SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SUY NGHĨ VỀ DẠY DẠNG BÀI “LUYỆN TẬP
XÂY DỰNG CỐT TRUYỆN”- TẬP LÀM VĂN
KỂ CHUYỆN LỚP 4 TẠI TRƯỜNG TH SỐ 2
LIÊN THỦY

Phó hiệu trưởng: Đặng Thị Lan
Văn kể chuyện rất gần gũi với học sinh tiểu học. Từ những lớp dưới, học
sinh đã được luyện tập ở mức độ đơn giản về kĩ năng kể lại câu chuyện đã nghe, đã
đọc hoặc đã chứng kiến. Lên lớp 4, thông qua các bài Tập làm văn, học sinh được
tạo điều kiện để nâng hiểu biết đã có từ những lớp dưới thành những tri thức sơ
giản nhưng có hệ thống về loại văn kể chuyện, phục vụ cho yêu cầu rèn các kĩ
năng bộ phận trong quá trình sản sinh ngôn bản. Nội dung kiến thức và yêu cầu
luyện tập kĩ năng đối với loại văn kể chuyện dạy ở lớp 4 được thể hiện qua 19 tiết
kể từ tuần 1 đến tuần 18 chiếm gần 1/3 tổng số tiết TLV4( 19/ 62 tiết ), số tiết TLV
kể chuyện không ít. Đối với dạng bài “ Luyện tập xây dựng cốt truyện” Tuần 4,
đây là dạng bài luyện tập thực hành, chủ yếu rèn các kĩ năng làm văn, có tầm quan
trọng giúp học sinh thực hành tưởng tượng gần gũi, tạo lập một cốt truyện đơn giản
theo gợi ý khi đã cho sẵn nhân vật, chủ đề câu chuyện. Trước hết giáo viên giúp
học sinh biết đặt kiến thức tiết học này vào trong hệ thống kiến thức, kĩ năng đã
học ngay từ những tuần đầu( Tuần 1,2,3,4) và tiền đề cho những kiến thức, kĩ năng

Hoạt động 1: Tổ chức học sinh tưởng tượng và thiết lập cốt truyện
Việc 1: Xác định yêu cầu của đề bài
- yêu cầu học sinh đọc kĩ đề bài, tìm hiểu nội dung yêu cầu cầu đề.
- Giáo viên cùng HS phân tích đề, gạch chân những từ ngữ quan trọng: Hãy
tưởng tượng và kể lại vắn tắt một câu chuyện có 3 nhân vật : bà mẹ ốm, người
con bằng tuổi em và một bà tiên.
- Hướng dẫn HS nhận biết để xây dựng cốt truyện với các điều kiện đã cho, em
phải tưởng tượng và hình dung ra điều gì sẽ xảy ra, diễn biến của câu chuyện.
Khắc sâu cho HS ở hoạt động này là xây dựng cốt truyện có nghĩa chỉ cần những
sự việc chính có đầu, có cuối liên quan đến các nhân vật và có ý nghĩa như là bộ
khung của câu chuyện. Giáo viên gợi ý cho học sinh xác định rõ nhân vật, sự việc
hay các chi tiết nào của cốt truyện đâu là “chính”, “phụ” để “nhấn”, “lướt”
nhằm làm nổi bật chủ đề và ý nghĩa của truyện.
Việc 2: Lựa chọn chủ đề của câu chuyện
- Giáo viên cho học sinh đọc thầm gợi ý 1 và 2 trong sách giáo khoa, tìm hiểu: Câu
chuyện với 3 nhân vật (bà mẹ ốm, người con, bà tiên) có thể là một câu chuyện về
sự hiếu thảo hoặc một câu chuyện kể về tính trung thực.
- Giáo viên gợi ý HS lựa chọn chủ đề câu chuyện ( kể câu chuyện về sự hiếu thảo
hay câu chuyện về tính trung thực.)Hướng dẫn HS có thể tưởng tượng ra những cốt
truyện khác nhau ( 1 trong 2 chủ đề ) nhằm tạo sự phong phú trong HS tránh rập
khuôn, gò ép không phát huy được tính chủ đông, sáng tạo của học sinh.
Việc 3: Thực hành xây dựng cốt truyện
Mục tiêu chính của hoạt động này là rèn kĩ năng tưởng tượng và sắp xếp
các sự việc trong cốt truyện theo tình tự hợp lí.
Tôi thiết nghĩ đây là khâu cực kì quan trọng, giáo viên không nên ngộ nhận
trong dạy học phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS, lấy HS làm nhân
vật trung tâm có nghĩa là vai trò của giáo viên có phần mờ nhạt đi, chỉ có giao việc,
kiểm soát, tổ chức đánh giá kết quả thực hành của HS là đủ. Thực tế kĩ năng tưởng
tượng, dùng từ ngữ để viết câu văn diễn tả các sự việc trong cốt truyện của HS
tiểu học vùng nông thôn như TH số 2 Liên Thủy còn nhiều hạn chế nhất định, nhất

- Để chữa khỏi bệnh cho mẹ, người con gặp phải những khó khăn gì?
-Bà tiên làm cách nào để biết người con là trung thực ?
- Bà tiên giúp đỡ người con trung thực bằng cách nào?
(với chủ đề 2 cách làm tương tự câu chuyện ở chủ đề 1).
Hoạt động 2: Tổ chức kể vắn tắt cốt truyện vừa tạo lập
Mục tiêu hoạt động này là rèn kĩ năng kể(nói) theo yêu cầu đề ra, biết trình
bày nội dung cốt truyện rõ ràng, rành mạch; biết sử dụng giọng nói(ngữ điệu, điệu
bộ diễn tả nhằm bổ trợ cho sự thể hiện nội dung). Nâng cao năng lực giao tiếp cho
học sinh.
- GV khuyến khích học sinh nói cho nhau nghe theo nhóm đôi, tập diễn tả đúng, đủ
ý, rõ sự việc bằng lời văn tự nhiên, giản dị, chân thành chưa có sự “trau chuốt”,
“bóng bẩy” về lời văn như bài viết. Có thể chấp nhận HS dùng nhiều từ ngữ thông
dụng, có phần “nôm na” theo phong cách khẩu ngữ( ví dụ: thật là đầm ấm; thương
mẹ lắm; thương mẹ quá; thì cậu bé bỗng nhìn thấy…có thể dùng câu văn ngắn
hoặc câu văn dài và các từ nối “thì”,”là”,”và”,”mà” ,”nhưng”. …Kết hợp với ngữ
điệu nhấn giọng hoặc kéo dài giọng hay cử chỉ, thái độ nhằm tăng thêm sức truyền
cảm của lời nói.
- GV cần tạo không khí hào hứng, kích thích học sinh kể trước lớp mạnh dạn tự
nhiên. Tùy vào các loại đói tượng HS trong lớp để đưa ra yêu cầu luyện kể phù
hợp: Nói 1 sự việc hay 2, 3 sự việc hoặc nói cả phần diễn biến sự việc hay liên kết
cả các sự việc và kể toàn bộ cốt truyện( HS G,K).Ví dụ bài của 1HG:
* Sự việc 1( Mở bài): ở một nhà kia có hai mẹ con tuy cuộc sống lam lũ,
nghèo khó nhưng sống bên nhau thật là đầm ấm, hạnh phúc. Một hôm, sau ngày đi
làm đồng về, người mẹ ốm rất nặng không thể dậy được.
Từ sự việc 2,3,4: Diễn biến của sự việc.
*Sự việc 2: Người con thương mẹ nhiều lắm. Ban ngày cậu bé cứ quán quýt
bên mẹ, an ủi động viên vỗ về mẹ, bón cho mẹ từng thìa cháo, từng ngụm nước.
Đêm đến, cậu bé ngồi canh, quạt cho mẹ ngũ. Nhìn nét mặt mỏi mệt của mẹ cậu bé
càng lo lắng… Cậu nằm mơ tìm gặp cây thuốc quý trong rừng sâu
*Sự việc 3: Mờ sáng hôm sau, cậu bé nhờ cô em họ đến trông coi mẹ rồi vội

hiện đại bổ trợ cho PP…Ngôn ngữ giáo viên phải được trau chuốt, nói rõ ràng,
mạch lạc, truyền cảm, có cách nhìn bao quát lớp, gần gũi thân thiện có sức thu hút
sự tập trung chú ý của học sinh.
Trên đây chỉ là những suy nghĩ, việc làm của tôi đúc rút từ thực tế chuyên
đề dự giờ bồi dưỡng giáo viên tại trườngTH số 2 Liên Thủy, không tránh khỏi
những khiếm khuyết. Rất mong sự góp ý chân thành của quý lãnh đạo và bè bạn
đồng nghiệp để những suy nghĩ, cách làm nêu trên có tính khả thi hơn.
Xin chân thành cảm ơn!