Sáng kiến kinh nghiệm Trường Tiểu học Trần Bình Trọng
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I/ Lí do chọn đề tài :
Ngày nay cuộc sống của chúng ta đang đứng trước sự đe doạ của các
hiểm hoạ do môi trường gây ra. Từ nạn lũ lụt, động đất, xoáy, lốc, bão, …
đang làm cho trái đất đang ngày càng nóng lên đã ảnh hưởng trực tiếp đến
đời sống của loài người và gây ra những thiệt hại lớn cho con người cũng
như những sinh vật sống trên trái đất. Môi trường sống đang ngày càng ô
nhiễm bởi chất thải công nghiệp, chất thải sinh hoạt, chất thải nông nghiệp,
do tác động của không khí trong các khu công nghiệp, đô thị. Do đó bảo vệ
môi trường là một vấn đề bức thiết, có ý nghĩa sống còn đối với hiện tại và
tương lai. Bảo vệ môi trường, sử dụng hợp lí tài nguyên chính là để phát
triển kinh tế, xã hội của mọi quốc gia. Riêng đối với Việt Nam, hiện tại
nguy cơ mất rừng và tài nguyên rừng đang đe doạ cả nước. Trên thực tế, tai
hoạ mất rừng và cạn kiệt rừng đã xảy ra ở nhiều vùng. Sự suy giảm nhanh
chất lượng, diện tích đất canh tác theo đầu người, việc sử dụng tài nguyên
đất vẫn tiếp diễn. Tài nguyên biển, đặc biệt là tài nguyên sinh vật ở vùng
ven bờ bị suy giảm đáng kể mỗi ngày, bắt đầu bị ô nhiễm, trước hết là do
dầu hoả. Tài nguyên, tài nguyên sinh vật, các hệ sinh thái đang bị sử dụng
không hợp lí, dẫn đến sự cạn kiệt và nghèo dần đi tài nguyên thiên nhiên.
Môi trường có tầm quan trọng đặt biệt đối với đời sống của con người, sinh
vật và sự phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của đất nước, dân tộc và nhân
loại. Vì vậy bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sức khoẻ của nhân dân, đảm
bảo quyền được sống trong môi trường trong sạch, đảm bảo cân bằng sinh
thái, khai thác sử dụng hợp lí và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, phục vụ
sự phát triển lâu bền của đất nước, góp phần bảo vệ môi trường khu vực và
toàn cầu. Việc phòng chống suy thoái, ô nhiễm môi trường là trách nhiệm
Người thực hiện:Lê thị Thuỳ Dương.
- 1 -
Sáng kiến kinh nghiệm Trường Tiểu học Trần Bình Trọng
của toàn Đảng, toàn dân, của Nhà nước ở tất cả các cấp, các ngành. Đây

cây vẫn còn, ý thức bảo vệ môi trường của các em còn hạn chế. Vì vậy làm
thế nào để nâng cao hiệu quả giáo dục môi trường ở bậc tiểu học, làm thế
nào để hình thành cho học sinh tiểu học những tri thức về môi trường là vấn
đề đáng quan tâm hiện nay. Kết quả của những việc thực hiện mục tiêu giáo
dục môi trường là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa giáo dục lí thuyết và thực
hành, giáo dục trong giờ lên lớp ở các tiết dạy và ngoài giờ lên lớp. Giáo
dục môi trường cho học sinh tiểu học phải thực hiện bằng nhiều con đường :
chính quy, phi chính quy, chính khoá, ngoại khoa,…Từ đó làm cho các em
có thái độ, hành vi đúng đắn trong việc bảo vệ môi trường.
Vì lí do trên nên tôi chọn đề tài “Các biện pháp giáo dục bảo vệ môi
trường cho học sinh lớp 4/3 trường Tiểu học Trần Bình Trọng qua môn
Khoa học và phân môn Địa lý.
II/ Mục đích nghiên cứu :
Tìm ra những biện pháp giáo dục có hiệu quả nhằm giúp cho học sinh
có thái độ, hành vi đúng đối với môi trường.Đồng thời, cung cấp cho giáo
viên những cơ sở lí luận và thực tiễn về giaó dục môi trường, góp phần
nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh tiểu học hiện nay.
Người thực hiện:Lê thị Thuỳ Dương.
- 3 -
Sáng kiến kinh nghiệm Trường Tiểu học Trần Bình Trọng
B. PHẦN NỘI DUNG
I. Thực trạng dạy và học chương trình giáo dục môi trường của học
sinh lớp Bốn và yêu cầu lồng ghép nội dung giáo dục môi trường qua
môn khoa học và phân môn địa lí.
- Do yêu cầu mục đích giáo dục môi trường cho học sinh lớp Bốn thì
rộng nhưng nội dung chương trình đối với các em còn hạn chế.
-Yêu cầu kiến thức của giáo viên về môi trường cũng chưa đáp ứng
được nhu cầu của cuộc sống hiện nay.
-Học sinh được học qua một bài lồng ghép quá ít nội dung về giáo dục
môi trường nên nếu không thường xuyên nhắc nhở thì học sinh mau chóng

+ Tiết kiệm nước.
+ Không khí cần cho sự sống.
+ Không khí gồm những thành phần nào?
+ Không khí bị ô nhiễm.
+ Bảo vệ bầu không khí trong sạch.
+Gió nhẹ,gió mạnh.Phòng chống bão.
+ Động vật cần gì để sống?
+ Động vật ăn gì để sống ?
+ Trao đổi chất ở động vật.
+ Các nguồn nhiệt.
Phân môn địa lí bài :
+ Hoạt động sản xuất của người dân ở Hoàng Liên Sơn.
+ Hoạt động sản xuất của người dân ở Tây Nguyên.
+ Thành phố Đà Lạt.
+ Hoạt động sản xuất của người dân ở đồng bằng Bắc Bộ.
+ Thủ đô Hà Nội.
+ Hoạt động sản xuất của người dân đồng bằng Nam Bộ.
Người thực hiện:Lê thị Thuỳ Dương.
- 5 -
Sáng kiến kinh nghiệm Trường Tiểu học Trần Bình Trọng
+ Thành phố Hồ Chí Minh.
+ Thành phố Cần Thơ.
+ Người dân và hoạt động sản xuất ở đồng bằng duyên hải miền Trung.
+ Thành phố Huế.
+ Thành phố Đà Nẵng.
+ Biển, đảo và quần đảo.
+ Khai thác khoáng sản và hải sản ở vùng biển Việt Nam.
III. Các biện pháp góp phần giáo dục bảo vệ môi trường cho học
sinh lớp 4/3 qua môn khoa học và phân môn địa lí :
1. Giáo dục môi trường bằng những vấn đề cụ thể trong những bài

2. Giáo dục môi trường qua những trò chơi :
Để tiết dạy đạt hiệu quả cao và gây sự hứng thú cho học sinh ham
thích học tập, giáo viên có thể cho các em tìm hiểu về môi trường thông qua
các trò chơi hoặc đưa các tình huống để các em tập ứng xử, sắm vai. Từ đó
các em nhận thức được hành động nào đúng, hành động nào sai để các em
hiểu được những việc gì nên làm, những việc gì các em nên tránh.
Ví dụ :
Trò chơi " Đúng, sai " :
Giáo viên nêu một số câu hỏi có chủ đề về môi trường. Học
sinh đưa thẻ đúng, sai.
-Nhặt rác bỏ vào thùng.
-Vẽ bậy lên tường.
-Đi tiêu, đi tiểu đúng nơi quy định.
-Bẻ cành, hái hoa, phá hỏng cây non.
-Trồng và chăm sóc sây.
-Dọn vệ sinh xung quanh nơi em ở.
-Ăn xong vứt rác bừa bãi ra sân trường.
Người thực hiện:Lê thị Thuỳ Dương.
- 7 -
Sáng kiến kinh nghiệm Trường Tiểu học Trần Bình Trọng
Trò chơi " Sắm vai "
-Học sinh các nhóm hoặc tổ tự xây dựng một tiểu phẩm ngắn có nội
dung về môi trường. Qua tiểu phẩm của mình học sinh nêu được những
cách ứng xử khi gặp phải những trường hợp có liên quan đến vấn đề về môi
trường và rút ra bài học hoặc việc làm cụ thể.
Trò chơi : " Thi giải quyết tình huống "
-Khi dạy bài có liên quan đến nội dung về rừng ở phân môn địa lí lớp
Bốn như bài 8 ( Hoạt động sản xuất của người dân ở Tây Nguyên) ở hoạt
động 2, bài 10 (Ôn tập ) ở hoạt động 4 ôn về vùng trung du Bắc Bộ. Ngoài
việc cung cấp kiến thức của bài học theo nội dung chương trình đã quy

học. Với các hoạt động như đã nêu trên đòi hỏi người giáo viên cần có kế
hoạch cụ thể, giám sát, động viên nhắc nhở các em thực hiện một cách có
hiệu quả bằng những việc làm cụ thể của học sinh. Từ đó giáo viên định
hướng cho mình những biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường nhằm
đem lại hiệu quả giáo dục cao.
4. Giáo dục môi trường thông qua việc sưu tầm các tranh ảnh và các
mẫu tin:
Giáo viên cần tìm những mẫu tin về ô nhiễm môi trường, về tác hại của
thiên tai hoặc những tấm gương về bảo vệ môi trường, hay tổ chức những
hành động vì môi truờng nhằm tác động vào ý thức của các em. Từ những
tác hại do môi trường gây ra, các em sẽ có ý thức bảo vệ môi truờng để hạn
chế sự tác động xấu của môi trường đến đời sống và sức khoẻ của con
người.
Ví dụ : Khi dạy bài " Phòng một số bệnh lây qua đường tiêu hoá " của môn
khoa học lớp Bốn :
Người thực hiện:Lê thị Thuỳ Dương.
- 9 -
Sáng kiến kinh nghiệm Trường Tiểu học Trần Bình Trọng
- Giáo viên tiến hành dạy theo nội dung chương trình đã quy định.
- Giáo viên lồng ghép nội dung liên quan đến môi trường vào nội dung bài
dạy.
- Giáo viên sưu tầm các tư liệu về môi trường và đọc cho học sinh nghe
một số thông tin về ô nhiễm môi trường, nơi ở không sạch sẽ thoáng mát sẽ
gây ra các dịch bệnh ảnh hưởng đến sức khoẻ của con người.
- Giáo viên sưu tầm tranh ảnh và cho học sinh quan sát, thảo luận, nhận xét
và rút ra kết luận về môi trường sống trong lành, sạch sẽ. liên hệ đến môi
trường hiện nay em đang ở, đồng thời giáo viên cho học sinh về sưu tầm
thêm tranh ảnh có liên quan đến nội dung đã nêu trên. Giáo viên hướng dẫn
cho học sinh cách làm sạch nhà ở, sân vườn, ăn ở hợp vệ sinh để bảo vệ
sức khoẻ cho bản thân các em và gia đình .

Bài 2 : Ghi chữ Đ vào trước câu em cho là đúng :
Tiết kiệm nước trong sinh hoạt.
Lãng phí nước.
Bảo quản nước ăn uống, nguồn nước.
Dùng nước ở ao hồ để uống, nấu ăn.
Bài 3 : Khoanh tròn vào chữ cái trước câu trả lời em cho là đúng :
A. Không nên khai thác rừng bừa bãi.
B. Trồng rừng và bảo vệ rừng.
C. Rừng bảo vệ đất chống lũ, chống xói mòn.
D. Đốt rừng làm nương rẫy, trồng trọt.
E. Có thể săn bắn thú rừng tuỳ thích.
F. Tham gia trồng cây ở trường ,ở địa phương.
H. Hái hoa ,bẻ cành trong công viên,nơi công cộng.

Người thực hiện:Lê thị Thuỳ Dương.
- 11 -
Sáng kiến kinh nghiệm Trường Tiểu học Trần Bình Trọng
6. Giáo dục môi trường bằng cách hướng dẫn cụ thể :
Khi trang bị cho các em kiến thức cơ bản về nội dung môi trường, giáo
viên cần hướng dẫn các em thực hành bài học.
Ví dụ : Khi giáo dục cho các em ý thức về môi trường nơi em ở, giáo viên
hướng dẫn học sinh xử lý rác thải trong gia đình như sau :
-Gom rác tập trung về nơi quy định, phân loại rác → xử lý : Tái sử dụng,
đốt, chôn.
-Mỗi gia đình cần có một thùng rác có nắp đậy.
-Về nước thải thì xử lý bằng cách cho nước chảy vào cống đúng quy định.
-Tránh đổ nước ra đường và khu vực dân cư đang ở.
IV.Kết quả đạt được:
Sau quá trình tổ chức dạy lồng ghép nội dung giáo dục môi trường vào
trong các tiết dạy, tôi nhận thấy học sinh có nhiều biểu hiện tiến bộ :

môi trường thì học sinh đã có những tiến bộ rõ rệt trong nhận thức cũng
như trong hành động cụ thể của các em.Dưới đây là bảng thống kê kết quả
ở các lần kiểm tra:
KQ
khảo
sát
TSHS
Giỏi Khá Trung bình Yếu
SL TL SL TL SL TL SL TL
Lần
1 29 10 34,5 10 34,5 6 20,7 3 10,3
Lần
2 29 13 44,8 11 37,9 3 10,3 2 6,9
Lần
3 29 19 65,5 8 27,6 2 6,9 / /
Người thực hiện:Lê thị Thuỳ Dương.
- 13 -
Sáng kiến kinh nghiệm Trường Tiểu học Trần Bình Trọng
Qua việc thống kê các bài tập cho thấy số lượng học sinh đạt điểm khá
giỏi tăng dần và điểm dưới trung bình giảm đi đáng kể.
3.3. Phân loại rác thải :
Giáo viên chuẩn bị một số đồ dùng đã sử dụng, học sinh tập phân loại rác
thải :
+ Rác thải không phân huỷ : bao ni lông, sắt, kim loại,…
+ Rác thải phân huỷ: thịt , rau, hộp sữa bằng giấy,…
+ Rác thải có thể tái sử dụng : giấy, cạc tông, thuỷ tinh, nhựa,…
Đa số các em biết phân biệt được từng loại rác theo mục đích xử lý như đã
nêu trên.
4. Ở khâu soạn bài và tiết dạy :
4.1.Ở khâu soạn bài :

nghiệm :
- Việc tổ chức dạy lồng ghép nội dung môi trường vào môn khoa học và
phân môn địa lí được đồng nghiệp trong tổ cũng như các thành viên trong
hội đồng sư phạm trường ủng hộ. Về phía học sinh thông qua những tiết
học có nội dung giáo dục môi trường, đã được giáo viên tổ chức các hoạt
động thực hành như : Lao động dọn vệ sinh lớp học, sân trường, trồng cây
xanh, chăm sóc cây xanh, lao động dọn sạch khu phố, đường phố nơi em ở,
…Qua đó các em đã có ý thức bảo vệ môi trường nơi các em ở bằng hành
động và việc làm cụ thể của các em.
- Là giáo viên chủ nhiệm nên tôi có điều kiện gần gũi với học sinh, có thời
gian theo dõi kĩ diễn biến của các em về mặt ý thức lẫn hành động cụ thể
của các em, đồng thời động viên, uốn nắn các em kịp thời để giúp các em
mau chóng tiến bộ.
- Đồng thời tôi cũng nhận được sự ủng hộ từ phía phụ huynh, sự kết hợp
giáo dục môi trường giữa nhà trường và gia đình chặt chẽ. Giáo viên gặp
gỡ trao đổi với phụ huynh để giúp đỡ thêm cho các em ở nhà, có như vậy
mới đem hiệu quả cao.
- Giáo viên cần thực hiện lồng ghép một cách linh hoạt, hiệu quả. Có
những vấn đề giáo viên cần để cho học sinh tự phát hiện thì các em mới
khắc sâu bài học, dễ nhớ và khó quên.
Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ mà tôi đã áp dụng vào việc dạy học,
nhưng bước đầu tôi cũng thấy được lợi ích của việc dạy lồng ghép nội dung
môi trường vào môn khoa học và phân môn địa lí, nhưng sẽ còn nhiều thiếu
Người thực hiện:Lê thị Thuỳ Dương.
- 16 -
Sáng kiến kinh nghiệm Trường Tiểu học Trần Bình Trọng
sót. Nên kính mong hội đồng khoa học các cấp góp ý bổ sung cho tôi ngày
một tiến bộ hơn trong lĩnh vực chuyên môn. Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hoà Hiệp Bắc,ngày 20 tháng 12 năm 2008
Người thực hiện