HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP
NHẬP (M&A)

Năm 2007 là một năm mà thị trường tài chính thế giới nói chung và thị
trường tài chính Việt Nam nói riêng phát triển với một tốc độ rất nhanh
trong đó hoạt động mua bán và sáp nhập là một trong những hoạt động có
tốc độ tăng trưởng nhanh nhất với nhiều hình thức đa dạng.
Hoạt động M&A thế giới trong năm 2007 đã chứng kiến những kỷ lục
mới. Tổng trị giá của các vụ mua bán sáp nhập đạt 4.400 tỷ, tăng 21% so
với mức 3.600 tỷ USD vào năm ngoái. Mặc dù cuộc khủng hoảng tín
dụng ở Mỹ đã khiến cỗ máy M&A quay chậm lại trong nửa cuối của
năm, tuy nhiên, nhìn trên tổng thể năm 2007, hoạt động M&A đã gặt hái
được nhiều thành công. Tại Việt Nam, thị trường M&A cũng diễn ra sôi
động với khá nhiều các thương vụ lớn. Ngay trong nửa đầu năm 2007 đã
có 46 hợp đồng M&A được ký kết. Điển hình là vụ của ngân hàng
Eximbank bán 17,8% cổ phiếu cho 16 đối tác chiến lược trong đó có
Kinh Đô, ACB, PVFC, Sinco với giá trị lên tới 248 triệu USD và mới đây
nhất Eximbank tiếp tục công bố sẽ bán 15% cổ phần cho tập đoàn
Sumitomo với giá trị 225 triệu USD. Vụ M&A giữa Indochina Capital và Cty cổ phần địa ốc Hoàng Quân cũng được coi là vụ mua bán doanh
nghiệp đáng chú ý khi Indochina Capital đã mua 20% cổ phiếu của
Hoàng Quân M&A tại Việt Nam cũng được thực hiện dưới nhiều hình
thức khác nhau chứ không chỉ đơn thuần là việc góp vốn đầu tư vẫn
thường thấy trong thời gian trước.
Thị trường M&A của Việt Nam năm qua cũng chứng kiến sự ra đời của
nhiều công ty hoạt động liên quan đến lĩnh vực M&A và một số công ty
hoạt động chuyên biệt trong lĩnh vực này. Hình thức của các công ty này
cũng rất đa dạng. Một số công ty điển hình có thể kể đến như công ty Del

2005, Luật Đầu tư 2006 và Luật chứng khoán 2007 giúp cho thị trường
tài chính nói chung và thị trường M&A nói riêng trở nên minh bạch hơn
thu hút được nhiều nhà đầu tư cả trong nước lẫn ngoài nước.
- Hoạt động M&A tuy mới ở Việt Nam, tuy nhiên, tại nước ngoài, hoạt
động này là tương đối phổ biến. Các nhà đầu tư nước ngoài đã quen với
các hoạt động M&A tại nước sở tại nên họ sẽ có thuận lợi hơn khi đầu tư vào Việt Nam theo hình thức này. Cần nhấn mạnh rằng hoạt động M&A
sẽ phát triển nhanh chóng trong các năm sắp tới.
- Các giao dịch M&A cũng sẽ là sự lựa chọn tốt cho những nhà đầu tư
nước ngoài khi Việt Nam đã bắt đầu mở cửa các lĩnh vực dịch vụ như
viễn thông, ngân hàng và tài chính. Việc phát triển nền kinh tế, đặc biệt là
sự trỗi dậy của khu vực tư nhân và sự phát triển của thị trường vốn và tài
chính đã tạo động lực cho việc gia tăng hoạt động M&A tại Việt Nam,
bao gồm cả những giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào công
ty trong nước cũng như các giao dịch M&A nội địa giữa các doanh
nghiệp tại Việt Nam.
Tuy nhiên, là một thị trường non trẻ, hoạt động M&A tại Việt Nam vẫn
còn những tồn tại cần khắc phục mà điển hình nhất là khung pháp lý và
nguồn nhân lực.
Khung pháp lý của thị trường của thị trường mặc dù đã được cải thiện
những vẫn chưa hoàn thiện. Hiện nay, LDN là văn bản pháp lý duy nhất
điều chỉnh cả loại hình công ty trong nước và các doanh nghiệp có vốn
đầu tư nước ngoài tại Việt Nam thực hiện các giao dịch M&A. Liên quan
đến người lao động, hiện tại, Bộ Luật Lao Động chỉ có một điều khoản
quy định về việc bàn giao người lao động liên quan đến các giao dịch
M&A. Điều này khá hạn chế dưới góc độ người sử dụng lao động. Nói
lý sau khi kết thúc giao dịch.

- Phát triển kênh kiểm soát thông tin cũng như tính minh bạch của thông
tin trong hoạt động M&A. Trong hoạt động M&A, thông tin là rất quan
trọng và cần thiết cho cả bên mua, bên bán. Thông tin không được kiểm
soát và không minh bạch có thể gây thiệt hại cho cả bên mua, bên bán và
làm giảm năng lực thị trường. Thị trường M&A, cũng như các thị trường
khác, hoạt động có tính dây chuyền. Nếu một vụ M&A lớn diễn ra không
thành công hoặc có yếu tố lừa dối, hậu quả cho nền kinh tế là rất lớn vì
nó có thể ảnh hưởng đến các ngành kinh tế khác.
- Phát triển nguồn nhân lực thị trường M&A: nhân lực bao giờ cũng là
yếu tố mấu chốt trong mọi hoạt động của doanh nghiệp và của các thị
trường tài chính trong đó có thị trường M&A. Thị trường M&A là một thị
trường cần sự tham gia, tham vấn của nhiều chuyên gia có kinh nghiệm chuyên sâu về các lĩnh vực khác nhau như luật pháp, tài chính, thương
hiệu cũng như cần nhiều người có thể thực hiện tốt các thương vụ. Do
đó, cần có những chương trình đào tạo để có được đội ngũ chuyên gia tốt,
những người môi giới, tư vấn cho cả bên mua, bên bán, đồng thời là
người cung cấp thông tin tốt nhất về thị trường. Những điều kiện trên
chính là những điều kiện tiên quyết để thị trường M&A Việt Nam có thể
hoạt động tốt và đi vào chuyên nghiệp.

TRẦN MINH
Phòng Tư vấn SME Securrities