Sáng kiến – kinh nghiệm: sử dụng di tích cách mạng trong dạy học lịch sử ở trường
THCS
1 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG CÁC DI TÍCH CÁCH MẠNG TỈNH
ĐĂK LĂK TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

Sáng kiến – kinh nghiệm: sử dụng di tích cách mạng trong dạy học lịch sử ở trường
THCS
2

I. PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lý do chon đề tài

Trong tình thực tế ở trường THCS Nói chung và trường THCS Phan
Đình Phùng, Krông búk nói riêng, điều kiện để đưa học sinh đi ngoại
khóa là rất khó, mặc dù nó rất có ý nghĩa, nhưng phần vì điều kiện thời
gian, phần vì điều kiện phương tiện, phần vì ý thức của các em khi tham
gia Vì thế để tránh được những ràng buộc nói trên, đồng thời để thế hệ
Sáng kiến – kinh nghiệm: sử dụng di tích cách mạng trong dạy học lịch sử ở trường
THCS
3
trẻ không lãng quyên đi những kho tàng văn hóa quí báu do chính cha
ông ta đã làm nên trong lịch sử trên địa phương mình, nên tôi đã nghiên
cứu và viết đề tài này mong được góp phần nhỏ vào việc đổi mới phương
giảng dạy của bộ môn lịch sử ở trường THCS.
Với những lý do cấp thiết nói trên, thiết nghĩ việc chọn đề tài “ sử
dụng di tích lịch sử cách mạng tỉnh Đăk Lăk trong dạy học lịch sử dân
tộc ở trường THCS” là một đề tài có ý nghĩa quan trọng trong tình hình
hiện nay.

2. Đối tượng phạm vi nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quá trình sử dụng di tích cách
mạng trong dạy học lịch sử dân tộc, lịch sử địa phương ở trường THCS
– cụ thể là các lớp 9 trường THCS Phan Đình Phùng.
Những di tích lịch sử được tôi chọn lọc để sử dụng trong dạy học lịch
sử, là những di tích lịch sử tiêu biểu, quan trọng đã được thẩm định và
đặc biệt là có liên quan đến các sự kiện trong chương trình lịch sử lớp 9
trường THCS.

3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu.
Sáng kiến được viết nhằm bổ sung và nâng cao cơ sở lý luận, cơ sở
thực tiễn của việc sử dụng các di tích lịch sử, để nhằm nâng cao chất
lượng dạy học lịch sử dân tộc, lịch sử địa phương ở trường THCS.

tích cách mạng nói riêng với đời sống cộng đồng, đặc biệt trong việc
thực hiện các nhiệm vụ cách mạng hiện nay

II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN CỦA VIỆC SỬ DỤNG DI
TÍCH CÁCH MẠNG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ

1. Cơ sở lý luận.
Lịch sử là bản thân của hiện thực khách quan, hiện thực khách quan
này có thể nhận thưc được. Lịch sử loài người bắt đầu tư khi con người
xuất hiện, trải qua hàng triệu năm đấu tranh vì sự sinh tồn và phát triển,
từ khi xuất hiện con người tối cổ đến ngày nay, lịch sử đã để lại những
dấu vết, những minh chứng cho quá khứ có thật của mình. Một trong
những dấu vết quan trọng đó là di tích lịch sử, di tích cách mạng.
Di tích bao gồm những hiện vật, vật chất như nhà cửa, thành quách, y
phục, công cụ lao động Như trong quá trình của lịch sử con người đã
sáng tạo ra những sản phẩm văn hóa đặc trưng cho thời đại mình hoặc
người đời sau tạo dựng nên nhằm tưởng niệm những gì đã qua. Những
sản phẩm của lịch sử đó còn lưu lại đến nay cũng được coi là di tích lịch
sử, mang tính chất bằng chứng của lịch sử: “ bằng chứng là những dấu
vết của dĩ vãng còn để lại, nhằm mục đích bảo tồn quá khứ hoặc chỉ dẫn
cho hậu thế về những việc xẩy ra trong quá khứ”. Bằng chứng của di tích
lịch sử có nhiều loại, như lăng tẩm, tượng đài, đình chùa, bia ký được
xây dựng để kỷ niệm những biến cố, sự kiện, nhân vật lịch sử.
Là những dấu vết của lịch sử còn lưu lại đến ngày nay, di tích lịch sử
nói chung và di tích cách mạng nói riêng phản ánh những hoạt động, đời
sống kinh tế, xã hội, văn hóa của con người qua các thời đại : “ bất cứ
thời đại nào với trình độ phát triển mọi mặt của nó đều được phản ánh
khá rõ trong các di tích lịch sử. Vì vậy, di tích lịch sử nói chung và di
Sáng kiến – kinh nghiệm: sử dụng di tích cách mạng trong dạy học lịch sử ở trường

Trong di tích lịch sử có nhiều loại di tích phản ánh cuộc đấu tranh cách
mạng của dân tộc ta dưới sự lành đạo của Đảng cộng sản Việt Nam từ
năm 1930 đến nay, trải qua nhiều thời kỳ lịch sử khác nhau và đã để lại
những dấu vết lịch sử thì đó gọi là các di tích cách mạng. Ví dụ: các di
tích cách mạng Tân Trào, Địa Đạo Củ Chi, đèo Phượng Hoàng (quốc lộ 26-M’Drak) Vậy di tích cách mạng cũng là di tích lịch sử phản ánh các
sự kiện lịch sử của các thời kỳ lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc.
- Các di tích kiến trúc nghệ thuật: bao gồm các di tích phản ánh các
thành tựu kiến trúc, nghệ thuật trong các thời kỳ lịch sử của dân tộc, các
Sáng kiến – kinh nghiệm: sử dụng di tích cách mạng trong dạy học lịch sử ở trường
THCS
6
di tích nghệ thuật của dất nước rất phong phú, có ở hầu hết các địa
phương như: Thành Cổ Loa, Thành Thăng Long, Thành Nhà Hồ, phố cổ
Hội An
- Các di tích tôn giáo ở nước ta cũng có nhiều loại , chùa chiền Phật
giáo, văn miếu của Nho giáo, nhà thờ của Thiên chúa giáo, tháp Chàm,
đình Lạc Giao ở Đắk Lăk. Đây cũng là các di tích kiến trúc nghệ thuật có
giá trị, là những nơi sinh hoạt văn hóa tinh thần, đời sống tâm linh của
cộng đồng xã hội.
Di tích lịch sử, di tích cách mạng là những di sản quí báu của dân tộc
là những minh chứng hùng hồn sự tồn tại của quá khứ, vì các di tích lịch
sử giúp cho chúng ta tìm hiểu, nghiên cứu các thời kỳ lịch sử. Dựa vào
các di tích lịch sử kết hợp với các nguồn sử liệu khác, chúng ta có thể
nhìn nhận đánh giá quá khứ một cách chính xác. Mọi thành tựu khoa học
là để phục vụ con người, nên tìm hiểu di tích lịch sử cũng nhằm phát
huy những tinh hoa của quá khứ, để xây dựng cuộc sống hiện tại. Đó là
chức năng giáo dục di tích lịch sử đặc biệt đối với thế hệ trẻ.

Thế hệ trẻ ngày nay thừa hưởng một khối lượng lớn các di tích lịch sử
- văn hóa cách mạng, được tạo dựng trong suốt chiều dài lịch sử oanh liệt
của dân tộc. Hệ thống di tích lịch sử ở nước ta phong phú về loại hình,
nằm rải rác ở hầu hết các địa phương. Đây là một thuận lợi không nhỏ để
chúng ta sử dụng trong dạy học lịch sử ở trường THCS.
Nhưng một thực tế cho thấy thực trạng các di tích lịch sử hiện nay đã
và đang trải qua nhiều thảm họa, bị phá hủy do thời gian ngày càng lùi
xa, thiên nhiên khắc nghiệt, chiến tranh kéo dài và bản thân con người.
Trong gần 1.000 năm đô hộ của phong kiến phương Bắc, các cuộc chiến
tranh xâm lược trong thời kỳ phong kiến dân tộc tự chủ, 80 năm dới ách
đô hộ của thực dân Pháp và hơn 20 năm kháng chiến chống Mỹ cứu
nước, nhiều di tích lịch sử của đất nước bị tàn phá nặng nề. Ví dụ : khi
xâm lược nước ta vua Minh Thành Tổ ra lệnh “ Đến một mảnh giấy của
nước ấy cũng phải đốt hết” ( đại cương lịch sử Việt Nam tập 2). Nhiều
làng mạc, công trình văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật đã bị quân giặc tàn
phá, hủy hoại. Nhiều di tích, di vật quý hiếm như chùa Một Cột, chuông
Qui điền đã bị quân xâm lược ra sức tàn phá, gom lấy đồng về đúc
súng, đạn.
Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, ngày 23 tháng 11 năm
1945 chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh bảo tồn tất cả các di tích cổ
trên toàn cõi Việt Nam. “Pháp lệnh bảo vệ di tích lịch sử-văn hóa” của
nhà nước năm 1984 đã qui định “ di tích lịch sử văn hóa và danh lam
thắng cảnh phải được giáo dục vào việc truyền thống dựng nước và giữ
nước của nhân dân Việt Nam, góp phần giáo dục tinh thần yêu nước, yêu
chủ nghĩa xã hội và lòng tự hào dân tộc, phục vụ công tác nghiên cứu,
phổ biến khoa học, nghệ thuật và tham quan du lịch”. Bên cạnh việc bảo
vệ và sử dụng các di tích lịch sử - văn hóa nói chung thì các di tích cách
mạng cũng được chú ý. Hệ thống bảo tàng tổng hợp, bảo tàng Hồ Chí
Minh ra đời, đã góp phần bảo vệ, tôn tạo các di tích lịch sử cách mạng.
Tuy nhiên trong hoàn cảnh chiến tranh và do nhận thức “ấu trỉ” của

kiện oai hùng gì ?
Tình trạng các di tích lịch sử và tình hình sử dụng nêu trên gây nên
những hậu quả xấu, ảnh hưởng không ít tới việc sử dụng, trong việc giáo
dục nói chung và dạy học lịch sử ở trường THCS nói riêng. Điều này thể
hiện ở các mặt sau:
+ Học sinh ít có cơ hội tiếp xúc, khai thác các nội dung lịch sử khoa
học được phản ánh trong lịch sử. Nhiều lúc lại bị “hiện đại hóa” các di
tích lịch sử do việc tôn tạo các di tịch lịch sử không được nguyên trạng
+ Nguy hiểm hơn là các em học sinh đang ở lứa tuổi muốn tìm tòi,
ham khám phá những cái lạ, nên dễ bị ảnh hưởng của những tiêu cực do
việc tổ chức lễ hội ở các di tích lịch sử như: cầu thần, bói toán
+ Hình thức và phương pháp sử dụng di tích lịch sử cách mạng trong
dạy học lịch sử ở trường THCS nói chung và trường THCS Phan Đình
Phùng – Krông Búk nói riêng đang còn nghèo nàn. Hình thức phổ biến
của việc sử dụng di tích lịch sử cách mạng trong dạy học lịch sử là dùng
Sáng kiến – kinh nghiệm: sử dụng di tích cách mạng trong dạy học lịch sử ở trường
THCS
9
các tư liệu di tích để minh họa cho bài học ở trên lớp đang còn rất hạn
chế, chưa gây hứng thú, chưa lôi cuốn được học sinh đam mê môn học.
Từ đó, ý nghĩa giáo dục truyền thống đạo đức, niềm tự hào dân tộc ít
được phát huy trong những dịp tham quan, tham gia lễ hội ở di tích lịch
sử.
Hiện nay nhà nước và nhân dân ta được sự giúp đỡ cuả các tổ chức
quốc tế, đã và đang làm hết mình để công việc gìn dữ, tôn tạo các di tích
lịch sử của đất nước ngày càng được phong phú, sinh động hơn . Vị trí ý

nghĩa của di tích trong đời sống nói chung và trong dạy học lịch sử nói
riêng ngày càng được nâng cao.


Trong điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, phương tiện dạy học bộ
môn còn nghèo nàn, phương pháp dạy học chưa được cái tiến tốt như
hiện nay, việc sử dụng các di tích cách mạng trong dạy học lịch sử, lịch
sử dân tộc, lịch sử địa phương ở trường THCS sẽ góp phần đổi mới
phương pháp dạy học bộ môn theo hướng phát huy tính độc lập sáng tạo,
khắc phục tình trạng dạy chay theo kiểu “thầy đọc-trò ghi”.

2.2.3 Di tích lịch sử với việc giáo dục truyền thống đạo đức cho học
sinh THCS.

Các di tích cách mạng giáo dục học sinh THCS lòng kính yêu, khâm
phục và biết ơn các anh hùng dân tộc, các chiến sỹ yêu nước,
Di tích cách mạng trên cả nước cũng như di tích lịch sử, cách mạng
của địa phương phản ánh các sự kiện lịch sử làm cho học sinh yêu quí, tự
hào về truyền thống anh hùng trong cuộc đấu tranh bảo vệ đất nước và
lao động sáng tạo của quê hương mình.
Di tích lịch sử cách mạng còn bồi dưỡng tính thẩm mỹ cho học sinh “
Dân tộc nào cũng phải chú ý, bảo vệ, khai thác đồng thời kết hợp với
sáng tạo những giá trị thẩm mỹ, văn hóa truyền thống và hiện đại”. Hơn
nữa các di tích này còn cung cấp cho học sinh những kiến thức về kỹ
thuật kiến trúc, tính chất tôn giáo của xã hội có liên quan đến bài lịch sử.

Tóm lại: Ý nghĩa giáo dục của việc sử dụng các di tích lịch sử, di tích
cách mạng trong dạy học lịch sử ở trường THCS là phát huy ưu thế, sở
trường của bộ môn trong việc góp phần giáo dục thế hệ trẻ, truyền thống
đạo đức, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của địa phương nói riêng
và của toàn thể dân tộc nói chung. III. ÁP DỤNG VÀO TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG TRÌNH LỊCH

- Nhà số 04 – nguyễn
Du – Ban Mê Thuột. - Nhà số 57- Lý
Thường Kiệt- Ban Mê
Thuột.
- Trụ sở của ủy ban khởi
nghĩa tỉnh Dăk Lăk trong
cách mạng thàng 8/1945

- Lâm thời tỉnh Dăk Lăk
trong cách mạng tháng 8
năm 1945.

3
Bài 22 (II) (2):
Tiến tới tổng
khởi nghĩa
tháng 8/1945
- Nhà Đày Ban Mê
Thuột ( số 18 Tán
Thuật – Ban Mê Thuột)

- Cuối 1944 tại nơi đây đã
thành lập chi bộ Đảng
Cộng Sản nhà tù gồm 10
đồng chí, do chiến sỹ Trần
Hữu Dục làm bí thư.


Tân Hòa, Ban Mê
Thuột.
- Điểm tưởng nhớ bà mẹ
anh hùng quyết tử cho tổ
quốc quyết sinh. 6

Bài 28 (III) (2):
Phong trào
Đồng Khởi
1959 – 1960.

- Hang đá buôn Dăk
Tuôr – cư Pui – krông
Bông.
- Hang 3 tầng xã
Krông Nô huyện Lăk

- Là nơi căn cứ cách mạng
của tỉnh trong kháng chiến
chống Mỹ.
- Là căn cứ địa cách mạng
của tỉnh từ năm 1958 –
1963

Sáng kiến – kinh nghiệm: sử dụng di tích cách mạng trong dạy học lịch sử ở trường
THCS
12

Bài 30 (III) (2)

Cuộc tổng tiến
công và nổi
dậy Xuân 1975
- Đình Lạc Giao (số
45 Phan Bội Châu-
Ban Mê Thuột)

- Đồi Chư Cúc
(xã Eka Mút,
huyện EaKar)
- Nơi khai khẩn đất đai
đầu tiên của người kinh
trên cao nguyên
- Nơi ra mắt ủy ban quân
quản đầu tiên sau giải
phóng năm 1975

- Địa điểm vào năm 1975,
ta đã diệt 2 đại đội bảo an
, bắn rơi máy bay chở
chuẩn tướng tư lệnh F23
của Ngụy.
Sáng kiến – kinh nghiệm: sử dụng di tích cách mạng trong dạy học lịch sử ở trường
THCS
13

cách mạng
Còn nếu sau khi giáo viên phát vấn câu hỏi nếu học sinh trả lời được
vấn đề thì giáo viên cho học sinh tự trao đổi với nhau, tự khai thác và lĩnh
hội kiến thức, sau đó giáo viên kết luận và giáo dục tư tưởng, tình cảm, kỹ
năng cho học sinh

IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC SAU KHI TIẾN HÀNH ÁP DỤNG VÀ
KIỂM TRA HỌC SINH.

Sáng kiến – kinh nghiệm: sử dụng di tích cách mạng trong dạy học lịch sử ở trường
THCS
14

1. Hệ thống câu hỏi

- Chúng tôi đã soạn hệ thống câu hỏi trắc nghiệm nhằm kiểm tra, đánh giá
các em cụ thể như sau:
Câu 1. Qua sự kiện lịch sử “chính quyền xô viết Nghệ tĩnh” đỉnh cao của
phong trào cách mạng 1930 – 1931. Em hãy cho biết liên quan đến di tích
lịch sử nào sau đây ở Đắk Lắk ?
A. Hang đá Dăk Tuar; B. Nhà đày Ban Mê Thuột;
C. Biệt điện Bảo Đại; D. Nhà số 57 Lý Thường Kiệt.
( Đáp án đúng là câu B)

Câu 2. Sự kiện Phong Trào Đồng Khởi (1959-1960) theo em có liên quan
đến những di tích lịch sử nào sau đây ?
A. Biệt điện Bảo Đại; B. Đồn Điền Ca Đa.
C. Ngục Đắk Mil ; D. Hang đá Dăk Tuar.
( Đáp án đúng là câu C)


138
SL TL%

SL TL%

SL TL%

SL TL%

SL TL%

0 0 2 1,4 10 7,2 40 29,0 86 62,4
- Kết quả kiểm tra sau khi lồng ghép nội dung đề tài vào chương trình
lịch sử 9 của trường THCS Phan Đình Phùng năm học 2009 – 2010: Thời
điểm tháng 3 năm 2010 tổng số học sinh khối 9 trường THCS Phan Đình
Phùng là 133 em cụ thể :
Tổng số Giỏi Khá T bình Yếu Kém

133
SL TL%

SL TL%

SL TL%

SL TL%

SL TL%

13 9,7 78 58,7

THCS
16
phường An Lạc của thị xã Buôn Hồ. Cả hai đều ở trên địa bàn thị xã Buôn Hồ,
tỉnh Đắk Lắk.
- Sưu tầm thêm nguồn tài liệu có liên quan, đề cập đến các di tích lịch
sử, di tích cách mạng ở Dăk Lăk.
- Có biện pháp đổi mới phương pháp dạy học, linh động, sáng tạo để
lôi cuốn các em chú ý hơn với việc học tập bộ môn

V. NHỮNG ĐỀ XUẤT.
Đối với đội ngũ giáo viên giảng dạy bộ môn lịch sử trong trường
THCS Phan Đình Phùng, không nên xem nhẹ việc giáo dục học sinh đối với
các di tích lịch sử, di tích cách mạng trên địa bàn. Mặc dù phần lớn hình
ảnh, biểu tượng lịch sử này cũng chỉ đến với học sinh bằng con đường tư
duy trừu tượng, nhưng những biểu tượng đó lại có ưu thế đó là gần gũi hơn
đối với các em về mặt không gian, về mặt nhận thức và về mặt tình
cảm Sâu thẳm trong tiềm thức ước mơ nho nhỏ của các em là một ngày
nào đó, mình sẽ được nhìn thấy, mình sẽ được chiêm ngưỡng tận mắt, mình
sẽ được cầm nắm bằng cảm giác thực tế về các di tích mà thầy (cô) đã dạy
cho mình, nó không xa lạ như : Kim Tự Tháp Ai Cập, như Vạn Lý Trường
Thành, hay là vườn treo Ba Bi Lon và đó cũng chính là cơ sở nền tảng cho
cám em nhận thức về lịch sử của dân tộc ta.
Đối với đội ngũ giáo viên chủ nhiệm cũng như tập thể cán bộ giáo
viên trong nhà trường, luôn quan tâm đến việc giáo dục học sinh, giáo dục
thế hệ trẻ phải giữ gìn được bản sắc văn hóa của dân tộc, của quê hương và
của địa phương mình mà không địa phương nào có, bởi trong nền kinh tế thị
trường, trong thời đại khoa học –kỹ thuật phát triển mạnh, việc thế hệ trẻ
luôn chạy theo đồng tiền, làm lu mờ đi tiềm năng văn hóa, bản sắc lịch sử
hào hùng của dân tộc là điều khó tránh khỏi.
Đối với nhà trường, ngành cần tăng thêm tiết dạy lịch sử địa phương,

7. Lịch sử thế giớ Trung Đại của nhóm : Nguyễn Gia Phu, Nguyễn Văn
Ánh, Đỗ Đình Hãng, Trần Văn La
Sáng kiến – kinh nghiệm: sử dụng di tích cách mạng trong dạy học lịch sử ở trường
THCS
18


KIỂM TRA HỌC SINH 12
1. Hệ thống câu hỏi 13
2. kết quả đạt được 13
3. Những hạn chế và khó khăn 14
V. NHỮNG ĐỀ XUẤT 15
Sáng kiến – kinh nghiệm: sử dụng di tích cách mạng trong dạy học lịch sử ở trường
THCS
19
VI. TÀI LIỆU THAM KHẢO 16