UBND THỊ XÃ LAI CHÂU
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ
NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHUYÊN MÔN
GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THỊ XÃ LAI CHÂU
TỈNH LAI CHÂU Đề tài thuộc lĩnh vực chuyên môn: Giáo dục Tiểu học.
Họ và tên người thực hiện: Nguyễn Thị Thùy.
Chức vụ: Cán bộ chuyên môn.
Sinh hoạt chuyên môn: Phòng Giáo dục và Đào tạo Thị xã Lai Châu.
05 trường Tiểu học (trong đó 01 trường PTCS) với 120 giáo viên, nay đã có
07 trường với 175 giáo viên Tiểu học. Tuy vậy chất lượng giáo dục nhìn
chung chưa được như mong muốn, một bộ phận giáo viên còn yếu về chuyên
môn, năng lực tổ chức, quản lí lớp học, tinh thần, ý thức trách nhiệm nghề
nghiệp chưa cao, nhận thức về đổi mới giáo dục phổ thông còn hạn chế.
Xác định vai trò quan trọng của đội ngũ giáo viên tiểu học đang giữ
trọng trách là cấp học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, kết hợp với
tình hình thực tế trước nhu cầu xây dựng và phát triển đất nước nói chung và
địa phương nói riêng, tôi chọn đề tài “Một số biện pháp quản lí nhằm nâng
cao chất lượng chuyên môn giáo viên tiểu học thuộc phòng Giáo dục và Đào
tạo thị xã Lai Châu” để nghiên cứu, mong muốn góp phần nâng cao hiệu quả
công tác giảng dạy cho giáo viên tiểu học từ đó nâng cao chất lượng giáo dục
3
của thị xã. Nội dung này tôi đã thực sự trăn trở suy nghĩ từ nhiều năm nay và
mạnh dạn áp dụng từ năm học 2011-2012.
II. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:
1. Phạm vi:
Trong khuôn khổ của đề tài tôi đề cập đến chức năng chỉ đạo và tổ chức
thực hiện các biện pháp quản lí nhằm nâng cao chất lượng chuyên môn giáo
viên tiểu học thuộc phòng Giáo dục và Đào tạo thị xã Lai Châu.
2. Đối tượng:
Một số biện pháp quản lí nhằm nâng cao chất lượng chuyên môn giáo
viên Tiểu học.
III. Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp nâng cao
chất lượng chuyên môn giáo viên các trường tiểu học thị xã Lai Châu – tỉnh
Lai Châu phù hợp với sự phát triển chung của ngành và điều kiện của thị xã.
IV. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu:
- Phân loại được chất lượng giáo viên để từ đó có kế hoạch bồi dưỡng
giáo dục, đảm bảo mọi thành công của chủ trương đổi mới giáo dục, đồng
thời là người trực tiếp thực hiện mục tiêu: "Giáo dục tiểu học nhằm giúp học
sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về
đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục
học trung học cơ sở" (Điều 27 Luật Giáo dục).
Mục tiêu giáo dục tiểu học được cụ thể hoá thành mục tiêu của các môn
học và các hoạt động giáo dục khác trong chương trình tiểu học. Đặc biệt,
mục tiêu giáo dục tiểu học đã cụ thể hoá thành các yêu cầu cơ bản cần đạt của
học sinh Tiểu học bao gồm các yêu cầu cơ bản về kiến thức, kĩ năng, thói
quen, niềm tin, thái độ, hành vi, định hướng… Các yêu cầu cơ bản này lại
phân định thành các mức độ phù hợp với từng lớp ở cấp tiểu học.
Trong nhà trường Tiểu học, giáo viên là lực lượng giáo dục chính, giữ
vai trò chủ đạo trong mọi hoạt động giáo dục.
Điều 15 Luật Giáo dục đã khẳng định: “Nhà giáo giữ vai trò quyết định
trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục”. Muốn có được chất lượng học sinh
cao thì đội ngũ giáo viên phải được đảm bảo cả về số lượng và chất lượng.
5
Mỗi trường tiểu học muốn phát triển, trước hết phải có một đội ngũ giáo viên
giỏi, nhiệt tình và tâm huyết, có trách nhiệm cao với nghề.
Ta biết rằng, dạy học là một chức năng xã hội nhằm truyền đạt và lĩnh
hội kinh nghiệm mà xã hội đã tích lũy được để biến kinh nghiệm xã hội thành
phẩm chất cá nhân. Dạy học là sự tác động qua lại giữa thầy và trò làm cho
trò lĩnh hội một phần nào đó kinh nghiệm của xã hội. Quá trình dạy học là sự
phối hợp thống nhất hoạt động chỉ đạo của thầy với hoạt động lĩnh hội tự
giác, tích cực, tự lực, sáng tạo của trò nhằm đạt được mục đích dạy học.
Chất lượng chuyên môn giáo viên Tiểu học bao gồm các yêu cầu cơ
bản về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; kiến thức; kỹ năng sư phạm mà
giáo viên tiểu học cần phải đạt được nhằm đáp ứng mục tiêu của giáo dục tiểu
học. Các yêu cầu này được quy định rõ trong Chuẩn nghề nghiệp giáo viên
vậy, giáo viên tiểu học giữ vai trò quyết định sự phát triển đúng hướng của
nhân cách học sinh.
*Một số thuận lợi và khó khăn chung:
- Thuận lợi:
Bản thân đã có nhiều năm được phân công phụ trách chuyên môn Tiểu
học, trực tiếp phụ trách công tác bồi dưỡng chất lượng đội ngũ, bồi dưỡng
giáo viên giỏi, học sinh giỏi.
Phòng Giáo dục và Đào tạo thị xã luôn nhận được sự chỉ đạo và quan
tâm sâu sắc của Thị uỷ, UBND thị xã Lai Châu, Sở Giáo dục và Đào tạo,
UBND tỉnh Lai Châu và các ban ngành đoàn thể.
Nhân dân nhận thức ngày càng tiến bộ về công tác giáo dục, có trách
nhiệm trong việc phối hợp giáo dục học sinh. Đội ngũ giáo viên đủ về số
lượng, đa số đảm bảo yêu cầu chất lượng giảng dạy, yên tâm công tác, có tinh
thần đoàn kết, có ý thức vươn lên trong chuyên môn.
100% giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn. Tỉ lệ đạt trên chuẩn cao (76,96%).
Cơ sở vật chất trong các nhà trường được Đảng và Nhà nước đầu tư
xây dựng, quan tâm đặc biệt tới các vùng dân tộc khó khăn.
Chú trọng công tác xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia. (Hiện nay thị
xã đã có 04 trường Tiểu học đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1, đạt 57.14%, trong
đó 02 trường đang phấn đấu Chuẩn mức độ 2).
7
Địa bàn Thị xã gọn, số lượng trường Tiểu học ít (07 trường), giao
thông đi lại thuận tiện.
- Khó khăn:
Cơ sở vật chất nhìn chung còn thiếu: đa số các trường chưa có phòng
chức năng. Một số phòng học chưa đạt yêu cầu (diện tích hẹp không đảm bảo
theo quy định 35 học sinh trên lớp). Thiết bị đồ dùng dạy học còn thiếu và cấp
phát chưa kịp thời.
Số lượng học sinh/lớp tại một số đơn vị còn thấp (ở điểm trường lẻ có
Về năng lực chuyên môn giáo viên tiểu học ở các vùng miền khác
nhau, thậm chí ngay trong cùng thị xã, cùng một trường cũng có sự không
đồng đều. Các giáo viên được đào tạo ở nhiều trình độ, nhiều hình thức khác
nhau, năng lực chuyên môn của họ cũng khác nhau. Đặc điểm trên cũng bộc
lộ rõ khi giáo dục tiểu học hoàn thành phổ cập chuyển sang nâng cao chất lượng.
Nguyên nhân hạn chế:
Nhận thức của một số giáo viên tiểu học chưa sâu, chưa thực sự tâm
huyết trong việc thực hiện nhiệm vụ.
Chưa có các biện pháp hữu hiệu trong quản lý chuyên môn từ cấp cơ
sở, việc tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn cho giáo viên chưa
có nhiều các hình thức thiết thực, thu hút giáo viên.
Công tác thi đua khen thưởng đôi khi chưa được quan tâm đúng mức.
Để có những đánh giá cụ thể tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng giáo
viên của các trường Tiểu học trên địa bàn Thị xã Lai Châu, kết quả như sau:
*Số lượng, chất lượng giáo viên Tiểu học đầu năm học 2012-2013:
Số lượng Trình độ ĐT
XL theo Chuẩn
NNGVTH
GV bộ môn
TS giáo viên
GV Tiểu học
Âm nhạc
Mĩ thuật
Thể dục
Ngoại
ngữ
Trên chuẩn
Chuẩn
Dưới chuẩn
Xuất sắc
hồ
sơ
Tốt
Khá
T.B
C
Đ
1 Số 1
13
4 4 4 1
5
4 1 0 0
2 Số 2
2
0 1 1 0
0
0 0 0 0
3
Quyết
Thắng
8
4 3 1 0
11
4 7 0 0
4
Nậm
Loỏng
0
(22.58%)
5
(8.06%)
40 20 19 1 0
Trước thực trạng trên, là một cán bộ chuyên môn của phòng Giáo dục
và Đào tạo, tôi mạnh dạn đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng
chuyên môn cho giáo viên.
III. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
1. Nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên:
Chú trọng công tác bồi dưỡng tư tưởng chính trị nhằm nâng cao nhận
thức về thế giới quan, nhân sinh quan của người giáo viên nhằm tạo ra sự
nhạy bén, sự mẫn cảm và khả năng thích ứng về mặt xã hội trong công cuộc
đổi mới đất nước hiện nay. Những nhận thức đó tạo nên sức mạnh, niềm tin
và lý tưởng của từng cá nhân, từ đó giáo viên nhận thức tốt vai trò, vị trí, trách
nhiệm của mình đối với việc giáo dục trẻ em lứa tuổi tiểu học, đặc biệt giáo
dục kĩ năng sống, ý thức tự bảo vệ và tính độc lập trong việc tham gia các
hoạt động.
Bồi dưỡng lòng nhân ái sư phạm cho đội ngũ giáo viên: Lòng nhân ái,
tình thương yêu con người là cái gốc của đạo lý làm người, với người giáo
viên thì tình thương yêu đó là cốt lõi, là cội nguồn sâu xa vì lý tưởng nhân 10
văn là đặc trưng cơ bản của giáo dục. Tình thương yêu trẻ em là điểm xuất
phát của mọi sự sáng tạo sư phạm và làm cho giáo viên có trách nhiệm cao
hơn với sứ mạng cao cả của mình. Đối với giáo viên tiểu học, lòng yêu nghề,
sự say mê nghề, sự kiên trì bền bỉ và ý chí khắc phục khó khăn trong việc học
tập, rèn luyện, toàn tâm toàn ý với sự nghiệp giáo dục là biểu hiện của đạo
đức cách mạng và lý tưởng nghề nghiệp. Những phẩm chất trên không chỉ
triển nhân cách ở độ tuổi từ 6-14.
Ngoài ra giáo viên tiểu học cũng cần nâng cao năng lực hoạt động xã
hội, đặc biệt là biết phối hợp với gia đình trong việc giáo dục và rèn luyện
12
nhân cách của học sinh, phối hợp với các đoàn thể tổ chức tốt các hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm thu hút học sinh tham gia các hoạt động tập
thể, giáo dục tình cảm yêu trường lớp, quan tâm đến gia đình, thầy cô giáo,
bạn bè và những người xung quanh.
Tổ chức trò chơi dân gian
Bồi dưỡng kỹ năng lập kế hoạch dạy học, kỹ năng dạy học trên lớp, kỹ
năng tổ chức quản lý giáo dục học sinh, kỹ năng giao tiếp với học sinh, đồng
nghiệp và cộng đồng, kỹ năng lập hồ sơ tài liệu giáo dục giảng dạy.
Đa dạng hoá nội dung bồi dưỡng giáo viên, bồi dưỡng năng lực sư
phạm cho giáo viên là một nội dung cơ bản, quan trọng trong công tác bồi
dưỡng giáo viên. Năng lực sư phạm bao gồm năng lực tổ chức quá trình dạy
học và năng lực tổ chức quá trình giáo dục. Tri thức khoa học sâu rộng là nền
tảng của năng lực sư phạm vì vậy cần tập trung bồi dưỡng những nội dung sau:
- Bồi dưỡng năng lực thiết kế giáo án. Thường xuyên cung cấp cho
giáo viên những điều chỉnh hoặc đổi mới nội dung phương pháp giáo dục.
Hiện nay thị xã đã có gần 100% giáo viên soạn giáo án bằng máy vi tính nên
13
rất thuận lợi cho việc lưu giữ, chỉnh sửa nội dung thiết kế giáo án để giảng
dạy cho phù hợp với từng đối tượng học sinh.
- Bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động tập thể, năng lực thuyết phục
cảm hoá học sinh. Công tác chủ nhiệm lớp.
- Bồi dưỡng kĩ năng xử lý các tình huống sư phạm thường xuyên cho
giáo viên qua các tiết dự giờ thăm lớp tại cơ sở.
lượng giáo dục qua từng năm học.
15
Bên cạnh việc dạy học theo mô hình trường học mới, thị xã cũng là một
trong hai đơn vị của Tỉnh được chọn thí điểm và thực hiện thành công việc
dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột". Đây là một phương pháp dạy
học tích cực, chú trọng đến việc hình thành kiến thức cho học sinh bằng việc
quan sát, tìm tòi nghiên cứu, điều tra, thực hiện thí nghiệm… để chính các em
tìm ra câu trả lời cho các vấn đề được đặt ra trong cuộc sống.
Áp dụng phương pháp "Bàn tay nặn bột" vào dạy học
môn Khoa học lớp 4 tại trường Tiểu học Số 1 thị xã Lai Châu.
Đội ngũ giáo viên là nguồn lực quý báu và có vai trò quyết định chất
lượng giáo dục trong nhà trường. Xây dựng và phát triển đội ngũ đáp ứng nhu
cầu của học sinh, “Tiểu học là nền, lớp 1 là móng”, móng chắc, nền vững là
cơ sở đảm bảo cho việc xây dựng ngôi nhà học vấn phổ thông. Trường tiểu
học là nơi trẻ em bước vào môi trường mới, bắt đầu thực hiện quá trình xã hội
hoá cá nhân. Lứa tuổi học sinh tiểu học đòi hỏi sự chăm chút chu đáo với tình
thương và trách nhiệm, tay nghề tinh xảo của các thầy cô giáo viên tiểu học.
Cả lí luận và thực tiễn, cuộc sống đã chứng minh rằng: nhiều hiểu biết, kĩ
16
năng và thói quen tốt đẹp của mỗi con người đã được hình thành từ cấp học
này. Các thầy cô giáo mẫu mực và tâm huyết với nghề đã để lại dấu ấn trong
mỗi học sinh của mình từ nét chữ, lời nói, ứng xử trong giao tiếp đến cách giữ
gìn sách vở, cách ăn mặc gọn gàng sạch sẽ …
- Bồi dưỡng theo chuyên đề: Đây là hình thức thiết thực nhằm nâng cao
chất lượng công tác chuyên môn, đồng thời tạo điều kiện cho giáo viên được
giao lưu học hỏi, qua đó trao đổi, thảo luận, phát huy trí tuệ tập thể, thống
18
Xây dựng sự đoàn kết thống nhất trong ban giám hiệu, chi uỷ đảng, ban
chấp hành công đoàn, Đoàn thanh niên là yếu tố đầu tiên quyết định sự đoàn
kết trong tập thể sư phạm nhà trường. Mỗi thành viên sống trong tập thể có sự
kết hợp hài hoà, nhân ái giữa mục tiêu chung và mục tiêu riêng. Giữa các giáo
viên trong các tập thể nhà trường cần có mối quan hệ bình đẳng phối hợp mọi
giáo viên cùng hợp tác, tương thân tương ái, khoan dung độ lượng.
Xây dựng và phát huy truyền thống đoàn kết trong tập thể của các nhà
trường, thường xuyên tổ chức giao lưu trao đổi kinh nghiệm giảng dạy.
3.3. Đẩy mạnh công tác thi đua khen thưởng.
Công tác thi đua, khen thưởng trong nhà trường có vai trò đặc biệt quan
trọng, đây là nguồn động viên rất lớn đối với giáo viên và học sinh. Đẩy mạnh
công tác thi đua khen thưởng, khen thưởng đúng người, đúng việc, kịp thời
chính xác đối tượng là góp phần thúc đẩy phong trào giáo dục và củng cố
nâng cao chất lượng đội ngũ.
Khen thưởng giáo viên dạy giỏi cấp Thị xã (bậc Tiểu học). 19Phó giám đốc Sở GD&ĐT Tẩn Mí Khé động viên giáo viên dạy giỏi
Thị xã Lai Châu.
IV. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
Trong thời gian qua, cùng với sự phát triển về kinh tế, chính trị, văn
hoá - xã hội, sự nghiệp giáo dục cũng có nhiều khởi sắc: quy mô trường lớp
được mở rộng, số lượng, chất lượng giáo viên, học sinh đều tăng, cơ sở vật
chất trường lớp học ngày càng được cải thiện, đội ngũ cán bộ giáo viên luôn
được quan tâm, tăng cường bồi dưỡng và tự bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ.
100% cán bộ, giáo viên yên tâm công tác, nhận thức đúng đắn về
đường lối lãnh đạo của Đảng, thi đua phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được
giao. Định kì tổ chức hội nghị giao ban nhằm nắm bắt thông tin hai chiều
đồng thời bồi dưỡng về công tác quản lí, chỉ đạo trong nhà trường. Đến nay
các trường Tiểu học trong thị xã đã ổn định và đi vào nền nếp, đội ngũ cán bộ
quản lý được kiện toàn. Đặc biệt chú trọng công tác chuyên môn, phòng Giáo
dục thường xuyên rà soát đội ngũ, có hướng chỉ đạo các trường bố trí giáo
viên giảng dạy phù hợp để giáo viên có điều kiện tốt nhất phát huy năng lực
chuyên môn. Khuyến khích và thúc đẩy việc tự học, tự bồi dưỡng. Tạo điều
21
kiện cho giáo viên được tham gia các lớp học tại chức, từ xa để nâng cao trình
độ. Duy trì và đổi mới nội dung sinh hoạt chuyên môn trong các nhà trường.
Xác định nâng cao chất lượng giáo dục là nhiệm vụ hàng đầu, ngay từ
đầu năm học phòng Giáo dục đã có kế hoạch chỉ đạo chuyên môn cụ thể tới
các trường tiểu học về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu
kém. Giao cho các giáo viên chủ nhiệm phát hiện học sinh năng khiếu và có
biện pháp bồi dưỡng kịp thời, lựa chọn các giáo viên dạy giỏi, tâm huyết với
nghề nghiệp, có kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh. Để có được chất lượng
đồng đều hơn, đối với những học sinh yếu kém, phòng Giáo dục luôn luôn
quan tâm sát sao bằng cách kiểm tra rà soát chất lượng thường xuyên theo
tháng, chỉ đạo các đơn vị tích cực phụ đạo học sinh. Quan tâm đặc biệt đến
những học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Học sinh các điểm bản đã đi học đều
đặn, có nền nếp. Nhiều giáo viên đã tự nguyện dạy ngoài giờ để nâng cao chất
lượng, đến từng nhà để vận động phụ huynh đưa con em đến lớp, trực tiếp
động viên học sinh bằng cả vật chất và tinh thần. Hiện tại không có học sinh
tiểu học chưa biết đọc, viết. Cuối năm học, phòng Giáo dục tổ chức nghiệm
thu chất lượng học sinh các khối lớp ở từng điểm trường, kiểm tra chất lượng
các môn cơ bản với từng học sinh thuộc các đối tượng, kết quả thấy được hầu
hết học sinh đạt yêu cầu về kiến thức và kĩ năng. Số ít học sinh chưa đạt yêu
Tiểu học San Thàng 19 3 4 0
6
Tiểu học Duy Phong 13 3 3 0
7
Tiểu học Kim Đồng 10 8 1 0
Tổng 106 52 17 0
*Kết quả khảo sát một số giáo viên các trường Tiểu học cuối năm học
2012-2013:
Tổng số tiết dự: 57 tiết.
Xếp loại tốt 32 = 56.2%; khá 19 = 33.3%; TB 06 = 10.5%
(So với kết quả khảo sát đầu năm tỉ lệ tiết dạy đạt khá giỏi tăng 20.2%,
không còn số tiết chưa đạt yêu cầu).
PHẦN KẾT LUẬN
I. Những bài học kinh nghiệm:
Dựa trên những cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý và phân tích tình hình thực
tế của giáo dục tiểu học thị xã Lai Châu, tôi nhận thấy một số vấn đề có tính
chất then chốt cần giải quyết nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên
Tiểu học của thị xã, đó là:
- Thường xuyên rà soát đánh giá chất lượng đội ngũ. Tiến hành tổ chức
hội thảo nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên. Trong đó tập trung đánh giá
thực trạng đội ngũ, toàn trường, từng tổ chuyên môn, từng thành viên, phát
huy những điểm mạnh, khắc phục những điểm yếu còn tồn tại. Xây dựng kế
hoạch bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ từng năm học và theo từng giai đoạn.
- Tích cực tuyên truyền bồi dưỡng, rèn luyện, giáo dục đội ngũ cán bộ,
giáo viên nhằm nâng cao nhận thức toàn diện, phấn đấu 100% giáo viên có
phẩm chất chính trị đạo đức tốt, có lối sống giản dị, lành mạnh, tác phong làm
2. Đối với HĐND - UBND tỉnh Lai Châu, thị xã Lai Châu và các
ban ngành hữu quan:
Tăng mức phân bổ kinh phí tu sửa, xây dựng trường lớp.
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp quản lí nhằm
nâng cao chất lượng chuyên môn giáo viên tiểu học thuộc phòng Giáo dục và
24
Đào tạo thị xã Lai Châu”. Kính mong nhận được sự tham gia đóng góp ý kiến
của Hội đồng Khoa học các cấp, các đồng chí đồng nghiệp để sáng kiến của
tôi thực hiện có hiệu quả hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Lai Châu, ngày 15 tháng 4 năm 2013
Người viết Nguyễn Thị Thùy