TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI
KHOA TRIẾT HỌC VÀ KHXH
*
TIỂU LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN
PHÂN TÍCH CHỦ TRƯƠNG “XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI”
Sinh viên thực hiện : Đỗ Thị Thùy Dung
Lớp : TC 15-19
Mã SV : 10A01465N
Giáo viên hướng dẫn : Trần Thị Thu Giang
TiÓu luËn triÕt häc
Hà Nội, tháng 3 năm 2014
A. LỜI MỞ ĐẦU
Việt Nam đang trên đường phát triển và hội nhập, bước lên thành một
nước công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Trong xu thế phát triển hiện nay, không thể
có một nước công nghiệp nếu nông nghiệp còn lạc hậu và đời sống nhân dân còn
thấp. Vì vậy Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng việc xây dựng nông thôn. Dựa
vào kiến trúc thượng tầng và tồn tại xã hội để xây dựng nông thôn mới có kết
cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản
xuất hợp lý gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị
theo quy hoạch, xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắt dân tộc; dân trí được
nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ, hệ thống chính trị ở nông thôn dưới
sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường. Vấn đề xây dựng nông thộn mới lần đầu
tiên được đề cập một cách cơ bản, toàn diện và sâu sắc đáp ứng được mong
muốn của nhân dân và yêu cầu chiến lược xây dựng đất nước. Vậy xây dựng
nông thôn mới là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Nhận thấy được vai trò quan trọng đó, em chọn đề tài: Phân tích chủ
trương “Xây dựng nông thôn mới” dưới sự hướng dẫn của giáo viên em đi sâu
phân tích chủ trương đổi mới từ tồn tại xã hội và kiến trúc thượng tầng.
Em xin chân thành cảm ơn!
- 2 -

các thời kỳ, nhưng nhìn chung qua các biến động, làng vẫn giữ được cấu
trúc truyền thống cơ bản. Nông thôn được xây dựng là tổng hợp của các
làng, nói cách khác là đơn vị cơ bản của nông thôn Việt Nam. Tóm lại,
nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố,
thị xã, thị trấn, được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân
xã.
Như vậy, nông thôn mới trước tiên phải là nông thôn, không phải là
thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và khác với nông thôn truyền thống. Nông
thôn là làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại, sản xuất phát triển
bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa; đời sống về vật chất và tinh thần
của người dân nông thôn ngày càng được nâng cao; bản sắc văn hóa dân
tộc được giữ gìn và phát triển; xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân
chủ.
II. Kiến trúc thượng tầng và tồn tại xã hội
Tồn tại xã hội là toàn bộ những yếu tố vật chất mà xã hội dựa vào để
tồn tại và phát triển. Tồn tại xã hội bao gồm phương thức sản xuất, điều
kiện tự nhiên (hoàn cảnh địa lý) dân số. Làng xã là một cộng đồng cư trú
- 4 -
TiÓu luËn triÕt häc
có danh giới lãnh thổ tự nhiên và hành chính xác định. Đây là nơi sản xuất
ra sản phẩm nông nghiệp.
Kiến trúc thượng tầng bao gồm toàn bộ những quan điểm chính trị,
pháp quyền, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật và trạng thái tâm lý cùng với
những thiết chế xã hội tương ứng như nhà nước, đảng phái, giáo hội, các
đoàn thể xã hội… hình thành trên cơ sở hạ tầng nhất định. Làng - xã đóng
vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển đất nước, là nơi lưu giữ những
giá trị văn hóa, nuôi dưỡng nguyên khí của dân tộc trước các nguy cơ đồng
hóa nô dịch. Những giá trị đó luôn luôn cần thiết cho phát triển đất nước.
Nếu quá trình xây dựng nông thôn mới làm phá vỡ chức năng gìn giữ văn
hóa truyền thống dân tộc mà đi ngược với lòng dân và làm xóa nhòa truyền

trường). Kim ngạch xuất khẩu nông sản của xu hướng tăng đều qua các
năm, bình quân chiếm 25% đến 30% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Năm là, cơ cấu kinh tế nông thôn có chuyển biết tích cực. Các ngành
sản xuất phi nông nghiệp ở nông thôn đã được mở rộng tuy chưa nhiều,
trong đó có một số ngành nghề mới. Kết cấu hạ tầng nông thôn ở nhiều
vùng được cải thiện.
- 6 -
TiÓu luËn triÕt häc
Sáu là, tỷ lệ hộ đói nghèo ở nông thôn giảm mạnh từ 30% năm 1992
xuống còn 7% năm 2004. Đời sống của người dân nông thôn được cải
thiện, bộ mặt nông thôn không ít nơi có dáng dấp hiện đại. Tốc độ phát
triển kinh tế khá cao. Từ năm 2000 đến năm 2005, Từ Sơn (Bắc Ninh) đạt
16,4%; Quỳnh Lưu (Nghệ An) đạt 17,5%; Cai Lậy đạt 9,04% Thu nhập
bình quân đầu năm tăng mạnh, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích
cực, sinh hoạt dân chủ khởi sắc. Thu nhập của cư dân nông thôn bình quân
năm bằng 76,6% bình quân chung cả nước và bằng 47,5% thu nhập của cư
dân đô thị.
Bảy là, văn hóa giáo dục, y tế có sự phát triển mới. Dân chủ hóa
nông thôn, chương trình an sinh xã hội, phát triển giới đang được tích cực
thực hiện.
Những thành tựu đạt được trong phát triển nông nghiệp, nông thôn
thời kỳ đổi mới rất to lớn, tuy nhiên nông nghiệp và nông thôn nước ta vẫn
tiềm ẩn những mâu thuẫn, thách thức và bộc lộ những hạn chế không nhỏ.
Nước ta vẫn là một nước nông nghiệp, nông thôn chiếm 74% dân số, chiếm
60,7% lao động xã hội. Thu nhập của nông dân bằng 1/3 so với dân cư
thành thị. Nhiều chính sách của nhà nước đối với nông nghiệp, nông thôn
chưa thực sự hiệu quả, thiếu bền vững. Ở nhiều mặt có thể nói là chưa đáp
ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn, chưa
đưa sản xuất nông nghiệp ở nông thôn thành sản xuất hàng hóa thực sự.
- 7 -

Về môi trường, cần phải xây dựng, củng cố, bảo vệ môi trường, du
lịch sinh thái, bảo vệ rừng đầu nguồn, chống ô nhiễm nguồn nước, môi
trường không khí và chất thải công nghiệp để nông thôn phát triển bền
vững.
2. Điều kiện dân số:
Hiện nay, cả nước có 15.570.642 hộ sống ở nông thôn, lao động việc
làm trực tiếp trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản chiếm 51,9% lao động cả
nước. Vì vậy, trong quá trình tổ chức cuộc vận động xã hội về xây dựng
nông thôn mới, phải nhận thức được vị thế chủ thể của người nông dân
(bao gồm cả vị thế chính trị, kinh tế). Đây là nhóm dân số đông nhất hiện
nay ở nước ta. Nông dân cùng với giai cấp công nhân Việt Nam đi suốt
chiều dài lịch sử của Đảng Cộng sản Việt Nam, nn hiện tại đang gặp nhiều
khó khăn trong đời sống kinh tế - văn hóa - tinh thần và nền dân trí còn
thấp so với những người dân thành thị.
Theo đó, nông thôn là khu vực rộng lớn nhất, đa dạng cư dân, da
dạng văn hóa truyền thống (kể cả tập tục lạc hậu). Vì vậy cần có cách tổ
chức, vận động phù hợp. Xây dựng hình mẫu người nông dân sản xuất hàng
hóa khá giả, giàu có, kết tinh các tư cách: công dân, thổ dân, dân của làng,
người của dòng họ, gia đình. Xây dựng hệ thống bảo hiểm cho người nông
dân khi họ quá tuổi lao động theo nguyên tắc: người dân hưởng thụ bảo
hiểm, tập thể doanh nghiệp sử dụng hoặc là hợp tác xã sản xuất sản phẩm
nông nghiệp, ngân sách nhà nước cùng tham gia để khi người dân quá tuổi
lao động có “tiền lương hưu” gọi “hưu nông dân”.
3. Phương thức sản xuất:
Về kinh tế, nông thôn có nền sản xuất hàng hóa mở, hướng đến thị
trường và giao lưu hội nhập. Để đạt được điều đó, kết cấu hạ tầng của nông
thôn phải hiện đại, tạo điều kiện cho mở rộng sản xuất giao lưu buôn bán.
Thúc đẩy nông nghiệp nông thôn phát triển nhanh, khuyến khích mọi người
- 9 -
TiÓu luËn triÕt häc

TiÓu luËn triÕt häc
đảm bảo an ninh trong làng xã, giúp nhau và thi đua làm giàu chính đáng.
Xác định lợi ích thực tế của các bên liên quan trong phát triển nông thôn,
nên có phần thiên về thúc đẩy phát triển ngành.
- 11 -
TiÓu luËn triÕt häc
C. KẾT LUẬN
Mô hình nông thôn mới được quy định bởi các tính chất: Đáp ứng
yêu cầu phát triển, có sự đổi mới về tổ chức vận hành và cảnh quan môi
trường, đạt hiệu quả cao nhất trên tất cả các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa,
xã hội… tiến bộ hơn so với mô hình cũ, chứa đựng các đặc điểm chung, có
thể phổ biến và vận dụng trên cả nước. Như vậy, mô hình nông thôn mới là
tổng thể những đặc điểm cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn
theo tiêu chỉ mới, đáp ứng yêu cầu mới đặt ra cho nông thôn trong điều
kiện hiện nay, là kiểu nông thôn được xây dựng so với mô hình nông thôn
cũ truyền thống, đã có ở tính tiên tiến về mọi mặt. Đây là chính sách về
một mô hình phát triển cả nông nghiệp và nông thôn, nên vừa mang tính
tổng hợp, bao quát nhiều lĩnh vực, vừa đi sâu giải quyết nhiều vấn đề cụ
thể, đồng thời giải quyết các mối quan hệ với các chính sách khác, các lĩnh
vực khác trong sự tính toán, cân đối mang tính tổng thể, khắc phục tình
trạng rời rạc, duy ý chí.
- 12 -
TiÓu luËn triÕt häc
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Tạp chí Cộng sản.
2. Tạp chí Phát triển kinh tế.
3. Tạp chí nông thôn ngày này.
…
- 13 -
TiÓu luËn triÕt häc