CHUYỂN HƯỚNG XÂY DỰNG
MIỀN BẮC, ĐÁNH THẮNG CHIẾN
LƯỢC "CHIẾN TRANH CỤC BỘ"
(1965-1968)

Về phía ta, qua hai năm đương đầu với chiến tranh cục bộ, quân dân
miền Nam đã phát huy mạnh mẽ chiến lược tiến công, từng bước bẻ
gẫy hai gọng kìm "tìm - diệt" và "bình định", làm thất bại các mục tiêu
quân sự, chính trị của Mỹ - nguỵ. Miền Bắc càng chứng tỏ tính bền vững
của một hậu phương cùng một lúc làm tròn hai nhiệm vụ là: xây dựng,
bảo vệ miền Bắc và chi viện cho miền Nam. Về đối ngoại, sự nghiệp
chính nghĩa và đường lối đối ngoại đúng đắn của ta đã tranh thủ được
ngày càng rộng rãi sự đồng tình, ủng hộ và giúp đỡ của nhân dân và
chính phủ nhiều nước - đặc biệt là các nước xã hội chủ nghĩa, mặc dầu
có sự bất đồng nghiêm trọng giữa Liên Xô và Trung Quốc.

Tất cả các nhân tố nói trên đã được Bộ Chính trị, Quân uỷ Trung ương
theo dõi, kịp thời đánh giá để đi đến nhận định: một thời cơ mới đang
xuất hiện, cần phải tìm cách khai thác triệt để nhằm tạo nên chuyển
biến chiến lược có lợi cho ta. Ngay sau khi đánh bại cuộc phản công
chiến lược lần thứ hai của Mỹ-nguỵ, từ tháng 5-1967 Bộ Chính trị và các
cơ quan chỉ đạo chiến lược đã có nhiều cuộc họp bàn về chủ trương
chiến lược Đông Xuân 1967 - 1968. Bộ Chính trị đã đi đến kết luận: nếu
cứ tiếp tục mở các hoạt động quân sự như trước, đánh theo cách thức
cũ thì khó tận dụng được thời cơ và cuộc chiến sẽ vẫn diễn ra trong thế
nhùng nhằng và kéo dài; nhưng mặt khác, trước đối thủ có quân số
đông, hoả lực mạnh, sức cơ động cao và khả năng tiếp ứng bổ sung lực
lượng nhanh như quân Mỹ thì phương án bao vây chiến lược để tiêu
diệt lớn đội quân này là không hiện thực. Vì vậy, Hội nghị Bộ Chính trị
Trung ương Đảng (tháng 12-1967) đã quyết định một phương thức tiến
công mới nhằm tạo nên sự chuyển biến cục diện chiến tranh.Đó là


Trung tuần tháng 1-1968, liên quân Lào - Việt mở chiến dịch Nậm Bạc
và lực lượng vũ trang bất ngờ tiến công mãnh liệt vào tập đoàn cứ điểm
Khe Sanh. Trong khi Mỹ dồn tâm trí và lực lượng ra hướng Đường 9 -
Khe Sanh, thì đêm 29 rạng ngày 30 và đêm 30 rạng ngày 31-1-1968 (tức
đêm giao thừa và đêm mồng 1 Tết), cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết
Mậu Thân nổ ra trên khắp chiến trường với hướng chính là các đô thị,
trung tâm quân sự, chính trị của Mỹ - nguỵ.

Trong gần hai tháng, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy như những đợt
sóng lớn đánh vào 4 trong 6 thành phố lớn, 37 trong số 40 thị xã và
hàng trăm thị trấn, quận lỵ. Tại nhiều đô thị lực lượng vũ trang của ta
đã chiếm giữ nhiều nơi trong nhiều ngày, nhiều giờ. Tại Sài Gòn đặc
công, biệt động và các tiểu đoàn mũi nhọn đã đánh vào các mục tiêu
trọng yếu: toà Đại sứ Mỹ, Bộ Tổng tham mưu nguỵ, Dinh Độc lập, Đài
phát thanh rồi trụ lại đánh các đợt phản kích của địch ở nhiều khu
phố. Tại Huế, lực lượng vũ trang ta đã làm chủ 25 ngày, phát động nhân
dân nổi dậy, truy bắt ác ôn, thiết lập chính quyền cách mạng, đánh lui
nhiều đợt phản kích của địch.

Bị tấn công mạnh đồng loạt và bất ngờ, thoạt đầu địch lúng túng chống
đỡ. Nhưng ngay sau đó, chúng điều động lực lượng sử dụng cả máy bay
và vũ khí hạng nặng phản kích điên cuồng.

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân của quân và dân ta đã
giành được kết quả to lớn: tiêu hao, tiêu diệt nhiều sinh lực và phá huỷ
nhiều phương tiện chiến tranh của địch; phá rã nguỵ quyền ở nhiều
vùng nông thôn; phá vỡ hệ thống phòng thủ đô thị của Mỹ - nguỵ trên
quy mô toàn miền. Điều quan trọng nhất là đã làm lung lay ý chí xâm
lược của đế quốc Mỹ, phơi bày toàn bộ những mâu thuẫn mà Mỹ - nguỵ

đầu quá trình đi xuống trong chiến tranh xâm lược Việt Nam của Mỹ.

Sau Tết Mậu Thân, nhằm đẩy địch vào thế thất bại liên tiếp, ngày càng
suy yếu, không sao gượng dậy được, Bộ Chính trị Trung ương Đảng chủ
trương mở tiếp các đợt Tổng tiến công và nổi dậy tháng 5 và tháng 8-
1968, hướng chính vẫn nhằm vào các thành thị lớn trên toàn miền.
Nhưng do dồn sức tiến công và nổi dậy liên tục trên quy mô rộng lớn và
trong điều kiện yếu tố bất ngờ không còn, nên lực lượng vũ trang và lực
lượng chính trị của ta trong năm 1968 bị tổn thất nặng nề: hơn 11 vạn
cán bộ, chiến sĩ hy sinh và bị thương, hàng vạn quần chúng cách mạng
đã ngã xuống. Mặt khác, do dồn sức tấn công đô thị, ta đã bỏ hở nông
thôn. Bằng nỗ lực và thủ đoạn mới, lại kịp thời lợi dụng sơ hở đó của ta,
từ giữa năm 1968 địch đã lấy lại được hầu hết những khu vực vừa bị
mất trong dịp Tết Mậu Thân. Từ đây kéo dài sang năm 1969 - 1970, thế
trận chiến tranh nhân dân của ta bị suy giảm, cách mạng miền Nam
đứng trước những thử thách nặng nề.

Đảng ta đã đánh giá, trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo cuộc Tổng tiến
công và nổi dậy, chúng ta đã mắc khuyết điểm "chủ quan trong việc
đánh giá tình hình cho nên đề ra yêu cầu chưa sát với tình hình thực
tế", "chủ trương tiếp tục các đợt tiến công vào đô thị khi không còn
điều kiện là sai lầm về chỉ đạo chiến lược, để địch gây cho ta nhiều khó
khăn, tổn thất".