Đề tài SKKN: Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trờng môn hoá học ở THCS.
Ngời thực hiện: Bùi Văn Dậu Năm học: 2009-2010 Trang 1
Phụ LụC:
A- Đặt vấn đề:
I- lời mở đầu: Trang 1
II- thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
1. Thực trạng. Trang 1
2. Kết quả của thực trạng trên. Trang 2,3
B- Giải quyết vấn đề:
I- Các giải pháp thực hiện:
1- Xác định hệ thống kiến thức giáo dục bảo vệ môI trờng trong môn hoá
học ở THCS. Trang 5, 6.
2- Xác định các phơng pháp giáo dục bảo vệ môi trờng. Trang 6, 7.
II- Các biện pháp tổ chức thực hiện: Trang 8-15
C. kết luận:
I- Kết quả nghiên cứu. Trang 16
II- Kiến nghị - đề xuất. Trang 17
D. Dự kiến đề tài năm sau:
Giải pháp nâng cao chất lợng bồi dỡng HS giỏi môn hoá học
THCS.
A. Đặt vấn đề:
I - Lời mở đầu:
Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy bộ môn Hoá học ở trờng THCS
tôi nhận thấy:
Hóa học có vai trò to lớn trong sản xuất, đời sống, sinh hoạt, trong công
cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc, đồng thời có vai trò rất quan trọng trong việc
thực hiện mục tiêu đào tạo của trờng phổ thông.
Trong đó, Hoá học là môn khoa học nghiên cứu thành phần, tính chất,
ứng dụng, sự biến đổi, giữa các chất, sản xuất các chất. Thông qua nội dung về
cấu tạo chất, tính chất vật lý, tính chất hoá học, ứng dụng và điều chế các chất
có thể giáo dục cho học sinh nắm và thực hiện tốt các biện pháp bảo vệ môi

thành HS ý thc v o c mi i với môi trờng, cú thỏi v hnh ng
ỳng n bảo vệ môi trờng. Vì vậy, GDBVMT cho học sinh là việc làm có
tác dụng rộng lớn; sâu sắc và bền vững nhất.
Môn hoá học là môn khoa học có thể giúp học sinh tìm hiểu một cách
sâu sắc về bản chất của:
- Thành phần cấu tạo của môi trờng: đất, nớc, không khí và sinh quyển.
- ảnh hởng của các chất trong môi trờng.
- Sự biến đổi các chất trong môi trờng.
- Nguồn gây ô nhiễm môi trờng: Các chất hoá học và tác hại sinh lí của chúng
đối với động vật, thực vật và con ngời.
- Tiêu chuẩn môi trờng và mức độ ô nhiễm môi trờng.
- Biện pháp hoá học, vật lý, sinh hoá để bảo vệ môi trờng và chống ô nhiễm: xử
lí nớc thải sinh hoạt, nớc thải công nghiệp, chất thải rắn
- Biện pháp bảo vệ môi trờng trong học tập môn hoá học.
Do đó, Hoá học có khả năng giáo dục bảo vệ môi trờng rất to lớn. Trong
khi đó, giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn hoá học bậc THCS cha đợc tập
huấn, cha đợc hớng dẫn, cha có tài liệu cụ thể về việc tích hợp giáo dục bảo vệ
môi trờng trong giảng dạy.
Vì vậy, tôi nhận thấy việc cần thiết phải tìm hiểu, nghiên cứu và xây dựng
Đề tài SKKN: Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trờng môn hoá học ở THCS.
Ngời thực hiện: Bùi Văn Dậu Năm học: 2009-2010 Trang 3
cho mình cũng nh cho các đồng chí đồng nghiệp tham khảo những vấn đề liên
quan đến việc giáo dục bảo vệ môi trờng môn Hoá học; từ đó có giải pháp cụ
thể để tích hợp trong quá trình giảng dạy môn Hoá học ở trờng THCS.
2. Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên:
Tôi lựa chọn đề tài này không ngoài mục đích tìm ra hiệu quả trong công
tác giảng dạy nói chung, giáo dục bảo vệ môi trờng nói riêng; giúp các em hiểu
rõ ảnh hởng xấu và tác động rất lớn của việc ô nhiễm môi trờng đối với đời sống
sinh hoạt của con ngời, từ đó có ý thức và những hành động thiết thực để bảo vệ
môi trờng không bị ô nhiễm.

Môi trờng sống của chúng ta:
+ MôI trờng sống xung quanh chúng ta đều do các chất: Đất, đá, quặng, nớc
((H
2
O), không khí (O
2
, N
2
, CO
2
, H
2
O)tạo nên.
+ Tài nguyên thiên nhiên: Gồm các quặng sắt: Fe
2
O
3
, Fe
3
O
4
để luyện gang; lu
huỳnh; FeS
2
để sản xuất H
2
SO
4
; phân bón hoá học, than đá; dầu mỏ để làm
nhiên liệu và nguyên liệu trong công nghiệp và đời sốngNgoài ra cón có

nhà kính, tăng nồng độ các khí SO
2
, NO
2
gây hiện tợng ma axit, tăng khí CFC
làm thủng tầng ozon)
- Sự phát triển nền công nghiệp hoá và đô thị hoá nông thôn tạo nên các chất
thải, rác thải công nghiệp và rác thải y tế. Các chất thải đều thuộc loại các chất
Đề tài SKKN: Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trờng môn hoá học ở THCS.
Ngời thực hiện: Bùi Văn Dậu Năm học: 2009-2010 Trang 5
vô cơ, hữu cơ đã có tác động xấu tới môi trờng không khí, đất, nớc (biển, hồ,
sông ngòi). Các chất thải rắn, lỏng, khí thuộc loại vô cơ và hữu cơ có những tính
chất nhất định làm suy thoái môi trờng.
2- Xác định các phơng pháp giáo dục bảo vệ môi trờng:
a) Phơng pháp tích hợp:
Tích hợp là cách kết hợp một cách có hệ thống các kiến thức hoá học với
kiến thức bảo vệ môi trờng một cách hài hoà, thống nhất. Ví dụ: khi giảng dạy
kiến thức về lu huỳnh, khí H
2
S, một số oxit của lu huỳnh; song song với việc
giảng dạy về các kiến thức tính chất lí hoá, phơng pháp điều chế , GV cần phải
biết khai thác các kiến thức có liên quan đến môi trờng nh việc gây ô nhiễm môi
trờng khí quyển. Có thể cung cấp cho HS một số thông tin nh: Ngời ta ớc tính
các chất hữu cơ trên Trái Đất sinh ra khoảng 31 triệu tấn H
2
S, mà sự oxi hoá tiếp
theo sinh ra SO
2
. Các hoạt động gây ô nhiễm môi trờng không khí bởi SO
2

môi trờng và ý thức bảo vệ moi trờng.
- Phơng pháp hợp tác và liên kết giữa nhà trờng và cộng đồng địa phơng trong
các hoạt động về GDBVMT.
- Thông qua hoạt động ngoại khoá cung cấp cho HS một số kỹ năng và phơng
pháp tích cực tham gia vào mạng lới giáo dục bảo vệ môi trờng.
Nội dung GDBVMT trong chơng trình ngoại khoá có thể thông qua một
số hình thức sau:
+ Câu lạc bộ: câu lạc bộ môi trờng sinh hoạt theo các chủ đề về ăn, uống, sử
dụng các năng lợng, rác thải, bệnh tật học đờng
+ Hoạt động tham quan theo chủ đề: tham quan danh lam thắng cảnh, nhà máy,
nơi xử lý rác thải, các loại tài nguyên.
+ Tổ chức xem phim, băng hình, tranh ảnh về các đề tài bảo vệ môi trờng, các
cuộc thi tìm hiểu về môi trờng và ô nhiễm môi trờng.
+ Hoạt động trồng xanh hoá học đờng nhân các ngày Lễ, dịp đầu Xuân, ngày
môi trờng thế giới hàng năm.
+ Hoạt động Đoàn Đội về bảo vệ moi trờng: tổ chức các chiến dịch tuyên truyền
ở nhà trờng và địa phơng.
Đề tài SKKN: Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trờng môn hoá học ở THCS.
Ngời thực hiện: Bùi Văn Dậu Năm học: 2009-2010 Trang 6
II- Các biện pháp tổ chức thực hiện:
Một số nội dung của bài học hay một số phần nhất định của môn học có
liên quan trực tiếp với nội dung GDMT. Thí dụ: bài 36. Nớc (Trang 121 SGKHH
8) mục III. Vai trò của nớc trong đời sống và sản xuất. Chống ô nhiễm
nguồn nớc dung GDMT. Đối với môn hóa học chủ yếu ở dạng này. Thí dụ:
bài26: Clo (Chơng 3SGKHH9)
ở một số nội dung của môn học thì các ví dụ, bài tập đợc xem nh là
một dạng vật liệu dùng để khai thác các nội dung GDMT.
Các nguyên tắc cơ bản khi tích hợp GDMT thông qua môn hóa học ở tr-
ờng phổ thông không làm thay đổi tính đặc trng môn học, không biến bài học
của bộ môn thành bài GDMT:

axit và viết các phơng trình phản ứng để minh họa.
4. ở làng Đá Non Nớc - Đà Nẵng: Để làm ra một sản phẩm thủ công mĩ nghệ từ
đá (tợng Phật, ). Trong quá trình mài giũa, đánh bóng tợng, những ngời thợ đã
hoà axit sunfuric vào nớc rồi đổ trực tiếp lên tợng, nh vậy đã rút ngắn đợc thời
gian và công sức một cách đáng kể. Nớc axit tràn xuống sân rồi chảy ra ngoài đ-
ờng.
a. Theo em, việc sử dụng axit nh vậy có ảnh hởng nh thế nào đến môi trờng? b.
Em hãy đề nghị cách làm giảm lợng axit sunfuric thải ra môi trờng cho từng hộ
dân trong làng nghề đó?
5. Có các thí nghiệm sau:
- Thí nghiệm 1: Cho một mảnh đồng nhỏ vào ống nghiệm đựng dung dịch kali
nitrat thì không thấy hiện tợng gì xảy ra.
- Thí nghiệm 2: Cho một mảnh đồng nhỏ vào ống nghiệm đựng dung dịch kali
nitrat rồi nhỏ vài giọt dung dịch axit sunfuric đặc và đậy nút bông lại, lắc đều.
a. Hãy dự đoán hiện tợng xảy ra trong thí nghiệm.
Viết phơng trình phản ứng nếu có?
b. Cần lu ý những gì để đảm bảo an toàn khi làm thí nghiệm 2?
c. Nút bông cần đợc tẩm hoá chất gì để không gây ô nhiễm môi trờng?
d. Dung dịch thải sau khi kết thúc thí nghiệm cần đợc xử lí nh thế nào để đỡ gây
ô nhiễm môi trờng?
6. Rau quả nếu bảo quản trong điều kiện khí quyển bình thờng( 21% O
2
; 0,03%
CO
2
còn lại là N
2
và một số khí khác) thì rau quả sẽ chín nẫu sau vài
Đề tài SKKN: Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trờng môn hoá học ở THCS.
Ngời thực hiện: Bùi Văn Dậu Năm học: 2009-2010 Trang 8

kiến trên). Mỗi nhóm có 10 phút hội ý để thống nhất đa ra các lý lẽ chính của
nhóm mình (mỗi ngời trong nhóm chịu trách nhiệm biện hộ cho một lý lẽ).
Phần tranh biện: nhóm ủng hộ cử ngời thứ nhất đa ra lý lẽ thứ nhất.
Đề tài SKKN: Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trờng môn hoá học ở THCS.
Ngời thực hiện: Bùi Văn Dậu Năm học: 2009-2010 Trang 9
Nhóm chống cử ngời thứ nhất của mình phản bác lại ý kiến của nhóm kia,
đồng thời đa ra lý lẽ riêng của nhóm mình. Lần lợt nh vậy đối với ngời thứ hai,
thứ ba cho đến hết.
- Vai trò trọng tài: giữ cho cuộc tranh biện xảy ra đúng luật. Vai trò cử tọa: quan
sát và bình chọn đội nào có lý lẽ vững vàng và có sức thuyết phục. Nguy cơ xin
báo trớc: có một nhóm nào cố tình cớp diễn đàn một cách thiếu lịch sự, hoặc
cử toạ nhảy lên diễn đàn để cãi!
- Kết thúc ngời dẫn chơng tình nhận xét, đánh giá các nhóm, đánh giá sự tham
dự của cử tọa và rút ra những kết luận, những bài học về MT.
4- Tham quan, trò chơi:
Các hình thức này rất thuận lợi để phối hợp nhiều hoạt động GDMT có
quan hệ liên kết với nhau. Chỉ nên chọn tối đa hai đến ba chủ đề để thiết kế toàn
bộ chơng trình hoạt động. Nh vậy, có thể hình dung chơng trình cho một ngày
tham quan, hoặc cho bốn giờ trò chơi sẽ là tập hợp các hoạt động.
Ví dụ: GV có thể tổ chức cho HS tham quan nhà máy sản xuất xi măng,
nhà máy sản xuất phân lân, phân đạm, các lò nung vôi
5- Kiểu bài lí thuyết trên lớp:
Kiểu bài này thờng chiếm số lợng lớn nội dung chơng trình của từng khối,
từng chơng, từng bài. Thờng thì giáo viên vận dụng kiểu này. Nó đợc thể hiện ở
từng bài trong chơng trình và có bố cục bài soạn nh sau:
a) Làm việc theo nhóm:
Đây là PPDH có nhiều khả năng tốt trong GDMT vì nó đề cao sự hợp tác
trên cơ sở hoạt động tích cực của từng cá nhân.
Trong thảo luận nhóm, cần chú ý:
- Vai trò của nhóm trởng cần phải đợc xác định rõ.

tình hình khai thác dầu khí ở nớc ta.
- Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trờng.
2. Kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích.
- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trờng
3. Tình cảm, thái độ:
Từ những hiểu biết về dầu mỏ làm cho HS biết quý trọng và sử dụng tiết kiệm
nguồn dầu mỏ và khí thiên nhiên, bảo vệ nguồn tài nguyên quốc gia tránh ô
nhiễm môi trờng do dầu mỏ và khí thiên nhiên có thể gây ra.
II. Chuẩn bị của thầy và trò:
- Bảng phụ.
- Mẫu: Đầu mỏ, các sản phẩm trng cất dầu mỏ.
- Tranh vẽ: + Mỏ dầu và cách khai thác.
+ Sơ đồ chng cất dầu mỏ
III. Phơng pháp:
- Hoạt động nhóm, thảo luận, trao đổi thông tin.
- Quan sát tranh hình, liên hệ thực tế.
- Hỏi và đáp.
IV. Tiến trình giờ dạy:
A. ổn định lớp: (1') Lớp: 9A Sĩ số: vắng:
Lớp: 9B Sĩ số: vắng:
B. Kiểm tra bài cũ: 7'
1. Viết công thức cấu tạo, nêu đặc điểm cấu tạo tính chất hóa học của
benzen?
2. Làm bài tập số 4 SGK.
C. Bài mới:
Hoạt động 1: Dầu mỏ.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
GV: Cho HS quan sát mẫu dầu mỏ.
? Hãy nhận xét về trạng thái, màu sắc

- GV: Sản phẩm dầu mỏ dễ bắt lửa,
chú ý cẩn thận khi vận chuyển, sử
dụng để đề phòng cháy nổ và ô
nhiễm môi trờng.
GV hỏi thêm: Nếu tàu chở dầu trên
biển bị đắm, dầu tràn ra ngoài thì
điều gì sẽ xảy ra?
- HS s tho lun tr li:
Gây ô nhiễm môi trờng biển và làm
phá vỡ hệ sinh thái biển của một
vùng biển rộng lớn đó.
lợng nhỏ các hợp chất khác.
- Lớp nớc mặn.
- Lớp nớc mặn
- Cách khai thác:
+ Khoan những lỗ khoan xuống lớp
dầu lỏng (còn gọi là giếng dầu)
+ Ban đầu, dầu tự phun lên. Về sau
ngời ta phải bơm nớc hoặc khí xuống
để đẩy dầu lên.
3. Sản phẩm dầu mỏ: 5'
- Xăng, dầu, dầu điezen, dầu mazut,
nhựa đờng.
- Dầu nặng
Crăckinh
Xăng + hỗn hợp
khí.
Đề tài SKKN: Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trờng môn hoá học ở THCS.
Ngời thực hiện: Bùi Văn Dậu Năm học: 2009-2010 Trang 12
Hoạt động 2: Khí thiên nhiên: 7'

trong đời sống và trong công nghiệp.
Hoạt động 3: Dầu mỏ và khí thiên nhiên ở Việt Nam: 5'
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
Gv yêu cầu HS đọc thông tin trong
SGK:
? Quan sát H4.19 cho biết dầu mỏ nớc
ta chủ yếu tập trung ở đâu?
? Kể tên một số mỏ dầu của nớc ta?
Trữ lợng là bao nhiêu?
? Dầu mỏ VN có đặc điểm gì nổi bật?
- ở Việt Nam dầu mỏ có nhiều ở thềm
lục địa phía nam.
VI. Củng cố - luyện tập (5'): GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi sau:
1. Thành phần, cách khai thác, chế biến dầu mỏ?
2. Nêu ứng dụng của các hiđrocacbon đó?
3. Nhiên liệu nào sau đây thuộc loại nhiên liệu sạch đang đợc nghiên cứu, sử
dụng thay thế một số nhiên liệu khác gây ô nhiễm môi trờng:
A. Than đá B. Xăng dầu C. Khí butan(gaz) D. Khí H
2

Đề tài SKKN: Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trờng môn hoá học ở THCS.
VII- Hớng dẫn về nhà:
- Nắm vững nội dung chính của bài.
- Làm bài tập 1, 2, 3, 4 SGK
- Đáp án bài tập 4:
0,049.22,4
.100 1,12( )
98
V lit= =
Tuỳ vào từng bài, giáo viên có thể vận dụng phơng pháp trên để vận dụng

* Lớp vận dụng đề tài:
Lớ
p
Sĩ
số
Nhận biết các hoá chất
gây ô nhiễm môi trờng
liên quan đến bài học
Giải pháp tránh ô
nhiễm môi trờng
ý thức, thái độ bảo
vệ môi trờng
SL % SL % SL %
9 A 37 25 67,6% 21 56,6% 35 94,6%
8 A 37 19 51,4% 23 62,2% 32 86,5%
II- Kiến nghị - đề xuất:
Để nâng cao đợc kết qủa giáo dục bảo vệ môi trờng trong nhà trờng. Bản
thân tôi xin đợc có một số đề nghị lên Ban giám hiệu, Phòng giáo dục & đào tạo,
cơ quan có thẩm quyền nh sau :
- Nhà trờng nên tổ chức cho học sinh các buổi ngoại khoá nói về hoá học với
cuộc sống con ngời và những vấn đề liên quan đến môi trờng.
- Tăng cờng hỗ trợ các trang thiết bị, phòng thực hành phục vụ tốt cho việc
giảng dạy thực hành theo chơng trình cải cách mới, đảm bảo an toàn, không ảnh h-
ởng đến môi trờng xung quanh.
- Phòng giáo dục nên đa về trờng những sáng kiến kinh nghiệm đã đợc áp dụng
thành công ở một số trờng của một số giáo viên để các giáo viên trờng bạn tham
khảo rút kinh nghiệm cũng nh nâng cao tay nghề của mình.
Trên đây là một số giải pháp tôi đã áp dụng trong quá trình thực hiện đề tài,
trong quá trình thực hiện và vận dụng không tránh khỏi những thiếu sót. Mong sự
đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp và các tổ chức có liên quan.