Quảng cáo thực phẩm cho trẻ em – câu chuyện chưa có
hồi kết
Tháng 6 năm 2002, tạo một cuộc triển lãm về đề tài
bảo vệ sức khỏe của người dân Mỹ, Tổng thống Bush
đã phát biểu rằng “Một nước Mỹ khỏe mạnh là một
nước Mỹ mạnh mẽ!”.

Tổng thống Mỹ muốn nhắn gửi một thông điệp rằng,
các công dân nước này nên tập thể dục đều đặn và
tuân thủ các chế độ ăn kiêng nhằm tiết kiệm các chi
phí của chính phủ trong việc chữa chạy căn bệnh béo
phì. Vấn đề béo phì đang biến thành cuộc chiến
chống cholesterol tại nước này. Các chính trị gia gọi
vấn đề béo phì là mối đe dọa có độ nguy hiểm xếp
hàng thứ hai sau nguy cơ khủng bố. Theo số liệu
thống kê của Trung tâm quốc gia về sức khỏe Hoa
Kỳ, hàng năm có tới 300 nghìn người dân Mỹ tử vong
vì liên quan đến căn bệnh béo phì. Các trung tâm
phòng bệnh thì lo sợ rằng, chuyện thừa cân đang trở
thành nguyên nhân chính khiến hàng trăm nghìn
người tử vong mỗi năm. Điều đáng nói là, theo tờ The
Guardian, trong số các bệnh nhân mắc chứng bệnh
béo phì có tới 3.3% trẻ em dưới 11 tuổi. Các bác sĩ
cho rằng, nguyên nhân chính gây ra căn bệnh béo
phì ở trẻ em là do thói quen xem tivi hàng giờ liền và
vấn nạn quảng cáo thức ăn nhanh trên các kênh
truyền hình Mỹ.

Cả xã hội chống lại McDonald’s

Một trong những hãng thức ăn nhanh hàng đầu của

đến căn bệnh này là do các hãng thức ăn nhanh đã
quảng cáo sai lệch về sản phẩm của mình. 70% trẻ
em từ 6-8 tuổi tin rằng, các sản phẩm thức ăn nhanh
bổ dưỡng hơn so với thức ăn mà cha mẹ chúng nấu
ở nhà.

Các hãng thức ăn nhanh phản ứng kịch liệt đối với
bản nghiên cứu này. Sau khi các bản nghiên cứu này
được công bố, McDonald’s, Burger King, Jack in the
box và Subway đã đưa thêm món salat vào thực đơn,
cho dù món rau xanh này rõ ràng là chưa thể đủ.

Ngay lập tức, các nhà sản xuất thực phẩm và đồ
uống gây béo thay nhau cắt giảm tần suất quảng cáo
trên truyền hình. Kraft Foods đã cam kết sẽ giảm
lượng đường và chất béo trong các sản phẩm của
mình đồng thời ngưng quảng cáo một số sản phẩm
như bánh quy Ogeo hay nước ngọt Kool-Aid vốn
trước đây nhắm đến các thượng đế nhí dưới 12 tuổi.
1/3/2005, PepsiCo thông báo sẽ ngưng quảng cáo
sản phẩm Pepsi và Cheetos vốn dành riêng cho
nhóm trẻ em dưới 8 tuổi. Theo số liệu của Consumer
For Freedom, con số các clip quảng cáo tại Mỹ trong
năm 2004 đã giảm đi 10.000 so với năm 2003.

Dura Lex, Sed Lex

Theo luật pháp Hoa Kỳ về quảng cáo trên truyền hình
nhắm đến đối tượng trẻ em (Children’s Television
Act, 1990), quảng cáo trong các chương trình thiếu

12 chiến dịch quảng cáo diễn ra trong một năm với
sự kết hợp giữa thực phẩm ăn nhanh và phim ảnh.
Năm 1996, McDonald’s kỳ hợp đồng hợp tác với Walt
Disney Company, hãng kem Baskin Robbins sử dụng
các nhân vật trong phim hoạt hình “Sinbat – Huyền
thoại 7 biển” chuỗi thức ăn nhanh Applebee’s
Neighborhood Grill – nhânv ật từ phim hoạt hình
“Joanna, biên niên sử về rau quả. Coca Cola đưa
hình ảnh Harry Porter vào bao bì sản phẩm của hãng
và sử dụng hình ảnh nhân vật này vào quảng cáo
truyền hình, còn “Người nhện” trở thành nhân vật cho
sản phẩm kem Popsicles.

Sử dụng các biểu tượng thể thao hoặc các ngôi sao
nghệ thuật trong quảng cáo sản phẩm. Năm 2003,
“người hùng” quảng cáo cho kẹo cao su là các vận
động viên bóng chuyền Sammy Sosa và Michael
Piaza. Coca-Cola và McDonald’s đều là nhà tài trợ
cho các giải đấu thể thao Olympics. Còn PepsiCo lại
sử dụng hàng loạt ngôi sao thể thao trong quảng cáo
như David Beckham, Anna Kurnikova đồng thời tài
trợ cho giải bóng đá quốc gia Mỹ, giải bóng chuyền
và Hiệp hội bóng đá Hoa Kỳ. Các nhãn hiệu
Bubblicious Bubble Gum, RC Cola, M&M’s và
Stouffer’s Foods tài trợ cho giải bóng chuyền thanh
thiếu niên Mỹ.

Cách thức hiệu quả thứ ba trong việc tạo dựng cip
quảng cáo – áp dụng kiểu “marketing hoa quả” (Fruit
Marketing) hay còn gọi là sự định vị các thực phẩm

sản phẩm không gây hại cho sức khỏe và chấp nhận
được – nhãn màu vàng, còn các sản phẩm có nguy
cơ gây ra bệnh béo phì sẽ có nhãn màu đỏ.

Các doanh nghiệp quảng cáo lớn tại Mỹ và các quốc
gia châu Âu đã tỏ ra không mấy hài lòng với chính
phủ khi thượng đế nhí của họ được bảo vệ bằng các
luật định nghiêm ngặt. Có một sự thật rõ ràng là, dưới
áp lực và các thủ thuật “vận động hành lang” của các
doanh nghiệp quảng cáo lớn, nhiều quốc gia đã và
đang “làm ngơ” trước nguy cơ tử vong của trẻ em vì
căn bệnh béo phì. Dan Yaffe, phó chủ tịch của Hiệp
hội quốc gia các nhà quảng cáo Hoa Kỳ cho rằng,
“việc coi quảng cáo các thực phẩm gây béo là nguyên
nhân chính gây ra tử vong cho trẻ em thực sự là một
vấn đề lớn nhưng chưa ai có thể khẳng định được
điều đó là đúng. Vì thế, bất cứ động thái nào nhằm
hạn chế quảng cáo hướng đến trẻ em cũng đều vi
phạm hiến pháp.” Dick O’ Brian – Phó chủ tịch các
hãng quảng cáo Hoa Kỳ cũng đồng tình với Dan rằng
“Chúng ta đang tìm cách chống lại căn bệnh béo phì.
Tuy nhiên, hãy thử nhìn vào kinh nghiệm của Thụy
Điển và Canada để thấy rằng, việc hạn chế quảng
cáo hướng đến trẻ em không giải quyết được vấn
đề.”

Theo số liệu của Bộ nông nghiệp Hoa Kỳ, chi phí
quảng cáo cho thực phẩm trên toàn thế giới trong
năm 2000 là 26 tỷ đô-la.


Thật thú vị là, mặc dù cả xã hội lên tiếng phản đối các
hình thức quảng cáo thức ăn nhanh gây béo phì,
doanh số bán hàng trong năm 2005 của McDonald’s
tại câu Âu đã tăng lên 5.4% so với cùng kỳ năm
trước. Dường như khẩu vị đặc biệt của các món
khoai tây chiên và hambuger McDonald’s đang ngày
càng quyến rũ không chỉ trẻ em mà còn cả người lớn
đến với nhà hàng.