Lớp "Bồi dưỡng ngạch chuyên viên" K5-CV05
!"
#$%&'(&!
)*!+,-,./0
Hoàng Đăng Trị - Trung tâm VNCERT
Lớp "Bồi dưỡng ngạch chuyên viên" K5-CV05
123456121789:6;8<9=51>5;
>6?6=5112@5;
Gia đình ông V là gia đình Công giáo, sinh sống tại xã V, huyện T, tỉnh H.
Ông V từng phục vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam, là kĩ sư nông nghiệp
tốt nghiệp đại học Nông nghiệp Hà Nội. Năm 1993, ông V thực hiện quai đê lấn
biển để nuôi trồng thủy sản. Ông khởi nghiệp bằng việc bán tài sản, vay mượn
bạn bè, người thân và ngân hàng. Trong quá trình quai đê. Lấn biển gia đình ông
chịu nhiều thiệt thòi, mất mát bao gồm cái chết của con gái đầu 8 tuổi bị rơi
xuống cống chết đuối trong một lần theo bố mẹ ra đầm.
Năm 1993, huyện T đã ban hành quyết định giao cho ông V sử dụng 21 ha
đất bãi tại xã V, huyện T, tỉnh H để sử dụng vào mục đích nuôi trồng thủy sản,
thời hạn sử dụng là 14 năm. Trong quá trình sử dụng ông V đã tự ý đắp bờ bao
đê vượt quá diện tích đất được giao.
Năm 1995, ông V đã xây được một con đê cao tạo thành bờ bao cho một
vùng đầm rộng lớn hàng chục ha cùng hàng ngàn cây sú, vẹt mọc lên tạo thành
cánh rừng chắn sóng. Gia đình ông V đã có đầm nuôi tôm, cá để sinh sống.
Tháng 3/1997, ông V làm đơn xin giao đất bổ sung phần diện tích lấn biển
ngoài diện tích được giao, tháng 4/1997, huyện T ra quyết định bổ sung cho ông
V, 19.3 ha giáp với diện tích đã giao, thời hạn là 14 năm. Tổng cộng ông V được
sử dụng 40.3 ha để nuôi trong thủy sản.
Đê lấn biển của ông V còn được cho rằng góp phần giúp nhân dân trong
Ngày 23/2/2012, Chủ tịch và Phó chủ tịch UBND huyện T bị cách chức.
1A56BC16=5112@5;D2?5EF
* Những dữ kiện nổi bật trong tình huống:
+ Ông V từng phục vụ trong quân đội nhân dân Việt Nam, là người có trí
thức (Kĩ sư nông nghiệp), là người công giáo.
+ Ông V tiến hành quai đê, lấn biển phục vụ nuôi trồng thủy sản và trồng
cây chắn sóng giúp bảo vệ đê và tài sản của bà con trong vùng.
+ Năm 199, ông V đã được huyện T giao cho ông V sử dụng 21 ha đất bãi
tại xã V để nuôi trồng thủy sản với thời gian sử dụng là 14 năm.
+ Tháng 4/1997, huyện T đã ra quyết định bổ sung cho ông V, 19.3 ha đất
tiếp giáp với 21 ha đã giao năm 1993 với thời hạn là 14 năm. Tổng cộng ông V
được giao 40.3 ha để nuôi trồng thủy sản.
4
Lớp "Bồi dưỡng ngạch chuyên viên" K5-CV05
+ Năm 2009 khi tới thời điểm hết hạn giao đất, huyện T đã làm thủ tục thu
hồi toàn bộ 40.3 ha của ông V. Ông V khiếu nại việc thu hồi 19.3 ha đất lên
huyện T, không đồng ý với quyết định của huyện T. Ông V đã khởi kiện lên tòa
án nhân dân tỉnh H.
Tòa án nhân dân tỉnh H đã thụ lý hồ sơ và tiến hành hòa giải bằng “Biên
bản thỏa thuận” nếu ông V rút đơn kiện thì UBND huyện T tiếp tục cho thuê
đất.
Ông V đã rút đơn kiện nhưng huyện T vẫn tiếp tục gửi thông báo làm việc
với ông V về việc thu hồi đất. Ông V vẫn tiếp tục đề nghị huyện T cho tiếp tục
cho ông thuê đất.
Huyện T tiến hành cưỡng chế với lực lượng đông đảo với hơn 100 người
gồm công an và quân đội với phó chủ tịch huyện là ông K là trưởng ban cưỡng
chế.
Gia đình ông V đã dùng mìn tự chế và đạn hoa cải nhằm vào lực lượng
cưỡng chế làm 6 người bị thương.
Cơ quan công an tỉnh H đã quyết định khởi tố vụ án giết người và chống
+ Xử lý các vi phạm về sử dụng đất của ông V theo quy định của pháp luật
và giao quyền sử dụng đất cho ông V theo quy định của Luật đất đai.
+ Lãnh đạo tỉnh H kiểm điểm làm rõ trách nhiệm về việc chấp thuận đề
nghị cưỡng chế, thu hồi đất không đúng pháp luật của UBND huyện T, chưa báo
cáo đầy đủ lên cấp trên. Chưa cung cấp đầy đủ thông tin, gây bức xúc trong dư
luận.
GH$IJ6K<L551A5MA56N51;8?8D23O6PQR8456ST551U61O5JV
C1V1WX6=51Y1WXEFZ
[;23T551A5\?3S<6=5112@5;
Thực hiện theo đường lối đổi mới đất nước theo Nghị quyết Đại hội VI của
Đảng (năm 1986), Đảng, Nhà nước đã đề ra phương châm “Đảng lãnh đạo, Nhà
nước quản lý, nhân dân làm chủ”. Trong 25 năm thực hiện phương châm này,
Đảng ta ngày càng đổi mới phương thức lãnh đạo đối với Nhà nước; thông qua
Nhà nước, Mặt trận và các tổ chức quần chúng, nhân dân phát huy quyền làm
chủ của mình. Bằng Cương lĩnh, Điều lệ, các nghị quyết và thông qua đội ngũ
cán bộ, Đảng đã lãnh đạo Nhà nước phát huy ngày càng tốt hơn vai trò điều
hành, quản lý đất nước, xã hội;
6
Lớp "Bồi dưỡng ngạch chuyên viên" K5-CV05
Xây dựng nhiều chính sách, pháp luật, phát huy vai trò quản lý xã hội và
quyền làm chủ của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nội
dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước ngày càng đổi mới theo
hướng vừa bảo đảm tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa phát huy trách
nhiệm, tính chủ động sáng tạo, tự chủ của các cơ quan, các cấp chính quyền Nhà
nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị từ trung ương đến cơ sở. Thực hiện
cơ chế này, đã góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực, cải thiện và giải
quyết ngày càng tốt hơn mối quan hệ giữa Đảng với Nhà nước và các tổ chức
chính trị - xã hội. Tình trạng tổ chức đảng bao biện, làm thay các cơ quan, tổ
chức nhà nước ngày càng giảm dần ở nhiều nơi; đã nâng cao vai trò chủ động và
phát huy hiệu lực, hiệu quả quản lý của nhà nước; tính chủ động, tự giác của các
tổ chức cưỡng chế nhà ông V.
- Thành ủy tỉnh H không lãnh đạo công tác tư tưởng được tốt nên có nhiều
cách phát ngôn, trả lời báo chí thiếu cân nhắc, thiếu nhất quán, suy nghĩ chưa
được sâu sắc, chưa có quan điểm vững vàng.
1]1<8Y bộ máy hành chính còn nhiều tầng, nhiều nấc, tình trạng một bộ
phận cán bộ yếu kém về phẩm chất, năng lực, quan liêu, cửa quyền, mất dân
chủ; kỷ cương, phép nước bị buông lỏng.
Việc xảy ra ở huyện T, tỉnh H làm cho những người theo dõi đặt câu hỏi,
giả sử gia đình ông V không có những phản ứng cực đoan mà cứ “ngoan ngoãn”
chấp nhận sự cưỡng chế của chính quyền, trong khi đó các cơ quan báo chí
không tích cực “vào cuộc”, người dân cam chịu thì tình hình sẽ ra sao? Nếu như
vậy thì coi như cấp ủy đảng, chính quyền, hệ thống chính trị ở xã V, huyện T,
thành phố H thực thi đúng pháp luật, sự phối hợp giữa các lực lượng tham gia
cưỡng chế là rất nhịp nhàng, chặt chẽ, thành công tốt đẹp. Còn ông V và gia
đình sẽ viết đơn đi kiện hết cấp này đến cấp khác. Như vậy, các phòng tiếp dân
ở tỉnh H cũng như ở Trung ương lại kính chuyển đơn từ lòng vòng, chính quyền
bảo mình làm đúng, dân bảo cán bộ làm sai và sẽ gây ra khiếu kiệu kéo dài.
Nguyên nhân chính là do:
- Nguồn gốc của vấn đề là quyết định của UBND huyện T có sai sót,
không đúng với quy định của pháp luật đất đai về giao đất, cho thuê đất, thời
hạn giao đất và thời điểm tính thời hạn giao đất;
- Do quyết định thu hồi đất không đúng với quy định của pháp luật nên
Quyết định cưỡng chế thu hồi đất cũng không đúng pháp luật.
- Việc tổ chức cưỡng chế thu hồi đất cũng có nhiều thiếu sót, sai phạm
như: không rõ mục đích thu hồi đất; không công khai kế hoạch thu hồi đất,
8
Lớp "Bồi dưỡng ngạch chuyên viên" K5-CV05
không có phương án đền bù, sử dụng lực lượng hàng trăm cán bộ công an, quân
đội vào việc cưỡng chế thu hồi đất của một gia đình, vô hình chung đã đẩy
người dân vào thế đối lập với chính quyền; thời điểm cưỡng chế không phù hợp,
Lớp "Bồi dưỡng ngạch chuyên viên" K5-CV05
hành của chính quyền, có thể họ không thể, không dám và không đóng góp được
ý kiến của mình và đóng góp rồi có được tiếp thu không? Đồng thời, các tổ chức
đại diện cho người dân nhiều khi trở thành hình thức, không có bản lĩnh, vai trò,
sức chiến đấu để giám sát, phản biện xã hội trước những quyết định của cấp ủy
đảng, chính quyền.
- Thể hiện sự những mặt hạn chế, phụ thuộc trong hoạt động của các đoàn
thể ở xã V, huyện T, tỉnh H.
+ Đối với ông V và gia đình với tư cách là người nông dân, công dân đại
diện hợp pháp của mảnh đất thuê khoán. Mặc dù bị lực lượng cưỡng chế bất hợp
pháp nhưng đã có những hành động vi phạm pháp luật (dùng súng hoa cải và
thuốc nổ tự chế) nhằm vào người khác. Làm cho mâu thuẫn giữa chính quyền
địa phương và gia đình ông gia tăng và gây ồn ào trong dư luận.
8?8D23O66=5112@5;
a/ Cơ sở pháp lý
Để giải quyết được tình huống quản lý này trước hết dựa trên:
[^P_EFE2`59a;8?8D23O66=5112@5;
Luật đất đai năm 2003 (đã được sửa đổi bổ sung năm 2009); Điều 24,
Điều 48, Điều 50, Điều 79.
Điều 24, điều 48 và Điều 79 Luật Đất đai năm 1993 để giao đất.
Điều 24 quy định về thẩm quyền giao đất.
Điều 48 quy định về việc sử dụng đất có mặt nước ven biển để nuôi trồng
thủy sản. Điều 79 quy định về nghĩa vụ của người sử dụng đất.
*1V?5bY8c2)" :
Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất được Nhà nước giao đất, cho thuê
đất từ ngày 15 tháng 10 năm 1993 đến trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành
mà chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và
tài sản khác gắn liền với đất thì được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,
quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; trường hợp chưa thực hiện
nghĩa vụ tài chính thì phải thực hiện theo quy định của pháp luật.
11
Lớp "Bồi dưỡng ngạch chuyên viên" K5-CV05
a) Gây thiệt hại cho tài sản có giá trị từ hai trăm triệu đồng đến dưới năm trăm
triệu đồng;
b) Gây hậu quả rất nghiêm trọng.
4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ mười hai
năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân:
a) Gây thiệt hại cho tài sản có giá trị từ năm trăm triệu đồng trở lên;
b) Gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ mười triệu đồng đến một trăm triệu
đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ
một năm đến năm năm.
+ Hành vi “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” theo điều 285 của Bộ
Luật Hình sự.
8c20): Tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm6rọng
1. Người nào vì thiếu trách nhiệm mà không thực hiện hoặc thực hiện
không đúng nhiệm vụ được giao gây hậu quả nghiêm trọng, nếu không thuộc
trường hợp quy định tại các điều 144, 235 và 301 của Bộ luật này, thì bị phạt cải
tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến năm năm.
2. Phạm tội gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, thì
bị phạt tù từ ba năm đến mười hai năm.
3. Người phạm tội còn bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc
làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm.
+ Tội danh chống người thi hành được quy định tại điểm d, khoản 2, Điều 257
của Luật hình sự.
8c2)b: Tội chống người thi hành công vụ
1. Người nào dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác
cản trở người thi hành công vụ thực hiện công vụ của họ hoặc ép buộc họ thực
hiện hành vi trái pháp luật, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc
phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.
13
Lớp "Bồi dưỡng ngạch chuyên viên" K5-CV05
Nhóm 2: Bộ máy hành chính còn nhiều tầng, nhiều nấc, tình trạng một bộ
phận cán bộ yếu kém về phẩm chất, năng lực, quan liêu, cửa quyền, mất dân
chủ; kỷ cương, phép nước bị buông lỏng.
Nhóm 3: Các tổ chức, đoàn thể đại diện cho dân (Mặt trận Tổ quốc, Hội
Nông dân, Hội Người cao tuổi, Hội Luật gia…) chưa làm tròn trách nhiệm, chức
năng.
Nhóm 4: Lãnh đạo các cơ quan ban ngành chức năng chưa cụ thể là
(Thành ủy tỉnh H) không lãnh đạo công tác tư tưởng được tốt nên có nhiều cách
phát ngôn, trả lời báo chí thiếu cân nhắc, thiếu nhất quán, suy nghĩ chưa được
sâu sắc, chưa có quan điểm vững vàng.
Nhóm 5: Người dân – Gia đình ông V, đã dùng mìn tự chế và súng bắn
đạn hoa cải làm 6 người trong lực lượng cưỡng chế bị thương đã vi phạm pháp
luật về thuốc nổ, sử dụng vũ khí, quân trang, quân dụng.
#A3MQ5;CLCX1U^5;L5;8?8D23O66=5112@5;
Để xử lý tình huống này, trên cơ sở phân tích nội dung tình huống, ta có
thể đưa ra 2 phương án giải quyết tình huống như sau:
1U^5;L5:
* Cách thức tiến hành:
Xác định rõ trách nhiệm của từng đối tượng liên quan đến với vụ việc đã
xảy ra ; Xử phạt hành chính và truy tố pháp luật đối với các đối tượng tham gia,
liên quan. Cần rút ra các bài học sâu sắc về sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng Ủy,
chi Ủy, của các cấp chính quyền địa phương trong công tác dân vận. Chỉ ra một
số bất cập trong Luật đất đai hiện hành; Sự yếu kém và hoạt động chưa hiệu quả
của các tổ chức đoàn thể tại địa phương. Sự yếu kém trong quản lý nhà nước và
xử phạt nghiêm minh đối với các cá nhân, tổ chức cố tình làm sai pháp luật, gây
bức xúc bất bình trong dư luận
* Ưu nhược điểm của phương án 1:
Ưu điểm: Đảm bảo đúng quy định của pháp luật; đảm bảo tính nghiêm
những ưu, nhược điểm của các phương án, tôi thấy lựa chọn phương án giải
quyết thứ nhất là phương án có tính khả thi hơn cả vì việc giải quyết tình huống
được dựa trên cả những cơ sở pháp lý rõ ràng. Bởi các cấp chính quyền tại địa
phương đã mắc quá nhiều sai lầm cần phải xử lý nghiêm minh thể hiện sự công
bằng của pháp luật, tạo ra niềm tin cho nhân dân vào Đảng, nhà nước. Các sai
lầm có thể chỉ ra như sau:
15
Lớp "Bồi dưỡng ngạch chuyên viên" K5-CV05
+ Các cấp ủy Đảng từ tỉnh đến huyện chưa làm tròn trách nhiệm trong
công tác tư tưởng, chỉ đạo.
+ Bộ máy hành chính còn nhiều tầng, nhiều nấc, tình trạng một bộ phận
cán bộ yếu kém về phẩm chất, năng lực, quan liêu, cửa quyền, mất dân chủ; kỷ
cương, phép nước bị buông lỏng.
+ Các quyết định của UBND huyện T có sai sót, không đúng với quy định
của pháp luật đất đai về giao đất, cho thuê đất, thời hạn giao đất và thời điểm
tính thời hạn giao đất.
+ Việc tổ chức cưỡng chế thu hồi đất cũng không đúng pháp luật, có nhiều
thiếu sót, sai phạm như: không rõ mục đích thu hồi đất; không công khai kế
hoạch thu hồi đất, không có phương án đền bù, sử dụng lực lượng cán bộ, công
an, quân đội vào việc cưỡng chế thu hồi đất của một gia đình, vô hình chung đã
đẩy người dân vào thế đối lập với chính quyền;
+ Việc lãnh đạo chính quyền địa phương chỉ đạo phá nhà của ông V là dấu
hiệu vi phạm pháp theo luật hình sự.
+ Chính quyền huyện T còn phạm sai lầm khi bội tín với dân - những
người đã gửi gắm niềm tin của mình qua lá phiếu bầu cử họ ra làm người đại
diện cho lợi ích của mình cách đây không lâu, thể hiện ở việc lập biên bản hòa
giải tại tòa án đồng ý cho người dân tiếp tục thuê đất để dân rút đơn kiện, rồi bất
ngờ đem lực lượng đến cưỡng chế. Đây là một hành vi đặc biệt nghiêm trọng,
không thể chấp nhận được, làm mất đi tính chính danh của chính quyền.
+ Thể hiện sự yếu kém, chấp hành pháp luật chưa nghiêm, làm mất niềm
Tổ chức thực hiện phương án đã lựa chọn ( Phương án 2) để giải quyết tình
huống
+ Sau khi vụ cưỡng chế đất bất thành, UBND huyện T, tỉnh H đã quyết
định tạm hoãn việc thu hồi đất. Cơ quan công an tỉnh H đã ra quyết định khởi tố
vụ án giết người và chống người thi hành công vụ đối với ông V và gia đình.
+ Sau cuộc điều tra vụ án hủy hoại tài sản tại nhà ông V, công an tỉnh H đã
có kết luận cáo buộc phó chủ tịch huyện T, tỉnh H có vai trò đứng đầu chỉ đạo
phá nhà ông V, và các cá nhân khác tham gia phá nhà ông V, phải chịu truy tố
trách nhiệm hình sự tội hủy hoại tài sản, quy định tại khoản 3 điều 143, Bộ luật
Hình sự.
17
Lớp "Bồi dưỡng ngạch chuyên viên" K5-CV05
- Về phía chính phủ trong buổi họp với các bộ ngành và cơ quan chức năng địa
phương về vụ cưỡng chế đầm và phá nhà V, tại huyện T, tỉnh H cho biết:
+ Về quyết định giao đất cho gia đình ông V, quyết định thứ nhất giao 21
ha đất là đúng, nhưng quyết định thứ hai giao thêm 19,3 ha (thời hạn 14 năm) là
chưa đúng với quy định Luật đất đai.
+ Quyết định thu hồi đất của ông V với lý do hết thời hạn sử dụng cũng
trái luật. Luật đất đai quy định 5 trường hợp thu hồi đất, nhưng gia đình ông
Vươn không nằm trong 5 trường hợp trên.
+ Cựu chủ tịch huyện T bị Cơ quan Cảnh sát Điều tra, Công an tỉnh H
khởi tố trong vụ án phá nhà ông V, xử lý về hành vi “Thiếu trách nhiệm gây hậu
quả nghiêm trọng” theo điều 285 của Bộ Luật Hình sự.
- Tòa án nhân dân: Tại phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ án tại gia đình ông V, xảy ra
tại xã V, huyện T, tỉnh H được đưa ra xét xử công khai. 6 bị cáo bao gồm ông V
cùng gia đình đề nghị truy tố tội danh giết người và chống người thi hành được
quy định tại điểm d, khoản 2, Điều 257 của Luật hình sự và điểm d, khoản 1,
điều 93 của Bộ Luật hình sự.
) *O6E2`5Si6S<6j6=5112@5;/
Vụ việc xảy ra trên đây cho thấy: