121

TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 63, 2010 NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA Bo (B) ĐẾN SINH TRƯỞNG VÀ NĂNG
SUẤT LẠC (Arachis hypogaea L.) TRỒNG TRÊN ĐẤT CÁT
Ở THỪA THIÊN HUẾ
Nguyễn Đình Thi
Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế
TÓM TẮT
Nghiên cứu của chúng tôi được tiến hành tại Trung tâm Nghiên cứu Cây trồng Tứ Hạ
nhằm đánh giá tác dụng của nguyên tố B ở các nồng độ và thời kỳ xử lý khác nhau đến sinh
trưởng và năng suất lạc. Kết quả thu được cho thấy: Nguyên tố B có ảnh hưởng lớn đến sự sinh
trưởng và tạo năng suất lạc. So với đối chứng, năng suất lạc củ có thể tăng tới 17,32% -
18,34 % khi được xử lý B. Nồng độ B thích hợp nhất cho cây lạc trồng trên đất cát ở Thừa
Thiên Huế là 0,03 % và thời kỳ xử lý có hiệu quả nhất là xử lý hạt trước khi đem gieo và phun
lên lá vào giai đoạn kết thúc ra hoa.

1. Đặt vấn đề
Lạc là cây trồng chính, có hiệu quả kinh tế cao ở Thừa Thiên Huế nhưng năng
suất hiện còn thấp (17,6 tạ/ha, 2006) [3].
Trong các nguyên tố vi lượng, B có vai trò thiết yếu đối với cây trồng nói chung
và cây lạc nói riêng nhưng hàm lượng B trong đất trồng rất thấp. Kết quả phân tích đất
tại Trung tâm Nghiên cứu cây trồng của chúng tôi cho thấy hàm lượng B tổng số là
26,23 ppm và hàm lượng B dễ tiêu là 0,63 ppm. Theo Nguyễn Đình Mạnh (1988),
Dương Văn Đảm (1993) và một số tác giả khác khi dùng axít Boríc nồng độ 0,01% -
0,05% phun cho lạc trên đất bạc màu đã tăng năng suất lạc củ 11,8% và lạc nhân 17,3%
[1]; [4]; [5]. Nguyễn Tấn Lê (1992) dùng B nồng độ 50ppm xử lý cho cây lạc trồng trên
đất cát Quảng Nam đã tăng năng suất lạc quả 5,8 - 8,3%, hàm lượng lipít tăng 10,9 -
27,3%, hàm lượng protein tăng 15,8% [2].

- Các thí nghiệm được bố trí theo phương pháp khối hoàn toàn ngẫu nhiên với 3
lần nhắc lại.
2.3. Các chỉ tiêu theo dõi
- Các chỉ tiêu theo dõi trong thí nghiệm gồm: chiều cao thân chính; số cành và
chiều dài cành; số lượng và khối lượng quả trên cây; tích lũy vật chất khô của cây; khối
lượng 100 quả và khối lượng 100 hạt; tỷ lệ nhân; năng suất kinh tế
- Các chỉ tiêu được xác định theo các phương pháp nghiên cứu hiện hành đối với
cây lạc.
- Số liệu thô được xử lý thống kê sinh học theo chương trình MSTATC.
3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
3.1. Ảnh hưởng của B đến tăng trưởng chiều cao cây lạc
Bảng 1. Ảnh hưởng của B đến chiều cao thân chính lúc thu hoạch (cm/cây)
Nồng độ xử
lý (%)
Thời kỳ xử lý B
Hạt Trước ra hoa Ra hoa Sau ra hoa
0,00 (đ/c) 26,73 b 27,73 a 25,70 a 29,03 bc
0,01 28,37 ab 25,53 ab 25,37 ab 32,50 a
0,03 31,20 a 24,53 b 24,53 bc 32,03 a
0,05 30,70 a 23,90 bc 24,00 cd 29,87 b
0,07 28,63 ab 23,23 bc 23,20 d 29,17 bc
0,09 25,33 b 21,33 c 21,53 e 28,03 c
LSD
0,05
3,625 2,679 0,866 1,294
123

Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của B đến khả năng tăng trưởng chiều cao cây
được trình bày ở bảng 1 cho thấy: bổ sung B cho lạc bằng cách xử lý hạt trước khi gieo
hoặc phun lên lá vào thời kỳ sau ra hoa với nồng độ 0,03% có tác dụng tăng chiều cao

Nồng độ xử
lý (%)
Thời kỳ xử lý B
Hạt Trước ra hoa Ra hoa Sau ra hoa
0,00 (đ/c) 28,77 cd 29,23 a 28,80 a 30,70 c
0,01 31,43 bc 26,73 b 28,27 ab 36,63 a
0,03 36,57 a 26,73 b 27,13 bc 32,53 b
124

0,05 33,07 b 26,47 b 26,97 bc 30,87 c
0,07 32,07 b 26,27 b 26,43 cd 30,60 c
0,09 27,33 d 25,33 b 25,17 d 28,97 d
LSD
0,05
2,881 2,390 1,372 1,494
3.3. Ảnh hưởng của B đến sự tạo quả lạc
Khả năng tạo quả lạc dưới tác động của B được thể hiện thông qua chỉ tiêu số
quả và khối lượng quả trên cây.
Bảng 4. Ảnh hưởng của B đến tổng số quả trên cây (quả/cây)
Nồng độ xử
lý (%)
Thời kỳ xử lý B
Hạt Trước ra hoa Ra hoa Sau ra hoa
0,00 (đ/c) 19,70 d 18,30 c 22,60 c 20,17 d
0,01 32,10 a 21,77 b 28,73 a 21,90 bc
0,03 31,20 ab 23,20 a 28,53 a 23,33 a
0,05 29,63 bc 18,07 c 27,43 ab 22,17 b
0,07 29,07 bc 16,50 d 25,97 b 21,37 c
0,09 27,53 c 16,30 d 23,17 c 20,03 d
LSD

Nồng độ xử
lý (%)
Thời kỳ xử lý B
Hạt Trước ra hoa Ra hoa Sau ra hoa
0,00 (đ/c) 14,53 d 13,27 d 14,33 c 14,27 b
0,01 16,63 b 15,13 a 15,70 a 14,57 b
0,03 17,17 a 14,73 ab 15,20 b 16,80 a
0,05 15,73 c 14,47 b 14,97 b 16,30 a
0,07 15,43 c 13,93 c 14,40 c 14,77 b
0,09 14,90 d 13,50 cd 13,23 d 14,67 b
LSD
0,05
0,388 0,445 0,403 0,529
3.4. Ảnh hưởng của B đến sự tích lũy vật chất khô
Khả năng tích lũy vật chất khô là kết quả tổng hợp của tất cả các hoạt động sinh
lý trong suốt chu kỳ sống của cây. Từ kết quả bảng 7, sự tích lũy vật chất khô đã tăng
mạnh dưới tác động của B. Nồng độ xử lý hạt tốt nhất là 0,03%, phun lên lá ở thời kỳ
trước ra hoa là 0,01% - 0,03%, phun lên lá ở thời kỳ ra hoa là 0,01% - 0,05% và phun
lên lá ở thời kỳ sau ra hoa là 0,03% - 0,05%. Tuy nhiên, nếu so sánh giữa các thời kỳ thì
xử lý hạt và phun lên lá ở thời kỳ sau ra hoa tỏ ra có hiệu quả hơn.
Bảng 7. Ảnh hưởng của B đến khối lượng chất khô trên cây (g/cây)
Nồng độ xử
lý (%)
Thời kỳ xử lý B
Hạt Trước ra hoa Ra hoa Sau ra hoa
0,00 (đ/c) 33,63 d 26,17 c 31,50 b 32,90 c
0,01 35,87 c 29,20 a 33,80 a 33,07 c
0,03 43,27 a 29,20 a 34,20 a 38,53 a
126


Hạt Trước ra hoa Ra hoa Sau ra hoa
0,00 (đ/c) 46,63 bc 47,17 cd 48,30 a 44,63 d
0,01 52,30 a 51,93 ab 48,30 a 46,37 c
0,03 48,73 b 53,97 a 47,60 ab 52,33 a
0,05 48,03 bc 49,73 bc 46,90 abc 49,27 b
0,07 45,87 c 46,23 d 46,17 bc 45,30 cd
0,09 41,87 d 46,07 d 45,47 c 44,23 d
LSD
0,05
2,460 2,588 1,543 1,259
127

3.6. Ảnh hưởng của B đến năng suất kinh tế lạc
Bảng 10. Ảnh hưởng của B đến năng suất kinh tế
Nồng độ
xử lý (%)

Thời kỳ xử lý B
Hạt Trước ra hoa Ra hoa Sau ra hoa
tấn/ha % so đc

tấn/ha % so đc

tấn/ha % so đc

tấn/ha % so đc

0,00 (đ/c)

3,598 d

108,75 3,711 b

104,30 4,049 a

114,06
0,07 3,830 c

106,45 3,462 c

104,88 3,577 c

100,53 3664 b 103,21
0,09 3,693 d

102,64 3,352 d

101,54 3,293 d

92,55 3,638 b

102,48
LSD
0,05
0,0973 - 0,1095 - 0,1018 - 0,1305 -
Thông qua các hoạt động sinh lý, sinh hoá diễn ra trong suốt chu kỳ sống, phần
vật chất cây tích lũy được trong quả chắc sẽ tạo nên năng suất kinh tế lạc. Dưới tác động
của B, năng suất kinh tế lạc đã tăng ở mức sai khác có ý nghĩa. Điều này chứng tỏ đất
cát trồng lạc ở Thừa Thiên Huế rất thiếu B.
Tác dụng của B ở các thời kỳ tác động không giống nhau. Nếu như nồng độ
phun ở thời kỳ trước ra hoa và thời kỳ ra hoa tốt nhất cho sự tạo năng suất kinh tế là

[6]. Nguyễn Văn Viết, Tạ Kim Bính, Nguyễn Thị Yến. Kỹ thuật trồng một số giống lạc mới
trên đất cạn miền núi. NXB Nông nghiệp, Hà Nội, 2006.

EFFECTS OF Bo (B) ON GROWTH AND YIELD OF PEANUT
(Arachis hypogaea) ON SANDY SOIL IN THUA THIEN HUE PROVINCE
Nguyen Dinh Thi
College of Agriculture and Forestry, Hue University
SUMMARY
Extensive studies were conducted at Tu Ha Crops Research Center, Agronomy Faculty,
Hue University College of Agriculture and Forestry to evaluate the effect of using B in different
concentrations and growth stages on crop growth and productivity. The experiment was
conducted in RCBD design with three replications. The results showed that: B effects
significantly on growth and pod-yield of peanuts. Comparing with control, the pod-yield could
increase up to 17,32% - 18,34 %. The best concentration of B application for peanut on sandy
soil in Thua Thien Hue is 0,03%. Application at sowing stage and at after-flowering stage
produced better pod-yield than at other times.