I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Theo chương trình đổi mới giáo dục, cách dạy và học của giáo viên và
học sinh đều đã khác. Giáo viên chỉ là người tổ chức lớp, còn học sinh trở
thành nhân vật trung tâm, tự tìm hiểu, nghiên cứu, phân tích và đưa ra kết
luận tổng hợp kiến thức thông qua hoạt động thực hành. Nhiều khi ngôn ngữ
dạy học của giáo viên không thể diễn tả hết ý tưởng khoa học cốt lõi của một
định luật vật lý, của một phản ứng hóa học, của một bài học lịch sử,…. Để
thực hiện được điều này, đồ dùng dạy học (ĐDDH) góp một phần hiệu quả
trong việc đổi mới phương pháp dạy học, thế nên khi không có TBDH học
sinh sẽ không thể thực hành, bài học không khắc sâu, kiến thức sẽ rất trừu
tượng, lơ mơ; Còn giáo viên sẽ phải tự thuyết minh kiến thức một chiều, áp
đặt học sinh nghe và chép một cách bị động.
Vì vậy, ĐDDH là công cụ hỗ trợ đắc lực trong quá trình dạy học, giúp
thầy giáo lựa chọn phương pháp dạy học tối ưu nhất để đem lại hiệu quả cao
trong quá trình truyền thụ kiến thức cho học sinh, nâng cao chất lượng dạy
học. Vậy thì vấn đề đặt ra đối với cán bộ quản lý ĐDDH là gì? Làm thế nào
để quản lý tốt ĐDDH ? Làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy học?
Xuất phát từ những lí do trên, tôi chọn đề tài “Một số biện pháp quản
lý đồ dùng dạy học góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT
4 Thọ Xuân” để nghiên cứu.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở khoa học của công tác quản lý TBDH ở trường THPT.
1.1. Cơ sở lý luận:
Để đổi mới giáo dục và đào tạo thì giải pháp trọng tâm là phát triển đội
ngũ nhà giáo, đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng dạy học.
1
Một trong những điều kiện để nâng cao chất lượng dạy học là đồ dùng dạy
học.
- Khái niệm ĐDDH: ĐDDH là tất cả các phương tiện vật chất được huy
động vào việc giảng dạy, học tập và các hoạt động mang tính giáo dục khác
để đạt được mục đích giáo dục.
Chức năng của quản lý ĐDDH: Lập kế hoạch sử dụng, trang bị, sữa chữa,
bảo quản ĐDDH, tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện
kế hoạch và có các điều chỉnh thích hợp để có kế hoạch thực hiện được các
mục tiêu đề ra.
Vì vậy, quản lý ĐDDH tốt là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng
dạy học.
1.2. Cơ sở pháp lý:
- Chương IV Điều lệ trường trung học về quy chế thiết bị giáo dục
trường học quy định cụ thể việc quản lý, sử dụng thiết bị dạy học:
“ Tất cả các thiết bị giáo dục của một cơ sở giáo dục, phải được xắp
xếp khoa học, dễ sử dụng và phải có các phương tiện bảo quản (tủ, giá, hòm,
…), vật che phủ, phương tiện chống ẩm, chống mối mọt, dụng cụ phòng
chống cháy”.
3
“ Thiết bị dạy học phải được sử dụng có hiệu quả cao nhất, đáp ứng
các yêu cầu về nội dung và phương pháp được quy định trong chương trình
giáo dục”.
“Thiết bị dạy học phải được làm sạch và bảo quản ngay sau khi sử
dụng, định kỳ bảo dưỡng, bổ sung phụ tùng, linh kiện, vật tư tiêu hao”.
“Hàng năm phải tiến hành kiểm kê theo đúng quy định của nhà nước về quản
lý tài sản”.
- Hướng dẫn thực hiện thông tư số 26/2004/TT-BGD&ĐT ngày
10/8/2004 về việc ban hành quy chế công nhận phòng học bộ môn trường
trung học đạt chuẩn quốc gia, ban hành theo quyết định số 32/2004/QĐ-
BGD&ĐT ngày 24/9/2004 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo có quy định:
Điều 5: Thiết bị dạy học
+ Phải đảm bảo đủ TBDH cho từng môn học theo danh mục TBDH tối thiểu.
+ Có bản hướng dẫn các thiết bị dạy học chuyên dụng.
+ Ngoài các TBDH quy định, hàng năm phải bổ sung các TBDH tự làm của
giáo viên và học sinh.
phòng máy tính với 38 máy đang hoạt động. 2 phòng giảng dạy ứng dụng
CNTT. Có khu nhà tập thể cho giáo viên với 8 phòng và có công trình phụ
đảm bảo qui cách. Phòng TBDH, phòng thư viện đang phải mượn phòng học.
- Đồ dùng dạy học:
5
ĐDDH của nhà trường đến nay còn nghèo nàn, được các cấp lãnh đạo
quan tâm nhưng do tài chính của nhà trường còn hạn hẹp nên việc mua sắm,
bổ sung đang còn ít . Chính vì vậy công tác quản lý ĐDDH là một vấn đề lớn
cần được nhà trường đặc biệt quan tâm.
2.2. Một số kết quả đạt được trong công tác quản lý ĐDDH
Công tác quản lý ĐDDH những năm gần đây đã được lãnh đạo nhà
trường quan tâm hơn trước và đưa ĐDDH vào hoạt động có hiệu quả, quy củ,
nề nếp cụ thể như sau:
+ Có đầy đủ giá treo tranh, giá để thiết bị, hoá chất được xắp xếp và
phân loại khoa học, dễ thấy, dễ lấy, dễ tìm.
+ TBDH được bảo quản, lau chùi và vệ sinh theo định kỳ
+ Lập sổ theo dõi, kiểm kê ĐDDH theo định kỳ.
+ Cán bộ quản lý ĐDDH đúng chuyên môn.
+ Đầu năm giáo viên đã có sổ “Kế hoạch sử dụng thiết bị dạy học”
+ Cuối tuần giáo viên nộp phiếu báo sử dụng ĐDDH cho tuần tiếp theo.
+ 100% giáo viên sử dụng ĐDDH.
2.3. Một số vấn đề cấp thiết về công tác quản lý ĐDDH
Hiện nay nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, tiếp tục hưởng ứng
phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, thực hiện tốt đường lối chủ
trương của Đảng và nhà nước “ học phải đi đôi với hành, lí luận phải gắn liền
với thực tiễn”, một số vấn đề cấp thiết đặt ra cho cán bộ quản lý ĐDDH là
phải:
+ Xây dựng ĐDDH đủ số lượng, đảm bảo chất lượng.
+ Làm thế nào để quản lý tốt ĐDDH.
Khi sắp xếp TBDH cần chú ý:
- Không để hóa chất chung với các thiết bị như: Máy vi tính, máy chiếu,
…vì dễ bị oxi hóa làm hư hỏng.
- Các hóa chất được để trong giá kính tránh bị bay mùi làm mất độ chính
xác của hóa chất và làm ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
- Các dụng cụ thí nghiệm bằng thủy tinh, các hóa chất dạng dung dịnh
được xắp đặt ở ngăn thấp nhất trên giá vì chúng dễ vở và tránh bị đổ hóa chất
và người.
Sau cùng là dán tiêu đề (dán nhãn) lên phía trên cùng của kệ, của giá
thiết bị theo khối, theo môn để dễ tìm. (Ví dụ: Tranh địa lý khối 10; Tranh
sinh học khối 12; Vật lý khối 11 – Thiết bị thực hành; Vật lý khối 12 – Thiết
bị biểu diễn; Thiết bị dùng chung; …)
Ưu điểm: Manh tính khoa học, tính thẫm mỹ, tính tiện dụng.
3.3.3. Lên kế hoạch sử dụng ĐDDH theo phân phối chương trình
- Ngay từ đầu năm nhà trường đã triển khai đến các tổ chuyên môn “Sổ
kế hoạch sử dụng thiết bị dạy học” theo từng khối, từng môn. Trong sổ kế
hoạch này tổ chuyên môn đã nêu được:
Sẽ sử dụng thiết bị gì cho tiết nào?
Thiết bị dạy học đó sẽ khai thác ở đâu? (Thiết bị hiện có của trường
hay tự làm) để có những kiến nghị, đề xuất với nhà trường.
Mẫu “Sổ kế hoạch sử dụng thiết bị dạy học”: (Trang 15)
Ưu điểm: Dựa vào kế hoạch của từng tổ chuyên môn cán bộ phụ trách
ĐDDH sẽ có kế hoạch chung về việc sử dụng ĐDDH cho toàn trường.
- Lên kế hoạch sử dụng ĐDDH theo tuần:
Để có thời gian chuẩn bị đồ dùng, dụng cụ, hoá chất thực hành theo
yêu cầu của giáo viên bộ môn. Vào thứ 6 cuối tuần giáo viên nộp lại “Phiếu
báo sử dụng thiết bị” cho tuần kế tiếp, để cán bộ quản lý thiết bị có thời gian
chuẩn bị đồ dùng dạy học theo đúng tiết mượn của giáo viên.
8
Mẫu “Phiếu báo sử dụng thiết bị ”: (Trang 16)
3.3.7. Bảo quản TBDH
Cán bộ quản lý ĐDDH muốn bảo quản ĐDDH được tốt phải có kế
hoạch đề phòng các tác nhân gây hại như:
- Đề phòng tại nạn thiên tai: Tham mưu với Ban giám hiệu nhà trường
để phòng TBDH được đặt ở tầng II tránh bão lụt.
Chuẩn bị sẵn các vật che phủ, phương tiện chống ẩm đề phòng mưa bão
hắt nước vào đồ dùng, dụng cụ, hoá chất.
- Đề phòng hoả hoạn: Phòng ĐDDH là nơi chứa nhiều thiết bị , hoá
chất dễ cháy nổ vì thế không được đun nấu dưới bất kì hình thức nào trong
phòng. Trong phòng luôn luôn phải có dụng cụ phòng cháy chữ cháy đề
phòng bất chắc.
- Đề phòng côn trùng gây hại như: Mối, mọt, chuột, dán, … bằng
cách: Thường xuyên kiểm tra các góc nhà; Kiểm tra tủ, giá để thiết bị, các
thùng (hòm) đựng hoá chất để kịp thời phát hiện ổ bệnh.
- Đề phòng kẻ xấu gây hại (Con người) bằng cách: Kiểm tra lại phòng
TBDH, buộc cửa sổ, đóng cầu giao, khoá cửa chắc chắn trước khi ra về.
Ưu điểm: Tránh được các tác nhân gây hại. các dụng cụ, hoá chất luôn
đảm bảo chất lượng, mang lại hiệu quả cao trong công tác phục vụ dạy và
học.
3.3.8. Kiểm kê TBDH
Các thiết bị dạy học được kiểm kê theo định kỳ 2 lần/1năm (vào cuối
học kỳ I và cuối học kỳ II). Để Cán bộ phụ trách ĐDDH biết được số lượng
10
thiết bị sau một học kỳ, sau một năm học. Biết được những thiết bị nào đã bị
hư hỏng, thiết bị nào còn thiếu.
Ưu điểm: Cán bộ phụ trách có kế hoạch xin bổ sung các phụ tùng, linh
kiện, vật tư tiêu hao. Mua sắm thêm các thiết bị còn thiếu.
3.3.9. Thanh lý ĐDDH
Qua việc kiểm kê theo định kỳ cán bộ phụ trách ĐDDH sẽ lập ra danh
sách các thiết bị hư hỏng để thanh lý kịp thời.
4 Địa lý 2 162 3 170 4 182 8
5 TD-GDQP.AN 4 315 0 421 0 463 0
6 Vật lý 4 223 7 203 12 267 16
7 Tin học 2 140 82 120 120 179 179
8 Toán 8 8 0 12 2 16 14
9 Ngữ văn 4 3 3 6 24 15 32
10 Lịch sử 2 95 0 105 87 127 11
11 GDCD 2 0 14 0 35 0 60
11
12 T.Anh 4 81 10 67 12 113 27
Tổng cộng 38 1389 128 1563 238 1905 386
Bài học kinh nghiệm rút ra :
Đối với cán bộ thiết bị muốn biết mình có đủ phẩm chất, năng lực trong
công tác giáo dục hay không thì phải trải nghiệm qua thực tế. Thâm nhập vào
các hoạt động giáo dục chúng ta mới hiểu, mới biết được bản thân mình còn
thiếu sót chưa hoàn thiện ở những khía cạnh nào để từ đó mình có hướng
phấn đấu, tự hoàn thiện bản thân nhằm mang lại lợi ích thiết thực, phục vụ
một cách có ý nghĩa nhất cho sự nghiệp giáo dục, sự nghiệp trồng người của
đất nước .
Nâng cao được khả năng chuẩn bị đồ dùng thí nghiệm, cách vào sổ cho
mượn, cách phân loại, xắp xếp các loại thiết bị, … và tiếp tục cũng cố trau
dồi chuyên môn nghiệp vụ sư phạm.
Qua tìm hiểu thực tiễn việc quản lý ĐDDH ở trường THPT4 Thọ Xuân
giúp tôi thuận lợi hơn trong công tác phụ tá thí nghiệm và rút ra cho mình
nhiều bài học kinh nghiệm hữu ích từ công tác quản lý ĐDDH. Là hành trang
để tôi bước tiếp trên con đường sự nghiệp giáo dục.
III. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT.
1. Kết luận:
Xuất phát từ cở sở lí luận, cơ sở pháp lí, sau khi phân tích thực trạng
công tác quản lý ĐDDH theo đề tài “Một số biện pháp quản lý đồ dùng dạy
sản
xuất
Đơn
vị
tính
Đơn giá
Số lượng TB
khi lập sổ
Năm học 2012-2013
Tổng
số
Hỏng Tăng Giảm
Số còn lại
sau năm học
Tổng
số
Hỏng
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Dụng cụ tạo mặt tròn xoay: VN Bộ 255.887đ 4 4
1 Hộp đựng Cái 4 4
2 Bộ khung Cái 4 4
3 Bản phẳng hình chữ nhật Cái 4 4
4 Bản phẳng hình tam giác vuông Cái 4 4
5 Bản phẳng hình bán nguyệt Cái 4 4
6 Bản phẳng hình nữa lọ hoa Cái 4 4
7 Khung quay hình chữ nhật Cái 4 4
…
Mẫu “Sổ kế hoạch sử dụng thiết bị dạy học”:
MÔN: ĐỊA LÝ KHỐI LỚP: 12 (cơ bản)
14
cần sử dụng
SL
Dạy
tiết
PPCT
Tên bài dạy
Dạy
lớp
29/3/2012 Ống nghiệm 14 cái
3
73
Bài thực hành số 7 12A6
Kẹp gỗ 3 cái
Ống nhỏ giọt 6 cái
Khay nhựa 2 cái
Dung dịch K
2
Cr
2
O
7
2 ml
Dung dịch H
2
SO
4
10 ml
Dung dịch FeSO
4
10 ml
thiết bị
Tên TBGD, hoá
chất hoặc thí
nghiệm cần sử
dụng
ĐVT
Số
lượng
Lớp
dạy
Ngày
dạy
Tiết
PPCT
Ngày
mượn
Kí
mượn
Ngày
trả
Kí trả
Trình
trạng
thiết bị
khi trả
Ghi
chú
(1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) (9) (10) (11) (12) (13) (14)
1
Đỗ Anh
2012
Lương
23/9/
2012
Lương
Bình
thường
…
17
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯƠNG ĐƠN VỊ Thanh Hóa, ngày 09 tháng 04 năm 2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
(Ký và ghi rõ họ tên)
Đỗ Thị Hiệu
18
MỤC LỤC
Trang
1
I. ĐẶT VẤN ĐỀ.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ: 1
1. Cơ sở khoa học của công tác quản lý TBDH ở trường THPT 1
1.1.Cơ sở lý luận 1
1.2. Cơ sở pháp lý 3
2. Thực trạng của việc quản lý TBDH ở trường THPT4 Thọ Xuân 5
2.1. Đặc điểm chung của trường 5
2.2. Một số kết quả đạt được trong công tác quản lý TBDH 6
2.3. Một số vấn đề cấp thiết về công tác quản lý TBDH 6
3. Một số biện pháp quản lý TBDH ở trường THPT4 Thọ Xuân 7