Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
THỰC HÀNH MÔN CÔNG NGHỆ 9
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
2. CƠ SỞ THỰC TIỄN
II. MỤC ĐÍCH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
III. ĐỐI TƯỢNG – PHẠM VI NGHIÊN CỨU
IV. KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
V. NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ.
2. MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THỰC HÀNH
3. GIÁO ÁN GIẢNG DẠY
4. KẾT QUẢ - ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ.
5. ĐIỂM TỒN TẠI – HẠN CHẾ
6. ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
VI. ĐỀ XUẤT
C. KẾT LUẬN

GV: Vũ Thành Vương Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
1
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”

A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục và đào tạo là một vấn đề hết sức quan trọng trong đời sống chính trị
của mỗi nước, là biểu hiện trình độ phát triển của mỗi quốc gia. Vì vậy, ngay từ khi
giành được chính quyền, Hồ Chủ Tịch đã chỉ rõ “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”.

trong nhà trường phổ thông đều lồng ghép, tích hợp hoặc dành hẳn những thời lượng
lớn để giúp học sinh có áp dụng thực hành những kiến thức học tập được. Qua đó, củng
cố khắc sâu kiến thức lý thuyết đồng thời cũng nâng cao chất lượng thực hành, áp dụng
vào đời sống thực tế.
Tổng kết kết quả thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục 2001 – 2010 của
Chính Phủ có chỉ ra: “Nội dung chương trình, phương pháp dạy và học, công tác thi,
kiểm tra, đánh giá chậm đổi mới. Nội dung chương trình còn nặng về lý thuyết, phương
pháp dạy học lạc hậu, chưa phù hợp với đặc thù khác nhau của các loại hình cơ sở giáo
dục, vùng miền và các đối tượng người học; nhà trường chưa gắn chặt với đời sống kinh
tế, xã hội; chưa chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu xã hội; chưa chú trọng giáo dục
kỹ năng sống, phát huy tính sáng tạo, năng lực thực hành của học sinh, sinh viên”
Đây là một tồn tại chung của các bậc học, ngành học trên toàn quốc, còn thực tế
tại cơ sở giáo dục thì:
Ở trường THCS, môn Công nghệ 9 là môn học mới được thiết kế theo mô-đun
nghề nên thời lượng thực hành khá cao, môn học mang tính thực tế, rất thiết thực cho
việc chọn nghề, hướng nghiệp cho học sinh.
Trong thời kỳ kinh tế mở cửa thì việc học tập của học sinh ngày càng được
nâng cao, từ cơ sở vật chất đến nội dung kiến thức bài học. Trong những năm gần đây,
chương trình đổi mới của sách giáo khoa nói chung và môn Công nghệ nói riêng là một
bước ngoặt về sự đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên và học sinh.
Tuy nhiên, trong thực tế, môn Công nghệ hiện nay vẫn chưa thực sự là môn
học thế mạnh ở nhiều nhà trường, nhiều nơi – nhiều lúc còn coi đây là môn bổ trợ kiến
thức về đời sống, mới mang tính thường thức xã hội chứ chưa là tiền đề, cơ sở trong
việc đào luyện học sinh có hiểu biết cơ bản về một số nghề hoặc áp dụng trong đời
sống, trong hướng nghiệp. Tâm lý của học sinh, nhất là học sinh nữ thường ngại thực
hành các bài thực hành của bộ môn.
Điều này làm cho các em chưa có hứng thú trong học lý thuyết, chưa để ý
từng bước cơ bản trong thực hành, dẫn đến những lỗi kỹ thuật, lỗi mỹ thuật trong thực

GV: Vũ Thành Vương Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên

quan trọng trong sự hình thành quan điểm xã hội và đạo đức nhân cách, những cơ sở này
là tiềm tàng để hình thành rõ nét trong thời kì thanh niên tiếp theo. Như vậy, nếu như gia
đình, nhà trường và xã hội chăm lo cho các em học sinh ở giai đoạn này thì sẽ có tác
dụng to lớn cho sự phát triển tài năng, tạo tiền đề cho các tài năng, làm cơ sở cho các bậc
học cao hơn. Trong quá trình giáo dục, bồi dưỡng, phát triển nhân lực nhân tài thì mắt
xích Nhà trường có vai trò rất quan trọng, mà trong đó mối liên hệ hữu cơ giữa thầy – trò
– kiến thức là điều chủ yếu. Ở lứa tuổi THCS, học sinh được học nhiều môn học với
nhiều thầy cô giáo do vậy các em được tiếp xúc với hệ thống kiến thức, kĩ năng phong
phú và với các tác phong sư phạm đa dạng. Bên cạnh đó các em cũng có những tâm lý
coi trọng môn học này, thích “cách dạy” của thầy cô kia, … Nắm bắt được điều này thì
mỗi thầy cô giáo đều hết lòng yêu nghề, đầu tư công sức vào bài soạn, bài giảng để giúp
các em có kiến thức đầy đủ, kĩ năng thành thạo và áp dụng được vào môi trường sống.
Với các môn học có giờ học thực hành nói chung và với môn Công nghệ với
mô đun Lắp đặt mạch điện trong nhà thì học sinh có cơ hội học lý thuyết và thực hành
ngay các kiến thức, kĩ năng đó. Đây là một điểm mạnh của môn học mà nếu thầy cô giáo
phát huy được thì học sinh sẽ ít nhàm chán, lo ngại. Tuy nhiên, với quan điểm giáo dục
trọng nhân văn, hướng đến người học làm trung tâm thì việc người thầy “diễn giảng”
một tiết học hay chưa quý bằng việc giúp học sinh làm tốt các yêu cầu của mục tiêu bài

GV: Vũ Thành Vương Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
5
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”

học. Mà khẩu hiệu chúng ta vẫn nhắc đến đó là “Học đi đôi với Hành” nếu được áp dụng
vào các bài học của môn Công nghệ thì luôn luôn đúng đắn; tuy nhiên để có được tiết
thực hành đầy đủ, đúng mục tiêu, thành công thì công sức chuẩn bị của thầy và trò là rất
lớn.
Hiện nay, với sự phát triển như vũ bão của nền khoa học kĩ thuật và kinh tế xã
hội, những đòi hỏi đặt ra cho thầy những nhiệm vụ giáo dục vô cùng to lớn trong công
cuộc giáo dục nhân cách, bồi dưỡng nhân tài. Để hoàn thành nhiệm vụ thì người thầy

sung hàng năm nhưng với sĩ số học sinh luôn luôn cao cùng với tâm lý ai cũng muốn
được thực hành một lần nên đồ dùng qua các tiết học đều cần chỉnh sửa, bổ sung thêm.
Đồng thời, với sự phân hóa môn học nên học sinh đã bước đầu coi trọng môn học này,
xem nhẹ môn học khác; học sinh phải chăm lo nhiều bài tập của nhiều bộ môn nên việc
tham gia chuẩn bị đồ dùng thực hành nhất là tham gia theo nhóm còn rất hạn chế. Nếu
như giáo viên không chú ý hướng dẫn thì học sinh khó có thể chuẩn bị đúng đồ dùng
theo yêu cầu của bảng dự trù vật liệu mà các em vẫn thường lập được.
II. MỤC ĐÍCH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Mục đích thứ nhất: Khi suy nghĩ, nêu và áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, bản
thân tôi mong muốn được một lần nữa tôi và các đồng nghiệp, các em học sinh xác
định vai trò quan trọng của tiết học thực hành trong nhà trường, đặc biệt là trong bộ
môn Công nghệ với mô-đun nghề cụ thể. Với quan điểm không xem nhẹ khả năng của
học sinh và rất quan tâm đến tính thực tiễn của phân môn đồng thời qua đó giáo dục
lòng yêu lao động và tâm lý vững vàng cho học sinh khi thao tác nghề; thì tôi tin chắc
giáo viên và học sinh đều hứng thú và thực hành tốt; vai trò bộ môn Công nghệ được
nâng cao đúng tầm của nó. Khi xác định như vậy thì cả giáo viên và học sinh cần chuẩn
bị tốt cho mỗi bài học, điều này được đáp ứng bởi nhiều yếu tố trong đó cần có sự chủ
động của người thầy trong việc tìm tòi, áp dụng các biện pháp nhằm nâng cao chất
lượng thực hành của mỗi bài học.
Thứ hai: Bước đầu có những cơ sở lý luận, bước làm thực tế cho từng biện
pháp cơ bản trong việc tìm hiểu, áp dụng các biện pháp giáo dục đặc thù cho phân môn;
những bước đi tiêu chuẩn trong thực hành trên lớp cho đến khi thực tế ở hộ gia đình
mình, bởi sai sót nhỏ cũng có thể gây hư hỏng mạng điện, thiệt hại kinh tế và nguy
hiểm đến tính mạng con người.

GV: Vũ Thành Vương Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
7
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”

Thứ ba: Giúp học sinh thực hành tốt nội dung yêu cầu của bài thực hành. Có


bị đồ dùng thực hành; nhẫn tới kết quả thực hành của từng tiết học.
Thang điểm chấm không có sự phân biệt giữa lớp chọn và lớp đại trà, mà đánh
giá công bằng kết quả học và thực hành của các lớp. Trên cơ sở kết quả đó, giáo viên
chỉnh sửa sáng kiến và lần lượt tổng kết kết quả qua mỗi kỳ học, mỗi năm học. Sau đó,
Sáng kiến được viết và trình bày với hội đồng khoa học chấm sáng kiến kinh nghiệm
của nhà trường để được đóng góp ý kiến xây dựng cho hoàn thiện.
Trong quá trình nghiên cứu, ngoài các tài liệu cơ bản trong thư viện và trong
phòng thí nghiệm của nhà trường thì giáo viên và học sinh tìm thêm kiến thức trên các
phương tiện thông tin khác nữa, đồng thời tự làm đồ dùng thực hành cho mỗi tiết học
để làm gương động viên khích lệ học sinh. Khuyến khích học sinh chuẩn bị đồ dùng
thực hành theo nhóm, với chú ý các đồ dùng đó không thử trực tiếp với bất cứ nguồn
điện nào nếu chưa được giáo viên kiểm tra.
V. NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
Sau năm học 2008 – 2009, qua khảo sát thống kê, kiểm tra số lượng, chất lượng
đồ dùng dạy học của bộ môn Công nghệ của học sinh khối 9 trường THCS Nhật Tân
nhận thấy:
STT TÊN ĐỒ DÙNG SỐ LƯỢNG CHẤT LƯỢNG
1 Bút thử điện 04 Sử dụng tốt
2 Kìm điện 04 Sử dụng tốt
3 Kìm tuốt dây 04 Sử dụng tốt
4 Máy khoan cầm tay 04 Hỏng 1 máy khoan
5 Mỏ hàn điện 04 Hỏng
6 Tuốc nơ vít điện loại dẹt và 4
cạnh
04 Sử dụng tốt
7 Ổ cắm điện + phích điện 04 Hỏng kẹp ổ cắm
8 Cầu chì 04 Hỏng dây chì
9 Công tắc (2 cực + 3 cực) 04 Hỏng 2 công tắc

nhiều bộ môn còn hạn chế, trong khi đó mô đun Lắp đặt mạng điện trong nhà lại tiêu
tốn và làm hư hao thiết bị rất nhiều. Ví dụ: sau tiết học Lắp đặt mạch điện bảng điện,
học sinh thao tác đánh dấu vị trí rồi khoan lỗ bảng điện xong thì bảng điện không đáp
ứng cho yêu cầu bài học của tiết sau được nữa; muốn tái sử dụng thì giáo viên dùng
giấy dán qua lỗ đinh vít – để học sinh thực hành đánh dấu vị trí; hoặc dùng sáp nến để
bít lỗ đinh vít để học sinh thực hành khoan lỗ bảng điện. Cả hai cách xử lí này đều
không giúp bài thực hành đạt được mục tiêu về kĩ năng như mong muốn.
Về chất lượng học của học sinh, qua thống kê chúng tôi nhận thấy:
Lớp Sĩ số Điểm lý thuyết Điểm thực hành Điểm tổng kết
> 8 6,0 –
7,9
< 6 > 8 6,0 –
7,9
< 6 > 8 6,0 –
7,9
< 6
9A 37 7 25 5 4 20 17 0 30 7
9B 35 7 22 6 2 18 15 0 33 2

GV: Vũ Thành Vương Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
10
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”

9C 37 12 22 3 7 25 5 7 28 2
Như vậy, điểm thực hành của học sinh thấp hơn nhiều so với điểm lý thuyết của
các em. Điểm tổng kết cả năm cũng chưa cao, ở các lớp đại trà thì không có HS đạt
điểm tổng kết giỏi và ở lớp chọn thì vẫn còn HS đạt điểm tổng kết dưới trung bình.
Qua trao đổi với các bậc phụ huynh thì tôi được nghe phản ánh: các em có giới
thiệu với gia đình về môn học Công nghệ 9 – mô đun Lắp đặt mạch điện trong nhà
nhưng ở nhà các em chưa mạnh dạn tham gia học tập và giúp đỡ người lớn sửa chữa,

Để thực hiện tốt việc giảng dạy nói chung và áp dụng sáng kiến vào giảng dạy
nói riêng thì tôi xác định mình cần chuẩn bị tâm thế chủ động tích cực hoạt động giảng
dạy ngay từ phần việc soạn giáo án, chuẩn bị đồ dùng thực hành, tổ chức phân công
chia nhóm học, phân công chuẩn bị đồ dùng, thực hiện buổi học nghiêm túc – khoa
học, tổ chức thực hành đúng quy trình, đảm bảo thời gian, tiến độ cũng như chất lượng
của bài thực hành. Đồng thời có kế hoạch đôn đốc, kiểm tra, động viên khích lệ các em
trước – trong và sau khi chuẩn bị đồ dùng.
Cụ thể:
Khi soạn giáo án cho mô đun Lắp đặt mạng điện trong nhà thì tôi xác định cần
soạn hai loại giáo án là giáo án dành cho tiết lý thuyết và giáo án dành cho tiết thực
hành. Đối với giáo án lý thuyết thì chi tiết từng hoạt động, cụ thể hóa các thiết bị bằng
thiết bị thực tế hoặc tranh vẽ minh họa – nhất là những chi tiết cần sử dụng lát cắt kỹ
thuật. Trong giờ lý thuyết cần nhắc nhở học sinh liên tục chú ý sơ đồ nguyên lý và vẽ
sơ đồ lắp đặt trước khi đi dây thực tế, để làm điều này thì chính giáo viên khi thực hành
cũng tự vẽ lại sơ đồ mạch điện trên bảng. Khi giảng lý thuyết, giáo viên cũng động viên
và hướng dẫn học sinh tìm hiểu kỹ nguyên lý hoạt động của từng thiết bị cơ bản, khi
hiểu nguyên lý hoạt động hơn thì các em thao tác đỡ nhầm lẫn, đôi khi các em có thêm
ý tưởng sáng tạo. Ví dụ: khi các em hiểu cấu tạo, tác dụng, nguyên lý hoạt động của cầu
chì thì các em sẽ có ý thức lắp cầu chì trên mỗi bảng điện – nhánh điện, chú ý chọn dây
chì phù hợp với điện năng tiêu thụ của toàn đoạn mạnh đó.
Với giáo án tiết thực hành, thì trong phân phối chương trình mô đun Lắp đặt
mạng điện trong nhà đều dành từ 2 đến 4 tiết thực hành cho một phần việc. Do vậy, khi
soạn giáo án và giảng dạy thực tế tôi đều dành tiết thứ nhất của thực hành để hướng dẫn

GV: Vũ Thành Vương Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
12
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”

lý thuyết, giới thiệu thiết bị, dụng cụ để thực hành: hình dáng ngoài, cấu tạo trong,
nguyên tắc hoạt động, vị trí lắp đặt trong mạch điện, vị trí lắp đặt trong bảng điện, nêu

Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”

vào bảng điện hay từ bảng điện ra thiết bị điện? cần dây điện lõi một sợi hay lõi nhiều
sợi? Kích thước dây như thế nào? Để nối dây thì cần thêm dụng cụ gì? và thực tế,
mẹo đặt câu hỏi ở đây xuất phát từ yêu cầu của bài thực hành: mục đích làm gì? Làm
như thế nào? Có thể cải tiến gì không? Chính trong quá trình đàm thoại hoặc vấn đáp
thầy – trò thì người thầy có thêm điều kiện tích hợp một số kiến thức, kĩ năng liên môn;
đặc biệt là kiến thức của môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Giáo dục công dân, … và các
kiến thức về bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng.
Một điều không được thể hiện thành văn trong các giáo án nhưng lại luôn được
tôi tâm niệm trong giảng dạy đó là: học sinh là trung tâm, hiểu biết và thực hành của
các em là thành quả lao động của thầy; do vậy, dù các em làm tốt rồi hay chưa tốt thì
tôi luôn động viên, khuyến khích các em. Nhờ vậy, trong quá trình chuẩn bị ở nhà và
làm ở lớp, các em có tâm lý tự tin, thoải mái, nhiệt tình xây dựng bài. Điều này cùng
với việc giáo dục theo hướng dẫn chuẩn kiến thức, kĩ năng sẽ giúp nhà trường đào tạo
được những học sinh có đủ kiến thức, kĩ năng, có tác phong lao động gương mẫu; đồng
thời cũng giúp cho các em có liên hệ với kiến thức, kĩ năng của các môn học khác khi
học môn Công nghệ.
b. Chuẩn bị tư liệu mẫu:
Khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, ngoài việc chuẩn bị soạn giáo án theo
đúng quy định chuyên môn của ngành với việc chuẩn bị đồ dùng – thiết bị - vật liệu
theo yêu cầu của từng bài thực hành - các đồ dùng này đã có sẵn như trong danh mục
đồ dùng của phân môn; tôi còn chuẩn bị tư liệu mẫu. Gọi là tư liệu mẫu đó là các tư liệu
như: hình ảnh, video, mô hình, … do giáo viên và học sinh chuẩn bị cho tiết học. Các
tư liệu này do tôi thu thập qua các năm học, tiết học để học sinh có đồ dùng trực quan
trong học tập. Có cả các ảnh chụp đồ dùng sai quy cách, kỹ thuật để các em đối chiếu,
so sánh rút kinh nghiệm cho mình.
Tư liệu mẫu cần phản ánh được mong muốn: trên cơ sở đồ dùng trực quan do
chính thầy cô và bạn bè khóa trước đã làm thì học sinh cũng sẽ có kế hoạch làm tốt yêu



GV: Vũ Thành Vương Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
15
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”

Mặc dù luôn ý thức bản thân mình soạn bài, chuẩn bị tư liệu mẫu, … cho sáng
kiến kinh nghiệm của mình nhưng tôi cũng luôn ý thức mỗi tiết thực giảng trên lớp của
tôi không phải là tiết học hướng dẫn làm đồ dùng – chệch hướng nghiêm trọng mục tiêu
bài học. Tôi chỉ coi đây là một trong các phương pháp, phương tiện dạy học để khích lệ
học sinh chủ động trong học tập và có được đồ dùng thực hành đầy đủ, đảm bảo mục
tiêu bài học. Vì vậy, trong phần này tôi xác định mình lồng ghép việc hướng dẫn làm
đồ dùng trong nội dung bài giảng cần đảm bảo sự tôn trọng tính giáo khoa của bài học,
đảm bảo sự đầy đủ không bớt xén các kiến thức – kĩ năng của bài, đảm bảo sự lồng
ghép sáng kiến này là để phục vụ bài giảng được thành công.
Trong thực tế giảng dạy, ngoài việc đảm bảo trình tự của một tiết học tôi còn
đưa nội dung sáng kiến của mình vào bài giảng với các yêu cầu cụ thể và cũng là trình
tự sau:
* Đối với tiết lý thuyết hoặc thực hành tiết 1:
- Giới thiệu mục tiêu bài học, phân bố thời gian cho các tiết học.
- Giới thiệu tranh ảnh, mô hình hoặc sản phẩm kết quả của bài học; trên cơ sở
đó học sinh phát hiện ra tên các loại thiết bị, vật liệu, số lượng, yêu cầu kĩ thuật, … qua
đó các em xây dựng được bảng dự trù vật liệu.
- Giáo viên tiếp tục hướng dẫn học sinh quan sát sơ đồ nguyên lý, sơ đồ lắp đặt;
với các kiến thức mở rộng và thực tế thì giáo viên giới thiệu qua trình chiếu PowerPoint
hoặc qua tranh ảnh, mô hình hoặc sản phẩm cụ thể. Từ đó, hướng dẫn học sinh chuẩn bị
từng thiết bị - đồ dùng cụ thể như thế nào. Đây là khâu rất quan trọng, bởi học sinh nắm
chắc sơ đồ nguyên lý, sơ đồ lắp đặt, hiểu được cấu tạo, chức năng, cách dùng thì sẽ
thao tác thực hành được (phục vụ lợi ích của bài học) và chuẩn bị ở nhà các đồ dùng
này được.
Ví dụ: Khi học bài 5: Thực hành nối dây dẫn điện. Giáo viên chuẩn bị bảng phụ

các đồ dùng trực quan trên.
+ Thao tác mẫu hoặc trình chiếu thao tác mẫu.
+ Lắng nghe, tiếp nhận các ý kiến của các em để giải đáp hoặc đánh giá nhận
xét các ý tưởng của các em.
* Đối với tiết thực hành thứ 2 trở đi:
- Kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh.
- Tổ chức cho học sinh quan sát một hình ảnh hoặc 1 sản phẩm thực hành cụ

GV: Vũ Thành Vương Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
17
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”

thể (quan sát tư liệu mẫu) : bảng điện trong lớp học, một mối nối cụ thể hoặc ảnh chụp
một sơ đồ lắp đặt, …
- Học sinh trình bày đồ dùng thực hành mình đã chuẩn bị dưới sự hướng dẫn
của giáo viên. Giáo viên kiểm tra đồ dùng, nếu đảm bảo yêu cầu nhất là yêu cầu an toàn
điện thì động viên, khen ngợi học sinh và đồng ý cho các nhóm thực hành với đồ dùng
này. Ngược lại, nếu kiểm tra thấy chưa đảm bảo các yêu cầu thì phân tích cho học sinh
các lỗi đấy; động viên các em đã có tinh thần chuẩn bị đồ dùng và yêu cầu các em tham
gia thực hành với các nhóm khác hoặc sử dụng đồ dùng của phòng thiết bị đồ dùng. Để
giảm thiểu các lỗi sai sót thì ngay từ tiết học trước, giáo viên lưu ý cho học sinh một số
thao tác có thể nhầm lẫn trong khi chuẩn bị.
- Học sinh thực hành theo nhóm đã phân công. Giáo viên theo dõi sát sao
từng nhóm. Bước đầu chú ý việc chọn thiết bị điện phù hợp, quy trình nối dây, an toàn
điện rồi mới đến vấn đề kỹ thuật, mỹ thuật.
- Cho các nhóm chấm chéo kết quả của nhau, nêu các ưu điểm – nhược điểm
của từng kết quả thực hành sau đó giáo viên chấm kết quả các nhóm, rút kinh nghiệm
chung và đưa ra yêu cầu tiếp theo.
Để tiết thực hành được thành công, giáo viên cần chia nhóm hợp lý: cân đối
nam nữ, trình độ hiểu biết, … hoặc phân công phần việc phù hợp: vẽ sơ đồ, tách vỏ

người thầy chọn lọc và áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, phù hợp với học
sinh của mình và góp phần nâng cao chất lượng môn học. Với sự hướng dẫn, chỉ đạo
chuyên môn của tổ chuyên môn, nhà trường và các cấp, qua thực tế giảng dạy tôi thấy
mình tâm đắc và áp dụng một số phương pháp dạy học tích cực sau:
Phương pháp vấn đáp: đây là phương pháp được sử dụng khá nhiều trong các
công việc: đặt vấn đề để vào bài, kiểm tra nhận thức – kĩ năng của HS/ nhóm HS, ghi
nhận các thông tin phản hồi từ phía các em học sinh. Trong quá trình giảng dạy, tôi
thường sử dụng vấn đáp giải thích – minh họa nhằm làm sáng tỏ nội dung của yêu cầu
thực hành, cách vấn đáp này sử dụng cùng với đồ dùng trực quan rất có ích cho việc
nghe – nhìn – hiểu – làm của các em.
Ví dụ: khi dạy bài 5 Thực hành: Nối dây dẫn điện, tôi áp dụng phương pháp
vấn đáp trong việc đặt vấn đề vào bài:
GV: Mạng điện trong mỗi gia đình chỉ có 1 đường nhánh duy nhất từ bảng điện
đến thiết bị điện hay không?

GV: Vũ Thành Vương Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
19
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”

HS: không, trên đường đi của dây nguồn, có thể phân nhiều nhánh.
GV: Có thể ghép một số thiết bị điện vào chung một đường dây không? Cách
mắc thế nào?
HS: có thể mắc nhiều thiết bị vào chung một đường dây, bằng cách mắc song
song.
GV: Khi mắc như vậy, thì sẽ có nhiều đoạn mạch ta phải thực hiện các mối nối:
nối thẳng, nối phân nhánh, … trong thực tế việc nối dây dẫn điện là việc làm thường
gặp nên chúng ta sẽ tìm hiểu và thực hành nối dây dẫn điện.
Khi áp dụng phương pháp dạy học tích cực trong bộ môn thì tôi ghi nhớ một
nhận xét rất quý:
“Nói cho tôi nghe – tôi sẽ quên

nhận thấy và học sinh khi nhìn nhận được điều này đều thấy sự ích lợi của bộ môn và
hào hứng trong việc học và áp dụng vào đời sống.
Trong quá trình giảng dạy Công nghệ 9 tôi nhận thấy có một số kiến thức liên
môn có thể áp dụng vào trong việc khơi gợi kiến thức cho HS, kiểm chứng các kiến
thức đó bằng hành động thực hành, thực tế. Ví dụ cụ thể:
Trong bài 5: Thực hành nối dây dẫn điện, tôi có liên hệ với kiến thức của một số
môn học khác để bổ sung cho mục tiêu dạy học của bài một số điểm sau:
* Kiến thức:
- Biết được các yêu cầu của mối nối dây dẫn điện.
- Ôn lại kiến thức về sự ô xi hóa kim loại (Kiến thức bài 25 – Hóa học 8).
- Ôn lại kiến thức: tác dụng của dòng điện (Kiến thức bài 22, 23 – Vật lý 7)
* Kỹ năng:
- Thực hiện được quy trình nối dây đảm bảo an toàn điện, tiết kiệm vật liệu – điện
năng, sản phẩm chắc chắn, đẹp.
- Chỉnh sửa một số sai sót kỹ thuật trong thực hành: mối nối chưa chắc chắn, điện
trở mối nối cao, …
- Đảm bảo an toàn điện (kiến thức bài 29 – Vật lý 7)
* Thái độ:
- Nghiêm túc, khoa học, trung thực, cẩn thận, sáng tạo.

GV: Vũ Thành Vương Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
21
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”

- Yêu lao động, sáng tạo trong thực hành (Bài 8, 9, 10 – GDCD 9; Bài 11 – GDCD
8)
- Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong việc đảm bảo mối nối an toàn điện,
tránh đứt mạch hoặc phát sinh tia lửa điện làm chập mạch gây hỏa hoạn, …
Nhờ có sự liên hệ với nhiều môn học khác mà các em không quên kiến thức cũ,
nhận thức được vai trò bổ trợ cho nhau của các bộ môn trong nhà trường, HS không có

quy trình thực hành. Nếu các em có chuẩn bị thì giáo viên khích lệ trước toàn lớp, cùng
cả lớp kiểm tra đồ dùng của các em đã đảm bảo yêu cầu hay chưa, nhất là yêu cầu an
toàn điện, nếu đảm bảo yêu cầu thì sử dụng các đồ dùng đó để làm thực hành.
Với tinh thần lấy học trò là trung tâm, cố gắng phát huy tính tích cực của các
em trong học tập, tôi xác định việc kiểm tra đánh giá với các em cần mang tính tổng thể
các mặt: kiến thức, kĩ năng, thái độ. Không phải học sinh nào cũng có thế mạnh khi học
Công nghệ, nên với học sinh còn yếu về kĩ năng thì phát huy tính ham học ham hiểu
biết, chăm chỉ lắng nghe thầy cô giảng, chú ý xem thầy và các bạn thao tác. Với học
sinh yếu về kiến thức thì giáo viên giúp các em nhận thấy: khi thực hành mà thiếu kiến
thức thì đôi khi việc làm vất vả của chúng ta lại không có lợi ích gì. Ví dụ: khi các em
đi dây từ dây nguồn đến cầu chì, nếu các em mắc cầu chì vào dây trung hòa thì cầu chì
không còn tác dụng ngắt mạch điện khi đoản mạch. Hoặc khi các em lắp đặt máng đèn
ống huỳnh quang, nếu đi dây sai cũng sẽ xảy ra hiện tượng sau khi tắt công tắc, bóng
đèn vẫn nhấp nháy ở đầu đèn. … Để phát hiện hết các trường hợp có thể xẩy ra thì chỉ
có quan sát và đánh giá qua các đồ dùng mà các em đã chuẩn bị và qua trao đổi đàm
thoại giữa thầy – trò và trò – trò trong mỗi tiết học. Việc này đòi hỏi thầy cần dự đoán
trước một số tình huống có thể xảy ra và dự kiến câu trả lời của các em, giúp các em có
đủ kiến thức, vững kĩ năng – một công việc vất vả nhưng đáng quý của nghề giáo.
Vì vậy, tôi đã sử dụng các cách thức kiểm tra: kiểm tra miệng (5 – 10 phút),

GV: Vũ Thành Vương Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
23
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”

kiểm tra 15 phút, kiểm tra 45 phút, kiểm tra thực hành và kiểm tra học kì. Với các kiểm
tra miệng và 15 phút thì chú ý đặt các câu hỏi có tái hiện kiến thức cũ, gợi ý cho kiến
thức mới, câu hỏi có tính kiểm tra kiến thức mức độ thông hiểu. Với các bài kiểm tra
thực hành, kiểm tra 45 phút, … thì tôi áp dụng cả hai phương pháp: quan sát và kiểm
tra đánh giá kết quả thực hành, trong đó chú trọng có tiêu chí: chất lượng sản phẩm,
chuẩn bị thực hành, thực hiện đúng quy trình công nghệ, thời gian hoàn thành, đảm bảo

thiết bị điện của bảng điện  ………………….  Kiểm tra
Câu 4: Vẽ sơ đồ nguyên lý mạch điện gồm: 2 cầu chì, 1 ổ cắm, 1 công tắc điều
khiển 1 đèn.
Ví dụ 2:
PHIẾU ĐÁNH GIÁ THỰC HÀNH
BÀI 10: LẮP MẠCH ĐIỆN 1 CÔNG TẮC 3 CỰC ĐIỀU KHIỂN 2 ĐÈN
TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ ĐIỂM
BIỂU
ĐIỂM
ĐIỂM
THỰC
1. Chuẩn bị thực hành
Yêu cầu chuẩn bị đồ dùng thực hành như hướng dẫn của GV. Thiếu hoặc
hỏng bị trừ 0,25 điểm/ đồ dùng
1
2. Quy trình thực hiện
Yêu cầu đảm bảo đúng quy trình.
Bỏ qua hoặc sai bước bị trừ 0,25 điểm
1
3. Yêu cầu cần đạt
YC 1: Lắp mạch điện đúng theo sơ đồ lắp đặt 3

GV: Vũ Thành Vương Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
25

Trích đoạn Mục tiêu bài học:

---