BÁO CÁO TỐT NGHIỆP
Tiểu luận Khoa học quản lý
"So sánh ưu điểm của các mô hình quản lý
Phương Tây và Nhật Bản, qua đó xây dựng
mô hình quản lý cho Việt Nam hiện nay"
1
MỤC LỤC
Lời nói đầu
Khái niệm quản lý đã có từ thời thượng cổ, từ khi con người biết sống quây
quần thành bộ lạc, phương thực quản lý phức tạp và tinh tế dần theo đà tiến hoá và
tổ chức của xã hội. Quản lý liên quan mật thiết đến sinh hoạt của xã hội, đến nếp
suy nếp nghĩ của từng thành viên trong từng tổ chức. Do đó phương thức quản lý
phải phù hợp với tư tưởng, văn hoá, tập tục của xã hội, phù hợp với ngành nghề,
mục tiêu, hướng phát triển của tổ chức và trình độ chung của các thành viên. Tổ
chức thì có thiên hình vạn trạng nên hình thức quản lý cũng đa dạng như thế.
2
Ngày nay, khoa học quản lý đã không ngừng được bổ xung, nâng cao nhằm
đáp ứng nhu cầu của sự phát triển kinh tế, xã hội. Là một ngành khoa học luôn
sáng tạo được vận dụng ăn nhịp với từng quốc gia. Đối với Việt Nam nền kinh tế
đang ở trong quá trình chuyển đồi từ kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang kinh tế
thị trường với định hướng xã hội chủ nghĩa. Do xuất phát chậm, chúng ta cần kế
thừa có chọn lọc các thành tựu về quản lý mà loài người đã đạt được, đồng thời tự
mình tổng kết, rút kinh nghiệm, sáng tạo phương thức quản lý phù hợp. Tuy nhiên
lý thuyết quản lý kinh doanh xuất hiện với nhiều trường phái, nhiều thuyết khác
nhau với cả ưu điểm và nhược điểm. Đó là thành tựu riêng của mỗi quốc gia.
Qua quá trình học tập trên lớp, với sự tận tình giảng dạy của thầy cô em đã
mạnh dạn chọn đề tài "So sánh ưu điểm của các mô hình quản lý Phương Tây
và Nhật Bản, qua đó xây dựng mô hình quản lý cho Việt Nam hiện nay".
3
Nội dung
I. Mô tả về hai mô hình Phương Tây và Nhật Bản

6. Trách nhiệm cá nhân 6. Trách nhiệm tập thể
7. Quyền lợil có giới hạn (chủ yếu là
lương, thưởng khi đang làm việc)
7. Quyền lợi toàn cụ (ngoài lương và
thưởng còn có nhiều dạng phúc lợi
khác và lương hưu do công ty trả)
Hai mô hình quản lý này là đại diện cho hai phương pháp quản lý thành
công bậc nhất trên thế giới. Nó tuy là hai thái cực hoàn toàn khác nhau nhưng nó
4
vẫn có thể bổ sung cho nhau nhằm phát triển nhanh và vững chắc cho doanh
nghiệp.
Với cá nhân em, em nhận thấy hai mô hình trên là đặc điểm riêng trong quản
lý kinh doanh của Phương Tây, Nhật Bản. Những ưu điểm, và nhược điểm ở cả
hai mô hình này đều có thể bổ sung cho nhau hoàn thành một phương pháp quản lý
hoàn thiện hơn, kinh doanh hiệu quả hơn. Các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay rất
có thể tự rút ra được kinh nghiệm và sáng tạo riêng cho mô hình quản lý của mình
sao cho phù hợp, có lợi cho doanh nghiệp nói riêng và quốc gia nói chung.
* Khái niệm về mô hình quản lý của Thuyết Z
Là phương thức quản lý mới với những nguyên tắc ràng buộc kinh tế hơn,
nghệ thuật hơn và nhân đạo hơn: hướng vào việc khai thác tiềm năng sáng tạo của
nhà quản lý và người lao động: đề cao những giá trị cổ truyền của tình thương,
nhân cách và sự hoà hợp trong lao động. Đó là cơ sở chính là trọng tâm của Thuyết
Z.
2. Văn hoá - tiền đề tạo nên 2 mô hình quản lý Phương Tây và Nhật Bản
Cuối những năm 70 của thế kỷ XX, kinh tế và thương mại thế giới có những
thay đổi đầy kịch tích. Cuộc khủng hoảng dầu mỏ bắt đầu từ năm 1973 đã ráng
một đòn rất mạnh vào các ngành công nghiệp trụ cột của các nước Phương Tây
buộc các doanh nghiệp phải đổi mới công nghệ, chế tạo và quản lý. Thị trường
quốc tế trở lên thông thoáng hơn, tạo ra "sân bãi thi đấu" cho các công ty lớn và
các công ty xuyên quốc gia. Nhật Bản từ một nước bại trận, sau chiến tranh thế

2. Vai trò của mô hình quản lý Nhật Bản
Nhật Bản là nước bại trận trong chiến tranh thế giới thứ hai nhưng vào cuối
những năm 70 Nhật Bản trở thành một cường quốc siêu kinh tế. Các công ty Nhật
Bản đã thừa nhận việc áp dụng mô hình quản lý riêng của quốc gia mình đã đem
lại kết quả, thành công mỹ mãn cho những sản phẩm vượt trội cả về chất lượng lẫn
số lượng. Mô hình quản lý Nhật Bản là đặc điểm riêng, rất riêng mang tính kinh tế,
xã hội, văn hoá của một đất nước Phù tang. Nó phù hợp với phong cách làm việc
6
của người Nhật Bản mà chỉ có người Nhật Bản mới có, tầm quan trọng của nó khó
có thể thay thế được.
3. Sự thành công trong thực tiễn của cả hai mô hình này
Tuy hai mô hình này mang đặc điểm rất riêng có khi là đối lập. Nhưng cả hai
đều đem lại sự thành công nhất định trong lĩnh vực kinh doanh của hai quốc gia.
Mỹ - đất nước hùng cường về kinh tế, Nhật Bản - một cường quốc kinh tế sát Mỹ.
Cả hai đất nước giầu mạnh này, đã vận dụng hai mô hình quản lý khác nhau nhưng
có sự thành công tương đương nhau.
Với Mỹ họ liệt kê ra 15 công ty thực sự kiểu mẫu cho việc áp dụng mô hinh
quản lý Phương Tây. Công ty Maxkinxi - một công ty thành công vào bậc nhất của
Mỹ với mô hình 7S - 7 biến số tác động đến nhau, tạo lên sự phát triển kinh tế
đồng thời, nổi bật, cơ cấu tổ chức chặt chẽ. Hay những công ty General Motor,
Pord IBM…
Với đất nước Phù tang thì không ít các công ty đã rất thành công khi áp
dụng mô hình quản lý Nhật Bản cổ truyền như công ty Sony, Samsung,
Ajinomotor, Toyota,… Những công ty này ban đầu chỉ có một ít vốn và là doanh
nghiệp gia đình nhưng họ dần đi lên trở thành một trong những công ty lớn nhất
thế giới (chỉ có hiệu tô đỏ - Ajinomotor). Họ đã khiến bao nhà doanh nghiệp của
Phương Tây ngỡ ngàng. Sự thành công của họ là nhờ chính các nhà doanh nghiệp
đã áp dụng và tận dụng triệt để mô hình quản lý rất riêng, mang văn hoá rất riêng,
truyền thống và cách sống của người Nhật Bản.
III. Phân tích ưu điểm và nhược điểm của hai mô hình Phương Tây và Nhật Bản

phương thức quản lý này nhân viên và giám đốc cùng "chung lưng đấu cật" và "no
cùng no, đói cùng đói" từ đó tạo nên mối quan hệ mật thiết, lòng chung thành của
công nhân, nhân viên đối với công ty.
Tuy nhiên mô hình này không tránh khỏi những nhược điểm. Với cơ chế
kiểm tra mặc nhiên và quết định tập thể khiến rất khó xác định và quyết định, khi
có vấn đề thường khó quy trách nhiệm. Bên cạnh đó, quyền lợi toàn cục cũng gây
không ít khó khăn cho các doanh nghiệp vì họ phải gánh chịu những người không
8
còn khả năng làm việc mà vẫn được hưởng lương, thưởng và các dạng phúc lợi
khác. Mà người trực tiếp gánh chịu chính là những công nhân đang làm việc, như
thế gây bất bình đẳng, gồm gập.
3. So sánh hai mô hình quản lý Phương Tây và Nhật Bản
Đi vào tìm hiểu cơ chế quản lý của một xí nghiệp Nhật Bản, ta chú ý đến
tinh thần, giá trị tập thể về phương pháp quản lý họ. Nó hoàn toàn xa lạ với các giá
trị của chủ nghĩa cá nhân Phương Tây. So sánh giữa doanh nghiệp Nhật Bản và
doanh nghiệp Phương Tây ta nhận ra rất rõ sự đối lập của hai mô hình quản lý trên.
Với mô hình quản lý Nhật Bản, người làm việc gắn bó lâu dài với công ty,
họ có quyền phê bình và tỏ lòng trung thực trong quan hệ với lãnh đạo. Công ty
phát triển các mối quan hệ tin cậy, tình bạn và hợp tác giữa những người cùng làm
việc, người lao động có tinh thần tập thể cao dù vẫn coi trọng cá nhân. Các nhà
quản lý Nhật Bản đã rất khéo léo dựa trên truyền thống đất nước để tạo nên cho
văn hoá doanh nghiệp, một nền văn hoá nhất trí, một cộng đồng những người bình
đẳng cùng nhau hợp tác để đạt được mục tiêu chung. Nó chỉ đạo lối ứng xử bằng
cách dựa trên sự gắn bó, lòng trung thành và tin cậy, chứ không phải dựa trên ngôi
thứ và giám sát.
Mô hình quản lý phương tây, thì có ý thức về giá trị công nghệ học và cách
tiếp cận khoa học là rất cao, nhưng chững lại ở đó mà họ không hề thay đổi quan
niệm về con người. Các chính phủ cấp hàng trăm triệu đô la cho những tư tưởng
kinh tế phức tạp, nhưng trong thực tế, không bao giờ có kinh phí cấp cho sự hiểu
biết về cách quản lý và tổ chức lao động của con người và đó chính là điều mà

quan tâm trong giai đoạn hiện nay, khi nước ta đang đà chuyển đổi từ kinh tế kế
hoạch hoá tập trung sang kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, theo định
hướng xã hội chủ nghĩa. Do Việt Nam xuất phát chậm, chúng ta cần kế thừa một
cách có chọn lọc về các thành tựu trong quản lý mà loài người đã đạt được. Đồng
thời qua đó chúng ta tự rút kinh nghiệm và sáng tạo phương thức quản lý riêng phù
hợp - phù hợp với nền kinh tế hiện tại và phù hợp với văn hoá, xã hội của Việt
Nam.
10
Trong bài tiểu luận này - với sự tham khảo, tìm tòi cùng với hiểu biết riêng
của cá nhân em. Em mạnh dạn xây dựng mô hình quản lý riêng cho Việt Nam hiện
nay.
1. Khuyến khích làm việc lâu dài trong doanh nghiệp, đồng thời có thể thay
đổi nơi làm việc nếu cần thiết (do người lao động hoặc doanh nghiệp tự quyết
định) trên cơ sở luật lao động ở Việt Nam.
2. Đánh giá theo tiêu chuẩn (năng lực đạo đức, nguồn lực, kết quả làm việc)
yêu cầu công tác, không nhất thiết theo thời gian. Bên cạnh đó phải có thời gian
nhất định từ 3 đến 5 năm để đánh giá năng lực của từng cá nhân.
3. Giỏi một nghề, biết một vài nghề có liên quan (dễ dàng thay đổi khi cần
thiết).
4. Cơ chế kiểm tra gián tiếp là chính, kết hợp kiểm tra trực tiếp nếu cần (cá
nhân tự đánh giá là chính, tập thể tham gia cá nhân đó, thủ trưởng xác nhận).
5. Quyết định:
- Quyết định vấn đề chung quá trình lâu dài do tập thể quyết định.
- Vấn đề điều hành, cụ thể đề xuất do cá nhân quyết định.
6. Phân biệt trách nhiệm:
- Cá nhân hoặc tập thể ra quyết định phải chịu trách nhiệm đối với quy định
đã ra.
- Đối với trách nhiệm nhỏ cá nhân thủ trưởng phải chịu trách nhiệm.
7. Quyền lợi chủ yếu khi là quyền lợi đang công tác (doanh nghiệp quan tâm
gây quỹ phúc lợi, tạo vốn nhất định cho cá nhân trước khi nghỉ hưu - căn cứ vào

như ưu điểm và nhược điểm của hai mô hình quản lý điển hình của thế giới. Đó là
mô hình quản lý phương tây và nhật bản. Cả hai mô hình này tuy có những luận
điển tương phản nhau, vận dụng ở hai nền văn hoá trái ngược nhau, nhưng nếu các
doanh nghiệp biết phối hợp cả hai mô hình lại để tìm ra được mô hình quản lý phù
hợp - đó chính là phương hướng đúng đắn.
Đối với các doanh nghiệp Việt Nam việc định hướng mô hình quản lý của
mình việc cần thiết.
Trong bài viết ngắn này, do còn hạn chế về kiến thức và hiểu biết thực tiễn
em đã phân tích đặc điểm, sự khác biệt của hai mô hình quản lý phương tây và
nhật bản chắc chắn trong bài sẽ còn nhiều thiếu sót, em kính mong được thầy cô
góp ý, giúp em hoàn thiện hơn.
Qua đây em cũng xin chân thành cảm ơn thầy giáo Vũ Huy Từ, thầy Trần
Hải Bằng và các thầy cô giáo ở khoa Quản lý tận tình giúp đỡ em hoàn thành bài
tiểu luận này.
13
MỤC LỤC
14