SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯNG YÊN
TRƯỜNG THPT TRƯNG VƯƠNG
====****====
ĐỀ TÀI KHOA HỌC:
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC :
HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC, TỰ ĐỌC
THÔNG QUA BÀI GIẢNG TRÊN LỚP
Chủ nhiệm đề tài :
Phó chủ nhiệm đề tài :
Các ủy viên:
Nguyễn Văn Tuynh (Hiệu trưởng )
Nguyễn Thị Thu Hiền (Hiệu phó)
Đào Trà Giang (Tổ trưởng tổ Văn)
Phan Quốc Anh ( TT tổ Hóa – Sinh )
Đỗ Thị Thiết ( TT tổ Lý – Công – Thể)
Nguyễn Thị Thu Thủy ( TT tổ Toán)
Đỗ Thị Cúc ( TT tổ Xã hội)
Nguyễn Thị Vân ( TT tổ Anh Văn)
Đơn vị: Trường THPT Trưng Vương
Năm học 2012 - 2013

Đổi mới phương pháp dạy học : Hướng dẫn học sinh tự học, tự đọc thông qua các bài giảng trên lớp
MỤC LỤC
MỤC LỤC 2
ĐỀ TÀI: 4
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC : HƯỚNG DẪN HỌC SINH
TỰ HỌC, TỰ ĐỌC THÔNG QUA BÀI GIẢNG TRÊN LỚP 4
PHẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ 4
I. Cơ sở lý luận 4
II. Cơ sở thực tiễn 10
III. Mục đích nghiên cứu 12

Internet, tư liệu giáo khoa 104
PHẦN C. KẾT LUẬN 114
Văn Lâm, ngày 13 tháng 04 năm 2013 116
T/M BAN CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI 116
CHỦ NHIỆM 116
TÀI LIỆU THAM KHẢO 117
3
Đổi mới phương pháp dạy học : Hướng dẫn học sinh tự học, tự đọc thông qua các bài giảng trên lớp
ĐỀ TÀI:
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC : HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ
HỌC, TỰ ĐỌC THÔNG QUA BÀI GIẢNG TRÊN LỚP
PHẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ
“Biết cách học là chứng tỏ bạn thông thái”
(Henrry Brooks Adams)
Vấn đề tự học của học sinh là một vấn đề quan trọng vì đó là một khâu trong
quá trình thống nhất của việc dạy học nhằm phát huy năng lực học tập tư duy của
các em trên lớp cũng như ở nhà. Vì vậy, vấn đề tự học của học sinh hiện nay hết
sức cấp thiết. Vậy xuất phát từ cơ sở nào mà vấn đề tự học hiện nay lại trở nên
quan trọng và cần thiết như vậy ?
I. Cơ sở lý luận
Trước thực trạng và tình hình thực tiễn của giáo dục Việt Nam, nhu cầu của
người học và sự bùng nổ tri thức của thế giới. Đảng ta đã xây dựng chiến lược phát
triển giáo dục và đào tạo giai đoạn 2001 – 2010. Trong đó vấn đề “đổi mới và hiện
đại hóa phương pháp giáo dục. Chuyển từ truyền đạt tri thức thụ động thầy giảng -
trò ghi sang hướng dẫn người đọc chủ động tư duy trong quá trình tiếp cận tri thức,
dạy cho người học phương pháp tự học, tự thu nhận thông tin một cách có hệ
thống, có tư duy phân tích, tổng hợp, phát triển năng lực của mỗi cá nhân, tăng
cường tính chủ động, tính tích cực chủ động của học sinh trong quá trình học tập”.
(Báo giáo dục thời đại, số 25 ngày 26/3/2002).
Vấn đề phát huy tính tích cực của học sinh đã được đặt ra trong ngành giáo

Giáo dục trong thế kỷ XXI phải thực hiện được sứ mệnh nhân văn, giáo dục
đóng một vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực có chất lượng của
mỗi đất nước và tạo cơ hội học tập cho mỗi người dân. Trong xu thế dạy học ngày
nay, thực hiện dạy học theo phương pháp hiện đại người ta nghĩ ngay đến đổi mới
5
Đổi mới phương pháp dạy học : Hướng dẫn học sinh tự học, tự đọc thông qua các bài giảng trên lớp
trong nhà trường phổ thông . Đổi mới phưong pháp dạy học là một trọng tâm của
đổi mới giáo dục THPT (trung học phổ thông). Luật Giáo dục điều 28 yêu cầu:
“Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động ,
sáng tạo của HS, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng
phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động
đến tình cảm, đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh”. Bồi dưỡng năng
lực tự học cho học sinh là việc làm rất quan trọng và cần thiết trong điều kiện hiện
nay. Có thể khẳng định thời gian tự học là lúc học sinh có điều kiện tự nghiền
ngẫm vấn đề học tập theo một yêu cầu, phong cách riêng và với tốc độ thích hợp,
điều đó không chỉ giúp các em nắm vấn đề một cách chắc chắn và bền vững mà
còn là dịp tốt để các em rèn luyện ý chí và năng lực hoạt động sáng tạo. Đây là
phẩm chất mà không ai cung cấp được nếu các em không thông qua hoạt động bản
thân, nó là vấn đề cần thiết cho sự phát triển và thành đạt lâu dài của mỗi con
người. Trong quá trình dạy học phải hướng dẫn học sinh phương pháp tự học, duy
trì sự hứng thú lôi cuốn các em say mê trong học tập, tạo ra những tiết học thoải
mái, có nhiều hoạt động kích thích học sinh tư duy, thực hành, áp dụng kiến thức
vào cuộc sống thông qua các câu hỏi gợi mở, những thí nghiệm hướng cho người
đọc sự tìm tòi, nghiên cứu để rút ra các kết luận. Ngoài ra, phải động viên khen
ngợi học sinhh đúng lúc, tạo mối quan hệ thân thiết với người học, tình cảm với
học sinh chia sẻ những khó khăn, vướng mắc tâm tư nguyện vọng của học sinh, tạo
cho học sinh các hoạt động vui chơi lồng nghép với trang bị kiến thức, lắng nghe
và trao đổi với học sinh. Có thể nói, hướng dẫn học sinh phương pháp tự học cho
học sinh trong giờ giảng dạy đã thu được nhiều kết quả và tạo nên sự chuyển biến
trong dạy học, đáp ứng được yêu cầu đổi mới của ngành giáo dục, tiếp cận được xu

trong đó mỗi người tự suy nghĩ, tự sử dụng các năng lực trí tuệ và các phẩm chất
của bản thân, khai thác vận dụng những điều kiện vật chất có thể để biến một kiến
thức nào đó của người khác thành kiến thức sở hữu của mình, vận dụng một kiến
thức nào đó của người để làm cho công việc của bản thân có hiệu quả hơn”
7
Đổi mới phương pháp dạy học : Hướng dẫn học sinh tự học, tự đọc thông qua các bài giảng trên lớp
Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn đã đưa ra một quan niệm về tự học có thể xem
khá hoàn chỉnh : “Tự học là tự mình dùng các giác quan để thu nhận thông tin rồi
tự mình động não, sử dụng các năng lực trí tuệ (quan sát, so sánh, phân tích, tổng
hợp và có khi cả cơ bắp khi phải sử dụng công cụ) cùng với các phẩm chất của
mình, rồi động cơ, tình cảm, cả nhân sinh quan, thế giới quan để chiếm lĩnh cho
được một lĩnh vực hiểu biết nào đó, một số phẩm chất nào đó của nhân loại hay
cộng đồng biến chúng thành sở hữu của mình”.
Tự học có ba cấp độ:
+ Tự học không có thầy hoặc có thầy nhưng không gặp mặt thầy trong phần
lớn thời gian học tập.
+ Tự học có hướng dẫn, tức là học không giáp mặt thầy nhưng nhận được sự
hướng dẫn giúp đỡ từ xa.
+ Tự học, học mà không có thầy
Trong nhà trường phổ thông nói chung tự học là vấn đề hết sức quan trọng.
Rèn luyện năng lực tự học cho học sinh đặt lên vai người giáo viên, nhà trường,
không chỉ dạy cho học sinh kiến thức mà còn dạy cho các em cách tự học. Vậy tựu
chung lại vấn đề tự học xuất phát từ cơ sở lý luận nào ?
Xuất phát từ nguyên tắc dạy học nhà trường gắn liền với đời sống và nguyên
tắc chuyển quá trình dạy học sang quá trình tự học. Nguyên tắc này đòi hỏi phải
hình thành cho người học có nhu cầu, năng lực, phẩm chất tự học để chuyển dần
quá trình dạy học sang quá trình tự học. Nghĩa là người học có thể tự mình tìm ra
hình thức cùng với cách khai thác hoạt động của chính mình, tự thể hiện mình và
hợp tác với bạn, tự tổ chức hoạt động của mình, tự kiểm tra đánh giá, tự điều chỉnh
hoạt động học của mình để biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo.

Nhà giáo dục Distervery người Đức đã nói : “Người thầy giáo tồi truyền đạt chân
lý, người thầy giáo giỏi dạy cách tìm ra chân lý”, phương pháp dạy học nêu vấn đề
chủ yếu nắm kiến thức, song không phải chỉ để ghi nhớ thuộc lòng, mà tự sự kiện
cần biết tự tạo nên tình huống có vấn đề để giải quyết. Như vậy sẽ nhớ lâu, hiểu kĩ
sự kiện hơn. Phương pháp nêu vấn đề sẽ gây hứng thú học tập, phát huy tích cực tư
duy học sinh và tạo cho học sinh biết tư duy, suy nghĩ.
9
Đổi mới phương pháp dạy học : Hướng dẫn học sinh tự học, tự đọc thông qua các bài giảng trên lớp
Theo M.I. Macmutop: “Dẫn dắt học sinh vào tình huống có vấn đề đó là trở
ngại về trí tuệ của con người, xuất hiện khi anh ta chưa biết cách giải thích hiện
tượng, sự kiện, quá trình của thực tế, khi chưa thể đạt tới mục đích bằng cách thức
hành động quen thuộc. Tình huống này kích thích con người tìm tòi cách giải thích
hay hành động mới, tình huống có vấn đề là quy luật của hoạt động nhận thức sáng
tạo có hiệu quả”. “Nhiệm vụ của người thầy giáo không phải là truyền đạt kiến mà
dạy cho học sinh biết suy nghĩ”.
II. Cơ sở thực tiễn
Nhìn rộng ra thế giới chúng ta cũng thấy rằng: Không phải ngẫu nhiên
Singapore chỉ có khoảng 2 triệu dân mà dám chi ra hàng tỷ đô la cho việc cải cách
giáo dục ở nhà trường phổ thông. Cũng không phải tùy hứng mà Pie Lena, giáo sư
vật lý thiên văn, viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học Pháp được Giải thưởng Noben năm
1992 đã đề xướng phong trào “bàn tay nặn bột” nhằm phát triển tư duy sáng tạo
ngay từ bậc tiểu học.
Đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường để xóa bỏ phương pháp dạy
học giáo điều là một đòi hỏi cấp bách nhằm giải phòng và phát huy tiềm năng sáng
tạo cho người học ngay từ trên ghế nhà trường. Thế kỷ XXI là thế kỷ của chất xám,
của trí tuệ, của nền văn minh hậu công nghiệp. Con người muốn tồn tại, muốn hòa
nhập, muốn tự khẳng định mình thì nhất định phải là những thành viên năng động
sáng tạo.
Vấn đề tự học từ xưa tới nay đều hết sức được đề cao. Lê nin nói “Học, học
nữa, học mãi”. Hồ Chí Minh cũng đề cao : “Lấy tự học làm cốt”. Einstein nói

Vì vậy, nghiên cứu đề tài về vấn đề việc tự học hiện nay là hết sức cần thiết.
Tự học trong quá trình học tập của học sinh là việc các em độc lập hoàn thành
những nhiệm vụ được giao, với sự giúp đỡ, hướng dẫn, kiểm tra của giáo viên.
Việc tự học như vậy bao gồm cả việc tập dượt nghiên cứu (tìm tòi, nghiên cứu từng
phần). Nó gây hứng thú học tập, sự cố gắng của học sinh (nhất là học sinh cuối
cấp) và đóng góp phần nào với xã hội (chủ yếu là công tác xã hội). Việc tự học của
học sinh diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau :
11
Đổi mới phương pháp dạy học : Hướng dẫn học sinh tự học, tự đọc thông qua các bài giảng trên lớp
- Những hoạt động tự nhận thức khi nghe giảng trên lớp (biết tự điều chỉnh để
nghe giảng, chọn lọc kiến thức để ghi chép, tự trả lời câu hỏi của giáo viên nêu
ra )
- Tự học sách giáo khoa theo các bước:
+ Đọc và tự ghi tóm tắt những vấn đề cơ bản của bài viết
+ Ghi lại những nội dung khó hiểu, đặc biệt là các thuật ngữ, khái niệm
+ Hoàn thành bài tập, câu hỏi sách giáo khoa
+ Tự làm việc với bản đồ, tranh ảnh ngoài sách giáo khoa
+ Tự đọc thêm các tài liệu, văn học trong các sách tư liệu tham khảo, sách đọc
thêm nhằm hiểu rõ hơn kiến thức đã học, mở rộng sự hiểu biết.
+ Tự ôn tập dưới sự hướng dẫn của thầy.
Như thế chuyện tự học của học sinh không phải là vấn đề mới lạ. Có lạ chăng
là sự khôn ngoan đã từng giúp ích cho con người khôn lớn nhưng nhiều khi chính
con người lại bỏ quên những kinh nghiệm quý giá đó, biến nó thành thứ kho báu
chìm lãng trong lớp bụi thời gian.
Không ai thành đạt mà không có chí lớn. Chí làm chính trị cứu nước cứu dân,
chí làm khoa học, làm kinh tế Muốn nâng cao học vấn thì ngoài việc học tập tại
các trường học phải thường xuyên tự học. Tự học là biểu hiện của chí lớn lập
nghiệp của mỗi con người trên con đường hòa nhập vào cộng đồng. Chúng ta còn
nhớ cảnh tự học ngoại ngữ của Bác Hồ hồi còn trẻ, những ngày Người phải lênh
đênh kiếm sống trên tàu nơi biển cả hay trong những này xúc tuyết ở Luân Đôn.

giáo khoa
Sách giáo khoa là sự cụ thể hóa chương trình, là nguồn tri thức thống nhất và
là chỗ dựa cơ bản cho giáo viên khi dạy học. Ở nước ta sách giáo khoa có vai trò vô
cùng quan trọng. Điều 25 của Luật Giáo dục đã khẳng địnhh: “Sách giáo khoa để
sử dụng chính thức, thống nhất, ổn định trong giảng dạy, học tập ở nhà trường và
các cơ sở giáo dục khác”. Đã từ lâu, các nhà nghiên cứu lí luận dạy học đã khẳng
định vai trò quan trọng của Sách giáo khoa trong quá trình học tập của học sinh.
Sách giáo khoa là nguồn cung cấp tri thức đúng đắn, khoa học và thống nhất trong
nền giáo dục quốc dân. Tri thức được đưa vào Sách giáo khoa có tính tinh giản, cô
đọng, súc tích phong phú. Để giúp học sinh có phương pháp tự học tự nghiên cứu
giáo viên cần có những định hướng cho học sinh trong các hoạt động tiếp xúc với
Sách giáo khoa, tập trung cho các em biết gia công tìm tòi, sáng tạo trong quá trình
lĩnh hội tri thức. Đối với học sinh, việc soạn bài ở nhà yêu cầu không thể thiếu là
phải đọc văn bản nhưng cốt yếu giáo viên hướng dẫn HS khi đọc phải thực hiện các
công việc sau:
- Đọc âm vang và cả đọc thầm để tưởng tượng
- Đọc và ghi lại những cảm nhận, những ấn tượng ban đầu về tác phẩm
- Đọc để tìm nội dung chính, xác định những kiến thức cơ bản trọng tâm.
14
Đổi mới phương pháp dạy học : Hướng dẫn học sinh tự học, tự đọc thông qua các bài giảng trên lớp
Chuẩn bị bài là một yêu cầu bắt buôc đối với học sinh khi hoạt động dạy học
Ngữ văn tiến hành theo tư tưởng đổi mới : học sinh là tích cực chủ thể trong giờ
họcHướng dẫn học sinh soạn bài ở nhà trước hết và quan trọng nhất vẫn là yêu cầu
các em trả lời câu hỏi ở phần Hướng dẫn học bài, hướng các em vào những ý trọng
tâm, câu hỏi trọng tâm điều này rất có ích trong việc đọc văn bản trên lớp Muốn
làm được điều này giáo viên phải có đầu tư suy nghĩ trước một bước.
Và như vậy, việc hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà sẽ mang lại hiệu quả
cao hơn. Chẳng hạn khi soạn bài Hai đứa trẻ (Thạch Lam) giáo viên yêu cầu các
em chú ý và trả lời kỹ những vấn đề sau: Anh (chị) có ấn tượng sâu sắc với nhân
vật nào,vơí chi tiết nghệ thuật nào trong truyện Hai đứa trẻ? Vì sao?

H×nh t îng ng êi anh hïng
Nhân vật Từ Hải
Ngôn ngữ tác giả
Ngôn ngữ nhân vậtThủ pháp ước lệ
Khát vọng lớn lao
Phẩm chất phi thường
Tầm vóc vũ trụ
16
Đổi mới phương pháp dạy học : Hướng dẫn học sinh tự học, tự đọc thông qua các bài giảng trên lớp
- Chia nhóm
- Phân công vấn đề cụ thể cho từng nhóm
- Thời gian: giáo viên dành khoảng 5 phút cuối mỗi giờ học để làm việc này.
Chẳng hạn khi dạy bài Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân ngoài việc HS
chuẩn bị bài theo phần hướng dẫn trong sách giáo khoa, GV có thể chuẩn bị trước
các vấn đề sau giao cho HS và yêu cầu mỗi nhóm phải chuẩn bị kĩ phần việc của
nhóm mình
- Phong cách tài hoa uyên bác của Nguyễn Tuân qua truyện ngắn Chữ người
tử tù?
- Thông qua việc phân tích nhân vật Quản ngục trong Chữ người tử tù hãy
làm rõ quan điểm về cái Đẹp và thái độ đề cao “thiên lương”của Nguyễn Tuân
- Phân tích ý nghĩa của những tương phản trong đoạn tả cảnh Huấn Cao
cho chữ trong nhà giam
GVchia làm 3 nhóm mỗi nhóm đều có nhóm trưởng, nhóm phó để đôn đốc
các thành viên và chịu trách nhiệm chung cho cả nhóm của mình. Nếu công việc
này GV làm một cách đều đặn và tâm huyết thì khả năng tự học tự nghiên cứu của
HS sẽ được nâng cao. Đây cũng là một trong những hình thức tốt để nâng cao chất
lượng dạy học tác phẩm văn chương ở trường phổ thông. Bởi bất cứ một công việc
gì khi đã có sự hợp tác chuẩn bị kĩ lưỡng từ hai phía thì chắc chắn sẽ hiệu quả tốt
hơn. Ưu điểm của cách làm này là tiết kiệm thời gian khi lên lớp, phát huy được
cách học hợp tác, vấn đề trọng tâm của bài học sẽ được mổ xẻ một cách sâu sắc

thương, tình nghĩa giáo viên có thể hướng dẫn HS tìm một số bài ca dao khác để
thấy được vẻ đẹp tình nghĩa của nhân dân ta trong ca dao
Tóm lại, để giúp học sinh học tốt môn Ngữ văn trong nhà trường THPT
người giáo viên phải hướng dẫn, và quan trọng hơn là xây dựng ở các em ý thức,
thói quen đi tìm tài liệu liên quan đến bài học. Điều này rất quan trọng đối với việc
bổ trợ thêm kiến thức, bồi dưỡng niềm say mê đọc sách, rèn luyện tác phong làm
việc nghiêm túc khoa học cho học sinh khi đứng trước một vấn đề cần giải quyết.
18
Đổi mới phương pháp dạy học : Hướng dẫn học sinh tự học, tự đọc thông qua các bài giảng trên lớp
2. Tổ chức cho học sinh học tập trên lớp
2.1. Nêu vấn đề của bài học
Mở đầu bài học, giáo viên khuyến khích, động viên, tạo động lực học tập, sao cho
học sinh học tập với tinh thần tích cực, tự giác và hứng thú nhất. Bởi chỉ có như
vậy giờ học mới đạt hiệu quả cao. Muốn thực hiện điều này, GV phải biết sử dụng
những thủ thuật sau:
Tạo ra tình huống có vấn đề, trong đó có những mâu thuẫn về nhận thức mà HS
hứng thú, thỏa mãn nhu cầu và phù hợp với năng lực của họ. Để tạo ra một tình
huống như thế đòi hỏi giáo viên phải có tri thức, kinh nghiệm, có sự nhạy cảm cần
thiết, nắm được nhu cầu nguyện vọng của HS; có tinh thần trách nhiệm và sự dày
công trong khâu chuẩn bị bài
Nêu lên mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể mà các em phải có trách nhiệm hoàn thành
qua giờ học. Làm rõ ý nghĩa, tầm quan trọng về mặt khoa học và xã hội của hệ
thống tri thức mà các em cần nắm vững trong bài học.
2.2. Tổ chức cho học sinh giải quyết tốt các vấn đề của bài học
Giáo viên căn cứ vào bài học, tiết học, lớp học cụ thể để đưa ra những cách thức,
biện pháp tổ chức hoạt động phù hợp để học sinh chiếm lĩnh bài học một cách hiệu
quả nhất. Tuy nhiên cần đảm bảo các yêu cầu sau:
- Phối hợp chặt chẽ hoạt động của thầy và của trò
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
- Tạo tình huống để HS rõ vấn đề, thấy

nêu vấn đề để các em trao đổi tìm cách giải
quyết.
2.Tự đọc - HS đọc giáo trình, tài liệu.
- Viết tóm tắt, lập sơ đồ, bảng biểu.
3. Thảo luận nhóm - HS được chia thành nhiều nhóm để thảo
luận một vấn đề do GV nêu lên.
- Đại diện các nhóm trình bày trước lớp
- Gv định hướng, tổng kết.
4. Phương pháp trực quan - Xem băng hình.
- Thảo luận.
- GV định hướng, tổng kết.
5. Làm bài tập, thực hành - Làm bài tập, thực hành
- Thảo luận, kết luận.
6. Tổ chức cho HS thuyết trình,
báo cáo
- HS báo cáo một vấn đề đã được chuẩn
bị trước
- Cả lớp nghe, trao đổi, thảo luận
- GV định hướng, tổng kết
2.3. Hướng dẫn học sinh hệ thống hóa kiến thức bài học
Hệ thống hóa kiến thức bài học là một việc làm vô cùng quan trọng không
thể bỏ qua trong quá trình dạy học. Vì vậy GV phải rèn luyện cho HS có kĩ năng
này để đảm bảo tính hiệu quả của giờ dạy. Tuy nhiên khi hệ thống hóa kiến thức
Gv cần lưu ý HS phải làm theo ý riêng của mình, nghĩ là mỗi học sinh hệ thống
20
Đổi mới phương pháp dạy học : Hướng dẫn học sinh tự học, tự đọc thông qua các bài giảng trên lớp
theo một kiểu mà các em thấy phù hợp với bản thân khi học. Nhưng yêu cầu phải
ngắn gọn sao cho dễ học và phải đảm bảo kiến thức trọng tâm
Ví dụ: Hướng dẫn học sinh hệ thống hóa bài “ Lời tiễn dặn” (trích “Tiễn dặn
người yêu” dưới dạng dàn bài. GV yêu cầu HS khi hệ thống phải thể hiện được

tiết học ở lớp và bài soạn của chính mình ở nhà. Với việc làm này, học sinh sẽ có
cái nhìn sâu sắc và khách quan hơn về tác phẩm, đồng thời cũng tự mình rút ra bài
học kinh nghiệm cho bản thân khi đứng trước công việc tìm hiểu và khám phá một
tác phẩm văn học.
II - ÁP DỤNG MỘT GIÁO ÁN CỤ THỂ
Yêu cầu chuẩn
bị
a. Đối với giáo
viên
Quá trình chuẩn bị bài giảng của giáo viên bao gồm hai việc chính : tìm
hiểu tác phẩm và soạn giáo
án.
● Tìm

hiểu t á c

p hẩm
Bao gồm các việc
sau:
- Tìm hiểu những tư liệu lịch sử - xã hội liên quan đến thế giới quan sáng tác
của tác giả và hoàn cảnh ra đời của
tác

phẩm.
- Tìm đọc những bài viết của những nhà nghiên cứu, phê bình có liên quan
đến tác giả và tác phẩm.
- Tìm hiểu những văn bản cùng thể hiện nội dung cần đề cập của chính tác giả
và của các nhà văn khác.

Soạn giáo án

tới thông qua câu hỏi gợi ý
của

giáo
viên và một số câu hỏi hướng dẫn học bài
trong sách giáo khoa. Đây là bước đầu tiên giúp học sinh thâm nhập
tác
phẩm,
chuẩn bị tham gia phân tích và tiếp thu bài giảng trên lớp. Trong quá trình chuẩn
bị bài, học sinh phải đọc tác
phẩm
một cách nghiêm túc, tìm hiểu và nắm một số
từ ngữ, câu văn cần thiết, trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa; đặc biệt
là
các
câu hỏi hướng đến việc xây dựng những nội dung đối thoại do giáo viên yêu
cầu.
Qua sự chuẩn bị này, học sinh
sẽ
nắm được một phần nội dung của tác phẩm,
làm cơ sở để tham gia đối thoại về tác phẩm trên lớp dưới sự tổ chức,
hướng
dẫn
của giáo
viên.
Tiết 52+53 Đọc văn
CHÍ PHÈO
(Nam Cao)
A. Mục tiêu bài học : Giúp học sinh
1. Về kiến thức

trang bị cho học sinh về thể loại (truyện
ngắn), tác giả (Nam Cao), tác phẩm (Chí Phèo), trong phạm vi 2 tiết, phải
thật
chọn lọc, thiết thực để tập trung vào các mục tiêu đọc - hiểu của bài
học.
Giáo viên yêu cầu học sinh chuẩn bị ở nhà các nội dung đối thoại xung quanh
những kiến thức về yếu tố ngoài
văn
bản và văn bản như
sau:
- Tìm hiểu, nhận xét về nét đặc sắc của cây bút truyện ngắn Nam Cao; đặc
điểm nghệ thuật của truyện ngắn
Chí

Phèo.
- Tìm hiểu những vấn đề xã hội xung quanh việc ra đời của tác phẩm Chí Phèo
và sức khái quát xã hội của
tác

phẩm.
- Tìm hiểu các nhan đề khác nhau của truyện ngắn Chí Phèo và thử giải thích
vắn tắt ý nghĩa của các nhan đề
ấy
trong mối liên hệ với chủ đề tác
phẩm.
Câu hỏi chuẩn
bị:
- Nam Cao là tên thật hay là bút danh, nếu là bút danh thì tên thật của Nam Cao
là
gì?

C. T

IẾN

TRÌNH

D Ạ

Y

HỌC
1. Ổn định
2. Kiểm tra bài cũ
3. Nội dung bài mới
Đọc “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố, “Bước đường cùng” của Nguyễn Công
Hoan, người đọc tưởng chừng như không còn gì để nói thêm nữa về nỗi khổ của
người nông dân trướcCách mạng. Vậy mà khi Chí Phèo ngật ngưỡng bước ra từ
những trang sách của Nam Cao, người đọc nhận thấy: đây mới là kẻ khốn cùng
nhất ở nông thôn ta ngày trước.
Với việc xây dựng hình tượng nhân vật Chí Phèo, nhà văn Nam Cao đã thể
hiện giá trị hiện thực, giá trị nhân đạo và giá trị nghệ thuật sâu sắc, mới mẻ.
Hôm nay cô- trò ta sẽ cùng nhau tìm hiểu điều đó.
* Nội dung bài mới
TG Hoạt động của GV Hoạt động
của HS
Nội dungGV dẫn dắt: Hình tượng nhân vật Chí
Phèo có rất nhiều cách phân tích. Chí