Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
TÀI LIỆU THAM KHẢO 2
I Phần mở đầu 3
II Nội dung 4
1.Văn hóa là gì? 4
2.Văn hóa kinh doanh là gì? 6
3.Đạo đức là gì? 7
4. Đạo đức kinh doanh là gì? 8
5. Thực trạng văn hóa đạo đức trong kinh doanh ở nước ta hiện nay 9
Hãi hùng 'công nghệ' trồng rau muống 15
6. Một số giải pháp để xây dựng văn hóa đạo đức trong kinh doanh ở nước ta hiện nay. 28
III Kết luận 30
Trang
1
Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
TÀI LIỆU THAM KHẢO
I Tài liệu trong nước
1. Ts Nguyễn Hoàng Ánh – Đạo đức kinh doanh tại Việt Nam – Thực tại và
giải pháp. Đại học ngoại thương Hà Nội.
2. Phạm Quốc Toản- Đạo đức kinh doanh. NXB Thống Kê, 2002
3. Giáo trình văn hóa đạo đức trong kinh doanh – Khoa quản trị kinh doanh.
Đại học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh
II Tài liệu từ Internet
1. />2. />3. />4. />5. />6. />Trang
2
Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
I Phần mở đầu
Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang phát triển mạnh mẽ như hiện nay,
mỗi quốc gia ngày càng có nhiều cơ hội để tham gia vào hoạt động kinh tế của khu

gọi di sản học thức tính luỹ từ Thời Cổ mà các dân tộc phương Tây tin chắc là đã
dựng lên nền văn minh của họ trên đó, là “văn hóa”. Cách sử dụng kia, chuyên về
nhân học hơn, thì gọi là văn hóa “toàn bộ những tri thức, những tín ngưỡng,
những nghệ thuật, những giá trị, những luật lệ, phong tục và tất cả những năng
lực và tập quán khác mà con người với tư cách thành viên của xã hội nắm bắt
được”, theo định nghĩa được coi là chuẩn do Edward B. Tylor đưa ra năm 1871.
Hai nghĩa này của từ văn hóa vẫn tiếp tục cùng tồn tại khá yên ổn qua
những cách dùng hàng ngày của chúng ta. Nhưng từ đầu thế kỷ XIX, khi dự án
phát triển một khoa học về con người đã hình thành, thì những ai đảm đương gánh
nặng ấy đã phải chịu những bó buộc giống nhau: tìm hiểu cả tính thống nhất lẫn
tính đa dạng của giống người. ở đây, khái niệm văn hóa chiếm một vị trí ngày
càng tăng do đã đẩy ra khỏi trường khoa học khái niệm tôn giáo “linh hồn”, khái
Trang
4
Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
niệm chính trị “quốc gia” hay khái niệm theo thuyết tự nhiên “chủng tộc”. Như
vậy, sự vận động của các khoa học xã hội và nhân văn, trong trường của chúng, có
thể được đồng hóa với sự vận động đi lên của khái niệm văn hóa như là đối tượng
tri thức và thực thể độc lập, và có những cách giải thích riêng của nó.
Dù rất co dãn, khái niệm văn hóa mang theo một vài giả định căn bản. Giả
định thứ nhất là văn hóa đối lập với tự nhiên. Cái văn hóa trong con người là cái
dường như không có ở những sinh vật khác: tiếng nói có âm tiết, năng lực tượng
trưng, sự hiểu biết. Nếu những khả năng ấy tạo thành cái riêng của con người, thì
đó không phải chỉ là chúng không có ở động vật mà còn vì chúng được truyền đi
theo những con đường khác với tính di truyền: bằng luyện tập, tiếng nói, bắt
chước, tất cả những gì mong manh, dễ biến dạng và có thể đảo ngược mà tính di
truyền sinh học và mã di truyền không thể có.
Ví dụ về văn hóa Nhật Bản:
Sự phân thứ bậc mang tính "đẳng cấp": Đạo Khổng du nhập vào Nhật Bản
từ rất sớm, kết hợp với tinh thần tôn vinh giới Võ Sĩ Đạo như là một đẳng cấp

Hợp tác, phối hợp, giúp đỡ, chia sẽ lẫn nhau trong quá trình thực hiện niệm vụ.
Như vậy, tiêu chuẩn hàng đầu về đạo đức của nhành doanh nghiệp là tính trung
thực. Trung thực trong việc chấp hành luật pháp của nhà nước để không trốn thuế,
buôn hàng cấm, hay tiến hành những dịch vụ có hại tới các chuẩn mực đạo đức
(Kinh doanh gái mại dâm, ma túy,…). Ngoài ra còn phải có sự trung thực trong
giao tiếp với khách hàng, với người tiêu dùng để đảm bảo chất lượng hàng hóa và
dịch vụ đúng như đã giới thiệu và quảng cáo. Trung thực ngay cả với bản thân để
không tham ô, thụt két,… dù có quyền hành trong ta.
Yếu tố thứ 2 đó là yếu tố con người, coi con người là tất cả: yếu tố này nói lên tính
nhân văntrong hoạt động kinh doanh. Trong các nhà máy xí nghiệp, muốn đạt sản
phẩm cao, chất lượng tốt ắt hẳn những nhà quản lý phải tạo ra một môi trường lao
động tốt, đó là các mội quan hệ giữa nhà quản lý, lảnh đạo đối với người lao động,
đó là mối quan hệ giữa những người lao động với nhau, hay sự quan tâm tới đều
kiện làm việc của người lao động. Đây là yếu tố quan trọng để tạo môi trường tốt,
giúp người lao động có tâm huyết, niềm say mê trong công việc thì sản phẩm làm
ra sẽ phản ánh được sự lao động nỗ lực của người lao động, họ có trách nhiệm với
chính người tiêu dùng sản phẩm của họ (tính nhân văn). Ngược lại, ở những nhà
máy, xí nghiệp không có mối quan hệ tốt giữa con người, hay điều kiện làm việc
vất vả (kích thích người lao động làm quá giờ bằng cách trả công họ cao hơn
những giờ làm việc chính) nhằm bóc lột sức lao động bằng mọi cách cốt chỉ để sản
xuất ra nhiều sản phẩm, luôn làm người công nhân mệt mỏi, căng thẳng thì việc họ
tâm huyết với sản phẩm làm ra là rất ít. Hay cả về việc khác biệt về văn hóa giữa
các quốc gia với nhau cũng tạo nên những sự bất đồng trong mội trường làm việc
ở các công ty liên doanh có chủ là người nước ngoài,… Bên cạnh đó, cần có thái
Trang
6
Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
độ tôn trọng cuộc sống, phẩm giá và quyền lợi chính đáng của những cộng sự và
người dưới quyền.
Thực hiện nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ môi trường, thực hiện tiêu chí coi

- Chức năng cơ bản của đạo đức là đạo đức điều chỉnh hành vi của con người
theo các chuẩn mực và quy tắc đạo đức đã được xã hội thừa nhận bằng sức
mạnh của sự thôi thúc lương tâm cá nhân, của dư luận xã hội, của tập quán
truyền thống và của giáo dục.
Đạo đức quy định thái độ, nghĩa vụ, trách nhiệm của mỗi người đối với bản thân
cũng như đối với người khác và xã hội. Vì thế đạo đức là khuôn mẫu, tiêu chuẩn
để xây dựng lối sống, lý tưởng mỗi người.
Trang
7
Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
Những chuẩn mực và quy tắc đạo đức gồm: Độ lượng, khoan dung, chính trực
khiêm tốn, dũng cảm, trung thực, tín, thiện, tàn bạo, tham lam, kiêu ngạo, hèn
nhát, phản bội, bất tín, ác…
Đạo đức khác với pháp luật ở chỗ:
- Sự điều chỉnh hành vi của đạo đức không có tính cưỡng bức, cưỡng chế mà
mang tính tự nguyện, các chuẩn mực đạo đức không được ghi thành văn
bản pháp quy.
- Phạm vi điều chỉnh và ảnh hưởng của đạo đức rộng hơn pháp luật. Pháp
luật chỉ điều chỉnh những hành vi liên quan đến chế độ xã hội, chế độ nhà
nước; còn đạo đức bao quát mọi lĩnh vực của thế giới tinh thần. Pháp luật
chỉ làm rõ những mẫu số chung nhỏ nhất của các hành vi hợp lẽ phải, hành
vi đạo lý đúng đắn tồn tại bên trên luật.
4. Đạo đức kinh doanh là gì?
Đạo đức kinh doanh là gì? Theo định nghĩa của Trần Hữu Quang có bài viết trên
Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn, số ra ngày 2-8, thì “đạo đức kinh doanh là sự tôn trọng
luân lý nghề nghiệp và các quy tắc ứng xử (thường do các hiệp hội ngành nghề
hay do chính doanh nghiệp ban hành) nhằm làm sao doanh nghiệp có thễ đảm bảo
trách nhiệm của mình đối với các đối tác xã hội và đối tác tài chính cũng như đối
với xã hội. Đây là định nghĩa khá đầy đủ theo diện mạo của nền kinh thế hiện đại.
Trước đây, rất nhiều người cho rằng bản thân kinh doanh đã mang ý nghĩa

thực phẩm, đình công, thị trường chứng khoán… và vì thế khái niệm đạo đức kinh
doanh trở nên phổ biến hơn trong xã hội.
Nhận thức của người Việt Nam về đạo đức kinh doanh mặc dù thường
được nghe về đạo đức kinh doanh nhưng cách hiểu của người dân, của các doanh
nghiệp về vấn đề này còn khá mơ hồ. Thực trạng đó đã được thể hiện khá rõ qua
kết quả của cuộc điều tra. 40/60 số người được hỏi thường xuyên nghe nhắc đến
những vấn đề liên quan đến đạo đức kinh doanh, 20/60 đôi khi nghe nhắc đến vấn
đề này. Lưu ý là cuộc điều tra này được tiến hành ở Hà Nội, thủ đô và là thành phố
lớn thứ hai của Việt Nam, nên con số này chưa phải là cao. Nhưng khi được hỏi về
quan niệm, thế nào là đạo đức kinh doanh, 55/60 số người được hỏi cho “Đạo đức
Trang
9
Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
kinh doanh là tuân thủ đúng pháp luật”, chỉ có 5/60 người được hỏi cho “Đạo đức
kinh doanh là bảo vệ quyền lợi cho khách hàng” và không ai cho đạo đức kinh
doanh phải bao gồm cả hai khái niệm trên! Chính sự hiểu biết mơ hồ này về đao
đức kinh doanh đã dẫn đến những thiếu hụt trong thực thi của doanh nghiệp.

Trách nhiệm của doanh ngiệp với xã hội: Để tìm hiểu vấn đề này, chúng tôi
tập trung vào 3 khía cạnh, trách nhiệm của doanh nghiệp với chất lượng hàng hóa
và vấn đề bảo vệ môi trường. Câu hỏi thứ nhất về vấn đề này được đặt ra là:
“Doanh nghiệp sẽ làm gì khi nhận được thông tin là có một số hàng hóa của mình
bị kẻ xấu tráo đổi với những hàng kém chất lượng, mà bằng hình thức bên ngoài
không có khả năng phân biệt được, có thể gây tác hại cho người tiêu dùng?”.
Câu hỏi thứ ba là: “Chữ tín có mâu thuẫn với lợi nhuận?”
Con người Việt Nam thường có câu ngạn ngữ: “Bán buôn gìn giữ ngay lòng, chớ
cho ai lận chớ hòng lận ai, hãy mãi mãi thuận nhân tình” nghĩa là buôn bán phải
phù hợp với tình người, với đạo làm người. Và đừng để vì lợi nhuận mà làm mất
chứ “ Tín”, làm mất lòng tin khách hàng.
Vấn đề về sở hữu trí tuệ ở Việt Nam: Có thể nói đây là vấn đề nóng, không

mứt Như Ý (1768/10/10, Tỉnh lộ 10, P.Tân Tạo, Q.Bình Tân, TP.HCM) ngày
28/12. CS sản xuất mứt Như Ý là một căn nhà tạm bợ, không đảm bảo các điều
kiện vệ sinh: tường, nền nhà xuống cấp, nước đọng bốc mùi hôi thối, không phân
khu vực chế biến rõ rệt, các công đoạn sơ chế, đóng gói được thực hiện gần nhà vệ
sinh của nhân viên. La liệt khay nhựa chứa mứt thành phẩm được bày trực tiếp
Trang
11
Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
trên nền nhà, mặc cho chó chạy loanh quanh. Nhân viên thì vừa hút thuốc, vừa
ngồi bệt dưới đất sơ chế mứt. Mứt sau khi sơ chế được rải trong nia, phơi trên mái
nhà. Hàng trăm thùng phuy nhựa cáu bẩn được dùng để ngâm các loại mứt bán
thành phẩm (cóc, đu đủ ) không có dụng cụ che đậy, dòi bò lúc nhúc, có thùng
ngâm mứt sủi bọt trắng xóa, có thùng thì nổi mốc đen sì.
Mứt đu đủ, mứt cóc sình bọt trắng và lúc nhúc dòi!
Còn mứt thành phẩm đóng gói trong bịch nilông thì cũng không có thông tin về
nhãn hàng hóa theo quy định (thành phần, chỉ tiêu chất lượng, ngày sản xuất, địa
chỉ CS ), quy cách thùng 10kg ghi chung chung: "NHƯ Ý chuyên sản xuất các
loại mứt chua cay cao cấp: xoài, lê xá, chùm ruột, cóc tách Hạn sử dụng: một
năm"(!).
Tại thời điểm Thanh tra Sở Y tế TP.HCM kiểm tra, đại diện CS đã không xuất
trình được hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu và chất tẩy trắng,
chỉ có hóa đơn mua axit citric và phẩm màu. Đoàn đã niêm phong toàn bộ mứt
thành phẩm, bán thành phẩm có tại CS, gồm: 28 thùng mứt chùm ruột
(10kg/thùng); 18 thùng mứt cóc tách; 28 thùng mứt lê xá; 95 phuy cóc ngâm; 78,5
phuy đu đủ; 51 khạp chanh ngâm và một tấn mứt phơi trên nóc nhà. Đoàn cũng đã
ra quyết định đình chỉ hoạt động sản xuất, kinh doanh mứt của CS Như Ý kể từ
ngày 28/12 và tiến hành lấy ba mẫu mứt thành phẩm để kiểm nghiệm.
Đáng nói là ở một nơi điều kiện làm việc mất vệ sinh như vậy nhưng CS Như Ý
lại có giấy chứng nhận CS đủ điều kiện VSATTP. Giấy này do UBND Q.Bình
Tân cấp năm 2008, đồng thời CS này cũng công bố tiêu chuẩn chất lượng sản

săm-pết. Chỉ vài thìa canh pha nước lã, phết lên mặt
ngoài của các tảng thịt, để trong kho thoáng mát, đảm bảo giữ màu, không ôi,
không bốc mùi lạ suốt tuần.
Không chỉ thịt bò, lợn, gà, hàng tươi sống như tôm, cá, mực cũng được các bà
hàng ngâm săm-pết để chống thối qua đêm. Nhất là những ngày đầu năm, khi mà
nhà nhà đã ngấy ngán thịt, lao đi tìm thuỷ hải sản để nấu lẩu.
Túi săm-pết chị V. đưa cho PV VietNamNet là một túi nilon bột trắng tự đóng gói,
người bán ghi chữ "Spết". Chị V. bảo, hàng khô có cả chục loại bột phụ gia tự
đóng gói để dưới gầm quầy, phải viết như vậy để tránh nhầm lẫn. Bột săm-pết
được chia nhỏ từ bao lớn, nặng 20 hoặc 50kg, cũng không in chữ nghĩa gì. Giá bán
ra rất rẻ, ngày thường 17.000 đồng/kg, sát Tết 20.000 đồng/kg.
Trang
Hối hả thịt Tết. Ảnh: H.C
13
Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
Phụ gia thành thuốc độc
Về thứ bột trắng mà nhiều tiểu thương dùng để bảo quản hàng tươi sống, TS.
Nguyễn Xuân Lãng (Phòng Phân tích và môi trường - Phòng Thí nghiệm trọng
điểm, Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam) cho biết, đây có thể là một phụ gia có
thành phần là Kalinitrat - chất giúp thịt động vật giữ màu hồng tươi, vài ngày ở
nhiệt độ thường cũng không có mùi lạ. Lạp xường cũng có màu đỏ tươi và lâu
hỏng nhờ chất này. Tuy nhiên, Kalinitrat đồng thời là chất chuyên dùng trong sản
xuất phân bón, rất độc với người và có khả năng gây ung thư nếu ăn thường
xuyên.
Kalinitrat chỉ là một trong nhiều hoá chất công nghiệp được vô tình hoặc cố ý sử
dụng như một chất bảo quản thực phẩm, do rẻ hơn hàng trăm lần so với phụ gia
thực phẩm cùng tính chất, giúp giảm đáng kể giá thành sản phẩm.
Vì vậy, thị trường nước ta lưu hành song song những phụ gia có tính chất tương tự
chất phụ gia trong danh mục được Bộ Y tế cho phép, nhưng bị cấm sử dụng cho
thực phẩm, do ảnh hưởng sức khoẻ, thậm chí kịch độc với người dùng.

nguồn gốc. Tránh dùng bánh mứt kẹo, thực phẩm có màu đẹp sặc sỡ hơn bình
thường, thực phẩm hạn sử dụng quá dài (bởi hạn càng dài lượng chất bảo quản có
trong đó càng lớn). Hạn chế ăn thực phẩm có dùng chất làm đặc, làm sánh lại.
Hãi hùng 'công nghệ' trồng rau muống
Điều mà chúng tôi thật sự hãi hùng là để có rau muống non mơn mởn, cọng dài
trong thời gian ngắn, người trồng rau đã sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc kích thích
tăng trưởng một cách dồn dập, vô tội vạ.
Viên "độc" là thuốc gì?
Tôi theo H. đi tìm nguồn cung cấp thuốc. Nơi đầu tiên đến là một cửa hàng vật tư
nông nghiệp được che bằng tôn khá tạm bợ ở Phường Thanh Xuân, Quận 12, TP
HCM. Ở đây thuốc các loại bày la liệt trên kệ gỗ, người mua cứ việc lựa chọn
thoải mái. Chọn cho mình 4 loại thuốc ngoài bao bì ghi công dụng rất kêu: mềm
cọng, trắng cọng, mập cọng, đẹp lá xong, H. nói với chủ đại lý: "Cho viên độc".
"Hôm nay chỉ còn độc nhì thôi, độc nhất hút hàng quá nên hết từ hôm qua rồi" -
chủ đại lý trả lời.
Sau cái gật đầu của H., chủ đại lý đưa cho H. hai viên được bọc trong gói giấy
giống như viên thuốc giảm đau. "Dân làm rau ghiền loại này lắm, nếu rau đắt thì
chỉ 10 ngày là có một lứa rau thu hoạch, nhưng phải biết cách kích bề ngang ngay
từ gốc, nếu không biết cách chăm, rau tăng trưởng rất nhanh nhưng gầy rất khó
bán" - H. khoe.
Trang
15
Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
Phun thuốc vào rau muống
Về đến ruộng, H. bỏ vào thùng một gói có chữ: mềm cọng, mập cọng, trắng cọng,
và đẹp lá rồi bỏ thêm nửa viên "độc" vào thùng rồi chế nước. Lấy ca khuấy cho
tan thuốc, cứ thế H. múc nước trong thùng tưới đều lên ruộng rau.
Theo H., trên thị trường hiện nay có hai loại viên "độc". "Độc" nhất giá 23 ngàn
đồng/viên, viên "độc" nhì 17 ngàn đồng/viên. Dân làm rau sử dụng viên "độc"
cùng với thuốc "mo" nhiều nhất là vào mùa mưa và mùa lạnh, bởi mùa mưa rau

18
Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
tỉnh ở miền Bắc vào thuê ruộng của dân địa phương trồng rau muống. Tìm hiểu
nơi tiêu thụ, thì được biết, làng rau Bình Mỹ được xem là nguồn cung cấp chủ lực
rau muống ra thị trường. Tại chợ sỉ rau muống ở ấp 7 vào 19 đến 24 giờ hằng đêm,
hàng trăm xe ba gác rau, xe Honda đầy ngút rau muống chạy ầm ầm vào chợ,
xuống hàng rồi lại chất lên xe ô tô biển số thành phố và các tỉnh lân cận (xa nhất là
xe mang biển số tỉnh Cần Thơ đến lấy sỉ), mỗi xe tải chở được khoảng 7 tấn rau
muống/lần, cứ hết xe này đi, xe khác đến lượt vào xếp rau. Từ các lái buôn cho
biết, mỗi đêm chợ ấp 7 cung cấp ra thị trường tiêu thụ hàng trăm tấn rau muống.
Khi đến đồng rau ở ấp 6, tôi thấy cảnh người phun thuốc, phụt thuốc rất đông.
Những loại thuốc dưỡng cây, nở cọng, trắng cọng, tốt lá người dân sử dụng
không theo quy định nào. Nhìn những gói thuốc mà người dân sử dụng, gói nào
trên bao bì cũng đều in đậm và rất bắt mắt những từ: siêu vượt, tốt lá, trắng cọng,
mềm cọng Người trồng rau ở đây sử dụng thuốc tùy theo ý thích, không theo
hướng dẫn của nhà sản xuất. Có nghĩa thích loại thuốc nào thì mua về pha với
nước rồi phun lên rau, họ chỉ quan tâm làm sao cho rau đẹp, tốt và nhanh thu
hoạch!
Trong quá trình thâm nhập làng rau, đi đến đâu cũng nghe người dân bàn tán có
một loại thuốc mà họ thường gọi là "mo" được dân làm rau rất ghiền từ nhiều năm
nay. Theo lời họ nói thì công dụng khác hẳn với các thuốc khác, thuốc "mo" kéo
dài cọng hơn bình thường. Nếu "đánh" thuốc "mo" trước khi thu hoạch 2 đến 3
ngày thì cọng rau dài, trắng và rất mởn, đặc biệt khi vận chuyển lá rau không bị
dập bởi thuốc mo làm lá rau dẻo, tăng trưởng lại rất đều.
Để chứng minh công dụng vượt bậc của loại thuốc này, S. có thâm niên trồng rau
muống ở ấp 6, xã Bình Mỹ kéo tôi ra nơi chứa thuốc "mo" cách chòi khoảng 30m.
"Vì đây là thuốc cấm nên tụi em không dám để ở chòi vì sợ bị bắt" - S. thật thà kể.
Vạch mấy bao tải lộ ra một thùng gỗ nhỏ, thò tay lấy ra một chai (gần giống chai
bia Sài Gòn loại nhỏ), xách theo "bộ đồ nghề" ra ruộng rau. S. đổ vào thùng vài
chục CC, rồi cho thêm vào đó nửa gói muối, múc nước khuấy đều, sau đó xịt đều

đã khô se phơi mặt khắp sân. Từng đám ruồi vo vo trên mặt khay, bay vù tán loạn
cả cụm mỗi khi có bàn tay người xóc đảo lia qua dù chẳng ai buồn đuổi.
Công đoạn cuối cùng, một máng lớn ruốc thịt được bê đến bên máy đánh bông cáu
két. Thành phẩm hoàn thiện giảm hẳn được tông màu, sợi ruốc đỡ màu vàng ké,
thô bết. Từng bịch 5-7kg được đóng túi nilon vứt lỏng chỏng từ cửa bếp tới nền
nhà kho, giá bán từ 110.000-130.000 đ/kg tùy loại thịt heo hay gà. Không biết ai
có thể đảm bảo độ sạch, an toàn của sản phẩm với quy trình sản xuất “trần trụi”
100% như vậy. Phía đông làng, lò ruốc N - K trông còn nhếch nhác hơn. Tường
ngoài khu lò xao rang bê bết than bùn. Một miệng cống tông hốc từ khu sân chế
biến đổ ra rãnh nước chảy bên chân tường, đen xỉn, đặc quánh, bốc mùi đạm thịt
ôi thiu, phân hủy. Từ cửa xưởng nhem nhuốc nhìn vào sân, một mảnh bạt cũ kỹ
trải rộng, ruốc thành phẩm ngồn ngộn, chất có ngọn. Đối diện sân phơi là khu
chuồng nuôi lợn hôi rình, ông chủ đang hất mấy thùng nước rửa chuồng, nước bắn
tung tóe cả vào đống ruốc đang phơi. Dãy lò xào ruốc khoảng 5 bếp, 3-4 người
làm xóc đảo các chảo thịt, trang phục lao động là những bộ đồ kiểu thợ hồ lấm
lem, cáu két. Cũng cảnh “tay không bắt giặc”, dép ủng đi lại lệt bệt qua lại những
mẹt thịt đang được đập, giã ngay trên nền đất cũng nhem nhuốc, keo két. Góc hiên
nhà xếp bịch lớn bịch nhỏ ruốc thành phẩm ẩm mốc
Cách hóa phép, làm màu cho loại sản phẩm rẻ rề này là đủ thứ hóa chất đóng
thùng xếp bên hông xưởng, nét bút dạ viết ngoài nguệch ngoạc mấy chữ: hương
thịt, màu, bột ngọt “Muốn có hàng rẻ hơn nữa cũng có nhưng phải đặt. Hàng chỉ
dùng nấu cháo vì vị mặn khá gắt để “hãm” mùi ” - bà chủ lò quả quyết.

Trang
21
Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
Khay đựng ruốc cáu đen
Thùng nước màu chứa thứ chất lỏng màu nâu vàng sẫm như màu cánh gián. Một
cốc nhỏ nước màu rót vào chảo thịt bự chảng lâm râm xôi Những xảo thịt bên
cạnh cũng trắng phớ khắp mặt một lớp bột “không tên”, không ai hiểu có tác dụng

màu được xả đầy nước giếng khoan đặt trong…nhà vệ sinh của quán.
Trà cốt được chế vào theo đúng tỉ lệ. Sau đó, cây đá to bự được đặt nguyên vào
Trang
23
Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
giữa thùng nước trà (đá cây vốn được dùng để ướp lạnh thực phẩm chứ không
được phép dùng để uống trực tiếp).
Một thùng trà đá được đặt kế bên miệng… bồn cầu
Để đánh lừa thực khách, trà được pha bằng nước tinh khiết, chủ quán thực hiện
khâu "nước cũ bình mới": Hỗn hợp trà cốt + nước lã được rót vào một chiếc bình
20 lít đựng nước uống đóng chai trông rất… hợp vệ sinh. Sau khi được đổ đầy trà,
bình này được đặt ngay ở quầy pha chế, chế biến đồ ăn của quán.
Bác sĩ Lê Văn Nhân - Phó Giám đốc Trung tâm y tế dự phòng TP.HCM cho biết,
nước đá bẩn là nguồn lây bệnh nguy hiểm. Trong đó các loại vi khuẩn phổ biến
như E.Coli, Staphylococcus aureus (tụ cầu vàng) là nguyên nhân gây nhiều bệnh
như tả, lị, thương hàn, nhiễm trùng…
Luật không sát, khó quản lý
Không phải quán nhậu, quán nước, quán ăn nào cũng sử dụng đá tinh khiết để pha
chế đồ uống. Nhiều quán sử dụng chính đá cây để pha đồ uống cho khách. Việc
quản lí các cơ sở sản xuất đá tinh khiết đã khó, việc quản lí các cơ sở sản xuất đá
cây còn khó hơn do hiện nay có rất nhiều cơ sở nhỏ lẻ mọc lên.
Nước để pha trà mất vệ sinh, đá để pha trà cũng không hề tinh khiết, trà đá trở
thành hỗn hợp nước uống hết sức mất vệ sinh.
Trang
24
Chuyên đề văn hóa và đạo đức trong kinh doanh
Sau khi đã được “pha chế”, hỗn hợp đá + nước cốt trà + nước lã được cho vào
bình đựng nước uống đóng chai để đánh lừa thực khách
Bác sĩ Nhân cho biết, hiện nay vẫn chưa có quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm
đối với cơ sở sản xuất nước đá. Để kiểm tra và xử phạt các cơ sở sản xuất nước đá