PHÒNG GIÁO DỤC-ĐÀO TẠO QUẬN TÂN BÌNH
TRƯỜNG THCS TRẦN VĂN ĐANG
o0o
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
RÈN LUYỆN KĨ NĂNG PHÁT HIỆN CÁC
MỐI LIÊN HỆ ĐỊA LÍ TRÊN BẢN ĐỒ
GIÁO VIÊN : NGUYỄN NGỌC TUYẾT
NĂM HỌC: 2006-2007
I ĐẶT VẤN ĐỀ:
- Trước kia phương pháp dạy học lấy thầy giáo làm trung tâm ,
người thầy chỉ truyền đạt kiến thức cho HS, còn HS tiếp nhận kiến
thức do người thầy cung cấp nên việc học của HS không có tính tư
duy sáng tạo. Ngày nay đổi mới SGK, và phương pháp lấy HS làm
trung tâm , thì việc học của HS tự tìm tòi là chính. Do đó để có tiết
học tốt và dạy tốt thì GV và HS luôn luôn không ngừng học hỏi, tìm
tòi sưu tầm hình ảnh,tư liệu để cho bài học và bài giảng thêm sinh
động và phong phú đồng thời củng vạch ra được tính tư duy và sáng
tạo của học sinh trước sự tiến bộ nhanh chóng của khoa học kó thuật
đặc biệt là công nghệ thông tin và kó thuật vi tính.
- Một trong những nguyên tắc dạy học quan trọng ở trường phổ
thông là sự thống nhất của cụ thể về trực quan, tư duy, trừu tượng.
Trong giảng dạy đòa lí ở nhà trường, nguyên tắc này càng được đề
cao nhiều hơn, bắt nguồn từ các sự vật hiện tượng đòa lí trải rộng ra
khắp bề mặt trái đất, không chỉ quan sát trực tiếp để hình thành
biểu tượng và khái niệm mà còn đòi hỏi phải tư duy, vận dụng,từ đó
xác lập nên các mối liên hệ đòa lí đưa vào thực tiển.Do đó, với
những ưu thế của mình về chức năng phân tích và khai thác nguồn
tri thức đòa lí qua bản đồ,qua các đối tượng đòa lí, từ đó xác lập các
mối quan hệ nhân quả với các nhân tố tự nhiên-kinh tế- xã hội-con
người của một nước, khu vực, cả thế giới, toàn cầu. Đó là những lí
do tôi chọn đề tài

tây đông.Và do tính chất khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm cũng làm
cho sông ngòi ,đòa hình chòu tác động mạnh mẽ.
+Mối liên hệ giữa các hiện tượng đòa lí kinh tế với nhau.
VD: Việc đặt các nhà máy cưa xẻ, các nhà máy chế biến gỗ, bột
giấy ở cửa sông có liên quan với việc khai thác gỗ ở vùng đầu
nguồn, chuyển gỗ bằng đường sông và xuất khẩu qua đường biển ở
Thụy Điển.
Hoặc chăn nuôi bò theo kiểu công nghiệp trong các trang trại ở
Hoa Kì phía xa là các nhà máy chế biến thức ăn => Học sinh nêu
lên mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế.
+ Mối liên hệ giữa tự nhiên và kinh tế:
VD: Sử dụng thảo nguyên khô và bán hoang mạc để chăn thả, sử
dụng thác nước làm thủy điện, phát triển công nghiệp giấy dựa vào
tài nguyên rừng….Những mối liên hệ này không phải là nhân quả
mà nó có tính quy luật nó chỉ là mối liên hệ thông thường,không
nhất thiết có rừng thì công nghiệp gỗ mới phát triển,không phải cứ
có công nghiệp khai thác dầu thì cũng có ngành sản xuất thiết bò
khai thác và vận chuyển dầu….Thật vậy việc khai thác, sử dụng tự
nhiên, xây dựng và phát triển kinh tế tuỳ thuộc phần lớn vào trí tuệ
của con người, vào trình độ khoa học kó thuật, trình độ phát triển
kinh tế, vào đặc điểm của mỗi dân tộc và chế độ xã hội…
-Tập cho học sinh phân biệt được mối liên hệ đòa lí thông thường
với mối liên hệ nhân –quả bằng cách luôn luôn đặt câu hỏi để các
em suy nghó,phân tích và trả lời.
-Đối với loại liên hệ nhân quả, thì giáo viên dùng kí hiệu mũi tên:
Thụy Điển nằm ở vó độ cao ->Khí hậu lạnh, dùng kí hiệu gạch
ngang để chỉ các mối liên hệ thông thường: nhiều rừng-công nghiệp
gỗ phát triển, quốc gia hải đảo-đánh cá phát triển.
-Để rèn luyện kó năng phát hiện các mối liên hệ đòa lí trên bản
đồ,trước hết giáo viên cần củng cố và phát triển những hiểu biết

về mùa đông.
+ Thực vật: nơi có cây cối, rừng bao phủ thì khí hậu dòu hơn so với
nơi đất trọc, trơ trụi
-Mối liên hệ giữa khí hậu với đòa hình:VD: ở hoang mạc nhiệt đới,
sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm rất lớn làm cho đá nứt nẻ,
vỡ vụn, gió thổi cuốn theo cát bụi mài mòn các khối đá, tạo nên
những hình thù kì dò…., đất đen hình thành trong điều kiện khí hậu
lục đòa khô, đất pôtdôn hình thành trong điều kiện khí hậu ôn đới
lạnh, đất feralit hình thành tronh điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm…
-Mối liên hệ giữa đòa hình với sông ngòi: sông chảy theo hướng núi,
độ dốc càng lớn thì sông ngòi càng chảy mạnh, độ dốc càng nhỏ thì
sông ngòi chảy chậm, càng uốn khúc nhiều.
b. VD: Mối liên hệ giữa tự nhiên và kinh tế:
. Đòa hình và kinh tế:Đòa hình đồng bằng thuận lợi cho việc giao
thông vận tải,các công trình xây dựng đường sá dễ dàng,đỡ tốn
kém,các đồng bằng ven sông, đồng bằng châu thổ là những vùng
trồng cây lương thực và chăn nuôi trù phú, dân cư đông, đòa hình núi
non hiểm trở gây trở ngại cho việc giao thông đi lại, công trình xây
dựng đường sá khó khăn, tốn kém phải mở đường hầm qua núi,làm
nhiều cầu,trồng trọt, canh tác cũng không thuận lợi.
.Khoáng sản và kinh tế:cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu cho công
nghiệp và nông nghiệp.
.Khí hậu và kinh tế: Sự phân bố cây trồng phụ thuộc vào khí hậu, có
những loài cây ôn đới như lúa mì, các loại lúa mạch, củ cải đường,
táo, lê… , có những loài cây nhiệt đới: gạo, sắn, hạt tiêu,dừa
chuối…,cây cận nhiệt đới: ôliu,cam quýt , mơ , mận…. Tuy nhiên tác
động của con người, nhiều loài cây trên đây ngày nay đã thích nghi
dần với loại khí hậu khác và được trồng rộng rãi hơn,chẳng hạn như
lúa mì, lúa gạo được trồng phổ biến cả ở cận nhiệt đới,hoặc cam
quýt, mơ mận được trồng cả ở các miền khí hậu nhiệt đới.

+Cung cấp dần mối liên hệ đòa lí làm cơ sở cho việc rèn luyện kó
năng.
+Trên cơ sở vốn hiểu biết tích lũy của học sinh,giúp các em tự phân
biệt được các mối liên hệ đòa lí nhân quả, mang tính quy luật.
+Hướng dẫn học sinh dựa vào bản đồ kinh tế tập đánh giá trình độ
kinh tế của các nước.
4. Tự nhận xét kết quả:
Qua nhiều năm thay sách chúng tôi thấy các em hầu hết đều nắm rõ
và làm tốt các khâu về biểu đồ, bản đồ, phân tích mối quan hệ đòa lí
. Khi học GV đưa 1 bản đồ,hay biểu đồ,bảng thống kê các số liệu
và giao nhiệm vụ cho HS xác lập nên mối quan hệ đòa líø, tất cả các
em đều thực hiện rất tốt ,bên cạnh đó sau các giờ học căng thẳng thì
cho các em chơi trò chơi đòa lí vừa tích lũy kiến thức vừa được vui
chơi thỏa thích tiết học trở nên sinh động HS tiếp thu bài nhanh hơn,
và hiểu được nhiều điều xung quanh cuộc sống của mình
Về kết quả học tập bộ môn:
Năm học Tổng số HS
khối 7
Giỏi Khá Trung bình
2005-
2006(HKI)
311 266 (85,5%) 37 (11,9%) 8 (2,6 %)
III. TÍCH CỰC VÀ HẠN CHẾ:
1. TÍCH CỰC:
-Với đề tài này chúng ta có thể áp dụng trong học sinh toàn
trường,và hầu hết ở các tiết học.
-Để áp dụng được cho các em đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bò và
đầu tư cho học sinh trước đó thao tác, hình thức và cách thức trình
bày và lập luận vấn đề.
-Cho nên tôi thấy môn đòa lí nhằm để rèn luyện thật nhiều các kỹ