hợp với thực tế, không giải quyết được vấn đề thực tế đặt ra.
Đất nước ta đang trong thời kỳ phát triển, đặc biệt là trong quá trình hội nhập
kinh tế quốc tế nên một điều không thể phủ nhận là nhiều chính sách của
chúng ta chưa ổn định, còn lúng túng và nhiều chính sách còn đang trong quá
trình thử nghiệm. Chính vì thế mà chính sách của chúng ta luôn bị thay đổi,
đặc biệt là những chính sách liên quan đến các luật, pháp lệnh được xây dựng.
Ví dụ như Luật Giáo dục năm 2002 và Luật Dạy nghề năm 2006.
c) Ba là, chính sách mang tính cục bộ về lợi ích bộ, ngành, thiếu tính
liên thông giữa các chính sách. Qua thực tiễn công tác xây dựng luật cho thấy
bộ nào xây dựng luật cũng thường nghĩ đến lợi ích của bộ, ngành mình, lĩnh
vực mình; ít chú trọng đến lợi ích quốc gia, lợi ích của dân để xây dựng chính
sách. Điều này đã ảnh hưởng không tốt đến hiệu quả của luật. Một ví dụ có thể
dễ dàng nhận thấy là các luật mới được ban hành đều có xu hướng quy định về
giấy phép, về điều kiện kinh doanh mà chưa thực sự quan tâm đến tạo thuận
lợi cho doanh nghiệp. Hơn nữa, quy định về điều kiện kinh doanh khác nhau ở
mỗi loại hình dịch vụ khác nhau do các luật khác nhau điều chỉnh, nên các
doanh nghiệp phải đăng ký rất vụn vặt và cứng nhắc. Điều này gây không ít
khó khăn cho doanh nghiệp.
d) Bốn là, các cấp phê duyệt chính sách quan tâm chưa thoả đáng đối
với các chính sách sẽ được thể chế trong luật và chưa thực hiện đầy đủ quy
định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2002 về thực hiện

thiếu tính liên thông.
Bùi Thị Lan Hương - CH13D
7
Tiểu luận môn Phân tích chính sách
- Các cơ quan có thẩm quyền chưa quan tâm thích đáng đối với nghiên
cứu, đề xuất chính sách; quá trình xây dựng chính sách còn mang tính cục bộ,
không minh bạch, thiếu sự hợp tác.
4. Biện pháp để nâng cao hiệu lực hiệu quả của sự phối hợp hợp và
sử dụng luật pháp và chính sách ở nước ta hiện nay
a) Hoàn thiện quy định về dự báo đánh giá tác động về kinh tế, xã hội
của chính sách pháp lý sẽ được ban hành dưới dạng luật. Cụ thể là cần quy
định đầy đủ và chặt chẽ hơn yêu cầu nghiên cứu chính sách giai đoạn trước
khi lập chương trình xây dựng luật vào Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp
luật. Đồng thời, cần thực hiện nghiêm chỉnh các quy định pháp luật về dự báo
đánh giá tác động của chinh sách, chỉ đưa vào chương trình xây dựng luật
những dự án luật đã được chuẩn bị tốt các nội dung, chính sách liên quan đến
dự án luật.
b) Nội dung chính sách dự kiến đưa vào luật phải được xác định rõ ràng.
Trong thực tế hoạch định chính sách, nhất là ở nước ta đang trong thời kỳ phát
triển và hội nhập, việc xác định chính sách theo quan điểm nào, học tập chính
sách của nước ngoài như thế nào cho phù hợp với thực tiễn Việt Nam là một
việc khó. Tuy nhiên, khó không có nghĩa là chúng ta không xác định được. Để
khắc phục được khó khăn này đòi hỏi chúng ta phải nghiên cứu chính sách
trên cả lĩnh vực lý thuyết và thực tế, dự báo đánh giá tác động kinh tế, xã hội
của chính sách, so sách các chính sách, lựa chọn chính sách nào tối ưu và phù
hợp với thực tiễn và nhu cầu phát triển của Việt Nam.
c) Chính sách phải được xây dựng ổn định. Để thực hiện được điều này,
cần phải xây dựng chính sách phù hợp với chiến lược và định hướng chiến
lược phát triển các ngành kinh tế trong tổng thể phát triển của nền kinh tế quốc
dân. Có xây dựng chính sách dựa trên nền tảng này thì chính sách mới ổn

các đối tượng áp dụng luật.
Với tất cả các phân tích ở trên chúng ta có thể đi đến kết luận rằng, việc
xây dựng các luật phụ thuộc rất nhiều vào việc xác định chính sách đưa vào
luật.
Bùi Thị Lan Hương - CH13D
9
Tiểu luận môn Phân tích chính sách
Bùi Thị Lan Hương - CH13D
10