Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVII, số 1B-2008 45
xác định đúng chủ đề truyện kiều -
MộT điều kiện cần thiết để hiểu đầy đủ hơn
về hình tợng tác giả ngUYễN DU lê văn mí
(a) Tóm tắt.

Bài báo này đi sâu tìm hiểu ý thức của Nguyễn Du trong việc hoán cải
chủ đề Kim Vân Kiều truyện thành chủ đề mới trong Truyện Kiều. Chúng tôi xem
việc hoán cải đó nh một trong những yếu tố thể hiện chân dung của Nguyễn Du
trong Truyện Kiều. 1.

Truyện Kiều đợc thế giới nhìn
nhận là sản phẩm tinh thần độc đáo
của Nguyễn Du, từ lâu đã trở thành
một đối tợng nghiên cứu của nhiều
ngành khoa học, trớc hết là khoa học

Chuyển đổi thể loại, ngôn ngữ và
kết cấu, nhng phải làm cho nó phù hợp
với đời sống tâm hồn dân tộc Nghĩa là
Nguyễn Du gần nh đã sáng tác lại
thành một tác phẩm mới. Quan trọng
hơn cả là ông đã đặt vào đó nhãn quan
nghệ thuật của một ngời trải nghiệm
trong cõi nhân gian và đặt mình vào vị
trí một ngời đứng giữa giông tố cuộc
đời để mô tả và lí giải những biến cố
trong thời đại của mình. Đó thực sự là
những yếu tố thiết yếu cần đợc quan
tâm nghiên cứu, khảo sát, một khi ta
muốn tìm hiểu tính đa chiều, phức tạp
của hình tợng tác giả trong Truyện
Kiều.
Trong quá trình nghiên cứu, tổng
hợp các nguồn dẫn liệu có liên quan về
Truyện Kiều, chúng tôi nhận thấy vấn
đề Nguyễn Du hoán cải chủ đề của Kim
Vân Kiều truyện thành chủ đề mới
trong Truyện Kiều là vấn đề ít đợc tìm
hiểu dới góc độ của phạm trù hình
tợng tác giả. Việc hoán cải đó theo suy
nghĩ của chúng tôi là một phơng diện
để Nguyễn Du thể hiện mình trong tác
phẩm. Vì vậy, vấn đề Nguyễn Du hoán
cải chủ đề của Kim Vân Kiều truyện
thành chủ đề mới trong Truyện Kiều
phải chăng cũng chính là một góc nhìn

nhân mình và thời đại mình. Việc
Nguyễn Du làm thay đổi chủ đề của
Kim Vân Kiều truyện trong Truyện Kiều
là một hành động đầy tính ý thức,
khiến Truyện Kiều không phải là một
sự phiên dịch, hay mô phỏng thuần
túy của Kim Vân Kiều truyện. Tất
nhiên, khi làm việc đó, thi hào Nguyễn
Du đã phải nỗ lực vợt qua những áp
lực của nguyên tác, trong đó có áp lực
chọn chủ đề cho tác phẩm. Chủ đề vì
thế đợc xem nh chìa khóa mở ra chân
trời sáng tạo nghệ thuật trong Truyện
Kiều.
Hành động hoán cải chủ đề Kim
Vân Kiều truyện cho thấy Nguyễn Du có
ý thức của một nhà văn, một nhà t
tởng, Nhng cơ bản vẫn là bản lĩnh
nghệ thuật, là tài năng khám phá cái
mới, cái độc đáo của một con ngời. Tất
cả chúng đã chi phối những việc làm cụ
thể của Nguyễn Du khi ông sáng tạo ra
Truyện Kiều. Nghĩa là ông phải đặt vào
đó một cách nhìn mới và một kiểu t
duy nghệ thuật khác hơn so với Thanh
Tâm Tài Nhân. Phải chăng, việc hoán
cải chủ đề Kim Vân Kiều truyện thành
chủ đề mới trong Truyện Kiều thực chất
là sự thể nghiệm chủ quan, khi nhu cầu
phát triển của một thể loại văn học

tìm hiểu ý thức và thái độ của nhà văn
về con ngời. Khi sáng tác văn học, nhà
văn không thể dửng dng trớc những
câu hỏi của cuộc đời đang vây quanh
mình và luôn đặt ra cho mình những
câu trả lời bằng chính cái vốn sống
riêng của mình. Những gì mà nhà văn
dùng để thuyết minh cho t duy, tình
cảm, tâm lí và thái độ của mình chính
là chủ đề của tác phẩm vậy. M. Gorki
đã mô tả lại sự ra đời và phát triển của
chủ đề trong con ngời nhà văn nh
sau: Chủ đề là cái t tởng manh nha
trong kinh nghiệm của tác giả, do cuộc
sống gợi lên, làm tổ trong kho ấn tợng
của anh ta, nhng cha định hình và
đòi hỏi thể hiện thành hình tợng, thức
tỉnh nhà văn, kêu gọi anh ta lao động
để tạo dựng hình thức cho nó [10, 262].
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVII, số 1B-2008 47
Có thể nói, chủ đề là một dạng tồn
tại của ý thức cá nhân, đợc tích tụ từ
quá trình lao động, tìm kiếm, khám phá
các giá trị đời sống của nhà văn. Nó lớn

nhận thức về một xã hội tồi tệ, xấu xa.
Hămlét còn thức tỉnh ở con ngời ý thức
đấu tranh chống lại thế giới đen tối ấy.
Tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa của
La Quán Trung không chỉ dừng lại ở
việc miêu tả cuộc đấu tranh phức tạp
của các tập đoàn phong kiến thời Tam
quốc, mà còn vạch trần bản chất tàn
bạo, giả dối của giai cấp thống trị, phản
ánh chân thực cuộc sống li loạn, bi
thơng của nhân dân Trung Quốc và
ớc mơ của họ về một cuộc sống thái
bình, thịnh trị. Truyện Kiều của
Nguyễn Du đợc biểu dơng là một kiệt
tác văn chơng đâu chỉ vì phát hiện ra
cái quy luật tài - mệnh hay thân -
mệnh khắc nghiệt, dờng nh không
thay đổi trong xã hội phong kiến Việt
Nam thế kỉ XVIII. Đó còn là tiếng nói
lên án các thế lực hữu hình và siêu hình
đang bao vây lấy con ngời. Truyện
Kiều còn là lời ngợi ca khát vọng tự do
của tình yêu, là ớc mơ công lí bay cao,
là tiếng nói hiểu đời của một con ngời.
Nó đã vợt lên trên giới hạn của chủ đề
tài tử giai nhân, tình và khổ hay tài
mệnh tơng đố của Thanh Tâm Tài
Nhân trong Kim Vân Kiều truyện. Cho
nên chủ đề trở thành một yếu tố quan
trọng thể hiện đặc điểm tâm hồn của

48
chủ đề của Nguyễn Du trong Truyện
Kiều cũng chính để làm rõ một chân
dung con ngời trong tác phẩm.
Xung quanh vấn đề chủ đề của
Truyện Kiều, cho đến nay đã có nhiều
quan điểm nhìn nhận khác nhau. Trớc
hết xin nói tới quan điểm xem chủ đề
của Truyện Kiều là Tài mệnh tơng
đố.
Đào Duy Anh cho rằng t tởng
Tài mệnh tơng đố là nòng cốt tinh
thần cho toàn truyện mà mỗi một
chơng, mỗi một tình tiết, mỗi một đoạn
chỉ là để chứng minh cho nó mà thôi
[1, 128]. Còn Phan Ngọc trong công
trình Tìm hiểu phong cách của Nguyễn
Du trong Truyện Kiều đã dành riêng
gần nh trọn vẹn chơng II để bàn luận
về chủ đề và t tởng của Truyện Kiều.
Ông quả quyết khẳng định tài mệnh
tơng đố là t tởng của Truyện Kiều,
nhng lại xem đó là một sáng tạo của
Nguyễn Du: Cho đến nay, ai cũng cho
rằng chủ đề t tởng của Nguyễn Du là
thuyết tài mệnh tơng đố. Nó đợc nhắc
đi nhắc lại 16 lần trong tác phẩm ()

Đổng Văn Thành. Ông không xem chủ
đề của Truyện Kiều là tài mệnh tơng
đố. Ngợc lại, ông gần nh phủ nhận
sự sáng tạo của Nguyễn Du trên
phơng diện chủ đề và t tởng của
Truyện Kiều: T tởng tài mệnh tơng
đố là t tởng xuyên suốt của Kim Vân
Kiều. Và chữ tài ở đây là tài tình, tài
sắc, tài hoa của kiếp hồng nhan, chứ
không phải là tài thao lợc võ bị của
đấng nam nhi t tởng tài tình
mệnh bạc là t tởng xuyên suốt của
Kim Vân Kiều mà Nguyễn Du chỉ tiếp
thu lại mà thôi [7, 131].
Hoàng Ngọc Hiến thì lại nhìn nhận
chủ đề của Truyện Kiều theo một cách
riêng. Ông cho rằng: Tài mệnh tơng
đố không phải là t tởng của Truyện
Kiều mà Nguyễn Du nói đến tài
mệnh với một thái độ mỉa mai, đứng về
chữ tài để đả kích xã hội phong kiến
[2, 68]. Cũng theo Hoàng Ngọc Hiến,
Nội dung chữ tài đợc mở rộng trong
nội dung hình tợng Truyện Kiều. Tài
là tài năng và nhan sắc, là tình và đức
hạnh, là những gì tốt đẹp nhất ở con
ngời. Có thể nói tài là bản chất con
ngời, là bản chất loài ngời luôn luôn
vơn tới chân, thiện, mỹ. Tài là một giá
trị thực tại, do đó nó có thể biểu hiện ở

Trăm năm trong cõi ngời ta
Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau
rồi kết thúc với sự trăn trở về tâm - tài:
Thiện căn ở tại lòng ta
Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài
thì ta phải thấy Truyện Kiều không chỉ
là câu chuyện tài mệnh tơng đố mà
còn là câu chuyện về chữ tâm, về mối
quan hệ giữa tài và tâm [Truyện Kiều,
109].
Một số nhà nghiên cứu lại chú ý đến
các phơng diện khác của Truyện Kiều.
Nh việc nghiên cứu tính hiện thực và
tính nhân đạo của Truyện Kiều, từ đó đi
đến khẳng định chủ đề mới của Truyện
Kiều. Tác giả Hoài Thanh đặt chủ đề từ
vấn đề Quyền sống con ngời trong
Truyện Kiều, còn Đặng Thai Mai thì
nói chủ đề trong tinh thần tả thực của
Truyện Kiều. Sự mở rộng cách nhìn
nhận Truyện Kiều nh vậy cũng là một
hớng tiếp cận rất cần thiết hiện nay.
Tác giả Nguyễn Hằng Thanh trong
công trình Nghệ thuật tái tạo nhân vật
Kiều trong Đoạn trờng tân thanh của
Nguyễn Du, thì lại tâm đắc với ý kiến
của Hoàng Ngọc Hiến và Hoài Thanh về
chủ đề của Truyện Kiều. Trên cơ sở
phân tích câu thơ trong Truyện Kiều,
chị đã đi đến kết luận: Thực ra, chủ đề

thực của tác giả:
Đoạn bồng nhất phiến tây phong cấp
Tất cánh phiêu linh hà xứ quy
(Gió tây tới tấp tơi bời
Cỏ bồng một ngọn đâu nơi dạt về).
[tr. 928]
Nhóm tác giả này đã phân tích từ
các số liệu thống kê đợc ở hai tác phẩm
và đi đến kết luận: Nhng xét cho
cùng, cái đè nặng lên ta không phải cái
mệnh, cái nghiệp, mà chính là cái
lê văn mí xác định đúng hình tợng tác giả ngUYễN DU, Tr. 45-56
50
bạo tàn của thế lực của xã hội phong
kiến, vì cuộc sống nội tâm sâu sắc của
nhân vật, vì cuộc sống của những tâm
hồn có ý thức mạnh mẽ về quyền sống
của mình trong xã hội thối nát, trực tiếp
đày đọa lên mình. Số mệnh vẫn lùi dần
đằng sau bức màn sắt khắc nghiệt của
xã hội phong kiến.
Đây gần nh là tinh thần chung
của sách giáo khoa Ngữ văn 10 phân
ban hiện nay. Trong sách Ngữ văn 10

Sức sống của Truyện Kiều đã đợc
khẳng định qua hơn hai thế kỉ đầy biến
động của lịch sử dân tộc, Truyện Kiều
đã bám rễ sâu vào đời sống tâm hồn
dân tộc, cả trong thời kì chiến tranh
cũng nh trong thời kì hòa bình, Truyện
Kiều vẫn là một niềm đam mê của đại
đa số công chúng. Do đó, chủ đề của
Truyện Kiều không phải là một cái gì xa
lạ đối với con ngời Việt Nam, nó phải
hớng tới những vấn đề chung nhất của
chính thời đại đã sản sinh ra nó, kế đến
nó phải là lời giải thích, thuyết minh
cho những biến cố mang tính quy luật
của cuộc sống trong mỗi con ngời Việt
Nam. Nghĩa là Nguyễn Du đã phải vợt
lên trên cái áp lực của những nguyên
tắc ràng buộc của thể loại và các quan
niệm nghệ thuật của văn chơng Việt
Nam trung đại để hoán cải chủ đề cho
Truyện Kiều. Thật ra, vợt qua áp lực
ấy không phải là chuyện khó khăn đối
với nhà văn. Một số tác giả Việt Nam
trung đại đã làm đợc việc này trong
các truyện nh Truyện Song Tinh, Ngọc
Kiều Lê, Hoa Tiên truyện, nhng đối với
việc hoán cải chủ đề Kim Vân Kiều
truyện thành chủ đề mới trong Truyện
Kiều lại có những chỗ khác biệt và khó
khăn hơn. Chủ đề của Đoạn trờng tân

Vì vậy, việc Nguyễn Du hoán cải
chủ đề Kim Vân Kiều truyện là một
trong những yếu tố cơ bản tạo thành
hình tợng tác giả trong Truyện Kiều.
Chúng tôi tiến hành tìm hiểu vấn đề
này thông qua việc tìm hiểu ý thức của
chủ thể sáng tạo trong việc hoán cải chủ
đề của Kim Vân Kiều truyện.
3. Sau đây, chúng tôi xin tập trung
bàn tới ý thức của chủ thể sáng tạo về
việc hoán cải chủ đề của Kim Vân Kiều
truyện thành chủ đề mới trong Truyện
Kiều.
Theo ý kiến chung của nhiều ngời
thì chủ đề của Kim Vân Kiều truyện là
tài - mệnh. Nhng Phan Ngọc thì lại
cho rằng chủ đề của truyện Kim Vân
Kiều không phải là tài mệnh tơng đố
mà là tình và khổ. Nhng xét thấy
chủ đề của truyện Kim Vân Kiều là
tình và khổ thì cha đầy đủ vì nó chỉ
là lời đầu tiên trong hồi I và đặc biệt là
đoạn mời lăm năm lu lạc của Kiều
không thể bao quát hết cả tình và khổ,
sự xung đột giữa tình và khổ[7, 60].
Chúng tôi tâm đắc với cách lập luận
này của tác giả Nguyễn Hằng Thanh,
nhất là vấn đề đợc đặt ra từ kết cấu
của tác phẩm: Chủ đề của truyện Kim
Vân Kiều còn thiếu sự thống nhất chặt

toàn mới. ý kiến đó là sự đánh giá bao
quát về toàn bộ hình thức và nội dung
của Truyện Kiều, nhng chắc chắn
trong lời nhận định chung ấy của tác
giả Đào Duy Anh về sự hoán cốt đoạt
thai, hoàn toàn mới ấy có cả sự nhìn
nhận của ông về chủ đề Truyện Kiều.
Học giả Phan Ngọc khi Tìm hiểu phong
cách của Nguyễn Du trong Truyện Kiều
cũng đã đa ra những nhận định tơng
tự. Thế nhng, về sự hoán cải chủ đề
trong Truyện Kiều, ông nói đến một
cách rõ ràng và cụ thể hơn: Khi viết
Truyện Kiều, Nguyễn Du đã thay đổi
chủ đề của tác phẩm, chuyển chủ đề từ
tình và khổ sang tài và mệnh. ông đã
đa t tởng của mình vào, để tổ chức
lại toàn bộ câu chuyện, chứ không vay
mợn nó ở Thanh Tâm Tài Nhân [9,
32].
Trần Đình Sử trong Thi pháp
Truyện Kiều đã nhìn nhận sự việc theo
một hớng khác: Chúng tôi cho rằng
Nguyễn Du có tiếp thu ảnh hởng của
chủ đề tài mệnh tơng đố nhng đã có
lê văn mí xác định đúng hình tợng tác giả ngUYễN DU, Tr. 45-56


trong Kim Vân Kiều truyện có sự chắp
nối nhiều sự kiện lại với nhau, quan hệ
giữa các sự kiện do đó cũng khá lỏng
lẻo. Chính vì vậy mà chủ đề của Kim
Vân Kiều truyện không có sự nhất quán
từ đầu đến cuối. Ông đã thông qua
nhân vật của mình trong tác phẩm mà
thể hiện chủ đề, chứ không phải từ cảm
quan hiện thực, từ vốn sống tạo mà tạo
nên chủ đề cho tác phẩm của mình.
Thông thờng, tên truyện là phần
kết tinh hàm súc nhất của chủ đề. Nó
vừa là hình thức bên ngoài, nhng cũng
vừa là nội dung t tởng bên trong.
Nhng điều này ở Kim Vân Kiều truyện
của Thanh Tâm Tài Nhân lại không có
đợc. Bởi Thanh Tâm Tài Nhân đặt tên
truyện của mình từ tên nhân vật. Vậy
thì Nguyễn Du đã lựa chọn và đặt tên
cho tác phẩm của mình là Đoạn trờng
tân thanh hẳn phải có một dụng ý chủ
quan nào đó của riêng ông. Hơn nữa,
chủ đề tài - mệnh trong Kim Vân Kiều
truyện và chủ đề tài - mệnh trong
Đoạn trờng tân thanh lại đợc sinh ra
trong hai xã hội và hai thời đại cách xa
nhau, đồng thời cũng không cùng chung
một đất nớc. Chắc chắn, quan niệm về
tài- mệnh trong hai tác phẩm cũng sẽ
không thể nh nhau đợc. Trong sáng

nh một đối tợng để thể hiện trong tác
phẩm của mình. Qua chủ đề mới,
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVII, số 1B-2008 53
Nguyễn Du đã ý thức về vai trò xã hội
và vai trò văn học của mình trong tác
phẩm, một vai trò đợc ngời đọc chờ
đợi [3, 149]. Đây chính là dấu hiệu của
hình tợng tác giả trong Truyện Kiều.
Sự hoán cải chủ đề trong Truyện
Kiều phải là kết quả của một quá trình
tự nhận thức và ý thức của chủ thể.
Nguyễn Du đã ý thức đợc cái lối mòn,
cái môtíp tiểu thuyết cổ điển Trung
Quốc nó không phù hợp khi gieo vào đời
sống tinh thần của con ngời Việt Nam.
Nguyễn Du ý thức về thiên chức của
ngời nghệ sĩ, và sâu sắc hơn là ý thức
của một ngời hiểu đời, hiểu ngời.
Trong văn chơng Việt Nam thời trung
đại còn có ai ý thức cao nh Nguyễn
Du?
Thật kỳ lạ, trên mỗi dòng thơ trong
Truyện Kiều ngời ta nh chạm vào bàn
tay, khối óc của một Nguyễn Du tài hoa,

con ngời trong Truyện Kiều khiến cho
ngời đọc nó phải rơi nớc mắt, thì Kim
Vân Kiều truyện lại không có đợc. Đây
là một bằng chứng xác thực nhất về sự
dụng công, dụng ý của Nguyễn Du
trong việc hoán cải chủ đề của Truyện
Kiều.
Nhìn vào cảnh trao duyên, cảnh
Kiều ở lầu xanh, cảnh Kiều gặp Từ Hải
và cảnh Kim - Kiều tái hợp trong
Truyện Kiều, chúng ta thấy rất rõ ý
thức và quan niệm sáng tạo nghệ thuật
của Nguyễn Du, nhất là nghệ thuật thể
hiện chiều sâu tâm hồn con ngời. Dấu
ấn cá nhân của ông in đậm trong cảnh
trao duyên chính là quan niệm của ông
về con ngời cô đơn. Nhân vật Thúy
Kiều đợc ông đặt trong quan niệm
thân mệnh tơng đố, nhng đó cũng
là cái nhìn mới của Nguyễn Du về con
ngời cô đơn, nó sinh ra để đối lập với
thuyết tài mệnh tơng đố. Bằng chủ
đề ấy, Nguyễn Du đã vạch trần sự đồng
lõa của hai thế lực hữu hình và siêu
hình trong xã hội phong kiến tàn bạo.
Ngay trong hành động vì nghĩa của
Thúy Kiều, mà lễ giáo phong kiến biểu
dơng, khen ngợi thì ngợc lại Nguyễn
Du đã cho thấy nó cũng là một thế lực
siêu hình. Bởi nếu không có nó thì cuộc

một thiên truyện. Kim Vân Kiều truyện
của Thanh Tâm Tài Nhân dờng nh
cha có đợc cái nhìn nh thế và cha
đặt ra đợc những vấn đề sâu sắc nh
thế. Rõ ràng, vai trò của chủ thể trong
thiết kế những chi tiết, tình tiết, sự việc
nh vậy là vô cùng quan trọng. Nó
chứng tỏ một Nguyễn Du đầy quyết tâm
trong việc hoán cải chủ đề của Kim Vân
Kiều truyện, đi cùng với mục đích làm
mới một thể loại tiểu thuyết nh
Truyện Kiều.
Tuy nhiên, những điều trên lại
không xảy ra đối với không ít tác phẩm
thơ Nôm nh Truyện Song Tinh của
Nguyễn Hữu Hào đầu thế kỉ XVIII và
truyện Hoa Tiên của Nguyễn Huy Tự
giữa thế kỉ XVIII. Lí giải vấn đề này,
Trần Đình Sử cho rằng: Kim Vân Kiều
Truyện có chủ đề hồng nhan bạc mệnh,
có phong vận bất hữu, nhng chủ yếu có
nét mới là ai oán đoạn trờng. Đây là
yếu tố mà các tác phẩm tài tử- giai
nhân nói trên và cả một số tác phẩm
khác nh Ngọc Kiều Lê, Nữ tú tài, Phan
Trần đều không có. Chính nó là yếu tố
gợi ý để Nguyễn Du sáng tạo Đoạn
trờng tân thanh đầy xót thơng đau
đớn[5, 81].
Thật ra, ngay trong cái tên truyện

mô típ đặt tên truyện của Trung Hoa.
Việc hoán cải chủ đề của Truyện
Kiều tất nhiên không thể không liên
quan đến những điều trông thấy của
Nguyễn Du trớc một giai đoạn lịch sử
đầy biến động trong xã hội phong kiến
Việt Nam cuối thời Lê, đầu thời
Nguyễn. Hiện thực lịch sử giai đoạn
này đã tác động mạnh mẽ đến tâm hồn,
trí tuệ, tình cảm của Nguyễn Du cùng
với sự trải nghiệm cuộc đời, thời đại
mình, dân tộc mình để nhà thơ hiện
hữu thành Đoạn trờng tân thanh - một
nhan đề đã nói lên t tởng nhân đạo
của Nguyễn Du về thân phận con ngời.
Cho nên nói chủ đề của Truyện Kiều là
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVII, số 1B-2008 55
thân mệnh tơng đố là thể hiện cách
nhìn từ sự quan tâm của chủ thể sáng
tạo đối với cá nhân con ngời. Đây là
điểm nhìn mới, mang tính đột phá mà
Trần Đình Sử nói đến trong Thi pháp
Truyện Kiều. Ông đặc biệt nhấn mạnh
đến sự vận động của ý thức cá nhân

phạm trù này.
Việc hoán cải chủ đề trong Truyện
Kiều đợc Nguyễn Du thể hiện từ trong
cách đặt nhan đề, cách quan niệm và
cách thể hiện t tởng của ông. Thông
qua đó, ngời đọc nhận ra chân dung
Nguyễn Du trong Truyện Kiều nh một
ngời dân thờng đứng giữa thế gian
nh một ngời đứng giữa dông tố cuộc
đời. Ông là một nhà văn biết cúi sát
xuống từng kiếp ngời, biết nâng niu họ
trong tấm lòng thơng và mang họ đầu
thai vào cõi văn chơng của mình
Ông đã lí giải những bi kịch cuộc đời
con ngời bằng chính cái vị trí và nhân
cách ấy.
Dòng chảy trữ tình về những kiếp
ngời vẫn tuần hoàn nh dòng máu
trong trái tim Ngời. Sự hoán cải chủ
đề cho một tác phẩm đã nâng Nguyễn
Du thành một thi hào dân tộc!

TàI LIệU THAM KHảO

[1] Đào Duy Anh, Khảo luận về Truyện Thúy Kiều, Quan Hải tùng th, Huế, 1943.
[2] Hoàng Ngọc Hiến, Văn học và Học văn, NXB Văn học, Hà Nội, 1997.
[3] Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi (đồng chủ biên), Từ điển thuật ngữ

factor to understand fully nguyen Du' image

This article tried to clarify Nguyen Du's conciousness in changing topic of Kim
Van Kieu Story into the new one in Kieu Story. We thought that change as one of
the factors expressing Nguyen Du's portrait through Kieu Story.

(a)
Cao học 13 Lý luận văn học, trờng Đại học Vinh.