Giáo án Chính trị Lê Thị Mỹ An
BÀI 7
CON NGƯỜI, NHÂN CÁCH, MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁ NHÂN
VÀ XÃ HỘI(2 tiết)
I. Mục đích, yêu cầu
1. Mục đích:
- Nắm vững mối quan hệ biện chứng giữa cá nhân và tập thể, xã hội.
2. Yêu cầu:
- Khái niệm cấu trúc nhân cách.
- Mối quan hệ biện chứng giữa cá nhân và tập thể, xã hội.
II. Giảng bài mới
Nội dung Giáo viên
I. BẢN CHẤT CON NGƯỜI
1. Khái niệm về con người
+ Từ giác độ triết học người ta đưa ra một định
nghĩa khái quát: “Con ngưới là một thực thể sinh
học–xã hội, luôn giữ vai trò chủ thể trong mọi
hoạt động”.
+ Với tính cách là thực thể sinh vật, cơ thể con
người luôn luôn chịu sự quy định của những quy
luật sinh học để tồn tại và phát triển. Với tư cách
một thực thể xã hội, con người trong quá trình tồn
tại đã có những sinh hoạt cộng đồng như lao
động, giao tiếp, thông qua đó mà một hệ thống
quan hệ xã hội được thiết lập.
2. Bản chất con người
+ Chủ nghĩa duy tâm và tôn giáo cho rằng, bản
chất con người do lực lượng siêu tự nhiên chi
phối như “ý niệm”, “ý niệm tuyệt đối”, “cái phổ
biến”, “chúa”, “thượng đế”…
+ Các loại chủ nghĩa duy vật: siêu hình, máy móc,

kiện đó con người tạo ra giá trị của cải vật chât và
tinh thần. Chỉ trong toàn bộ các quan hệ xã hội đó
(giai cấp, chính trị, dân tộc, thời đại, kinh tế, gia
đình…) con người mới bộc lộ bản chất của mình.
Nhưng ko phủ nhận mối quan hệ giữa con người
với tự nhiên.
Trang 1
Giáo án Chính trị Lê Thị Mỹ An
a) Khái niệm nhân cách
+ Chủ nghĩa duy tâm và tôn giáo quan niệm có
“tính người bẩm sinh”; “nhân cách là yếu tố tinh
thần đầu tiên của tồn tại người và chúa là nhân
cách tối cao nhất có trước và chi phối nhân cách
con người”…
+ Chủ nghĩa duy vật ngoài mácxít và các khoa
học cụ thể thường có xu hướng tuyệt đối hóa mặt
tâm lý, sinh lý, xem nhẹ mặt xã hội hay tách rời
mặt xã hội và mặt tự nhiên của nhân cách.
+ Ngày nay do thành tựu của nhiều ngành
khoa học nghiên cứu về nhân cách, người ta đã
đưa ra một quan niệm tổng hợp và đúng đắn về
nhân cách: nhân cách là toàn bộ những năng lực
và phẩm chất xã hội–sinh lý–tâm lý tạo thành một
chỉnh thể mà nhờ nó mỗi cá nhân người có thể
đóng vai trò chủ thể, tự ý thức, tự đánh giá, tự
khẳng định, tự điều chỉnh mọi hoạt động của
mình.
Nhân cách là tổ hợp thái độ, thuộc tính
riêng trong quan hệ hành động của từng người
với giới tự nhiên, với xã hội và bản thân.

của mỗi cá nhân.
Bao gồm toàn bộ cá yếu tố như quan điểm, lý
luận, niềm tin, định hướng lý luận…
Cơ thể sinh học là điều kiện cần và môi trường xã
hội là điều kiện đủ để hình thành nhân cách con
người.
Trang 2
Giáo án Chính trị Lê Thị Mỹ An
+ Nhân cách của mỗi cá nhân không phải hình
thành một lúc, một lần là xong mà diễn ra theo
một quá trình, suốt cả đời người.
+ Trước hết phải từng bước tạo lập những tiền đề
cho sự hình thành nhân cách XHCN Việt Nam:
tiền đề vật chất là nền kinh tế thị trường theo định
hướng XHCN; tiền đề tư tưởng là chủ nghĩa
Mác–Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; và tiền đề
giáo dục là cải cách hệ thống giáo dục quốc dân
nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực bồi
dưỡng nhân tài.
III. QUAN HỆ GIỮA CÁ NHÂN VỚI TẬP
THỂ, CÁ NHÂN VÀ XÃ HỘI
1. Quan hệ giữa cá nhân với tập thể
a) Khái niệm cá nhân và tập thể
+ Cá nhân người là một chỉnh thể đơn nhất với
một hệ thống những đặc điểm cụ thể, không lặp
lại khác biệt với những cá nhân khác về mặt sinh
học cũng như về mặt xã hội.
+ Khái niệm cá nhân trên đây làm rõ hơn một vấn
đề là: không bao giờ được “cào bằng” giữa các cá
nhân với nhau.

nó > Tính đơn nhất và tính phổ biến.
Cá nhân là chủ thể lao động , của mọi quan hệ xã
hội và của nhận thức nhằm thực hiện chức năng
cá nhân và chức năng xã hội trong một giai đoạn
lịch sử nhất định của lịch sử xã hội.
Trang 3
Giáo án Chính trị Lê Thị Mỹ An
2. Quan hệ giữa cá nhân với xã hội
a) Khái niệm xã hội
+ Khái niệm xã hội được xác định như là một
cộng đồng người có tổ chức liên kết các cá nhân
với nhau.
Quan hệ giữa cá nhân và xã hội là tất yếu và biện
chứng. Tất yếu vì không có cá nhân tồn tại, phát
triển bên ngoài xã hội và không có xã hội nếu
không có sự liên kết các cá nhân. Biện chứng vì
giữa cá nhân và xã hội có sự tác động qua lại với
nhau. Xã hội tạo điều kiện cho mỗi cá nhân phát
triển, nâng sức mạnh của mỗi cá nhân lên hơn bản
thân nó. Các cá nhân hợp thành xã hội không phải
là một tổng số đơn giản mà tạo ra một hợp lực lớn
hơn tổng số các cá nhân cộng lại.
+ Sự phát triển của xã hội làm cho mối quan hệ
giữa cá nhân và xã hội ngày càng đa dạng, phức
tạp và phong phú
+ Vai trò của cá nhân đối với xã hội phụ thuộc
vào sự phát triển của nhân cách.
b) Xây dựng quan hệ đúng đắn giữa cá nhân và
xã hội trong giai đoạn hiện nay ở nước ta
+ Công cuộc xây dựng đất nước theo đường lối

nhân vào xã hội từ quốc gia đến quốc tế, đó là
những lãnh tụ, danh nhân, vĩ nhân. Ngược lại,
những cá nhân có nhân cách thấp, hoặc thoái hóa,
biến chất về nhân cách thường gây hậu quả xấu,
thậm chí phá hoại sự phát triển của xã hội.
Trang 4
Giáo án Chính trị Lê Thị Mỹ An
- Mở rộng dân chủ.
- Tăng cường giáo dục, nâng cao trình độ dân trí.
Giáo viên hướng dẫn duyệt Giáo viên tập sự
Nguyễn Văn Trang Lê Thị Mỹ An
Trang 5