Những yêu cầu cơ bản đối với
chuồng nuôi lợn tập trung
Giới thiệu
Chăn nuôi lợn để có lợi nhuận phụ thuộc rất nhiều vào thiết kế và
chuẩn bị chuồng nuôi thích hợp.
Lợn cần ấm áp, một chỗ nằm khô ráo và được bảo vệ khỏi gió lùa
trong mùa đông và sự nóng nực của mùa hè. Chúng có những yêu cầu tối
thiết về không gian, không khí trong lành, các điều kiện vệ sinh và đường tới
chỗ lấy thức ăn, nước uống. Nơi ở của chúng nên tránh được bệnh tật hoặc
thương tổn.
Những người chăn nuôi cần có điều kiện làm việc thích hợp để chăm
sóc đàn lợn có hiệu quả và tiến hành các công việc khác với một lực lượng
lao động tối thiểu.
Môi trường
Tầm quan trọng của nhiệt độ Phạm vi nhiệt độ được xác định là cho
năng suất cao nhất của lợn gọi là vùng ôn nhiệt. Trong một vùng, năng suất
động dục của lợn phụ thuộc vào nhiệt độ không khí và được quyết định bởi
trọng lượng sống của lợn và lượng thức ăn ăn vào. Vùng ôn nhiệt được hạn
độ từ giới hạn cao của nó do Nhiệt độ tiêu chuẩn bốc hơi (ECT) quy định
cho đến giới hạn thấp của nó do Nhiệt độ tiêu chuẩn thấp hơn (LTC) quy
định. Khi nhiệt độ ở phía bên kia của ECT lợn sẽ thở gấp để làm mát cơ thể
của nó thông qua sự thoát hơi nước từ phổi, do đó ECT có thể được coi như
là điểm mà tại đó cần phải phun nước hoặc cho nước chảy nhỏ giọt. Nhiệt độ
tiêu chuẩn cao hơn (UCT) là nhiệt độ có thể chịu đựng được cao nhất và
thường vượt xa ECT 6-8 độ.
Nhiệt độ tiêu chuẩn thay đổi tuỳ theo trọng lượng của lợn và theo từng
điều kiện cụ thể trong một trại nuôi lợn, nhưng nhìn chung nếu lợn nằm rúc
vào nhau hoặc run lẩy bẩy và ăn nhiều hơn bình thường chứng tỏ chúng bị
lạnh. Khi cảm thấy quá nóng, chúng tránh không tiếp xúc với các con khác
cùng chuồng, giảm ăn, làm chuồng bẩn hơn và thở hơn 50 lần trong một
phút.
điều kiện lạnh.
Giữ mát Khi nhiệt độ môi trường xung quanh đàn lợn tăng đột ngột
lên trên mức UCT nó sẽ gây tai hoạ nghiêm trọng. UCT giảm theo sự lớn lên
của lợn. Trong khi những lợn bé chủ yếu phải chịu đựng sự lạnh giá thì
những con lợn lớn và to hơn lại dễ bị chết do nhiệt độ tăng.
Nhiệt độ vượt xa 27
0
C được coi là bất lợi cho lợn. Tuy nhiên, nếu có
sự dịch chuyển không khí thích hợp tại bề mặt cơ thể lợn thì có thể giảm
được stress nhiệt ở điều kiện khí hậu khô bằng cách phun nước làm mát cho
lợn. Hơi nước thoát ra từ da của lợn có thể loại bỏ bớt lượng nhiệt dư thừa
của cơ thể. Kiểu thoát hơi nước này, cũng giống như thoát qua việc thở gấp
của lợn, sẽ kém hiệu quả nếu như độ ẩm tăng lên.
Thông gió và cách ly
Một lượng không khí trong lành tối thiểu không phụ thuộc vào các
điều kiện môi trường (mà phụ thuộc vào số lượng và loại động vật được nuôi
nhốt) phải được đưa vào khu chuồng trại để loại bỏ hơi nước thoát ra, CO
2
,
amoniac, bụi bẩn trong không khí, vi khuẩn và mùi hôi thối. Kiểu thông gió
tối thiểu này sẽ làm giảm nhiệt độ trong chuồng, do đó việc ngăn cách mái
và tường sẽ giảm việc tăng hay mất nhiệt do tính dẫn nhiệt, và việc trát
những lỗ hở ở tường sẽ làm giảm khả năng mất kiểm soát của sự thay đổi
không khí.
Sự cách ly, được bảo vệ bởi một hàng rào hơi nước (nơi mà sự cách ly
không tạo thành hàng rào của riêng nó), làm giảm sự ngưng tụ hơi nước
trong chuồng lợn. Lớp gạch bên trong được bảo vệ và ít thông gió là cần
thiết để ngăn cản việc ngưng tụ hơi nước trong chuồng.
Nên làm thông khí lạnh một cách trực tiếp, vì như thế sẽ tạo ra sự lưu
thông không khí trong chuồng mà không tạo luồng thổi trực tiếp vào đàn
phối không gian nhỏ nhất trong điều kiện chuồng nuôi tập trung bao gồm
các đường đi trong đó được chỉ dẫn như trong bảng 1 dưới đây. Các số liệu
được lấy từ Mô hình quy tắc thực hành cho sức khoẻ tốt của lợn.
Bảng 1. Các yêu cầu không gian tối thiểu khi sử dụng kiểu chuồng
được giát các thanh gỗ mỏng từng phần hay toàn bộ
Các đối tượng lợn Diện tích (m
2
/con)
Lợn sinh trưởng cho tới 10 kg 0,11
11-20kg 0,18
21-40 0,32
41-60 0,44
61-80 0,56
81-100 0,65
Lợn nái c
ùng đàn con nuôi trong
chuồng đóng bằng các thanh gỗ
3,2
Lợn trưởng thành trong chuồng đư
ợc
chia thành nhiều ngăn
0,6m x 2m
Lợn trưởng thành nuôi thành nhóm 1,4
Lợn đực nuôi trong kiểu chuồng d
ành
cho việc phối giống
6,25
Các dụng cụ cho ăn và cho uống
Mỗi con lợn đều yêu cầu một lối vào thích hợp để lấy thức ăn. Nếu
điều này không đáp ứng đầy đủ sẽ tạo nên sự không đồng đều về điều kiện
thải. Các kiểu chuồng nuôi có khả năng giữ khô tốt nhất đó là chuồng ngăn
thành nhiều ô và chuồng nuôi theo nhóm.
Chuồng ngăn nhiều ô dành cho lợn nái cạn sữa
Việc nuôi lợn ngăn theo từng ô cho mỗi con hoàn toàn tùy thuộc vào ý
muốn của chủ trang trại. Kết quả sẽ phản ánh khả năng quản lý của từng
người. Chuồng ngăn nhiều ô có thể kiểm soát và quản lý tốt việc cho lợn tập
thể dục. Một ô theo kiểu mẫu có chiều dài 2,1m và chiều rộng 0,65m, nửa
sau nền chuồng được giát bằng các thanh gỗ. Lối đi phía sau của chuồng có
chiều rộng 1,2m nhưng cũng có thể giảm xuống còn 0,6m nếu chuồng có
cổng ra ở phía trước.
Chuồng nuôi theo nhóm dành cho lợn cạn sữa
Một loạt các kiểu chuồng nuôi theo nhóm được thiết kế để khắc phục
các vấn đề về sức khoẻ của lợn nuôi trong kiểu chuồng ngăn ô. Các hệ thống
cho ăn có sự khác nhau cơ bản đã được sử dụng.
Các lựa chọn thông thường được sử dụng là:
1) Cho ăn bằng các dụng cụ đơn được bảo vệ và có kiểm soát bằng
máy tính cho mỗi con.
2) Cho ăn theo nhóm, thường xuyên sử dụng sàn chuồng hoặc máng
ăn.
3) Cho ăn trong chuồng ngăn ô một phần hay hoàn toàn, thường
xuyên sử dụng máng ăn.
Các hệ thống cho lợn ăn bằng điện (ESF) hiện nay mạnh hơn nhiều so
với các mẫu trước kia. Tuy nhiên tiền vốn đầu tư, sự nhận biết của lợn và sự
giảm thiểu sự xâm nhập lấy thức ăn của lợn vẫn là những hạn chế của hệ
thống này.
Hiện nay đã có một số phương thức cho ăn theo nhóm một cách tự
động hóa, tuy nhiên chúng vẫn gây ra sự giảm thiểu quá trình xâm nhập lấy
thức ăn và sự đảm bảo lượng thức ăn ăn vào là đồng đều trong nhóm.
Các chuồng nuôi theo nhóm thường sát nhập khu vực nằm dành cho
một nhóm lợn với các chuồng ngăn ô cho từng cá thể để cho ăn Một số mô
biệt có các mẻ lợn đẻ trong mỗi tuần, hai tháng một lần hay mỗi tháng một
lần, thường được cải thiện về vệ sinh và giảm tác động của bệnh tật.
Lợn sinh trưởng
Lợn cai sữa thường được nhốt trong "cũi" hay một kiểu chuồng thiết
kế đặc biệt để nuôi chúng cho tới 8-10 tuần tuổi. ở đó có các môi trường ấm
áp, vệ sinh và có thể kiểm soát được. Từ khi được 10 tuần tuổi, lợn cai sữa
được nuôi trong chuồng dành cho lợn sinh trưởng. Nếu chuyển thẳng lợn từ
lúc bắt đầu cai sữa tới chuồng dành cho lợn sinh trưởng là không hợp lý.
Đối với những đàn nhỏ thì có điều kiện nuôi riêng mỗi ổ một chuồng.
Nếu nuôi mỗi ổ (cùng mẹ đẻ ra) trong cùng một chuồng sẽ cho kết quả rất
tốt, giảm stress đến mức thấp nhất, nhưng lại lãng phí diện tích. Với các mẻ
đẻ thì việc trộn lẫn lợn con xung quanh thời gian cai sữa tiến hành lúc lợn
càng bé càng tốt. Giữ hai hoặc ba ổ lợn cho tới khi được 10-12 tuần tuổi sau
đó chia ra tuỳ theo số lượng con trong ổ. Người ta đã thu được hiệu quả từ
việc cai sữa 5 ổ lợn hoặc nhiều hơn cùng với nhau, sau đó chia ra rồi sau đó
lại chia nhỏ tiếp dựa trên số con trong ổ và giới tính. Số lượng chuồng nuôi
sẽ phụ thuộc vào kích thước của lợn tại thời điểm đem bán.
Đối với loại chuồng nền được giát bằng các thanh gỗ, kích thước
thường được quy định như công thức dưới đây:
Tổng diện tích nền (m
2
) = số lợn x (số tuần tuổi + 2)/40
ở loại chuồng được giát nền bằng các thanh gỗ được trang bị dụng cụ
cho ăn khô và ướt cho không gian đơn, độ sâu tối đa lý tưởng là 4m và chiều
rộng tối thiểu là 1,8m. Kích thước này cho phép chiều rộng của chuồng là
10m, nơi các chuồng được đặt quay lưng vào nhau và có đường đi ở các phía
của chuồng và có các nhánh dẫn nước chảy xuống vị trí trung tâm của
chuồng. Chiều rộng của chuồng được tính toán như sau:
Diện tích (m
2
- "Chuồng ngăn nhiều ô dành cho lợn nái". Ghi chép của DPI.
- "Phun nước làm mát cho lợn". Ghi chép của DPI.
- "Sưởi ấm phía dưới cho chuồng lợn". Ghi chép của DPI.
- "Chuồng nuôi lợn đẻ theo kiểu dích dắc". Ghi chép của DPI.