22

đánh bắt không mang tính huỷ diệt các hải sản quý hiếm hoặc quy trình nuôi
không gây ô nhiễm môi trờng xung quanhĐây chính là những vấn đề mà Việt
nam cần phải nghiên cứu vì trớc sau Mỹ cũng sẽ áp dụng những quy định này
đối với các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu thuỷ sản của Việt nam .
Thứ t, sự hiểu biết của các doanh nghiệp thuỷ sản Việt nam về thị trờng Mỹ,
về luật lệ làm ăn của Mỹ còn quá ít. Hệ thống luật của Mỹ khá phức tạp, chặt
chẽ và mới lạ đối với các doanh nghiệp xuất khẩu thuỷ sản của Việt nam. Với 50
tiểu bang riêng biệt với hai hệ thống pháp luật cùng song song tồn tại: luật liên
bang và luật của từng bang sẽ tạo ra nhiều rủi ro cho các doanh nghiệp Việt nam.
Chính vì vậy, nếu không nghiên cứu tìm hiểu rõ thì doanh nghiệp Việt nam sẽ
phải gánh chịu những thua thiệt nặng nề trong kinh doanh. Có thể đơn cử một số
luật sau: luật chống độc quyền hoặc cạnh tranh không lành mạnh trong kinh
doanh sẽ phạt tiền đền 1 triệu USD hoặc tù 3 năm đối với t nhân. Luật về trách
nhiệm đối với sản phẩm, theo đó ngời tiêu dùng bị thiệt hại có thể kiện nhà sản
xuất về mức bồi thờng thiệt hại quy định gấp nhiều lần thiệt hại thực tế. Các
doanh nghiệp Việt nam còn bị động trong việc tìm kiếm khách hàng , xây dựng
hợp đồng, xác định giá cả mua bán thuỷ sản , yếu về công tác Marketing, xúc
tiến thơng mại. Cho đến nay chỉ có một số doanh nghiệp là tham gia hội chợ
thuỷ sản Boston tại Mỹ tổ chức vào tháng 3 hàng năm, mới chỉ có hiệp hội chế
biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt nam có văn phòng đại diện tại Mỹ . Trong khi
đó các nớc xuất khẩu thuỷ sản lớn vào Mỹ đều đã thiết lập các văn phòng ở
khắp các thành phố khác nhau trên nớc Mỹ để kịp thời nắm bắt thông tin và
những biến động của thị trờng Mỹ nhằm cung cấp cho các doanh nghiệp trong
nớc.
Thứ năm, hàng hoá của nớc ngoài xuất khẩu vào Mỹ sẽ phải trải qua một thủ
tục hải quan khá chặt chẽ. Hệ thông thuế của Mỹ (gọi tắt là HTS) hiện không
đợc thi hành ở Mỹ mà hầu hết các quốc gia thơng mại lớn của thế giới đang áp
dụng. Nhiều loại thuế của Mỹ đánh theo tỷ lệ trên giá trị hàng hoá, tức là mức

24

Phần 3 . Một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu thuỷ sản
Việt nam sang thị trờng Mỹ
3.1. Dự báo khả năng xuất khẩu thuỷ sản Việt nam sang Mỹ trong thời gian
tới.
Thị trờng thuỷ sản thế giới nếu mở rộng 5%/năm có khả năng đạt trên 83 tỷ
USD vào năm2005 và trên 1000 tỷ USD vào năm 2010 nếu khi đó thị phần của
Việt nam vẫn duy trì là 1,5% xuất khẩu của thế giới thì chúng ta có khả năng
cung cấp cho thị trờng thế giới 3 tỷ USD vào năm 2005 và khoảng 5 tỷ USD
vào năm 2010. Theo kế hoạch năm 2003 ta phấn đấu đạt 2,3 tỷ USD. Với thị
trờng Mỹ trở ngại lớn nhất đối với xuất khẩu thuỷ sản Việt nam là việc đảm bảo
chất lợng và vệ sinh an toàn hàng thuỷ sản theo điều kiện HACCP. Đợc biết
trong số 320 cơ sở chế biến thuỷ sản quy mô công nghiệp chỉ có 124 cơ sở
(38,75%) đạt an toàn thực phẩm, 68 cơ sở (21,25%) đợc phép xuất khẩu sang
Mỹ, 128 cơ sở(40%) áp dụng trơng trình HACCP. Mặt khác ở nhiều cơ sở việc
áp dụng HACCP vẫn mang tính hình thức, chính vì vậy vẫn tiếp tục tái diễn tình
trạng hàng bị thị trờng Mỹ trả về và bị cảnh báo do nhiễm khuẩn, vi sai nhãn,
chứa kháng sinh bị cấm
Ba tháng đầu năm 2003 kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản đạt 434,5 triệu USD đạt
gần 19% kế hoạch. Khó khăn hiện nay mà ngành thuỷ sản gặp phải là sức mua

- Thực hiện chính sách u đãi để khuyến khích các doanh nghiệp thuỷ sản
mở rộng quy mô sản xuất mở rộng thị trờng kinh doanh. Thực hiện chế
độ u đãi cho vay vốn hoặc cho giữ lại vốn khấu hao để khuyến khích tái
đầu t, cho trích một phần thuế xuất khẩu để các doanh nghiệp đổi mới
công nghệ sản xuất sản phẩm với giá trị ngày càng tăng. Thành lập cơ
quan thông tin tiếp thị thuỷ sản, cho phép ngành thuỷ sản trích một phần
nào đó trong thuế xuất khẩu để thành lập quỹ xuất khẩu thuỷ sản .
- Để ổn định và tăng nguồn hàng xuất khẩu vào thị trờng thế giới trong đó
đặc biệt là thị trờng Mỹ, giải pháp chung cho toàn ngành thuỷ sản Việt
nam vẫn là tiếp tục thực hiện ba chơng trình lớn đã đợc Chính phủ phê
duyệt, đó là chơng trình đánh bắt xa bờ, chơng trình phát triển nuôi
trồng thuỷ sản thời kì 1999-2010 và chơng trình xuất khẩu thuỷ sản đến
năm 2005, đa ngành thuỷ sản nớc ta từng bớc chuyển sang một ngành
có hiệu quả và phát triển bền vững, xứng đáng là một ngành kinh tế mũi
nhọn .
3.2.2. Giải pháp cấp doanh nghiệp .
Khi chính sách kinh tế vĩ mô của nhà nớc thực hiện tốt thu hút vốn đầu t
nớc ngoài hoặc tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sản xuất hớng xuất khẩu.

26

Nhng đây mới chỉ là điều kiện cần, còn chủ yếu là sự vận động linh hoạt của
các tổ chức, các doanh nghiệp trong chiến lợc kinh doanh của đơn vị.
Thực tế cho thấy tuy Việt nam có nguồn nhân lực dồi dào về số lợng nhng
trình độ tay nghề kỹ năng kỹ sảo cha cao. Để các doanh nghiệp có thể đứng
vững trên thị trờng đầy tính cạnh tranh này thì cần thiết phải thực hiện thật tốt
chính sách đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: thờng xuyên mở các lớp đào
tạo ngắn ngày, mở các cuộc thảo luận, hội thảo về các chủ đề đang đợc nhiều
ngời quan tâm. Trong khâu tuyển dụng, tuyển chọn phải đảm bảo tuyển đợch
những nhân viên tốt nhất là về kỹ thuật, có tay nghề cao, có tinh thần trách

nghiêm ngặt nh Mỹ. Ngoài sự hỗ trợ của Nhà nớc ở tầm vĩ mô, các doanh
nghiệp cần làm tốt công tác tiếp thị ở tầm vi mô nh lập bộ phận nghiêm cứu thị
trờng, tiếp thị qua hội chợ triển lãm, tiếp thị qua mạng Internet, gửi th giới
thiệu những mặt hàng mới, xây dựng bộ phận đại diện thơng mại của công ty ở
thị trờng Mỹ, tiếp cận các siêu thị và hãng kinh doanh siêu thị để giới thiệu sản
phẩm thuỷ sản của Việt nam, từng bớc xây dựng và củng cố thơng hiệu sản
phẩm của công ty trên thị trờng thế giới .
Làm quen với các vụ kiện tụng, giải quyết tốt các tranh chấp. Thông qua các
vụ kiện trong thời gian vừa qua nh: hiệp hội cá nheo Mỹ kiện không cho doanh
nghiệp Việt nam sử dụng tên gọi Catfish đối với cá tra và cá Basa xuất khẩu vào
Mỹ, vụ kiện Việt nam bán phá giá mặt hàng này và gần đây nhất là vụ kiện Việt
nam bán phá giá cả tôm vào thị trờng Mỹ cho thấy một mặt các doanh nghiệp
phải thật am hiểu về luật pháp của thị trờng Mỹ cũng nh luật thơng mại quốc
tế, mặt khác phải có một đội ngũ chuyên viên thành thạo, đủ sức đối phó với các
vụ kiện, sớm nắm bắt đợc các thông tin để t vấn cho các doanh nghiệp, giúp
các doanh nghiệp có thể điều chỉnh kịp thời trớc những biến động của thị
trờng. Bên cạnh đó, một sự hợp tác, liên kết và học tập kinh nghiệm xử lý của
các nớc cũng bị kiện nh mình là rất quan trọng.