Saùng kióỳn kinh nghióỷm: Tọứ chổùc hoaỷt õọỹng tióỳp
thu kióỳn thổùc yóỳu tọỳ hỗnh hoỹc ồớ hoỹc sinh lồùp 5.
A. PHN M U
I. TI:
T CHC HOT NG TIP THU KIN THC YU T HèNH HC
HC SINH LP 5.
II. GII HN:
Cỏc hot ng tip thu kin thc Tiu hc.
III. PHNG PHP NGHIấN CU:
- Phng phỏp tng kt kinh nghim
- Phng phỏp nghiờn cu sn phm hot ng
- Phng phỏp iu tra th nghim.
B. NI DUNG
I. Lí DO CHN TI:
Th k 21 khoa hc k thut phỏt trin nh v bóo ũi hi mi con ngi
phi vn lờn ỏp ng nhu cu trong i sng. Bi vy, mc tiờu ca giỏo dc
nc ta l o to con ngi Vit Nam phỏt trin ton din cú o c, cú tri thc,
cú sc kho v ngh nghip.
Toỏn hc vi t cỏch l mụn khoa hc nghiờn cu mt s mt ca th gii
hin thc, cú h thng kin thc v phng phỏp nhn thc c bn cn thit cho
i sng, cho hot ng lao ng. ú cng l cụng c cn thit cho vic hc cỏc
mụn khoa hc khỏc, tip tc nhn thc, khỏm phỏ th gii xung quanh v hot
ng hiu qu trong thc tin. Chớnh vỡ th nh toỏn hc v i ngi Phỏp Gan
X ó cho rng: Toỏn hc l ụng hong ca mi ngnh khoa hc
Mt hc sinh gii toỏn chc chn khi hc cỏc mụn hc khỏc cỏc em s cú
nhng suy din, suy lun, lp lun cht ch, lụgic hn, ngụn ng cỏc em s dng
chớnh xỏc hn, nú s to iu kin, h tr cho cỏc em hc tp tt hn cỏc mụn hc
khỏc. Vỡ vy vic hc toỏn trong nh trng tiu hc chim v trớ vụ cựng quan
trng.
Mt khỏc kh nng giỏo dc ca mụn Toỏn vụ cựng to ln. Nú cú nhiu kh
nng phỏt trin t duy lụ gic, bi dng cỏc thao tỏc trớ tu cn thit nhn thc

duy tru tng ca cỏc em phỏt trin, t ú cỏc em cú th vn dng tt trong vic
hc th cụng hay hi ho.
T nhng vn ó nờu trờn, mi quỏ trỡnh dy hc l h thng ng lc
phc tp. iu khin quỏ trỡnh dy hc nhm thc hin nhim v dy hc tc l
to ra nhng bin i v nhõn cỏch ca hc sinh theo mc tiờu o to m ngi
iu khin l giỏo viờn. Nhng bin i nhõn cỏch núi trờn khụng th to ra bng
cỏch no khỏc ngoi s hot ng t giỏc, tớch cc, ch ng ca bn thõn hc
sinh. iu khin quỏ trỡnh dy hc, giỏo viờn cú nhim v t chc, hng dn hc
sinh t ch l i tng tr thnh ngi to ra bin i ú.
Nh vy, vic chn la cỏch thc t chc, phng phỏp dy hc cỏc yu t
hỡnh hc tiu hc hc sinh cú th lnh hi tt c nhng kin thc theo yờu cu
ra l mt vn m mi giỏo viờn trc khi lờn lp khụng khi trn tr, phi
lm th no cỏc em tip thu kin thc v hỡnh hc mt cỏch thun li nht ,
bng con ng ngn nht.
L mt giỏo viờn chc rng ai cng cú mong mun tỡm ra nhng gii phỏp tt
nht nhm nõng cao hiu qu ging dy. Vi ý ngh ú tụi mnh dn nghiờn cu
Ngổồỡi thổỷc hióỷn:
Ló Quang Thờch - Trổồỡng Tióứu hoỹc sọỳ 2 Lao Baớo 2
Saùng kióỳn kinh nghióỷm: Tọứ chổùc hoaỷt õọỹng tióỳp
thu kióỳn thổùc yóỳu tọỳ hỗnh hoỹc ồớ hoỹc sinh lồùp 5.
ti: T chc hot ng tip thu cỏc yu t hỡnh hc tiu hc.
II.NHNG C S Lí LUN.
1. Mc tiờu ca dy yu t hỡnh hc.
Mc tiờu ca dy yu t hỡnh hc tiu hc l trờn c s v vn sng thc t
lm cho hc sinh lm quen vi mt s hỡnh hc thng gp th hin trờn vt
quen thuc. T ú, qua tru tng húa chỳng ta giỳp hc sinh nhn bit, nhn
dng hỡnh. T nhn bit tng th n nhn bit cỏc tớnh cht ca hỡnh, cỏc yu t
quan h trong hỡnh v nhn bit c s khỏc bit gia cỏc hỡnh ó hc bng cỏc
hỡnh v quy c, bit dựng thut ng nhn bit cỏc hỡnh v dựng ký hiu cỏc
hỡnh bng ch cỏi, cỏc tớnh cht bng ký hiu. Trờn c s ú, cỏc em tớch lu mt

(1) (2) (3) ( 4 )
- Kt qu:
+ 29/31 em so sỏnh ỳng c gúc 1 bng gúc 2, gúc 3 bng gúc 4.
+ Cú 2 em so sỏnh sai gúc 3 nh hn gúc 4.
- Nguyờn nhõn:
Bng trc giỏc ca cỏc em nhn thy gúc 4 to bi hai cnh di hn do ú
ngh l gúc s ln hn.
Nh vy, khi nhm ln khi so sỏnh gúc cn phi qua thao tỏc o gúc.
Nhng nhm ln m hc sinh thng mc phi qua vic lm bi tp nh sau:
* Nhn dng hỡnh:
Hc sinh thng nhm ln trong quỏ trỡnh nhn dng l khi thay i v trớ
hoc khi thay i du hiu khụng bn cht ca hỡnh. Hc sinh nhn dng hỡnh hc
mt cỏch mỏy múc theo mu hoc ỏng nhỡn bng trc quan.
* Bi tp v i lng:
Hc sinh nhm ln khi thay i n v o di, din tớch v thng lỳng
tỳng khi tớnh di ca mi cnh ng vi din tớch ca mt hỡnh. Vic lp lun
trong hỡnh hc cũn s si, kh nng suy din ca cỏc em cũn yu.
III. BIN PHP NGHIấN CU.
1. Nghiờn cu chng trỡnh, ti liu, sỏch giỏo khoa:
Ni dung chng trỡnh cn t v hỡnh hc bc tiu hc.
on thng, ng thng, tia, gúc vuụng, gúc bt, gúc nhn, gúc tự, hỡnh ch
nht, hỡnh vuụng, hai ng thng vuụng gúc, hai ng thng song song.
Yờu cu cn t:
Nhn bit hỡnh theo c im gúc, cnh, bit ghi v c tờn, nhn bit cỏch
kim tra hai ng thng vuụng gúc, hai ng thng song song, cỏc loi gúc.
Bit dựng ờ ke v hỡnh vuụng v hỡnh ch nht.
2. Nghiờn cu mi quan h gia hỡnh hc v cỏc yu t s hc, i s v o i
lng:
Hỡnh hc v cỏc yu t s hc, i s v o i lng cú mi quan h liờn
Ngổồỡi thổỷc hióỷn:

Hc sinh ngay t lp mu giỏo cỏc em ó tip xỳc vi nhiu hỡnh hay cú th
hỡnh hc khi s dng cỏc dựng trong gia ỡnh: Bao diờm, bỏnh ko, chic
vũng lc. . .Do ú vic nhn dng hỡnh hc i vi cỏc em cỏc lp u cp
khụng cú my khú khn. Nhng vn lm sao cỏc em khụng nhm ln khi t
hỡnh bt k v trớ no m cỏc em cng cú th nhn ra c m khụng nhm ln
gia hỡnh ny vi hỡnh khỏc ú mi l vn cn thit cn tỡm tũi v suy ngh.
Nh cỏc nh tõm lớ hc ó phõn tớch v cho thy t duy cỏc em bc tiu hc (cỏc
lp u cp) ch yu i t cỏi c th t trc quan sinh ng. Vic s dng dựng
trc quan trong dy nhn din hỡnh hc hay hng dn quan sỏt l mt vn
Ngổồỡi thổỷc hióỷn:
Ló Quang Thờch - Trổồỡng Tióứu hoỹc sọỳ 2 Lao Baớo 5
Saùng kióỳn kinh nghióỷm: Tọứ chổùc hoaỷt õọỹng tióỳp
thu kióỳn thổùc yóỳu tọỳ hỗnh hoỹc ồớ hoỹc sinh lồùp 5.
quan trng khụng th thiu trong khi dy loi bi ny. Tuy vy, khụng nờn quỏ lm
dng phng phỏp ny m phi bit kt hp hi ho vi cỏc phng phỏp khỏc
dn dn a cỏc em i t cỏi c th, t trc quan n t duy tru tng.
2.Hng dn hc sinh quan sỏt, so sỏnh, i chiu nhn bit dng
hỡnh hc n gin.
Vớ d: lp 5 khi dy cho cỏc em v tớnh din tớch hỡnh tam giỏc.
- Giỏo viờn:
Cn hng dn cho hc sinh khi tớnh din tớch hỡnh tam giỏc thỡ cn phi bit
cnh ỏy v chiu cao (cnh ỏy nhõn vi chiu cao chia cho 2 ra din tớch).
- Hc sinh:
Bit c cnh ỏy v chiu cao thỡ tớnh c din tớch hỡnh tam giỏc.
Nhng sai lm hc sinh thng mc phi:
- Do cha suy ngh nờn khi tớnh, hc sinh hay tớnh theo din tớch hỡnh vuụng.
- Tu theo mc tip thu, kh nng lnh hi tri thc, tu theo c im la
tui mi hc sinh m vic nhn thc hỡnh hc cũn c tin hnh vi cỏc bc
khỏc nhau.
3. V hỡnh:

ng viờn hc sinh din t bng nhiu cỏch.
- Hc sinh:
+ Cn nm chc c im, du hiu bn cht mụ t c im hỡnh.
+ Luụn suy ngh tỡm ra nhiu cỏch din t ỳng.
5. Ct ghộp hỡnh hc:
Vic ct ghộp hỡnh hc trong quỏ trỡnh dy hỡnh hc to iu kin cho cỏc em
tip thu mt cỏch d dng mt s kin thc v cỏc yu t hỡnh hc, bi vỡ t duy
ca cỏc em l t duy trc quan sinh ng n tru tng. Hot ng ct ghộp hỡnh
giỳp cho cỏc em phỏt trin c tớnh c lp, cú sỏng to, cỏc em cú iu kin thc
hnh, nh vy s lm cho cỏc em cú hng thỳ trong vic hc tp hỡnh hc. Dy ct
ghộp hỡnh hc cng cú th tin hnh qua trũ chi. Tuy nhiờn khụng ch n gin
ch ct ghộp hỡnh m õy ct ghộp hỡnh nhm mc ớch a cỏc em n vic lnh
hi tri thc.
- Giỏo viờn:
Ngoi vic hng dn hc sinh vit so sỏnh cỏc on thng, cỏc gúc ct
ghộp tỡm tũi sỏng to v ngh ra nhng cỏch ct ghộp hỡnh khỏc nhau, nhng bi
toỏn lt lộo mt vi du hiu nhm phỏt trin nng khiu v toỏn ca hc sinh, luụn
luụn thay i dng bi tp ct ghộp.
Vớ d:
- T mt hỡnh vuụng hóy ct theo ng chộo v ghộp thnh nhng hỡnh khỏc
nhau.
- T cỏc mnh ri ca hỡnh tam giỏc hóy ghộp thnh ngụi nh.
Lỳc ny hc sinh khụng ch n thun ct ghộp m phi bit tớnh toỏn tng
tng lp ỳng. Nh vy, s rốn luyn cho cỏc em t duy tru tng tớnh sỏng
to trong vic hc toỏn.
Vic ct ghộp hỡnh cũn giỳp cỏc em trong vic nhn thc c mt tớnh cht
quan trng ú l: Cỏc hỡnh cú hỡnh dng khỏc nhau cú th cú din tớch bng nhau
Ngổồỡi thổỷc hióỷn:
Ló Quang Thờch - Trổồỡng Tióứu hoỹc sọỳ 2 Lao Baớo 7
Saùng kióỳn kinh nghióỷm: Tọứ chổùc hoaỷt õọỹng tióỳp

Ló Quang Thờch - Trổồỡng Tióứu hoỹc sọỳ 2 Lao Baớo 8
Saùng kióỳn kinh nghióỷm: Tọứ chổùc hoaỷt õọỹng tióỳp
thu kióỳn thổùc yóỳu tọỳ hỗnh hoỹc ồớ hoỹc sinh lồùp 5.
cỏch thc hot ng phự hp.
- Hc sinh:
+ Cn nm chc cỏc dng hỡnh hc cú th qua vt mu hoc cỏc c im ca
hỡnh nhn dng chớnh xỏc.
+ Phi c lp suy ngh v tỡm ra nhng cỏch thc hot ng cú hiu qu.
+ Cn rốn luyn tớnh cn thn t m trong hot ng v hỡnh v ct ghộp hỡnh.
BI 2: DY O I LNG HèNH HC LP 5:
Nhng yờu cu cn t khi dy o i lng hỡnh hc lp 5:
+ Hc sinh cú nhng hiu bit v tớnh toỏn ỳng v di on thng, din
tớch.
+ Bit c, vit cỏc s o di, din tớch vi cỏc n v thng dựng gn
gi vi cuc sng ca cỏc em.
+ Bit so sỏnh, chuyn i s o di, din tớch vi cỏc n v thng dựng.
+ Bit tớnh chu vi, din tớch cỏc hỡnh ó hc.
T nhng yờu cu cn t trờn, vic dy o i lng hỡnh hc lp 5.
Chỳng ta cú th t chc hot ng dy hc theo cỏc ni dung nh sau:
1. di on thng:
Trong quỏ trỡnh dy loi bi ny vic trc tiờn giỏo viờn cn giỳp hc sinh
hiu rừ nhng n v ca di, sau ú t nhng phng tin trc quan, giỳp hc
sinh hỡnh thnh biu tng v o di on thng v cú th c lng mt vi
n v o di nh: cm, m
Vic t chc cho hc sinh o di ca mt s on thng bng thc, dõy,
compa nhm giỳp cỏc em rốn luyn kh nng o lng s lm c s ban u cho
cỏc em i n vic so sỏnh, chuyn i cỏc n v o di on thng.
thc hin hot ng dy hc dng bi ny i vi:
- Giỏo viờn:
Trc khi lờn lp giỏo viờn cn chun b dựng trc quan v vn dng

n v o di thc hnh thnh tho cỏc bi tp i, so sỏnh, thc hin cỏc
phộp tớnh.
+ Bit cỏch trỡnh by chớnh xỏc, rừ rng, d hiu.
2. Din tớch cỏc hỡnh:
Ngy nay trong yờu cu mi v ci cỏch giỏo dc cỏc mc tiờu thc dng gn
trc tip vi cỏc vn thc tin nh tớnh toỏn chu vi, din tớch khụng cũn gi v
trớ c tụn nh trc. Nhng hỡnh hc lp 5 vn l phm vi thun li kt hp
cỏc kin thc s v hỡnh, lý lun vi thc tin. Trờn thc t cỏc bi toỏn v tớnh
toỏn chu vi, din tớch bo gm hai hot ng tng hp. Cỏc hot ng hỡnh hc,
cỏc hot ng o lng v cỏc hot ng tớnh toỏn s hc. Hc sinh din t trờn
bỡnh din s, vn dng cỏc quan h s vo h o lng cỏc i lng. Cỏc bi
toỏn cú ni dung hỡnh hc thng cú nhiu chc nng, kt hp hỡnh hc, s hc,
h o lng. Vỡ vy, cú th to ra nhng tỡnh hung kim tra cỏc kin thc ó hc.
Vic dy din tớch cỏc hỡnh ngoi vic cung cp cho cỏc em nhng kin thc v
hỡnh hc cũn cng c ý ngha v k nng tớnh toỏn ca hc sinh, cng c kh nng
suy din v lp lun ca hc sinh. Dy din tớch hỡnh hc cú th thụng qua dựng
trc quan hỡnh thnh cho hc sinh biu tng v din tớch cỏc hỡnh. Trờn c s
nm biu tng cỏc em cú th so sỏnh trc tip cỏc hỡnh hc cú cựng hỡnh dng
hoc khụng cựng hỡnh dng. Nh vy cỏc em cú th s b nm c din tớch cỏc
Ngổồỡi thổỷc hióỷn:
Ló Quang Thờch - Trổồỡng Tióứu hoỹc sọỳ 2 Lao Baớo 10
Saùng kióỳn kinh nghióỷm: Tọứ chổùc hoaỷt õọỹng tióỳp
thu kióỳn thổùc yóỳu tọỳ hỗnh hoỹc ồớ hoỹc sinh lồùp 5.
hỡnh sau ú hỡnh thnh cỏch tớnh (cụng thc) din tớch cỏc hỡnh. Dy cỏch tớnh din
tớch cỏc hỡnh cụng c trc quan cú hiu qu nht l k ụ vuụng, dng cỏc hỡnh
vuụng trong cỏc hỡnh v m s ụ vuụng, õy l ch da minh ho hỡnh thnh
cụng thc ch, t ú mi ln gp bi toỏn tớnh din tớch hỡnh hc no thỡ cỏc em cú
th vn dng cụng thc tớnh.
gii c mt bi toỏn v tớnh din tớch hỡnh hc ngoi vic hỡnh thnh
biu tng din tớch, hc sinh cn nm vng cỏc n v o bi vy vic hỡnh thnh

Ló Quang Thờch - Trổồỡng Tióứu hoỹc sọỳ 2 Lao Baớo 11
Saùng kióỳn kinh nghióỷm: Tọứ chổùc hoaỷt õọỹng tióỳp
thu kióỳn thổùc yóỳu tọỳ hỗnh hoỹc ồớ hoỹc sinh lồùp 5.
+ Xõy dng phng phỏp suy lun v trỡnh by cỏch gii.
BI 3- CC HOT NG TIP THU KIN THC KHI TIN HNH.
1. Bi tp v nhn dng hỡnh:
a. Nhng sai lm hc sinh thng mc phi
trong thc tin ging dy v qua tỡm hiu cho thy hc sinh lp 5 thng
cú s nhm ln khi thay i du hiu khụng bn cht ca hỡnh, sai lm trong trc
giỏc hoc cũn lỳng tỳng trong vic nhn dng hỡnh phc tp gm nhiu hỡnh khỏc
nhau hay cỏc hỡnh chng chộo lờn nhau. khc phc sai lm ú cỏch gii quyt
ca tụi nh sau:
b. Cỏch gii quyt:
+ Khi dy biu tng v cỏc hỡnh, giỏo viờn cn xem xột yờu cu nhn dng
hỡnh ca lp ú mc no cung cp cho cỏc em nm biu tng mt cỏch chc
chn theo yờu cu ú.
+ So sỏnh, i chiu vi cỏc hỡnh gn ging nhau khi nhn dng cỏc em
khi phi nhm ln.
+ Thng xuyờn thay i nhng du hiu khụng bn cht, thay i v trớ hỡnh
hc hc sinh nhn dng.
+ Trong quỏ trỡnh cung cp kin thc v biu tng, c im ca hỡnh phi
thng xuyờn ụn li nhng vn ó hc, so sỏnh vi cỏc vn ó hc hc
sinh t phỏt hin ra du hiu bn cht v gi ỳng tờn hỡnh.
+ Cung cp cho hc sinh cỏch phõn tớch tng hp hỡnh, cỏch m hỡnh cú cn
c khoa hc, khụng nhm ln, khụng b sút, cú th l ỏnh s hỡnh hay kt hp cỏc
yu t: nh, cnh hc sinh nhn dng v m hỡnh trong nhng trng hp
phc tp.
+ a ra nhng hỡnh khụng cú dng hỡnh va hc nhng cú dng hỡnh gn
ging (Vớ d nh dy tam giỏc thỡ cú th a ra hỡnh chúp, cỏi nún) khc sõu
hn biu tng ó hc. T ú trong quỏ trỡnh nhn dng hc sinh s trỏnh c

thõn cũn nghi vn (qua vic trc tip hng dn cho hc sinh ti tiu hc Tõn
Long). Kt qu thu c nh sau:
* Bi toỏn 1:
Hóy nờu tờn cỏc cp cnh i din trong: Hỡnh ch nht ABCD , hỡnh bỡnh
hnh EGHK, hỡnh t giỏc MNPQ.
A B E G M N
D C K H Q P
Kt qu trong 31 hc sinh cú:
- 28 hc sinh nờu tờn c cỏc cp cnh i din.
- 3 hc sinh cha nờu tờn c.
* Bi toỏn 2:
Cnh hỡnh vuụng bng 17m. Tỡm din tớch hỡnh ch nht bit rng chiu di
ca nú gp 3 ln cnh hỡnh vuụng v chiu rng ca nú bng cnh hỡnh vuụng?
Kt qu:
29 em tớnh c chiu di ca hỡnh ch nht l 51m v din tớch ca hỡnh ch
nht l 17mx51m = 867m
2
chim 92,59%.
Ngổồỡi thổỷc hióỷn:
Ló Quang Thờch - Trổồỡng Tióứu hoỹc sọỳ 2 Lao Baớo 13
Saùng kióỳn kinh nghióỷm: Tọứ chổùc hoaỷt õọỹng tióỳp
thu kióỳn thổùc yóỳu tọỳ hỗnh hoỹc ồớ hoỹc sinh lồùp 5.
2 em sai din tớch: 17mx3(ln) = 51m
2
chim 7,41%.
õy l nhng c s ban u l nn múng ca vic T chc cỏc hot ng
tip thu kin thc hỡnh hc d b lp 5. Qua ú tụi ó thy c tm quan trng
ca vic dy hỡnh hc lp 5. Nhng gii phỏp khc phc m tụi a ra phn no
gii to c trn tr. Song bn thõn tụi mong mun c kim nghim nhng
hot ng trong cụng tỏc ging dy. M rng hot ng trờn mang tớnh cht i tr

Ló Quang Thờch - Trổồỡng Tióứu hoỹc sọỳ 2 Lao Baớo 14
Saùng kióỳn kinh nghióỷm: Tọứ chổùc hoaỷt õọỹng tióỳp
thu kióỳn thổùc yóỳu tọỳ hỗnh hoỹc ồớ hoỹc sinh lồùp 5.
mt ý thc t tin vo nhng lp lun ca mỡnh m bi toỏn chớnh l ni lp lun cú
cn c suy lun ỳng n. Nhng kt lun xõy dng trờn c s ú s gõy c
lũng tin khi nờu ra nú thụng qua giao lu vi ngi khỏc nh bn bố.
Mi giỏo viờn cn to cho hc sinh nim tin vo chớn bn thõn, nim hng thỳ
say mờ hc tp. bng phng phỏp ging dy ca mỡnh tụi tin chc rng vic hc
tp ca hc sinh s cú kt qu cao.
Lao Bo, ngy 22 thỏng 4 nm 2008
Giỏo viờn
Lờ Quang ThớchNgổồỡi thổỷc hióỷn:
Ló Quang Thờch - Trổồỡng Tióứu hoỹc sọỳ 2 Lao Baớo 15