SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ KINH NGHIỆM TỔ
CHỨC BỒI DƯỠNG HỌC SINH
GIỎI THỰC HÀNH BỘ MÔN
HÓA HỌC LỚP 8 II/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
Hóa học là bộ môn khoa học tự nhiên mà học sinh được tiếp cận muộn
nhất, nhưng nó lại có vai trò quan trọng trong nhà trường phổ thông. Môn hóa
học cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến thức phổ thông, rèn cho học
sinh óc tư duy sáng tạo và khả năng trực quan nhanh nhạy. Vì vậy giáo viên
bộ môn hóa học cần hình thành ở các em một số kĩ năng cơ bản, thói quen
học tập và làm việc khoa học, bên cạnh đó còn hình thành cho các em những
phẩm chất cần thiết như cẩn thận, kiên trì, trung thực, tỉ mỉ, chính xác đặc biệt
là kĩ năng thực hành bởi vì thông qua thí nghiệm tự làm mà học sinh có thể:
- Hình thành khái niệm, tính chất hóa học mới.
- Ôn tập, củng cố kiểm tra kiến thức thông qua thí nghiệm hóa học.
- Rèn luyện kĩ năng thực hành hóa học và áp dụng vào thực tế cuộc
sống một cách có khoa học.
Qua thực tế giảng dạy bộ môn hóa học khối 8,9 và hơn hai mươi mấy
năm qua, ngoài việc đảm bảo nghiệm ngặt đúng, đủ có chất lượng về nội
dung, chương trình, phương pháp bộ môn nhằm từng bước nâng cao chất
2004-2005: Ngay từ tiết học đầu tiên, học sinh lớp 8 bậc THCS rất bỡ ngỡ,
chưa có sự chuẩn bị về tâm, thể để học tập, rèn luyện kĩ năng bộ môn hóa học
8 nên cần nhiều thời gian để thẩm định kết quả học tập cũng như phát hiện
học sinh năng khiếu.
- Về các điều kiện cơ sở vật chất hỗ trợ cho giảng dạy bộ môn: Đa số
các trường THCS thiếu phòng bộ môn, thiếu cán bộ chuyên trách phòng bộ
môn, trang thiết bị thí nghiệm vừa thiếu vừa lạc hậu, hóa chất, mẫu vật, chai
lọ cũng chẳng đảm bảo yêu cầu tối thiểu phục vụ các tiết thực hành.
- Về mặt giáo viên: một số bộ phận không nhỏ giáo viên bộ môn hóa
học còn ngại trong việc tiếp cận với đổi mới phương pháp giảng dạy theo
hướng: Dạy học tích cực: tích cực hóa hoạt động của học sinh, lấy học sinh
làm trung tâm của quá trình dạy học hoặc chưa tổ chức tốt các hoạt động
nhận thức giúp học sinh phát huy tích cực tính sáng tạo, kĩ năng tự học tập, kĩ
năng tìm tòi, phát hiện, tư duy kiến thức cũng như kĩ năng vận dụng kiến thức
hóa học để giải quyết một số vấn đề liên quan đến bộ môn.
- Kĩ năng thực hành của học sinh mới đảm bảo yêu cầu về mặt chương
trình, nội dung SGK quy định nên dẫn đến hệ quả rất lúng túng, thiếu cơ sở
khoa học từ khâu đánh giá kết quả học tập hóa học về kiến thức lẫn thực hành
của học đại trà từ đó công tác phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành
không vững chắc, thiếu độ tin cậy cao, đôi khi cứ chạy theo“bệnh thành
tích”cứ hẹn lại lên: chọn, thành lập đội tuyển để bồi dưỡng tham dự các đội
khảo sát cấp phòng, cấp sở nhưng với cách làm vội vàng như thế tất nhiên kết
quả sẽ không bao giờ cao, đôi khi gây tác dụng ngược lại phong trào học sinh
giỏi của đơn vị mình: ( chọn trùng lặp học sinh giỏi từ 2 môn văn hóa trở lên
mà không tính đến yếu tố chủ thể học sinh có thực sự say mê, hứng thú, tự
giác theo đuổi bộ môn tới cùng hay không?) . Đặc biệt qua thực tế nhiều năm
học được phân công phụ trách công tác bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành hóa
học 8 ( kể cả hóa 9) tôi rút ra được một số tồn tại khá lớn trong khâu bồi
dưỡng học sinh giỏi thực hành đó là :
+ Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi hóa học là một bộ phận hữu cơ
đích hạn chế những tồn tại trong quá trình dạy học hóa học 8 tại lớp, quá trình
tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành hóa 8. Từ đó khẳng định tác dụng
thực tế của đề tài đã được tôi tiến hành thể nghiệm. Đề tài chỉ giới hạn trong
lĩnh vực tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành hóa học 8 và qua đó làm
rõ mối quan hệ giữa dạy chính khóa và tổ chức dạy – học bồi dưỡng học sinh
giỏi, năng khiếu trong xu thế chung của toàn ngành đối với phương pháp dạy
học hóa học bậc THCS theo tinh thần dạy học tích cực.
III/ CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Đề tài “Một số kinh nghiệm tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành bộ
môn Hóa học lớp 8” xuất phát từ mục tiệu giáo dục - đào tạo của Đảng , nhà
nước , ngành đề ra trong thời kì đất nước đổi mới, tiến lên công nghiệp hóa –
hiện đại hóa và hội nhập quốc tế đó là : “ nâng cao dân trí , đào tạo nhân lực
, bối dưỡng nhân tài”, đáp ứng tốt nhất yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc
và mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh. Ngoài mục tiêu
chung đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức , tri thức ,
sức khỏe , thẫm mĩ và nghề nghiệp trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và
chủ nghĩa xã hội , bồi dưỡng nhân cách , phẩm chất năng lực của công dân…
nhiệm vụ cao cả của ngành là tổ chức trường học, cán bộ, giáo viên, nêu cao
tinh thần trách nhiệm, nỗ lực phát hiện – bồi dưỡng khoa học hiệu quả nhân
tài cho tổ quốc mà công tác bồi dưỡng học sinh giỏi , năng khiếu từ bậc trung
học cơ sở mang giá trị nền tảng ban đầu, bước nhảy đà đầu tiên càng được
nâng niu , chăm sóc. Đề tài “Một số kinh nghiệm tổ chức bồi dưỡng học
sinh giỏi thực hành bộ môn Hóa học lớp 8” góp phần nâng cao chất lượng
dạy học hóa học 8 nói riêng bộ môn hóa 8,9 nói chung theo yêu cầu dạy học
tích cực mà ngành đã, đang thực hiện đồng thời tạo ra sự phối hợp, bổ sung
giữa dạy bồi dưỡng học sinh giỏi và dạy chính khóa đối tượng đại trà giúp
người thầy tự phấn đấu hoàn thiện tay nghề, đảm bảo yêu cầu đổi mới phương
pháp dạy học. Đề tài khơi gợi, định hướng, tổ chức các hoạt động tự học, học
nhóm, học hợp tác cho học sinh giỏi từ đó điều chỉnh và giúp các em rèn
8
4
33
34
34
36
2
5
4
6
6.1
14.7
11.7
16.6
4
5
4
6
12.1
14.7
11.7
16.6
Giỏi Khá Trung bình Yếu
Giải
thích
SL TL SL TL SL TL SL TL
8
1
8
2
8
3
8
4
32
32
34
32
8
6
6
6
25
18.8
17.6
18,8
- Tỷ lệ HS từ TB trở lên chiếm 91 % .
- HS giỏi, khá tăng lên rõ rệt, không có HS kém.
- Tỉ lệ HS yếu, thấp.
*Kết quả khảo sát học sinh giỏi thực hành trong những năm học đầu tiên:
Năm
học
Cấp thành
phố
Cấp tỉnh
Toàn đoàn cấp
tỉnh
Ghi chú
2008-
2009
1 giải ba
1giải kk
2009-
2010
1 giải nhì
1 giải kk
1giải ba 3) Đổi mới phương pháp dạy- học hóa học 8 theo tinh thần dạy- học
tích cực được xác lập ngày càng hoàn thiện ở GV chủ nhiệm đề tài, chứng
minh tính đúng đắn, thiết thực của mối quan hệ “tỉ lệ thuận” giữa dạy học
chính khóa với dạy học bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành hóa 8.
ỡ
n
g
Học sinh giỏi thực hành
HS đạt
giải
Chất lượng
bộ môn
HS đạt
giải
Ngay từ đầu năm 2007-2008 sau khi được hiệu trưởng bổ nhiệm chức
danh Tổ Trưởng Chuyên môn Tổ: Hóa- Sinh- Thể dục, chịu trách nhiệm toàn
diện tổ, dạy hóa học khối 8, 9, bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành hóa học 8,
tôi bắt tay xây dựng, tổ chức, thể nghiệm đề tài “Một số kinh nghiệm tổ chức
bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành bộ môn Hóa học lớp 8” sau gần 6 năm
học với hàng chục lần bổ sung, điều chỉnh, đúc kết kinh nghiệm cả hai mặt lý
luận lẫn thực tiễn, đến tháng 4 năm học 2012-2013 có thể khẳng định đề tài
khá hoàn thiện hàng loạt biện pháp, giải pháp qua thể nghiệm đã được kiểm
chứng có hiệu quả đó là:
Biện pháp 1: Nâng cao chất lượng dạy học bộ môn hóa học 8 tạo động
lực nâng cao hiệu quả trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi thực hành
Hóa 8.
Với quan niệm muốn dạy học bồi dưỡng học sinh giỏi năng khiếu, thực
hành đạt yêu cầu cao trước hết người Thầy phải tự nỗ lực phấn đấu nâng cao
chất lượng dạy - học Hóa 8 đại trà, thường trực áp dụng đổi mới phương pháp
dạy học theo hướng tích cực hóa các hoạt động của học sinh.Chọn lọc những
mặt tích cực nhất, tinh hoa nhất để tổ chức bồi dưỡng sau khi đúc kết nội
hóa, hiện đại hóa nhằm tạo dựng một cuộc sống tốt đẹp hơn. Có thể nói môn
hóa học trang bị cho các em những kiến thức cơ bản, tối thiểu để các em khỏi
bỡ ngỡ trong các tình huống gặp phải trong tự nhiên, trong cuộc sống. Từ đó
lý giải được các hiện tượng tự nhiên kì bí, bài trừ mê tín dị đoan…
- Qua từng tiết học trong chương trình giáo viên khéo léo dẫn dắt các em
đến với các thí nghiệm do giáo viên biểu diễn và từ đó các em lại tự biểu
diễn các thí nghiệm từ đơn giản đến phức tạp thông qua 7 bài thực hành ở
SGK.
- Qua từng tiết học, giáo viên giúp các em việc vẽ hình, từ đó các em sẽ
yêu thích môn học hơn. Đây là cơ hội giáo viên phát hiện những học sinh
có năng khiếu vẽ hình đẹp là một tiêu chí cần phải có trong khi viết tường
trình và vẽ hình khi thực hành sau này .
b) Tổ chức tốt các tiết thực hành theo phân phối chương trình:
HS: Yêu cầu sự chuẩn bị của học sinh trước khi lên lớp phải đảm bảo:
- Bảng tường trình về nội dung thực hành, hóa chất, dụng cụ, cách tiến
hành. (nếu có thể tự kiếm những hóa chất tự có ở địa phương như vôi sống,
cát trắng, đường cát trắng, muối ăn…)
GV: - Phân nhóm học sinh ngay từ đầu năm học nhận lớp
- Chuẩn bị hóa chất, dụng cụ cho học sinh
- Lập kế hoạch cụ thể khi lên lớp(Giáo án)
- Dự đoán các tình huống có thể xảy ra trong quá trình thực hành
,GV: cần theo dõi từng nhóm, từng cá nhân để rèn luyện kỹ năng thực hành
và thao tác thực hành cho các em như: quan sát, biết nhận xét các hiện tượng
trong quá trình xảy ra và đặc biệt hơn cả các thí nghiệm biểu diễn phải thật sự
an toàn, tránh cháy, tránh nổ.
VD: Nếu thí nghiệm đốt cháy H
2
trong không khí hay trong khí O
2
phải an
B) Phần thực hành : (30 phút, 5 đ)
Tách riêng từng chất ra khỏi hỗn hợp gồm muôi ăn và cát ?
Đáp án :
A) Phần lý thuyết :
1. Nêu đúng và đầy đủ các bước sử dụng đèn cồn (2,5 đ)
2. Nêu đúng và các công dụng của cốc thuỷ tinh (1,5 đ)
Vẽ hình đúng và đẹp (1 đ)
B) Phần thực hành :
- Thao tác an toàn (1 đ)
- Cho hỗn hợp vào nước khuấy đều (0,5 đ)
- Lọc bằng phễu, giấy lọc trên giá sắt (0,5 đ)
- Cô cạn dung dich bằng cốc sứ (1,0 đ)
- Sản phẩm muối tinh sạch, khô (1,0 đ)
- Sản phẩm cát khô, sạch (1,0đ)
Với bài khảo sát này giúp GV phát hiện ra các em có khả năng tư duy
cao, có kĩ năng về thực hành và vẽ hình đẹp, nếu còn yếu về mặt nào thì GV
có thể tiếp tục sửa sai cho các em trong quả trình bồi dưỡng tiếp theo….Từ
kết quả khảo sát, GV sẽ chọn 2 đến 4 em để bồi dưỡng và sau đó chọn lại còn
2 em tham gia dự thi cấp thành phố.
Biện pháp 3. Tập trung nghiên cứu, tự kiểm tra, rà soát, đối chiếu với
chương trình giảm tải, chuẩn kiến thức bộ môn để thiết kế chương trình
bồi dưỡng thực hành Hóa 8 :
Trên cơ sở kinh nghiệm đúc kết qua từng năm học, ngay từ tháng 7( trong
thời gian nghỉ hè), tôi tập trung nghiên cứu toàn bộ nội dung chương trình
SGK hóa học 8 đối chiếu với chương trình cập nhật của bộ, chương trình
giảm tải, yêu cầu chuẩn kiến thức kỷ năng. Đặc biệt nghiên cứu 7 bài thực
hành để thiết riêng chương trình bồi dưỡng thực hành môn hóa học lớp 8
Thời
gian
tường trình *11 Bài thực hành 2 : Sự lan tỏa cuachất
Viết bảng
tường trình
Tuần 5,6 8.Thí nghiệm chứng minh định luật bảo toàn
khối lượng
Vẽ hình,viết
bảng tường
trình
*9. Bài thực hành 3: Dấú hiệu của hiện
tượng và phản ứng hóa học
Viết bảng
tường trình
Tuần
7,8 10.Tính chất hóa học của Oxi
Viết bảng
tường trình
Vẽ hình,
bảng tường
trình
14.Tính chất hóa học của Hidro:
-Hidro tác dụng với Oxi
-Hidro tác dụng với đồng II Oxit
Vẽ hình,
bảng tường
trình
Tuần 13
*15.Bài thực hành 6:
Tính chất hóa học của nước
Viết bảng
tường trình
16.Cách bảo quản hóa chất Tuần 14
*17.Bài thực hành 7:
Pha chế dung dịch theonồng độ
Viết bảng
tường trình
- Rèn luyện kĩ năng quna sát, nhận xét các hiện tượng thí nghiệm
II/ NỘI DUNG 1. Thí nghiệm hòa tan và đun nóng thuốc tím
2. Thí nghiệm thực hiện phản ứng với Canxihiđroxit.
III/ DỤNG CỤ VÀ HÓA CHẤT
1. Dụng cụ dùng cho mỗi nhóm
Ống nghiệm (6), ống dẫn bằng thủy
tinh hình chữ L (1), đũa thủy tinh (1),
kẹp ống nghiệm (1), giá để ống
nghiệm (1), giá để ống nghiệm (1),
đèn cồn (1)
2. Hóa chất
Kali pemanganat (thuốc tím) : 1 gam
Nước vôi trong : 10 ml
Cây hương (hoạc que đốm), nước cất
IV/ LƯU Ý VỀ AN TOÀN TRONG THÍ NGHIỆM
- Khi thực hiện phản ứng đun nóng ống nghiệm chứa hóa chất phải cẩn thận,
- Lấy một phần cho vào ống nghiệm (1), thêm khoảng 3 ml
nước, lắc đều cho thuốc tím tan hết, sao đó đặt ống nghiệm (1)
vào giá đựng ống nghiệm.
- Lấy một phần còn lại cho vào ống nghiệm khô (2) (lấy một tờ
giấy nhỏ, gấp đôi, đặt vào sát đáy ống nghiệm rồi rót nhẹ các
tinh thể thuốc tím xuống đáy ống nghiệm). Kẹp ống nghiệm
bằng kẹp gỗ hoặc kẹp trên giá thí nghiệm.
Dùng đèn cồn đun nóng ống nghiệm. Khi đưa cây hương (hoặc
que đóm) còn tàn đỏ vào miệng ống nghiệm, cây hương bùng
cháy (hình 14) (dấu hiệu có oxi thoát ra từ thuốc tím). Khi cây
hương không còn bùng cháy thì dừng đun. Để nguội, cho
khoảng 3 ml nước vào ống nghiệm (2) lắc mạnh. Quan sát màu
dung dịch. Trả lời câu hỏi 1,2,3.
Câu hỏi 1: Nêu các thao tác chính trong thí nghiệm này.
Trả lời:
………………………………………………………………………………
Câu hỏi 2: Mô tả các hiện tượng đã quan sát được. Cho biết sự khác
nhau khi cho nước vào bể hòa tan chất trong ống nghiệm (1) và ống nghiệm
(2)? Chất rắn trong ống nghiệm (2) có tan hết không?
Trả lời:
- Hiện tượng quan sát được:
Ống nghiệm (1) ………………………………………………Ống nghiệm (2)
………………………………………………………………………………
Cho thuốc tím vào ống nghiệm (2) nung nóng, thử bằng cây hương (đóm còn
tàn đỏ)
………………………………………………………………………………
Khi que hương không còn bùng cháy, để nguội rồi cho nước vào ống nghiệm
- Cho vào ống nghiệm (1) khoảng 1ml nước cất, ống nghiệm (2) khoảng 1 ml
nước vôi trong. Dùng ống dẫn thủy tinh hình chữ L, cho một đầu ống dẫn cắm
vào phần chất lỏng và thổi hơi lần lượt vào ống nghiệm 1, 2 (hình 15). Khi ở
ống nghiệm (2) xuất hiện kết tủa thì ngừng thổi.
- Lấy tiếp hai ống nghiệm khác, đựng nước và dung dịch nước vôi trong như
trên. Lần này dùng ống nhỏ giọt cho tiếp vào mỗi ống nghiệm vài giọt dung
dịch natri cacbonat (Na
2
CO
3
) ( hình 16). Quan sát hiện tượng. Trả lời câu hỏi
4,5.
Câu hỏi 4:
Nêu thao tác chính của thí nghiệm này.
Trả lời:
Câu hỏi 5: Mô tả hiện tượng quan sát được. Dấu hiệu nào chứng tỏ có phản
ứng hóa học xảy ra.
Trả lời:
- Hiện tượng quan sát được:
Khi thổi hơi thở vào hai ống nghiệm:
Ống nghiệm(1) ………………………………………………………………
Ống nghiệm (2) ……………………………………………………………….
Khi cho dung dịch Na
2
CO
3
vào:
Ống nghiệm (1) ………………………………………………………………
Ống nghiệm (2) ………………………………………………………………
1. Điều chế hiđro, đốt cháy hiđro trong không khí.
2. Thu khí hiđro bằng cách đẩy không khí. Thử độ tinh khiết của khí hiđro.
3. Thức hiện phản ứng hiđro khử đồng (II) oxit.
III/ DỤNG CỤ VÀ HÓA CHẤT
1. Dụng cụ dùng cho mỗi nhóm
Ống nghiệm (5), lọ thủy tinh (1), giá
thí nghiệm (1), giá thí nghiệm cải tiến
(1), ống dẫn thủy tinh hình chữ Z (1),
ống thủy tinh vút nhọn (1), kẹp gỗ
(1), nút cao su (2), đèn cồn (1), ống
nhỏ giọt (5).
2. Hóa chất
Kim loại kẽm (Zn): 4 viên
Đồng (II) oxit CuO: 1 gam
Dung dịch HCl loãng: 20 ml
Bông sạch, que đóm, diêm
IV/ LƯU Ý VỀ AN TOÀN TRONG THÍ NGHIỆM
- Thử phản ứng nổ hiđro- oxi phải làm thí nghiệm lượng nhỏ, phản ứng này
tuy không thât nguy hiểm nhưng phải thực hiện cẩn thận, tránh gây đổ vỡ.
- Để tránh hiện tượng nổ mạnh, trước khi đốt hiđro phải xem khí hiđro đó có
lẫn khí oxi không bằng cách thu khí H
2
đó vào ống nghiệm nhỏ rồi đốt ở
2. Phần thực hành
a) Thí nghiệm 1: Điều chế hidro, đốt cháy
trong không khí
Cách làm
- Cho vào ống nghiệm khoảng 5 ml dung dịch
axit clohidric loãng, 4 – 5 viên kẽm (Zn), đặt
ống nghiệm trên giá để ống nghiệm. Đậy ống
nghiệm bằng nút cao su có dẫn khí vuốt nhọn
một đầu xuyên qua (hình 21a).
- Chờ khoảng nửa phút cho khí hidro đẩy hết
không khí ra khỏi ống nghiệm, không còn
hỗn hợp oxi và hidro trong ống nghiệm nữa,
cho que đóm đang cháy vào đầu ống dẫn khí
vuốt nhọn (hình 21b). Quan sát hiện tượng.
Trả lời câu hỏi 1,2.
Câu hỏi 1: Nêu các thao tác chính trong thí nghiệm này
Trả lời:
Câu hỏi 2: Nêu hiện tượng quan sát được.Các em hãy nêu nhận xét về
tính chất vật lí của khí hidro. Viết phương trình hóa học của phản ứng điều
chế khí hidro từ axit clohidric và kẽm.
Trả lời:
- Hiện tượng quan sát được:
- Tính chất vật lí của khí hidro:………………………………………………
- Phương trình hóa học của phản ứng điều chế khí hidro:
- Khi phản ứng giữa Zn và dung dịch HCl xảy ra phải sau nửa phút mới thu
khí hidro để thử vì:
c) Thí nghiệm 3: Hidro khử đồng (II) oxit
Cách làm:
- Cho 4-5 hạt kẽm vào ống nghiệm chứa khoảng 10 ml dung dịch HCl. Sử
dụng nút cao su có ống dẫn khí hình chữ Z xuyên qua. Sục nhẹ một đầu ống
thủy tinh chữ Z vào bột đồng (II) oxit, rồi hướng miệng ống lên cho CuO rơi
vào đáy ống dẫn thủy tinh tạo thành một lớp mỏng.Đậy miệng ống nghiệm
bằng nút cao su trên. Kẹp ống nghiệm nằm nghiêng trên giá thí nghiệm cải
tiến, điều chỉnh sao cho phần đáy ống dẫn hình chữ Z chứa CuO được đặt vào
phần nóng nhất của ngọn lửa đèn cồn (hình 23). - Sau khoảng nửa phút để khí hidro đẩy hết không khí ra khỏi ống nghiệm.
Dùng đèn cồn hơ nóng đầu ống dẫn thủy tinh, rồi đun nóng mạnh ở phần chứa
CuO. Quan sát hiện tượng xảy ra. Trả lời câu hỏi 5,6.
Trong suốt những năm học qua các thế hệ đội tuyển học sinh thực hành
của trường không có em nào vi phạm.
- Thường trực theo dõi, uốn nắn, bồi dưỡng để học sinh giỏi tích cực học tập,
tự học, tự giác, tự sáng tạo.
Đội tuyển học sinh giỏi ít từ 6 em đến 8 em (lần 1) qua thi rút lại còn 2
đến 4 em ( lần 2) và cuối cùng chọn lại 2 em để đi thi, nên có điều kiện để tôi
theo dõi uốn nắn kịp thời mọi biểu hiện .
Về phần tôi qua mỗi buổi bồi dưỡng quan sát các em và tôi luôn tự hỏi
mình, nhắc nhở bản thân :” học sinh có hứng thú say mê học tập, có tập trung
chú ý tới bài thực hành, có tự giác tìm tòi, có khám phá sáng tạo trong thực
nghiệm hay không? Các kỹ năng so sánh – phân tích – kiểm tra và tự đánh giá
kết quả học tập ở mỗi em thể hiện như thế nào? Ngoài việc ý thức thực hiện
các nhiệm vụ học tập được giao tinh thần hợp tác học tập ở nhóm, góc ra sao,
hiểu bài nhưng phải biết trình bày, biết báo cáo thực hành lại theo cách riêng
của mình một cách thuyết phục nhằm giải quyết các vấn đề thí nghiệm. Bên
cạnh đó tôi cũng không quên tìm hiểu cuộc sống, hoàn cảnh của các em ra
sao…”
- Với giải pháp này giúp tôi khẳng định kết quả của sự đổi mới, phương pháp
theo hướng tích cực hóa học tập của học sinh, bồi dưỡng quá trình diễn ra bên
trong của người học, hoạt động chủ thể một cách tích cực và tự giác từ đó mới
tạo ra sự hứng thú thực sự trong các em mà hứng thú tự giác là tiền đề tạo ra
nên tích cực. Bên cạnh đó chất lượng các bài thực hành được nâng cao rất rõ
nét, giải pháp còn giúp tôi chọn lọc trừ dẫn một số ít học sinh không đáp ứng
yêu cầu, tất nhiên có sự hỗ trợ khách quan qua các lần kiểm tra chọn lọc, vì
thế đội tuyển học sinh giỏi thực hành Hóa 8 do tôi phụ trách thường đạt giải
cao.
8 bước đầu có thể kết luận được chất khí nào thu bằng phương pháp đẩy
nước, chất nào thu bằng phương pháp đẩy không khí
Câu 2: Lắp dụng cụ điều chế và thu khí O
2
bằng phương pháp đẩy không khí
như sau:
Cách lắp dụng cụ trên có đúng không ? Tại sao?
Với câu hỏi này học sinh bình thường dễ bị lừa hoặc chỉ nhận xét được
là sai nhưng không biết tại sao. Chính vì vậy đây là câu hỏi giúp học sinh tăng
cường tư duy, khả năng suy luận: khí oxi nặng hơn không khí thì không thể
úp ống nghiệm thu khí được, làm như vậy oxi sẽ bay hết ra ngoài.
Câu 3: Tại sao lại lắp một ít bông gòn miệng ống nghiệm KMnO
4
, trong thí
nghiệm điều chế O
2
?
Trong các thí nghiệm học sinh thường chỉ có thói quen cố gắng lắp theo
đúng mẫu chứ rất hiếm khi suy nghĩ kỹ tại sao lại làm như vậy. Câu hỏi này
giúp học sinh phải quan sát những chi tiết rất nhỏ và phán đoán về tác dụng
của nó.
Câu 4: Có thể lắp dụng cụ điều chế H
2
trong hình vẽ được không? Tại sao? Câu hỏi này cũng tăng cường khă năng quan sát của học sinh để phát hiện ra
điểm sai. Bên cạnh đó để trả lời đúng và đầy đủ câu hỏi, học sinh phải dựa
vào kiến thức mấu chốt là hiđro là khí rất nhẹ, nhẹ hơn không khí, rồi vận
dụng kiến thức này để trả lời.
kĩ năng này từ đầu năm học: kỹ năng tự đánh giá năng lực bản thân cùng kỹ
năng tự điều chỉnh những sai phạm, đặc biết tính cẩn thận, gọn gàng, chịu
khó, thực hiện thí nghiệm theo đúng trình tự là những phẩm chất quan trọng
hàng đầu càng được hoàn thiện ở mỗi thành viên trong đội tuyển….
Biện pháp 7. Huy động sức mạnh tổng hợp từ các lực lượng trong nhà
trường để hổ trợ nâng cao chất lượng, thành tích đội tuyển:
a) Tích cực tham mưu với lãnh đạo nhà trường, xây dựng kế hoạch bồi
dưỡng HS giỏi thực hành ngay từ đầu năm học:
Trước ngày tựu trường ( đầu tháng 8) hằng năm tôi đều tham mưu với lãnh
đạo nhà trường và trình dự thảo kế hoạch tổ chức bồi dưỡng HS giỏi thực
hành Hóa 8 để lãnh đạo duyệt, cho phép triển khai thực hiện đồng thời yêu
cầu bổ sung về nội dung, biện pháp tổ chức bồi dưỡng cũng như nắm bắt
những kiến nghị của tôi vể trang thiết bị, hóa chất, các điều kiện thiết yếu cần
tu bổ, mua sắm mới để phục vụ công tác dạy và học hóa 8,9 nói chung và dạy
bồi dưỡng nói riêng. Bằng văn bản trao đổi, năm học nào nhà trường cũng
mua sắm, tu bổ trang thiết bị cho phòng bộ môn cũng như quản lí sát sao công
tác bồi dưỡng HS giỏi hằng tuần, kịp thời hỗ trợ tôi tháo gỡ những khó khăn
nảy sinh. Đây là niềm động viên tinh thần đáng quí và đáng trân trọng giúp cô
trò chúng tôi ra sức phấn đấu đạt thành tích hơn nữa….
b)Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm HS được bồi
dưỡng:
- Bằng kinh nghiệm thực tiễn qua công tác bồi dưỡng HS giỏi nhiều năm
liền đạt thành tích cao cũng có phần đóng góp to lớncủa quí cha mẹ con em
tham gia bồi dưỡng. Trong những phiên họp tôi trình bày, phân tích cặn kẽ có
dẫn chứng cụ thể tất cả các ưu khuyết điểm trong học tập của HS, chỉ ra
hướng khắc phục, trong đó về trách nhiệm cha mẹ phải hỗ trợ nội dung nào?
- Vì bộ môn thực hành, đa số dụng cụ là thủy tinh, nhưng có một số dụng
cụ GV và HS phải tự làm: như muỗng đốt hóa chất rắn, cây nhọn gắp than,
8 22.2
10 27.8
2 5.6 0 0
8/2 37 16 43,3
14 37,8
7 18,9
0 0 0 0
8/3 35 12 34.3
11 31.4
10 28.6
2 2.9 0 0
8/4 37 18 48.6
4 10.8
14 37.8
1 2.7 0
2. Thành tích đội tuyển HS giỏi thực hành Hóa 8 dự khảo sát cấp
tỉnh, cấp thành phố liên tục đạt các giải thưởng tập thể, cá nhân
1giải nhất
1 giải kk
nhất toàn đoàn
2012-
2013
1 giải kk
1giai kk
1giải nhất Ba toàn đoàn
3.Đổi mới phương pháp dạy học hóa học 8 theo tinh thần dạy học tích
cực được xác lập ngày càng hoàn thiện ở GVCN, đề tài chứng minh
tính đúng đắn, thiết thực của mối quan hệ “ Tỉ lệ thuận giữa dạy học
chính khóa với dạy học bồi dưỡng HS giỏi thực hành Hóa 8” Dạy học đại trà Hóa học 8 tốt, hiệu quả sẽ tác động tích cực to lớn đến chất
lượng dạy học bồi dưỡng HS giỏi thực hành Hóa 8 và ngược lại.
4. Qua thể nghiệm đề tài với thời gian khá dài đã giúp cho giáo viên bộ
môn Hóa học 8 đúc kết, bổ sung, nghiên cứu chọn ra nội dung, phương
pháp hiệu quả nhất áp dụng dạy học bộ môn nói chung dạy học bồi
dưỡng HS giỏi thực hành nói riêng:
- Có thể tự hào, hãnh diện trong quá trình thể nghiệm đề tài này cộng với
tinh thần trách nhiệm cao, lòng say mê cống hiến cho nghề, nỗ lực phấn đấu
nâng cao tay nghề tính đến năm học 2012-2013 bản thân đã:
pháp - chuẩn bị trang thiết bị ) đa dạng hóa các bài tập thực hành thí nghiệm
tại lớp, phòng thí nghiệm nhắm nâng cao kỹ năng thực hành sáng tạo tự chủ
cho HS giỏi thuộc đội tuyển cũng như giao thật nhiều bài tập thực hành về
nhà để các em tư duy thí nghiệm bằng các thao tác kỹ thuật chuẩn giúp các
em vững vàng khi tiến hành thí nghiệm tại phòng bộ môn, tham gia khảo sát
các cấp. Phương pháp tự làm thí nghiệm không những thuần thục thao tác mà
còn giải quyết nhiều bài tập thực hành bằng sự tự diễn đạt của mình.
-Liên tục, thường xuyên nâng cao tay nghề với tinh thần trách nhiệm cao
trước HS, đơn vị đã thôi thúc tôi nỗ lực lực không ngừng cải tiến phương
pháp dạy học Hóa học 8,9 theo hướng tích cực, áp dụng các loại hình chuyên
đề đã được tập huấn học tập quyết tâm nâng cao chất lượng bộ môn Hóa 8,9
nói chung giữ vững, nâng cao dần thành tích HS giỏi thực hành Hóa 8 nói
riêng hôm nay và những năm học sắp tới.
Đề tài được thể nghiệm khá thuận lợi: nhờ sự hỗ trợ tích cực của Ban Giám
hiệu, đồng nghiệp trong tổ chuyên môn và đồng nghiệp các trường bạn, trên
Copyright: Tài liệu đại học ©