SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC
HỌC SINH YẾU KÉM Ở LỚP 4 -
TRƯỜNG TIỂU HỌC HẢI VÂN PHIẾU NHẬN XÉT , XẾP LOẠI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài :
M
ỘT SỐ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC HỌC SINH YẾU KÉM Ở LỚP 4
-

TRƯỜNG TIỂU HỌC HẢI VÂN
Loại đề tài : Sáng kiến kinh nghiệm
Người thực hiện : Đinh Thị Thu Ngà
Chức vụ : GVCN lớp 4/2
Đơn vị : Trường Tiểu học Hải Vân
NHẬN XÉT , ĐÁNH GIÁ , XẾP LOẠI
TỔ CHUYÊN MÔN


Nguyễn Thanh Tuấn
NH
ẬN XÉT , XẾP LOẠI SKKN CỦA
PHÒNG GD&ĐT LIÊN CHIỂU Xếp loại :
Hòa Hiệp Bắc , ngày / /2009
Trưởng phòng PHẦN I - ĐẶT VẤN ĐỀ
I - LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trước xu thế ngày càng phát triển mạnh mẽ của thế giới. Đất nước ta
đang tích cực đổi mới trên tất cả các lĩnh vực nhằm đáp ứng trước nhu cầu
phát triển của thế giới. Đặc biệt trong những năm gần đây, ngành Giáo dục
của chúng ta đã có nhiều bước thay đổi mạnh mẽ, chất lượng ngày càng
nâng cao.Tuy nhiên, một đất nước đang còn nhiều khó khăn thì đòi hỏi phải
có sự nỗ lực tham gia của tất cả các ngành, các cấp và của toàn xã hội.
Trong đó các nhà quản lí, các thầy cô giáo và các bậc phụ huynh là những
người trực tiếp giáo dục nuôi dưỡng các em đã và đang dành nhiều sự quan
tâm, nhưng cũng không ít băn khoăn, trăn trở về chất lượng giáo dục hiện
nay.
Ngôi trường thân yêu nơi tôi đang dạy, nằm dưới chân đèo mang cái tên
hùng vĩ của ngọn núi Hải Vân. Là một ngôi trường nằm trên mảnh đất có
điều kiện về kinh tế, văn hóa xã hội còn thấp kém so với địa bàn thành phố.
Vì thế, học sinh ở đây chịu nhiều thiệt thòi hơn so với các trường bạn. Đặc

lưu ban, nhưng không vì thế mà chúng ta nghĩ rằng học sinh yếu kém không
còn nữa.Trên thực tế ở các trường học, mặt bằng chất lượng đại trà chưa ổn
định như trường chúng tôi những năm gần đây tỉ lệ hoc sinh yếu kém chiếm
3% đến 5% , mặc dù công tác phụ đạo học sinh yếu kém luôn đặt lên hàng
đầu, được sự quan tâm đặc biệt của Ban giám hiệu nhà trường, của mỗi thầy
cô giáo và của các bậc phụ huynh, đã không ít thầy cô đưa ra những biện

pháp để ngăn ngừa, khắc phục tình trạng học sinh học yếu kém và đã thu
được một số kết quả khả quan nhưng chưa thật hữu hiệu.

PHẦN II - GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I-NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN TÌNH TRẠNG HỌC SINH HỌC YẾU
KÉM:
Qua nhiều năm giảng dạy,đúc rút từ những kinh nghiệm thực tế tôi thấy
rằng, trừ những trường hợp bệnh lí, các em phát triển bình thường đều có
khả năng tiếp thu hệ thống chuẩn kiến thức các môn học và đạt các yêu cầu
qui định. Song trên thực tế cho thấy trong một lớp học số học sinh yếu kém
còn tương đối nhiều, và tình trạng học sinh yếu kém là do nhiều nguyên
nhân:
1. Sự phát triển nhận thức của học sinh cùng lứa tuổi không đồng đều,
hoạt động tư duy có những nét riêng biệt đối với từng em. Trong một lớp
học thường có bốn đối tượng học sinh khác nhau: Giỏi, Khá, Trung
bình,Yếu kém. Trong số đó có em giỏi toàn diện có em giỏi văn,có em giỏi
toán, cũng có những em có năng khiếu đặc biệt khác.Bên cạnh đó,cũng có
những em học yếu kém một hoặc nhiều môn học khác.Trong trường hợp này
đòi hỏi người giáo viên phải biết kết hợp hài hòa, bao quát giữa các đối
tượng và đặc biệt quan tâm chú ý đến những học sinh yếu kém, những học
sinh có những nhận thức chưa cao.
2.Việc lĩnh hội các kiến thức cơ bản đã học chưa đầy đủ, thiếu vững
chắc tạo nên chỗ hổng trong hệ thống kiến thức.

của phép cộng ?
Nhưng lại không lấy được ví dụ cụ thể.

Các em gặp khó khăn khi phải chuyển từ hình thức thao tác tư duy này
sang thao tác tư duy khác. Học sinh bị buộc chặt vào lời giảng của giáo viên,
thay thế nắm một cách tự giác nội dung kiến thức bằng việc tiếp thu thụ
động, không đầy đủ, suy luận thường máy móc hay dựa vào tương tự, căn
cứ vào dấu hiệu bên ngoài.
Tư duy thiếu linh hoạt này thể hiện khá rõ khi luyện tập.Khi lấy ví dụ
các em thường dựa vào sách giáo khoa, khi làm các bài tập mới các em
thường lao vào làm bằng cách tái hiện những cách giải đã được luyện tập
máy móc nhiều lần,khi hỏi về lí lẽ các em lại không trả lời được.Nhiều khi
làm bài giáo viên chỉ cần thay đổi cách hỏi, cách diễn đạt cũng làm các em
lúng túng.
Ví dụ :Học sinh có thể tìm được kết quả bài: 161 + x = 600

Nhưng lại không trả lời được các câu hỏi để tìm hiểu yêu cầu của bài toán.
2.Sự chú ý , óc quan sát, trí tượng của học sinh học yếu kém đều phát
triển chậm. Khi phân tích thường khó phân biệt dấu hiệu bản chất và không
bản chất.Khi tổng hợp thường dựa vào các dấu hiệu dễ thấy bên ngoài. Khả
năng phân tích tổng hợp kém và phát triển không đồng đều nên có khi phân
tích được nhưng không biết tổng hợp. Khả năng trìu tượng hóa,khái quát
hóa đều chậm.
Chẳng hạn khi làm các bài tập: Thửa ruộng hình chữ nhật có số đo
chiều dài là 125m, số đo chiều rộng là 40m.Tính chu vi của thửa ruộng đó
?
Các em sẽ tính được kết quả là:
Chu vi thửa ruộng hình chữ nhật là: ( 125 + 40 ) x 2 = 330
(m).
Hoặc :Tìm chu vi hình vuông khi biết cạnh là 25 m?

“thiểu năng trí tuệ”, đó chỉ là sự phát triển tạm thời mà thôi .
III- BIỆN PHÁP NGĂN NGỪA ,KHẮC PHỤC VÀ GIÚP ĐỠ HỌC
SINH HỌC YẾU KÉM .
A- Biện pháp chung:
1. Điều quan trọng đầu tiên là giáo viên cần theo dõi thường xuyên, cụ
thể kết quả học tập ( trên lớp,làm bài tập,kiểm tra ) của học sinh, sớm phát
hiện các trường hơp học sinh găp khó khăn trong học tâp và đi sâu tìm hiểu
cụ thể, phân tích đúng nguyên nhân đối với từng em .
2. Phân loại học sinh học yếu kém theo những nguyên nhân chủ yếu.( Sự
phát triển trí tuệ chậm, kiến thức không vững chắc, thái độ học tập không
đúng đắn, hoàn cảnh gia đình nhiều khó khăn )Từ đó có kế hoạch giúp đỡ
thích hợp từng loại học sinh.
3. Giáo viên tìm phương pháp giảng dạy thích hợp có trọng tâm, nhằm
vào các yêu cầu quan trọng nhất với mức độ vừa sức, nâng cao dần. không
nôn nóng, sốt ruột, khắc phục tính ngại khó và tính định kiến thiếu tin tưởng
vào sự tiến bộ của học sinh.
Khi giảng dạy giáo viên phải có thủ thuật thu hút sự chú ý của học sinh,
đối với học sinh yếu kém cần phải có sự quan tâm đặc biệt: ở lớp các em
phải được ngồi vị trí dễ theo dõi bài, giáo viên dễ quan sát mọi hành vi học
tập của các em; phân công việc theo dõi chuẩn bị bài ở nhà cũng như kèm
cặp các em trong các giờ tự học là các cán bộ phụ trách học tập ( tổ trưởng,
bàn trưởng hay lớp phó phụ trách học tập ); trong khi giảng dạy cần theo dõi
sự chú ý của học sinh học kém ,kiểm tra kịp thời sự tiếp thu bài giảng bằng
các câu hỏi gợi mở, câu hỏi đơn giản .Từ đó các em có cơ sở để làm các bài

tập đơn giản bằng sức lực của mình; phần hướng dẫn học bài ở nhà nên có
một số bài, dạng câu để học sinh có thể tự kiểm tra, tự rút ra những điều cơ
bản cần đi sâu , nhớ kĩ . Mọi nhiệm vụ được giao cần được kiểm tra cụ thể,
kịp thời, các sai lầm mắc phải cần được phân tích sửa chữa; khuyến khích,
động viên đúng lúc khi các em có tiến bộ hay đạt được một số kết quả( dù là

2-Biện pháp khắc phục:
2.1. Đối với học sinh nhóm 1 (Học sinh học kém nhưng có thái độ hoc
tập tốt).Trước hết phải sửa đổi khắc phục những nhược điểm về tu duy, kém
khái quát, cứng nhắc.Chúng ta cần triển khai các hoạt động mang tính chất
thực tiễn dựa trên khuôn mẫu trực quan. Cần thực hành nhiều bài tập đòi hỏi
sự chuyển đổi tư duy từ mức độ cụ thể sang mức độ khái quát trừu tượng và
ngược lại.
Cho học sinh luyện tập nhiều những bài tập đòi hõi sự so sánh, phân
tích ,đối chiếu. Giai đoạn đầu là giai đoạn hình thành ở học sinh hứng thú
học tập, vì vậy nên tiến hành những hoạt động đơn giản, vừa sức làm sao
cho học sinh lấy lại lòng tự tin là chúng có khả năng học tập tốt .Chỉ khi trẻ
có hứng thú học tập dần dần mới hướng dẫn trẻ vào hoạt động tư duy tích
cực, đặt ra cho các em những vấn đề và cung cấp cho chúng cách suy nghĩ.
Quan trọng là làm sao người giáo viên có thể tạo ra tình huống, trong đó mỗi
học sinh được thể hiện mình và người giáo viên biết khen ngợi kịp thời,
đúng mực với từng tiến bộ của trẻ.
Những học sinh học yếu kém có khả năng sử dụng và lệ thuộc vào sự
giúp đỡ của người khác.Bởi vậy, người giáo viên phải biết rút lui từ từ để trẻ

làm quen dần với cách làm việc độc lập . điều quan trọng hơn cả là lựa chọn
đúng đắn hình thức học tập. Có trường hợp trẻ cần học riêng, có trường hợp
trẻ học chung cả nhóm nhưng mỗi đối tượng có mức độ khác nhau về nội
dung, số lượng và cách diễn đạt Nếu có điều kiện những trẻ cùng nhóm
này được học tập riêng (Vào các buổi phụ đạo). Sau một thời gian nhất định
được kiểm tra đánh giá về mức độ nắm bắt và vận dụng kiến thức, nhằm
theo dõi sự tiến bộ của các em.
2.2 Đối với học sinh nhóm 2:(Tư duy bình thường nhưng thái độ học
tập yếu kém)
Những học sinh này ít chuẩn bị bài khi đến lớp,các em đã quen học điều
chúng thích vì vậy việc phải tập trung chú ý, và ghi nhớ, suy nghĩ tích cực

pháp giúp đỡ của cả 2 nhóm học sinh trên. Vừa xây dựng thái độ học tập
tích cực, tự giác, vừa nâng cao hoạt động tư duy , nâng cao khả năng tiếp
thu ngày một đầy đủ hơn. Đối với nhóm học sinh này đòi hỏi học sinh phải
biết quan tâm, chia sẻ, thông cảm với những khó khăn, trở ngại của các em ,
phải thường xuyên gần gũi ,động viên, giúp đỡ để các em vươn lên.Giáo
viên vừa là người thầy vừa là người bạn dìu dắt các em từng bước đi lên.
Việc gây dựng mối quan hệ tốt giữa giáo viên và học sinh, việc tạo ra không
khí vui tươi hòa đồng trong các giờ học , hình thành cho các em thái độ học
tập đúng đắn, kịp thời động viên, khen thưởng về những tiến bộ dù nhỏ
nhưng cũng là những việc cần thiết và đúng đắn mà mà mỗi giáo viên chúng
ta nên làm.
C- Phối hợp thực nghiệm.

Tôi đã phối hợp với Ban giám hiệu và ba giáo viên dạy lớp Bốn
Trường Tiểu học Hải Vân nơi tôi công tác để điều tra khảo sát, áp dụng các
phương pháp ngăn ngừa tình trạng học yếu kém ở học sinh và đã thu được
kết quả như sau:
1- Khảo sát, điều tra, thống kê, phân loại học sinh yếu kém :( Lần 1)
- Thời gian tiến hành: 20/9/2008
- Địa điểm tiến hành: Phòng số 14 Trường Tiểu học Hải Vân
- Đối tượng được khảo sát: Học sinh yếu của khối Bốn.
- Số lượng: 16 em (4/1: 5em; 4/2: 6em; 4/3: 6em)
- Hình thức điều tra, khảo sát: Kiểm tra, khảo sát chất lượng học sinh
yếu.
* Kết quả:

TT

Lớp


24/2

6

2

4

034/3

6

2

3

1C
ộng
Lớp

Số HS yếu
Phân lo
ại học sinh yếu

Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

1

4/1

3

1

1

1

2

4/2

Từ kết quả khảo sát lần 2 cho thấy công việc chúng tôi đang làm có
nhiều khả thi, số học sinh yếu ở các lớp giảm dần. Thời gian còn lại của năm
học, chúng tôi tiếp tục tiến hành công việc khảo sát thêm một lần nữa.
3-Khảo sát, điều tra,thống kê, tổng hợp học sinh yếu (lần 3)
-Thời gian: 20/3/2009
- Địa điểm, đối tượng, hình thức khảo sát như lần 1
- Số lượng: 4 em (4/1: 1em; 4/2: 1em; 4/3: 2em)
* Kết quả:
TT

Lớp

Số HS yếu Phân lo
ại học sinh yếuNhóm 1Nhóm 2

34/3

2

0

1

1C
ộng

4

0

3

1
Qua quá trình thực nghiệm chúng tôi nhận thấy công việc mình làm có
kết quả rõ rệt. Chắc chắn trong những năm tiếp theo chúng tôi sẽ mạnh dạn

thiết giúp cho giáo viên giáo dục những học sinh yếu kém.
Nghiên cứu học sinh học yếu kém không phải là một vấn đề đơn giản
trong ngày một ngày hai, bởi đó là một vấn đề rất lớn, rất đa dạng, phong
phú. Để nghiên cứu đầy đủ trọn vẹn đòi hỏi phải có cả một quá trình theo
dõi đánh giá lâu dài, phải có nhiều công sức, thời gian, kinh nghiệm và sự
hiểu biết. Bởi vậy vấn đề tôi đưa ra trong đề tài chỉ là một khía cạnh nhỏ
trong vấn đề lớn “Nghiên cứu về học sinh học kém” và chắc chắn rằng
trong quá trình nghiên cứu, vẫn còn tồn tại, thiếu sót, ở mức độ còn nhiều
hạn chế, một giới hạn nhất định, mong các đồng nghiệp tham khảo, góp ý để
đề tài được đầy đủ, trọn vẹn hơn.
Tôi xin chân thành cám ơn./. Hoà Hiệp Bắc , ngày 20 tháng 12 năm
2009
Người thực hiện

Đinh Thị Thu Ngà