Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
THỰC HÀNH MÔN CÔNG NGHỆ 9
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
2. CƠ SỞ THỰC TIỄN
II. MỤC ĐÍCH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
III. ĐỐI TƯỢNG – PHẠM VI NGHIÊN CỨU
IV. KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
V. NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ.
2. MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THỰC HÀNH
3. GIÁO ÁN GIẢNG DẠY
4. KẾT QUẢ - ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ.
5. ĐIỂM TỒN TẠI – HẠN CHẾ
6. ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
VI. ĐỀ XUẤT
C. KẾT LUẬN
--------------------------------------------------------------------------GV: Vũ Thành Vương
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
1
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
cơ bản nhằm bổ sung kiến thức và bổ trợ cho công tác hướng nghiệp cuối bậc Trung
học cơ sở và sau bậc Trung học phổ thông. Đây cũng là một trong những quan điểm
giáo dục “Học đi đôi với Hành” mà ngành giáo dục chúng ta được kế thừa từ tư tưởng
--------------------------------------------------------------------------GV: Vũ Thành Vương
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
2
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
của Hồ Chủ Tịch và được các kì Đại hội Đảng nêu lên. Và thực sự vậy, các bộ môn
giảng dạy trong nhà trường phổ thông đều lồng ghép, tích hợp hoặc dành hẳn những
thời lượng lớn để giúp học sinh có áp dụng thực hành những kiến thức học tập được.
Qua đó, củng cố khắc sâu kiến thức lý thuyết đồng thời cũng nâng cao chất lượng thực
hành, áp dụng vào đời sống thực tế.
Tổng kết kết quả thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục 2001 – 2010 của
Chính Phủ có chỉ ra: “Nội dung chương trình, phương pháp dạy và học, công tác thi,
kiểm tra, đánh giá chậm đổi mới. Nội dung chương trình còn nặng về lý thuyết, phương
pháp dạy học lạc hậu, chưa phù hợp với đặc thù khác nhau của các loại hình cơ sở giáo
dục, vùng miền và các đối tượng người học; nhà trường chưa gắn chặt với đời sống kinh
tế, xã hội; chưa chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu xã hội; chưa chú trọng giáo
dục kỹ năng sống, phát huy tính sáng tạo, năng lực thực hành của học sinh, sinh viên”
Đây là một tồn tại chung của các bậc học, ngành học trên toàn quốc, còn thực
tế tại cơ sở giáo dục thì:
Ở trường THCS, môn Công nghệ 9 là môn học mới được thiết kế theo mô-đun
nghề nên thời lượng thực hành khá cao, môn học mang tính thực tế, rất thiết thực cho
việc chọn nghề, hướng nghiệp cho học sinh.
Trong thời kỳ kinh tế mở cửa thì việc học tập của học sinh ngày càng được
quen chủ động trong việc học, thuần thục và sáng tạo trong thực hành. Có tâm lý vững
vàng để tự mình thực hành tại lớp và làm thực tế tại gia đình. Với mong muốn đó,
trong thời gian được giảng dạy Công nghệ 9, tôi đã mạnh dạn nêu sáng kiến và áp dụng
trực tiếp vào thực tế với sáng kiến “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành
Công Nghệ 9” – Công nghệ 9 – Mô đun Lắp đặt mạch điện gia đình
--------------------------------------------------------------------------GV: Vũ Thành Vương
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
4
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
Tâm lý học lứa tuổi THCS có ghi nhận: Học sinh lứa tuổi THCS có bước nhảy
vọt về thể chất lẫn tinh thần, các em đang tách dần thời thơ ấu để tiến sang giai đoạn
phát triển cao hơn tạo nên nội dung cơ bản và sự khác biệt trong mọi mặt: thể chất, trí
tuệ, tình cảm, đạo đức, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng xử lí tình huống, … Đây là lứa tuổi có
vị trí quan trọng trong sự hình thành quan điểm xã hội và đạo đức nhân cách, những cơ
sở này là tiềm tàng để hình thành rõ nét trong thời kì thanh niên tiếp theo. Như vậy, nếu
như gia đình, nhà trường và xã hội chăm lo cho các em học sinh ở giai đoạn này thì sẽ có
tác dụng to lớn cho sự phát triển tài năng, tạo tiền đề cho các tài năng, làm cơ sở cho các
bậc học cao hơn. Trong quá trình giáo dục, bồi dưỡng, phát triển nhân lực nhân tài thì
mắt xích Nhà trường có vai trò rất quan trọng, mà trong đó mối liên hệ hữu cơ giữa thầy
– trò – kiến thức là điều chủ yếu. Ở lứa tuổi THCS, học sinh được học nhiều môn học
với nhiều thầy cô giáo do vậy các em được tiếp xúc với hệ thống kiến thức, kĩ năng
thức, kĩ năng – thái độ thực hành. Việc tìm hiểu, áp dụng, đối chiếu, điều chỉnh các biện
pháp này cần diễn ra thường xuyên, không mệt mỏi để hướng đến kết quả giáo dục cao
nhất.
2. CƠ SỞ THỰC TIỄN
Trong quá trình giảng dạy bộ môn Công nghệ 9 – mô đun Lắp đặt mạch điện
trong nhà. Tôi nhận thấy tâm lý học và khả năng thực hành của một số em khá tốt; các
em được coi như những “cột trụ” trong nhóm/lớp, có khả năng giúp đỡ các bạn khác
thực hành. Tuy nhiên, đa số các em có tâm lý e ngại, rụt rè khi học, nhất là các em nữ;
mặt khác chất lượng thực hành của các em cũng chưa cao; nhiều bài thực hành mới đáp
ứng được việc đảm bảo an toàn điện, đủ các bước kĩ thuật mà chưa có nhiều bài đáp
ứng các yêu cầu về trình bày, mĩ thuật, thời gian hoàn thành, độ bền cơ học, … Đây là
một trong những trăn trở của GV trong giảng dạy thực hành.
Trong những năm gần đây, ngành Giáo dục đang tích cực cải cách chương
trình SGK, đổi mới phương pháp dạy học, phương thức kiểm tra đánh giá, … cũng
nhằm một mục đích chung là nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng
từng bộ môn nói riêng. Với quan điểm coi trọng và dành sự chăm lo nhiều nhất cho
giáo dục của toàn Đảng, toàn Dân ta thì mỗi GV cần tích cực, chủ động nắm bắt các cơ
--------------------------------------------------------------------------GV: Vũ Thành Vương
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
6
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
hội này trong việc triển khai công tác giáo dục của mình. Công việc này cần được GV
tìm hiểu, áp dụng và tổng hợp kết quả qua mỗi năm học để không ứng đáp ứng nhu cầu
mới của bộ môn và thời đại.
Một thực tế cụ thể nữa ở trường THCS là số lượng, chất lượng các đồ dùng –
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
nguy hiểm đến tính mạng con người.
Thứ ba: Giúp học sinh thực hành tốt nội dung yêu cầu của bài thực hành. Có
tâm lý vững vàng khi làm việc, yêu thích lao động và tự giác áp dụng vào cuộc sống.
Vì khi học sinh được học tập, rèn luyện tốt thì các em có kĩ năng thuần thục hơn, có
tính tiết kiệm, lao động tập thể, …
Thứ tư: Rèn luyện phương pháp nghiên cứu khoa học của người giáo viên
đồng thời góp phần nhỏ bé làm tài liệu tham khảo cho đồng nghiệp và góp phần thực
hiện phong trào thi đua “Hai Tốt” và “Trường học thân thiện – Học sinh tích cực” của
ngành Giáo dục.
III. ĐỐI TƯỢNG – PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Sáng kiến này được tìm hiểu, nghiên cứu và áp dụng đối với học sinh khối 9
của trường THCS Nhật Tân (Tiên Lữ - Hưng Yên) từ năm học 2010 -2011 đến năm
học 2011 – 2012
Trong năm học 2010 – 2011 được áp dụng ở lớp 9C đối chứng với kết quả
thực hành của lớp 9A, 9B không áp dụng sáng kiến. Trong năm học 2011 – 2012 áp
dụng ở lớp 9A, 9C đối chứng với kết quả thực hành của lớp 9B không áp dụng sáng
kiến.
IV. KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
Năm học 2009 – 2010, nghiên cứu SGK, SGV, Sách Thiết kế bài giảng, Phân
phối chương trình để áp dụng vào soạn giáo án, chuẩn bị đồ dùng thực hành. Bước đầu
cập nhật và tìm hiểu quan điểm hiện nay của Đảng và Nhà nước về giáo dục và giáo
dục hướng nghiệp nghề. Thống kê, kiểm tra số lượng, chất lượng các vật liệu – dụng
cụ - thiết bị có trong các hộp đồ dùng dạy học của nhà trường. Thu nhận những ý kiến
góp ý của đồng nghiệp về giờ giảng, giờ thực hành thông qua các buổi hội giảng, dự
giờ; thu nhận ý kiến phản hồi từ các em học sinh thông qua các bài kiểm tra lý thuyết,
kiểm tra thực hành và cả trong vấn đáp trực tiếp. Viết sáng kiến và lên kế hoạch áp
dụng vào năm học tiếp.
STT
SỐ LƯỢNG
CHẤT LƯỢNG
1
Bút thử điện
04
Sử dụng tốt
2
Kìm điện
04
Sử dụng tốt
3
Kìm tuốt dây
04
Sử dụng tốt
--------------------------------------------------------------------------GV: Vũ Thành Vương
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
9
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
8
Cầu chì
04
Hỏng dây chì
9
Công tắc (2 cực + 3 cực)
04
Hỏng 2 công tắc
10
Bóng đèn huỳnh quang
7
Sử dụng tốt
14
Vôn kế
7
Sử dụng tốt
15
Ampe kế
7
Sử dụng tốt
16
Đồng hồ vạn năng
7
Sử dụng tốt
17
21
Dây điện đôi
0
Đã sử dụng hết
22
Mũi khoan
20
Một số bị gãy
23
Bảng điện
0
Đã sử dụng hết
Như vậy, các thiết bị đo điện, dụng cụ cơ khí và một số thiết bị khác thì tái sử
dụng được nhiều lần; còn các thiết bị - vật liệu: bóng điện, dây điện, giấy ráp, bảng
điện, … thì tỷ lệ cháy, hỏng, hao hụt khá nhiều, không tái sử dụng được. Hàng năm,
nhà trường đều dành một khoản kinh phí khá lớn đầu tư cho trang bị thiết bị dạy học,
đồ dùng – thiết bị cho các phòng chức năng, thực hành, bộ môn; tuy nhiên vì có nhiều
7,9
6,0 – < 6
Điểm tổng kết
>8
7,9
6,0 – < 6
7,9
9A
37
7
25
5
4
20
17
0
12
22
3
7
25
5
7
28
2
Như vậy, điểm thực hành của học sinh thấp hơn nhiều so với điểm lý thuyết
của các em. Điểm tổng kết cả năm cũng chưa cao, ở các lớp đại trà thì không có HS đạt
điểm tổng kết giỏi và ở lớp chọn thì vẫn còn HS đạt điểm tổng kết dưới trung bình.
Qua trao đổi với các bậc phụ huynh thì tôi được nghe phản ánh: các em có giới
thiệu với gia đình về môn học Công nghệ 9 – mô đun Lắp đặt mạch điện trong nhà
nhưng ở nhà các em chưa mạnh dạn tham gia học tập và giúp đỡ người lớn sửa chữa,
lắp đặt mạch điện gia đình. Cá biệt có em còn chưa biết cách thay dây chì khi bị đứt
hoặc chưa biết dùng băng cách điện để băng mối nối, chưa biết cách sử dụng các thiết
bị tiết kiệm điện: công tắc tự động, thay đèn tròn sợi đốt bằng đèn compart hoặc đèn
ống huỳnh quang… Như vậy kỹ năng vận dụng vào đời sống chưa được các em phát
huy và làm thường xuyên.
Về tâm lý chung thì học sinh chưa coi trọng bộ môn Công nghệ, chưa có ý
dạy ngay từ phần việc soạn giáo án, chuẩn bị đồ dùng thực hành, tổ chức phân công
chia nhóm học, phân công chuẩn bị đồ dùng, thực hiện buổi học nghiêm túc – khoa
học, tổ chức thực hành đúng quy trình, đảm bảo thời gian, tiến độ cũng như chất lượng
của bài thực hành. Đồng thời có kế hoạch đôn đốc, kiểm tra, động viên khích lệ các em
trước – trong và sau khi chuẩn bị đồ dùng.
Cụ thể:
Khi soạn giáo án cho mô đun Lắp đặt mạng điện trong nhà thì tôi xác định cần
soạn hai loại giáo án là giáo án dành cho tiết lý thuyết và giáo án dành cho tiết thực
hành. Đối với giáo án lý thuyết thì chi tiết từng hoạt động, cụ thể hóa các thiết bị bằng
--------------------------------------------------------------------------12
GV: Vũ Thành Vương
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
thiết bị thực tế hoặc tranh vẽ minh họa – nhất là những chi tiết cần sử dụng lát cắt kỹ
thuật. Trong giờ lý thuyết cần nhắc nhở học sinh liên tục chú ý sơ đồ nguyên lý và vẽ
sơ đồ lắp đặt trước khi đi dây thực tế, để làm điều này thì chính giáo viên khi thực
hành cũng tự vẽ lại sơ đồ mạch điện trên bảng. Khi giảng lý thuyết, giáo viên cũng
động viên và hướng dẫn học sinh tìm hiểu kỹ nguyên lý hoạt động của từng thiết bị cơ
bản, khi hiểu nguyên lý hoạt động hơn thì các em thao tác đỡ nhầm lẫn, đôi khi các em
có thêm ý tưởng sáng tạo. Ví dụ: khi các em hiểu cấu tạo, tác dụng, nguyên lý hoạt
động của cầu chì thì các em sẽ có ý thức lắp cầu chì trên mỗi bảng điện – nhánh điện,
chú ý chọn dây chì phù hợp với điện năng tiêu thụ của toàn đoạn mạnh đó.
Với giáo án tiết thực hành, thì trong phân phối chương trình mô đun Lắp đặt
mạng điện trong nhà đều dành từ 2 đến 4 tiết thực hành cho một phần việc. Do vậy, khi
soạn giáo án và giảng dạy thực tế tôi đều dành tiết thứ nhất của thực hành để hướng
dẫn lý thuyết, giới thiệu thiết bị, dụng cụ để thực hành: hình dáng ngoài, cấu tạo trong,
video về bước làm cụ thể để các em có kinh nghiệm, đôi khi tôi sử dụng một đoạn
video có sai sót kĩ thuật để các em phát hiện sai sót đó. Để hướng dẫn học sinh làm đồ
dùng thì trong lúc soạn giáo án tôi cũng cân nhắc chọn các đồ dùng cụ thể cần thiết để
giao cho các em tự làm, điều này giúp các em vừa có thời gian học môn học khác, vừa
làm tốt yêu cầu của môn Công nghệ; tiếp theo là việc hướng dẫn các em làm ở nhà.
Ví dụ: chuẩn bị dây dẫn điện thì xác định qua các câu hỏi: để dẫn điện từ
nguồn vào bảng điện hay từ bảng điện ra thiết bị điện? cần dây điện lõi một sợi hay lõi
nhiều sợi? Kích thước dây như thế nào? Để nối dây thì cần thêm dụng cụ gì?... và thực
tế, mẹo đặt câu hỏi ở đây xuất phát từ yêu cầu của bài thực hành: mục đích làm gì?
Làm như thế nào? Có thể cải tiến gì không?... Chính trong quá trình đàm thoại hoặc
vấn đáp thầy – trò thì người thầy có thêm điều kiện tích hợp một số kiến thức, kĩ năng
liên môn; đặc biệt là kiến thức của môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Giáo dục công dân,
… và các kiến thức về bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng.
Một điều không được thể hiện thành văn trong các giáo án nhưng lại luôn được
tôi tâm niệm trong giảng dạy đó là: học sinh là trung tâm, hiểu biết và thực hành của
các em là thành quả lao động của thầy; do vậy, dù các em làm tốt rồi hay chưa tốt thì
tôi luôn động viên, khuyến khích các em. Nhờ vậy, trong quá trình chuẩn bị ở nhà và
làm ở lớp, các em có tâm lý tự tin, thoải mái, nhiệt tình xây dựng bài. Điều này cùng
với việc giáo dục theo hướng dẫn chuẩn kiến thức, kĩ năng sẽ giúp nhà trường đào tạo
được những học sinh có đủ kiến thức, kĩ năng, có tác phong lao động gương mẫu; đồng
thời cũng giúp cho các em có liên hệ với kiến thức, kĩ năng của các môn học khác khi
học môn Công nghệ.
--------------------------------------------------------------------------14
GV: Vũ Thành Vương
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
c. Hướng dẫn học sinh làm đồ dùng thực hành.
Bản thân mỗi tiết học thực hành đều có bộ đồ dùng của nhà trường, nhưng qua
quá trình giảng dạy tôi nhận thấy số lượng, chất lượng, … các đồ dùng ngày một giảm;
cần bổ sung liên tục qua các năm học. Chính trong lúc chuẩn bị đồ dùng cho học sinh
tôi đã mạnh dạn cùng các em chuẩn bị rồi giao một số công việc chuẩn bị đồ dùng thực
hành cho các em, đây được coi là công việc chuẩn bị đương nhiên của các em trước
mỗi bài học. nhưng nếu người thầy quan tâm, hướng dẫn chu đáo các em chuẩn bị thì
các em có cơ hội tìm hiểu kĩ các đồ dùng, bước đầu có những thao tác kĩ thuật với đồ
dùng đó, … khi tham gia thực hành các em không bỡ ngỡ và bắt kịp hoạt động thực
hành trên lớp. Vì vậy, tôi coi việc hướng dẫn học sinh làm đồ dùng là một trong những
biện pháp giúp nâng cao chất lượng giờ thực hành.
Mặc dù luôn ý thức bản thân mình soạn bài, chuẩn bị tư liệu mẫu, … cho sáng
kiến kinh nghiệm của mình nhưng tôi cũng luôn ý thức mỗi tiết thực giảng trên lớp
của tôi không phải là tiết học hướng dẫn làm đồ dùng – chệch hướng nghiêm trọng
mục tiêu bài học. Tôi chỉ coi đây là một trong các phương pháp, phương tiện dạy học
để khích lệ học sinh chủ động trong học tập và có được đồ dùng thực hành đầy đủ, đảm
bảo mục tiêu bài học. Vì vậy, trong phần này tôi xác định mình lồng ghép việc hướng
dẫn làm đồ dùng trong nội dung bài giảng cần đảm bảo sự tôn trọng tính giáo khoa của
bài học, đảm bảo sự đầy đủ không bớt xén các kiến thức – kĩ năng của bài, đảm bảo sự
lồng ghép sáng kiến này là để phục vụ bài giảng được thành công.
Trong thực tế giảng dạy, ngoài việc đảm bảo trình tự của một tiết học tôi còn
đưa nội dung sáng kiến của mình vào bài giảng với các yêu cầu cụ thể và cũng là trình
tự sau:
* Đối với tiết lý thuyết hoặc thực hành tiết 1:
+ Em thấy bước nào khó nhất? dễ nhất?
+ Em có sáng kiến gì cho việc nối dây này không?
Song song với việc học sinh trả lời thì giáo viên có thể chiếu video công đoạn
nối dây hoặc tự giáo viên làm. Sau đó, giáo viên mở rộng thêm với các loại mối nối
khác. Cùng với bảng dự trù vật liệu các em đã lập, yêu cầu các em phân công nhau
chuẩn bị đồ dùng cho tiết thực hành tiếp theo. Nếu các em chưa biết phân công thì giáo
viên giúp đỡ.
Ở bước này, các câu hỏi tôi thường dùng là:
+ Tên của đồ dùng – vật liệu – thiết bị, … này là gì?
+ Em gặp chúng ở đâu trong thực tế ?
+ Em cần chuẩn bị gì để hoàn thành yêu cầu này?
--------------------------------------------------------------------------17
GV: Vũ Thành Vương
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
+ Em thấy bước nào khó nhất? dễ nhất?
+ Em có sáng kiến nào để làm tốt yêu cầu này không?
Các hoạt động tôi thường làm là:
+ Giới thiệu đồ dùng trực quan: tranh ảnh, video, mô hình, vật thật, …
+ Giới thiệu nguyên lý làm việc, nguyên tắc lắp đặt hoặc đặc điểm kĩ thuật của
các đồ dùng trực quan trên.
+ Thao tác mẫu hoặc trình chiếu thao tác mẫu.
+ Lắng nghe, tiếp nhận các ý kiến của các em để giải đáp hoặc đánh giá nhận
xét các ý tưởng của các em.
* Đối với tiết thực hành thứ 2 trở đi:
- Kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh.
của giáo viên cần đạt chuẩn và có tính gương mẫu trong chuẩn bị. Đối với thiết bị,
dụng cụ của học sinh thì yêu cầu đơn giản hơn nhưng vẫn phải đảm bảo tính khoa học,
an toàn, đúng mục đích sử dụng; trong trường hợp các thiết bị phức tạp có thể chia nhỏ
yêu cầu chuẩn bị cho các em, ví dụ: chuẩn bị cho lắp đặt bảng điện thì chia nhỏ công
việc: chuẩn bị khoan và các đinh vít – chuẩn bị công tắc và đi dây công tắc – chuẩn bị
cầu chì và đi dây cầu chì, …
Đối với các thao tác thực hành khó: khoan lỗ, lắp đặt thiết bị điện tử trong
máng điện, … thì giáo viên cần làm mẫu và hướng dẫn tỉ mỉ. Có thể yêu cầu 1 – 2 học
sinh thực hành thử rồi mới yêu cầu các nhóm làm đại trà.
Đặt ra các tình huống có thể xảy ra để học sinh có thêm kĩ năng giải quyết
trong thực tế: đèn không sáng, thiết bị không hoạt động, đèn sáng yếu, mối nối bị rò
điện, … để học sinh suy tư, tìm hiểu trong thực tế, tham khảo kiến thức ở người thân.
Nhờ quá trình học trên lớp, học ngoài nhà trường như vậy, khả năng thực hành và xử lí
tình huống của các em sẽ được nâng cao dần.
Động viên học sinh mạnh dạn thực hành tại gia đình nhưng phải nhắc nhở các
em cần làm dưới sự quản lý giám sát của bố mẹ hoặc người có kiến thức nghề điện.
d. Áp dụng một số phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy.
Trong các năm học gần đây, ngành Giáo dục đã có nhiều cải cách quan trọng,
từ hệ thống SGK, chuẩn kiến thức – kỹ năng, … đến đổi mới phương pháp dạy học.
Đây thực sự là một cơ hội tốt cho các thầy cô giáo được tìm hiểu, tiếp cận, áp dụng các
phương pháp dạy học tiên tiến, hiệu quả vào giảng dạy. Tuy nhiên, với đặc trưng riêng
của mỗi bộ môn và căn cứ vào tình hình điều kiện cơ sở vật chất của cơ sở giáo dục mà
người thầy chọn lọc và áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, phù hợp với học
--------------------------------------------------------------------------19
GV: Vũ Thành Vương
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
Ta nhìn – ta sẽ nhớ.
Ta làm – Ta sẽ học được”
--------------------------------------------------------------------------20
GV: Vũ Thành Vương
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
Vì vậy, việc vấn đáp phải được sử dụng để gợi nhớ kiến thức cũ hoặc liên hệ
kiến thức liên môn để gợi ý kiến thức mới, ... tránh hiện tượng vấn đáp các vấn đề
chung chung hoặc không có liên quan đến mục tiêu của bài học hiện tại.
Phương pháp dạy học nhóm: Đối với mỗi lớp 9, khi vào năm học tôi hướng
dẫn chia nhóm các em học sinh, bước đầu là tự các em ghép nhóm, mỗi nhóm từ 4 – 6
HS, qua một số bài thực hành GV sẽ chia lại thành các nhóm có sự cân đối về số
lượng, lực học, giới tính, … Để thúc đẩy việc các nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm
vụ học tập, GV yêu cầu trong mỗi nhóm có cử nhóm trưởng, phân công nhiệm vụ từng
bạn trong nhóm một phần việc cụ thể, có ghi chép công việc của các thành viên trong
bảng báo cáo thực hành, khi trình bày kết quả thực hành GV có thể chỉ định bất kể
thành viên nào trong nhóm trình bày, không cứ chỉ mỗi trưởng nhóm trình bày báo cáo.
Qua các năm học tôi nhận thấy: ban đầu các em kết nhóm theo những sở thích, hứng
thú của các em; điều này có lợi thế là các em gần nhau hơn và dễ phân công trợ giúp
nhau thực hành, nhưng hạn chế của cách lập nhóm này là có thể xảy ra sự phân biệt
giới tính, làng xóm, mức độ học tập, … nên sau một số buổi ghép nhóm ban đầu, GV
sẽ hướng dẫn lập nhóm theo hướng: có HS khá để hỗ trợ HS yếu, có HS nam trợ giúp
HS nữ, …
e. Tích hợp kiến thức liên môn và một số chủ đề khác vào môn Công nghệ.
Không có gì tuyệt vời bằng việc từ bài học lí thuyết đến bài học thực hành
GDCD 8)
- Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong việc đảm bảo mối nối an toàn điện,
tránh đứt mạch hoặc phát sinh tia lửa điện làm chập mạch gây hỏa hoạn, …
Nhờ có sự liên hệ với nhiều môn học khác mà các em không quên kiến thức
cũ, nhận thức được vai trò bổ trợ cho nhau của các bộ môn trong nhà trường, HS
không có tâm lý coi môn này “chính – phụ”. … Đồng thời, với kiến thức bổ sung từ
các môn khác vào học tập thì chất lượng học tập của các em được nâng cao hơn.
--------------------------------------------------------------------------22
GV: Vũ Thành Vương
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
g. Kiểm tra, nhận xét – đánh giá, động viên học sinh.
Việc học tập của các em được kiểm tra đánh giá theo hướng dẫn chung của
phân môn (kiểm tra miệng, kiểm tra 15 phút, kiểm tra 45 phút, …); nhưng để nâng cao
chất lượng thực hành của HS thì việc kiểm tra – đánh giá không thể đơn thuần là cho
bao nhiêu điểm, phê bình bao nhiêu lỗi, mà cần được nhìn nhận như việc ghi nhận
thành quả học tập, thực hành của các em và là cơ sở để động viên các em tiến bộ hơn
nữa. Thông qua kiểm tra – đánh giá thì GV cũng có dịp được đối chiếu, kiểm tra
phương pháp dạy học của mình đã phù hợp với các em hay chưa? Cần điều chỉnh ở
hoạt động giáo dục nào? …Vì vậy, để áp dụng thành công sáng kiến vào thực tế giảng
dạy, tôi đã xác định ngay từ đầu cần có kế hoạch kiểm tra, đánh giá và động viên các
em thực hành. Cụ thể:
Chú trọng kiểm tra đánh giá thường xuyên, qua việc kiểm tra miệng, kiểm tra
đồ dùng do HS chuẩn bị, kiểm tra viết 15 phút về các kiến thức lí thuyết. Đối với tiết
thực hành thứ 2 trở đi có thế lấy kết quả chuẩn bị của một số em làm điểm kiểm tra
đèn ống huỳnh quang, nếu đi dây sai cũng sẽ xảy ra hiện tượng sau khi tắt công tắc,
bóng đèn vẫn nhấp nháy ở đầu đèn. … Để phát hiện hết các trường hợp có thể xẩy ra
thì chỉ có quan sát và đánh giá qua các đồ dùng mà các em đã chuẩn bị và qua trao đổi
đàm thoại giữa thầy – trò và trò – trò trong mỗi tiết học. Việc này đòi hỏi thầy cần dự
đoán trước một số tình huống có thể xảy ra và dự kiến câu trả lời của các em, giúp các
em có đủ kiến thức, vững kĩ năng – một công việc vất vả nhưng đáng quý của nghề
giáo.
Vì vậy, tôi đã sử dụng các cách thức kiểm tra: kiểm tra miệng (5 – 10 phút),
kiểm tra 15 phút, kiểm tra 45 phút, kiểm tra thực hành và kiểm tra học kì. Với các kiểm
tra miệng và 15 phút thì chú ý đặt các câu hỏi có tái hiện kiến thức cũ, gợi ý cho kiến
thức mới, câu hỏi có tính kiểm tra kiến thức mức độ thông hiểu. Với các bài kiểm tra
thực hành, kiểm tra 45 phút, … thì tôi áp dụng cả hai phương pháp: quan sát và kiểm
tra đánh giá kết quả thực hành, trong đó chú trọng có tiêu chí: chất lượng sản phẩm,
chuẩn bị thực hành, thực hiện đúng quy trình công nghệ, thời gian hoàn thành, đảm bảo
an toàn lao động và giữ vệ sinh môi trường, tính đoàn kết trong hoạt động nhóm; điều
này thể hiện trong một phiếu đánh giá thực hành với biểu điểm được công khai với lớp.
Với bài kiểm tra viết thì chú trọng các tiêu chí: tính tái hiện các kiến thức cũ, sử dụng
cách ra câu hỏi trắc nghiệm phong phú (điền từ-cụm từ, đúng – sai, nối, khoanh tròn
đáp án, …). Dù cách nào thì người thầy cũng luôn chú ý: kiểm tra thường xuyên, nhận
xét chi tiết, tích cực động viên.
--------------------------------------------------------------------------24
GV: Vũ Thành Vương
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn Công Nghệ 9”
-------------------------------------------------
Ví dụ 1:
Bước 4:
D. Vẽ đường dây nguồn
E. Vẽ đường dây diện theo sơ đồ nguyên lý
Câu 3: Điền từ, cụm từ thích hợp vào … trong các câu sau:
A. Oát kế dùng để đo ………………. của mạch điện
B. Quy trình lắp bảng điện là: ………… Khoan lỗ bảng điện Nối dây
thiết bị điện của bảng điện …………………. Kiểm tra
Câu 4: Vẽ sơ đồ nguyên lý mạch điện gồm: 2 cầu chì, 1 ổ cắm, 1 công tắc điều
khiển 1 đèn.
--------------------------------------------------------------------------25
GV: Vũ Thành Vương
Trường THCS Nhật Tân – Tiên Lữ - Hưng Yên
Copyright: Tài liệu đại học ©