Y học cổ truyền và bệnh Alzheimer

Alzheimer là một bệnh đang hành hạ khoảng hơn 10 triệu người trên thế giới, đặc trưng
bởi sự thương tổn của não bộ khiến cho dòng ý tưởng, cảm xúc và trí nhớ của người bệnh
ngày càng rối loạn, chậm dần rồi ngừng hẳn. Cùng với sự gia tăng dân số và tuổi thọ, số
người mắc bệnh cũng đang có xu hướng tăng lên. Cho đến nay, các nhà khoa học vẫn
chưa kết luận được nguyên nhân của căn bệnh này và chính vì vậy, việc tìm ra phương
thức trị liệu hữu hiệu vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải đáp.
Cùng với sự nỗ lực của y học hiện đại, y học cổ truyền (YHCT), đặc biệt là ở Trung
Quốc, cũng đã và đang lưu tâm nghiên cứu về vấn đề này cả về lý thuyết và thực tiễn
điều trị. Căn cứ trên các triệu chứng lâm sàng, các nhà YHCT nhận thấy bệnh Alzheimer
đã được Đông y mô tả từ rất sớm trong phạm vi các chứng “bạch si”, “ngai si”, “thần
ngai”, “ngai bệnh”, “ngu si” với một hệ thống lý luận và các phương pháp điều trị,
phòng bệnh hết sức phong phú. Mặc dù nhiều vấn đề còn phải tiếp tục bàn cãi, song về cơ
bản người ta đã nghiên cứu và thống nhất những điểm cơ bản sau đây:
Về nguyên nhân và cơ chế sinh bệnh
Trước hết, vấn đề cốt lõi là ở chỗ: Khi cơ thể trở về già, tùy theo mức độ và tính chất
khác nhau, các tạng phủ dần dần đi đến chỗ suy thoái, trong đó đặc biệt là tạng thận.
Theo quan niệm của YHCT, thận tàng tinh, tinh sinh tủy, tủy thông với não, não là bể của
tủy. Thận tinh không ngừng được đưa lên để nuôi dưỡng và phát huy cái “thần” của não.
Khi thận tinh sút kém thì bể tủy sẽ cạn kiệt, mạch lạc trong não bị trở ngại làm cho tinh
thần trở nên trì trệ, trí nhớ dần suy giảm. Y thư cổ có câu: “Tâm tri tương lai, thận tàng dĩ
vãng” cũng là muốn nhấn mạnh đến vai trò của tạng thận đối với năng lực tư duy và ghi
nhớ. Ngoài ra, theo quan điểm biện chứng của quy luật ngũ hành tương sinh tương khắc,
sự tổn thương của các tạng phủ khác như can, tâm, tỳ và phế đều có ảnh hưởng xấu đến
tạng thận và ngược lại, tạng thận khi đã hư suy cũng tác động không tốt đến các tạng phủ
khác khiến cho bệnh cảnh lâm sàng của bệnh trở nên phong phú và phức tạp.
Thứ đến là vai trò của các yếu tố căng thẳng thần kinh tâm lý mà YHCT gọi là “thất tình”
bao gồm: hỉ (vui), nộ (giận), ưu (lo), tư (nghĩ), bi (buồn), khủng (sợ), kinh (khiếp). Các
loại tình chí này khi cường độ vượt quá khả năng điều tiết của cơ thể và tác động kéo dài
có thể gây thương tổn các tạng phủ, làm hại đến nguyên thần từ đó gây rối loạn hoạt động

trong thành phần của nó; lá bạch quả có tác dụng cải thiện công năng não bộ và ức chế
quá trình suy giảm trí lực ở người già, nâng cao năng lực ghi nhớ của học sinh
Nhiều bài thuốc mới đã được nghiên cứu xây dựng theo các nhóm như: nhóm dưỡng tâm
kiện tỳ, bổ thận an thần có ích trí linh xung tễ, kháng não nhược cao, thông trí xung tễ,
thanh cung trường xuân đan, ích thọ khang ; nhóm tư bổ can thận, trấn tinh bổ não có bổ
thận ích não khang, xuân hồi giao cao, khang bảo dịch ; nhóm điều tâm bổ thận, thanh
hỏa tăng trí có thanh não ích trí hợp tễ, điều tâm phương, ích trí hoàn, an thần kiện não
linh ; nhóm hóa đàm hoạt huyết, khai khiếu tỉnh thần có tỉnh não khang xung tễ, đào
hồng phụ tô thang, kiện não ích trí thang
Ngoài ra, các biện pháp điều trị không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt,
tập luyện khí công, dưỡng sinh cũng đã và đang được chú trọng nghiên cứu. Nhìn chung,
các nhà khoa học đều cho rằng: tuy trước mắt còn nhiều khó khăn nhưng việc nghiên cứu
và vận dụng các phương pháp điều trị của YHCT trong việc giải quyết căn bệnh
Alzheimer rất có triển vọng và bước đầu đã đạt được những thành tựu đáng khích lệ.
Điều này, một lần nữa chứng tỏ YHCT có đủ khả năng trong việc góp phần giải quyết
căn bệnh nan giải của thời hiện đại miễn sao người ta biết nhìn nhận đúng đắn và chọn
được một hướng đi thích hợp.