Sáng kiến kinh nghiệm
Kinh nghiệm giảng dạy tiết luyện tập toán
ở trờng trung học cơ sở
I. Đặt vấn đề:
Với mục tiêu của giáo dục THCS: Giúp học sinh củng cố và phát triển những
kết quả của tiểu học, có trình độ học vấn phổ thông cơ sở và những hiểu biết ban đầu
về kĩ thuật và hớng nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động .
Do đó, dạy toán không chỉ nhằm cung cấp cho học sinh các kiến thức toán mà
cần phải dạy cho học sinh biết vận dụng kiến thức vào giải toán.
Việc dạy cho học sinh giải bài tập toán trong các tiết luyện tập đóng vai trò rất
quan trọng.
Thực tế, theo yêu cầu của đổi mới phơng pháp dạy học môn toán rất chú trọng
đến thực hành. Thực hành toán học không chỉ là thực hiện các bài tập thực hành mà
quan trọng là luyện tập, rèn luyện các kĩ năng: Tính toán, suy luận logic, vận dụng
toán học vào thực tế
Vì vậy, tôi đã chọn đề tài này nhằm mục đích nâng cao chất lợng các tiết luyện
tập toán ở trờng THCS.
II. Quá trình thực hiện đề tài:
1. Thực trạng khi ch a thực hiện đề tài:
- Về học sinh: Còn coi nhẹ tiết luyện tập, trong giờ học chỉ chờ sự phân tích,
trình bày bài mẫu của giáo viên để chép, ít chú ý, suy nghĩ tìm phơng án giải.
- Về giáo viên: Khó khăn trong chọn dạng bài tập để đa ra trong một tiết luyện
tập nên dễ bị phiến diện (khó quá hoặc dễ quá), dễ gây cho học sinh tâm lí sợ toán,
chán nản. Từ đó, chỉ chú ý vào thuật giải mà quên rèn luyện phơng thức
t duy.
Chính vì những nguyên nhân trên dẫn đến chất lợng môn học cha đáp ứng đ-
ợc yêu cầu chung.
2. Các ph ơng pháp thực hiện:
a. Cơ sở lí luận:
- Về mặt lí thuyết, luyện tập lặp đi lặp lại những hành động nhất định nhằm
hình thành và củng cố những kĩ năng, kĩ xảo cần thiết đợc thực hiện một cách có tổ

qui tắc tính toán, một qui tắc suy luận, phân loại, của tiết dạy. Đặc biệt, nên dùng
phơng pháp phân tích đi lên khi dạy học sinh giải toán hình học. Với hệ thống câu
hỏi chọn lọc, bằng phơng pháp vấn đáp, gợi mở để học sinh nêu đợc sơ đồ bài giải đi
từ GT đến KL. Sau đó, tuỳ theo từng thời gian và lợng kiến thức để có thể trình bày
bài giải hoàn chỉnh hoặc yêu cầu học sinh về nhà dựa theo đồ để trình bày bài giải.
Sau mỗi bài giải khuyến khích học sinh giải theo nhiều cách khác nhau, tập cho học
sinh tóm tắt lời giải theo sơ đồ của quá trình t duy, chỉ ra phần mấu chốt, quan trọng,
nhấn mạnh những chỗ học sinh hay sai lầm khi nói và viết,
- Tác động đến tất cả các đối tợng bằng các câu hỏi bài tập hợp lí. Chú ý đến
phần vẽ hình, ghi GT- KL, bài giải mẫu vì học sinh lớp 7 mới làm quen với dạng
bài tập chứng minh hình học.
- Trong quá trình luyện tập cần kết hợp cho học sinh nhắc lại những kiến thức
liên quan đợc vận dụng trong quá trình giải bài tập, kết hợp giữa phần chữa bài tập và
Sáng kiến kinh nghiệm
phần kiểm tra miệng, cho điểm, đánh giá học sinh đúng mức khuyến khích học sinh
hứng thú học tập.
- Cuối mỗi tiết luyện tập giáo viên cần cho học sinh tự nêu ra những kiến thức
cơ bản, kĩ năng cần rèn và phơng pháp giải bài toán trong tiết học. Giáo viên còn cần
dành ít thời gian để hớng dẫn bài tập về nhà cho học sinh,
Ví dụ nh để chuẩn bị cho tiết 19 : luyện tập (hình học 7) tôi đã soạn
nh sau:
A. mục tiêu:
- Thông qua các bài tập và các câu hỏi kiểm tra, cũng cố khắc sâu kiến thức
về: + Tổng ba góc của một tam giác bằng
0
180
+ Trong tam giác vuông hai góc nhọn có tổng số đo bằng
0
90


30 C ;80 B
oo
==


)A
2
1
A A(
21

==
A
1

A

A

A
1

A

A

A
1

B C

0
21
====
2


Sáng kiến kinh nghiệm
Từ đó, ta sơ đồ:
ADB = 180
0
-

- Tính ADC tơng tự ? Em nào có cách tính
khác với ADC ?
- Từ phân tích nh trên yêu cầu HS nhận xét
bài làm của bạn.
2. HS2: Nêu định nghĩa, tính chất góc
ngoài của tam giác ? Vận dụng tính góc
x, y ở trong hình vẽ sau:
GV hớng dẫn HS dới lớp, phân tích tìm
góc x và góc y.
* HĐ2: Luyện tập bài tập tính góc
- GV treo bảng phụ vẽ hình 57, 58 (SGK -
BT6)
- Gọi 2 HS lên bảng giải.
- Bằng các câu hỏi phân tích từng bớc để
tính đợc góc x ở trong các hình tơng tự nh
bài tập 2.
- Sau đó cho HS nhận xét bài làm của 2
bạn ở bảng.

00
=+=



115 65 - 180
ADB - 180 ADC
000
0
==
=
B C
A
D
70
o
40
o
40
o
y
x

30 )110 (40 - 180
x)(DAC - 180 y
180 y x DAC :cóDAC Xét
110 70 40
B BAD
0000
0

0
0
1
=+=
+=
=++




Sáng kiến kinh nghiệm
* HĐ3: Luyện bài tập có vẽ hình:
- Cho HS đọc to đề bài 8 (SGK-Trang 109)
- Yêu cầu HS vẽ hình.
- Gọi 1 HS viết GT - KL của bài tập.
? Muốn c/m Ax // BC, ta cần dựa vào kiến
thức nào ? (Cặp góc so le trong hoặc cặp
góc đồng vị bằng nhau).
? Dựa vào bài ra, đề c/m Ax // BC ta cần
c/m điều gì ?
- Gọi 1 HS lên bảng trình bày c/m. Sau đó,
yêu cầu HS về nhà tự trình bày c/m theo
cách khác.
* HĐ4: Bài tập có ứng dụng thực tế:
- Treo bảng phụ vẽ hình BT9
(SGK-Trang 109)
- GV phân tích đề cho HS.
? Có nhận xét gì về BCA và OCD ?
Vì sao ?
? Tơng tự đối với ABC và BCA ?

12

==
40
o
40
o
B
C
A
x
y
40 C B
0
==

80 40 40 C B yAB
000
=+=+=

trong le sotrí vịở A và B
40 A B :n nê(GT) 40 B
40
80

2
yAB
A A
2
0

1. Nghiên cứu kĩ tài liệu, chuẩn bị kỹ bài soạn, phân loại bài tập phù hợp với
mức độ phát triển t duy, của từng đối tợng học sinh.
2. Tạo cho Học sinh có động cơ, ham muốn khám phá một cách giải mới, một
phát hiện mới,
3. áp dụng phơng pháp dạy học tích cực vào trong quá trình dạy học.
4. Tác động đầy đủ đến mọi đối tợng, làm sao cho học sinh đợc suy nghĩ nhiều
hơn, làm nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn.
5. Tiến hành dạy theo đúng quy trình một tiết luyện tập. Khi đa bài giải mẫu
cho học sinh cần phải chuẩn về mọi mặt (không có sai lầm, lập luận có cơ sở, đầy đủ,
lời giải phải đơn giản, dễ hiểu nhất cho học sinh).
* Về Học sinh:
- Chuẩn bị dụng cụ, bài cũ tốt về cả kiến thức lẫn bài tập theo hớng dẫn của
tiết học trớc.
- Trong giờ học phải tự giác, tích cực, chủ động học tập theo yêu cầu của
giáo viên.
Trên đây là một số bài học mà tôi đã rút ra đợc khi dạy một tiết luyện tập Toán
có hiệu quả xin đa ra để cho quí đồng nghiệp tham khảo, bổ sung, góp ý cho sáng
kiến này hoàn thiện hơn.
Bắc Lý, ngày 12 tháng 10 năm 2007
Ngời Viết
Trần Thị Kim Long
 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm 